A. TÊN ĐỀ TÀI
RÈN LUYỆN KỸ NĂNG KHI GIẢI
BÀI TẬP HOÁ HỌC 9
DẠNG XÁC ĐỊNH CÔNG THỨC PHÂN TỬ
CỦA HỢP CHẤT HỮU CƠ
B. CẤU TRÚC NỘI DUNG
PHẦN I: MỞ ĐẦU
1. Lí do:
Trong các bài tập hoá học hữu cơ lớp 9, yêu cầu: xác định công thức phân tử
của hợp chất hữu cơ là một yêu cầu cần thiết để giải quyết những yêu cầu khác. Vì
vậy, để giúp học sinh có kỹ năng giải bài tập dạng này đòi hỏi giáo viên phải hướng
dẫn cho học sinh tìm ra những cách giải khác nhau từ những bài tập cơ bản trong sách
giáo khoa lớp 9, giúp học sinh sử dụng đồng thời nhiều kiến thức và khả năng tư duy
của học sinh.
2. Nhiệm vụ của đề tài:
- Giúp cho giáo viên tìm ra lối đi và có phương pháp dạy học phù hợp với trình
độ của học sinh.
- Giúp học sinh tự tin, phấn khởi, hứng thú học tập môn Hoá học.
3. Phương pháp tiến hành:
- Thông qua việc dạy và học trên lớp, học sinh nắm chắc lí thuyết và có biện
pháp thực hiện bài tập tối ưu trong các giờ luyện tập và ôn tập.
- Kiểm tra kết quả thực hiện của học sinh để có sự điều chỉnh bổ sung cho phù
hợp.
4. Cơ sở tiến hành:
- Dự giờ đồng nghiệp, trao đổi rút kinh nghiệm.
- Học sinh làm bài kiểm tra đạt kết quả chưa cao
Từ những cơ sở trên, trong quá trình dạy học, bản thân luôn tìm tòi những cách
làm khác nhau để từng bước nâng cao hiệu quả giờ dạy.
Sau đây tôi xin trình bày kinh nghiệm rèn kỹ năng cho học sinh khi giải bài tập
hoá học lớp 9 dạng xác định công thức phân tử của hợp chất hữu cơ.
PHẦN II: KẾT QUẢ

2
O nên trong A phải có hidrô. Theo đề bài, A chứa hai nguyên tố nên công
thức của A có dạng C
x
H
y
.
- Khối lượng của C và H trong 3 gam A
= =
H
5,4.2
m 0,6(g)
18
= − =
C
m 3 0,6 2,4(g)
Tỉ lệ
= = =
2,4 0,6
x:y : 0,2:0,6 1:3
12 1
Công thức đơn giản (CH
3
)
n
+ =12n 3n 30
⇒ =n 2
Công thức phân tử của hợp chất hữu cơ A là C
2
H


→
0
t
4xCO
2
+ 2yH
2
O
4 mol 2y mol
0,1 mol 0,3 mol
Tỉ lệ
=
4 2y
1 0,3
Giải ra ta được: y = 6
Mặt khác M
A
= 12x + y = 30
Thay y = 6 vào ta có: x = 2
Công thức phân tử của hợp chất hữu cơ A là C
2
H
6
b. Một số bài tập mở rộng từ dạng bài tập trên:
Bài 1: Đốt cháy hoàn toàn 3 gam một hidrôcacbon A có công thức phân
tử C
n
H
2n+2

. Hãy xác
định công thức phân tử của A.
Bài 4: Đốt cháy hoàn toàn m gam chất hữu cơ A cần dùng 11,2 gam oxi
và thu được 8,8 gam CO
2
và 5,4 gam H
2
O. Xác định công thức phân tử của A biết 25g
< M
A
<3 5g.
* Giải các bài tập trên:
Bài 1:
Chất A đốt cháy sẽ sinh ra CO
2
và H
2
O
Khi qua bình 1 đựng H
2
SO
4
đặc thì H
2
O bị hấp thụ
Vậy khối lượng bình 1 tăng lên 5,4 gam chính là khối lượng của H
2
O.
Qua bình 2 có phản ứng:
Ca(OH)

Ta có tỉ lệ:
=
+
12.n 2,4
2 n 2 0,6
Giải ra ta được n = 2
Vậy công thức phân tử của A là C
2
H
6
Bài 2:
= = =
4
CH A
4,48
n n :2 0,1(mol )
22,4
Gọi công thức phân tử của A là C
x
H
y
PTHH đốt cháy hỗn hợp X:
CH
4
+ 2O
2

→
0
t

⇒ = =
= − =
= =
2
2
2
2 4
2
2
2
CO (1)
CO (2)
CO
H O CH
H O
H O(2)
H O
m 0,1.44 4,4(g)
m 13,2 4,4 8,8(g)
8,8
n 0,2(mol)
44
Theo(1)n 2.n 2.0,1 0,2(mol)
m 0,2.18 3,6(g)
m 9 3,6 5,4(g)
5,4
n 0,3(mol)
18
4C
x

2
Br
2
Vì phản ứng xảy ra hoàn toàn có khí thoát ra nên khí đó là C
n
H
2n+2
+
= = =
2 2 n 2n 2
C H C H
2,24
n n 0,1(mol)
22,4
PTHH của phản ứng đốt cháy hỗn hợp X
2C
2
H
2
+ 5O
2

→
0
t
CO
2
↑ + 2H
2
O (1)

CO (2)
m 0,2.44 8,8(g)
m 17,6 8,8 8,8(g)
8,8
n 0,2(mol)
44
Ta có: 2 C
n
H
2n+2
+ (3n + 1)O
20
t
2nCO
2
+ 2(n + 1)H
2
O (2)
2 mol 2n mol
0,1 mol 0,2 mol
Ta có:
2
2,0
2
1,0
2
=⇒= n

A O CO H O
A CO H O O
C
H
O
m m m m
m m m m
8,8 5,4 11,2 3(g)
8,8.12
m 2,4(g)
44
5,4.2
m 0,6(g)
18
m 3 2,4 0,6 0(g)
Do đó A chỉ có 2 nguyên tố C và H
Gọi công thức phân tử của A là C
x
H
y
Ta có tỉ lệ:
=
12x 2,4
y 0,6

⇔ =
x 1
y 3
Công thức phân tử của A có dạng (CH
3