SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
"BÁO CÁO SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN TOÁN LỚP 5"
A - PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài :
- Trong các môn học ở Tiểu học cùng với môn Tiếng Việt môn Toán có vị trí quan trọng
vì :
+ Các kiến thức kĩ năng của môn Toán ở Tiểu học có nhiều ứng dụng trong đời sống,
chúng rất cần thiết cho người lao động và cần thiết để học các môn khác ở Tiểu học và
học tập tiếp môn Toán ở các bậc học trên .
+ Môn Toán giúp học sinh nhận biết những mối quan hệ về số lượng và hình dạng của
thế giới hiện thực, nhờ đó mà học sinh có phương pháp nhận thức một số mặt ở thế giới
xung quanh và biết cách hoạt động có hiệu quả trong đời sống .
+ Môn Toán góp phần rất quan trọng trong việc rèn luyện phương pháp suy nghĩ ,
phương pháp suy luận, phương pháp giải quyết vấn đề, nó góp phan phát triển trí thông
minh, cách suy nghĩ độc lập, linh hoạt, sáng tạo, nó đóng góp vào việc hình thành các
phẩm chất cần thiết và quan trọng của con người lao động như cần cù, cẩn thận có ý chí
vượt khó khăn, làm việc có kế hoạch .
- Bậc tiểu học được xác định là bậc học nền tảng, thế nên nền tảng có vững chắc thì hiệu
quả đào tạo các bậc học trên mới đạt yêu cầu. Muốn xây dựng nền tảng vững chắc ở bậc
tiểu học thì người giáo viên phải có ý thức bồi dưỡng kiến thức cơ bản đạt chuẩn cho
từng môn học quy định trong chương trình. Trong đó môn toán là môn đòi hỏi kiến thức
cơ bản phải đạt chuẩn rất cao, nhất là đối với các phép toán với số thập phân.
- Trong bốn phép tính cộng, trừ, nhân, chia của toán học thì phép tính chia là khó
nhất, dễ sai nhất đối với học sinh. Phép chia khó vì phép chia kết hợp cả phép trừ và phép
nhân, trong một bài toán học sinh phải kết hợp cả ba phép tính chia, nhân và trừ nhẩm
một cách thành thạo thì mới có thể làm đúng.
- Phép chia với số thập phân thì càng khó hơn vì nó có 4 trường hợp “ Chia một số
thập phân cho một số tự nhiên”, “Chia một số tự nhiên cho một số tự nhiên mà
thương tìm được là một số thập phân” , “ Chia một số tự nhiên cho một số thập
phân” , “ Chia một số thập phân cho một số thập phân” cho nên khi chia học sinh

Một số giải pháp giúp học sinh lớp 5A
1
trường tiểu học Mỹ Phước A
làm tốt các dạng bài toán chia số thập phân.
- PHẦN NỘI DUNG
CHƯƠNG I
1 - Cơ sở lý luận
1.1 Một số đặc điểm tâm sinh lý học sinh
Đối với tâm lý lứa tuổi học sinh Tiểu học các em vẫn còn thích chơi và thích học
các môn hát nhạc, mỹ thuật, thể dục thủ công vì các môn này học sinh ít phải tư duy mà
có thể vừa học vừa chơi. Do đó khi học môn toán đòi hỏi phải tư duy nhiều thì các em dẽ
chán nản, rất ít học sinh chịu khó tìm ra cách làm, nhất là với các phép tính về số thập
phân, hơn nữa các bài toán thường là những con số nên dễ dẫn đến sự đơn điệu, nhàm
chán. Mà theo nguyên lý giáo dục “Học đi đôi vơí hành”, có thực hành nhiều thì các kiến
thức các em lĩnh hội được trên ghế nhà trường các em sẽ dễ dàng vận dụng vào thực tiễn
cuộc sống, giải quyết tốt các vấn đề thường gặp trong cuộc sống. Nhất là đối với các
kiến thức về số thập phân sẽ giúp học sinh vận dụng rất nhiều trong cuộc sống hàng
ngày.
Nhà bác học Mĩ, G.Polia đã nói “ Sự kích thích tốt nhất cho việc học tập là sự thích
thú” . Để tránh gây sự nhàm chán cho các em khi làm các phép tính với các con số thập
phân, để giúp học sinh học tập một cách sáng tạo, tích cực, chủ động trong học tập thì
người giáo viên cần tạo không khí giao tiếp thuận lợi giữa thầy và trò bằng cách điều
khiển hoạt động của từng cá nhân học sinh và tập thể học sinh. Tốt nhất là tổ chức các
tình huống có vấn đề đòi hỏi có sự dự đoán, sự tranh luận của học sinh. Những tình
huống đó cần phù hợp với trình độ học sinh .Cần biết dẫn dắt học sinh tự tìm cách tính,
tìm ra cái mới để mỗi ngày mỗi trưởng thành.
1.2. Mục tiêu, yêu cầu đổi mới phương pháp dạy họcToán 5.
Theo định hướng chung của phương pháp dạy học Toán 5 là dạy học trên cơ sở tổ chức
và hướng dẫn các hoạt động học tập tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh. Giáo viên
phải tổ chức, hướng dẫn cho học sinh hoạt động học tập với sự trợ giúp đúng mức và

tượng hóa – khái quát hóa, phân tích – tổng hợp biết vận dụng kiến thức vào các hoạt
động thiết thực trong đời sống, từng bước hình thành rèn luyện phương pháp và tác
phong làm việc khoa học, phát triển hợp lý, phù hợp với tâm lý của từng lứa tuổi các khả
năng suy luận.
- Mục tiêu dạy chia số thập phân :
+ Bước đầu nhận biết 4 dạng chia số thập phân
+ Biết chia các dạng số thập phân và vận dụng thành thạo vào tính toán trong học tập và
trong cuộc sống.
CHƯƠNG II:
Thực trạng vấn đề nghiên cứu
Năm học 2009 – 2010 tôi được Ban giám hiệu nhà trường phân công chủ nhiệm lớp
5A
1
. Trong quá trình giảng dạy tôi gặp những thuận lợi và khó khăn như sau :
+ Thuận lợi :
- Nhà trường đã cung cấp đầy đủ các loại sách cho giáo viên và học sinh trong nghiên
cứu và dạy học .
- Trang bị một số đồ dùng, thiết bị cho giáo viên và học sinh phục vụ cho giảng dạy .
- Có bảng chống loá, đủ bàn ghế, phòng học đầy đủ ánh sáng .
- Hàng tuần tổ chức các cuộc họp khối thảo luận chương trình để tìm ra phương pháp dạy
học thích hợp. Mỗi tháng một chuyên đề đổi mới phương pháp dạy học là cơ hội giáo
viên học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau .
+ Khó khăn :
Lơp 5A
1
do tôi chủ nhiệm đa số học sinh phần lớn là con em của nông dân nghèo hàng
ngày phải đi làm thuê sinh sống, thiếu sự quan tâm chăm sóc của gia đình đặc biệt là việc
học tập của các em, hằng ngày chỉ cố công vào việc tìm cch sinh nhai. Các em tiếp thu
bài chậm mà hay chóng quên. Bên cạnh những em học tốt còn rất nhiều em về nhà còn
mê chơi, các em phải phụ giúp gia đình làm những việc như : Trông em, giữ vịt, cắt lúa

chương trình lớp 5 như : Số đo thời gian, toán chuyển động đều, hình học, tìm tỉ số phần
trăm … và phép tính chia có liên quan rất nhiều đến những dạng toán này vì thế khi dạy
các trường hợp chia số thập phân tôi dạy kĩ giúp học sinh nắm chắc kiến thức từng trường
hợp .
1. Dạy cho học sinh nắm căn bản bốn dạng chia số thập phân.
1.1 : Dạy “ Chia một số thập phân cho một số tự nhiên”
- Học sinh đọc ví dụ 1: ( SGK Toán 5 trang 63)
- Giáo viên tóm tắt lên bảng 8,4m
?
Hỏi : Tìm mỗi đoạn dây dài bao nhiêu mét ta làm như thế nào ?
Học sinh : lấy 8,4 m : 4
Bước 1: Giáo viên nêu vấn đề 8,4 : 4 = ? (m)
Bước 2: Hướng dẫn giải quyết vấn đề
Hỏi : Để bài toán này về dạng chia một số tự nhiên cho một số tự nhiên các em cần làm
gì? ( Đổi 8,4m = 84 dm)
Học sinh thực hiện chia
8 4 4
4 21 (dm)
0
Yêu cầu học sinh đổi 21 dm = 2,1m
- Giáo viên đặt tính, hướng dẫn học sinh tính
8, 4 4 . 8 chia 4 được 2 ,viết 2 ;
4 2,1 (m) . 2 nhân 4 bằng 8 ; 8 trừ 8 bằng 0 , viết 0
. 0 -Viết dấu phẩy vào bên phải 2 .
. Hạ 4 ; 4 chia 4 được 1 , viết 1 ;
- 1 nhân 4 bằng 4 ; 4 trừ 4 bằng 0 , viết 0 .
Giáo viên vừa nói vừa thực hiện phép tính
- Học sinh nghe và ghi nhớ
Hỏi : Các em có nhận xét gì về cách thực hiện phép chia 8,4 : 4 = ? m
Học sinh nêu :

Giáo viên nói: Như các em đã học ở lớp dưới thì bài toán chia đến đây là xong, nhưng
các em đã được học số thập phân thì các em phải thực hiện chia tiếp bằng cách viết dấu
phẩy sau số 6 ở thương và thêm 0 vào sau số 3 để thực hiện chia tiếp.

27 4 . 27 chia 4 được 6 , viết 6 ;
30 6,75 6 nhân 4 bằng 24 , 27 trừ 24 bằng 3 , viết 3 .
20 Để chia tiếp , ta viết dấu phẩy vào bên phải 6
0 và viết thêm chữ số 0 vào bên phải 3 được 30
30 chia 4 được 7 , viết 7 ;
7 nhân 4 bằng 28 , 30 trừ 28 bằng 2 , viết 2.
Viết thêm chữ số 0 vào bên phải 2 được 20
20 chia 4 được 5 , viết 5 ;
5 nhân 4 bằng 20 ; 20 trừ 20 bằng 0 , viết 0 . - Giáo
viên vừa thực hiện phép chia vừa hướng dẫn từng bước.
- Học sinh quan sát, lắng nghe
- Giáo viên đưa ví dụ 2 ; 43 : 52 = ?
Hỏi : Các em có nhận xét gì về phép tính này?( Số bị chia nhỏ hơn số chia)
- Giáo viên yêu cầu học sinh dựa trên kiến thức số thập phân bằng nhau để tìm số thập
phân bằng với 43
- Học sinh nêu : 43 = 43,0
- Giáo viên : Như vậy ta có phép chia 43,0 : 52 = ?
Hỏi : Phép chia 43,0 : 52 có dạng nào ta đã học ? ( Dạng chia một số thập phân cho một
tự nhiên)
- Học sinh thực hiện chia ( đối với những học sinh khá, giỏi) Còn những học sinh
trung bình yếu giáo viên theo dõi hường dẫn, giúp đỡ.
43, 0 52
1 40 0,82
36
Hỏi : Như vậy muốn chia một số tự nhiên cho một số tự nhiên ta làm như thế nào?
Học sinh tự nêu:

( lấy 57 : 9,5 = ? m)
Hỏi : Để đưa về dạng chia một số tự nhiên cho một số tự nhiên ta làm như thế nào? ( Ta
nhân cả số bị chia và số chia với 10)
Dựa trên cách làm như trên để tính .
57 : 9,5 = ( 57 x 10) : ( 9,5 x 10 )
57 : 9,5 = 570 : 95
Giáo viên nói : với mỗi bài chia một số thập phân cho một số tự nhiên ta phải chuyên như
vậy thì rất lâu và phức tạp nên ta có thể đặt tính như sau.
570 9, 5
- Giáo viên vừa đặt tính vừa hướng dẫn:
+ Ta thấy phần thập phân của số chia ( 9,5 ) có một chữ số, ta viết thêm một chữ số 0 vào
phải số bị chia (57 ) được 570, đồng thời ta bỏ dấu phẩy ở số chia (9,5) được 95.
Hỏi : Như vậy ta cũng đã đưa về trường hợp nào ? ( trường hợp chia một số tự nhiên cho
một số tự nhiên)
- Học sinh nêu cách chia và thực hiện chia , giáo viên ghi bảng.
570 9 5
0 6 (m)
Vậy 57 : 9,5 = 6 (m)
Ví dụ 2: 99 : 8,25 = ?
Yêu cầu lớp quan sát nhận xét và nêu cách tính :
Học sinh nhận xét : Phần thập phân của số chia ( 8,25) có hai chữ số ta viết thêm vào bên
phải số bị chia( 99) hai chữ số 0 được 9900 và bỏ dấu phẩy ở số chia ( 8,25) được 825
Lớp tự chia vào bảng con.
9900 825
1560 12
0
Hỏi : Như vậy để chia một số tự nhiên cho một số thập phân ta làm như thế nào?
Học sinh nhìn vào 2 ví dụ đã làm và nêu:
+ Chia một số thự nhiên cho một số thập phân ta đếm xem có bao nhiêu chữ số ở phần
thập phân của số chia thì viết thêm vào bên phải số bị chia bấy nhiêu chữ số 0.

8255 và bỏ dấu phẩy ở số chia (1,27) được 127
Hỏi : Như vậy ta được phép chia nào và nó có dạng nào? ( phép chia 8255 : 127 đây là
dạng chia một số tự nhiên cho một số tự nhiên)
Học sinh thực hiện vào bảng con.
8255 127
6 35 65
0
Vậy muốn chia một số thập phân cho một số thập phân ta làm như thế nào?
Học sinh tự nêu:
+ Chia một số thập phân cho một số thập phân ta đếm xem có bao nhiêu chữ
số ở phần thập phân của số chia thì chuyển dấu phẩy ở số bị chia sang phải bấy nhiêu
chữ số.
+ Bỏ dấu phẩy ở số chia rồi thực hiên phép chia như chia số tự nhiên.
Nói chung phép chia số thập phân có bốn dạng nhưng khi dạy chúng ta giúp học sinh
đưa về hai dạng cơ bản là :
1. Chia một số tự nhiên cho một số tự nhiên mà thương tìm được là số thập phân.(cũng
có thể là số tự nhiên )
2. Chia một số thập phân cho một số tự nhiên.
Vì vậy khi dạy bước quan trọng là giáo viên cần hướng dẫn học sinh đưa về dạng nào
( học sinh nắm vững hai dạng cơ bản này khi chia các em sẽ không bị lẫn lộn)
Lưu ý học sinh nhận thấy rằng khi đưa về hai dạng này thì số chia bao giờ cũng là một số
tự nhiên, số bị chia có thể là số thập phân hoặc số tự nhiên.
Ví dụ : 9 : 4,5 = ?
Học sinh xác định : để làm phép tính trên ta áp dụng ghi nhớ : Chia một số tự nhiên
cho một số thập phân .
Học sinh thực hiện thao tác đầu là đếm xem có bao nhiêu chữ số ở phần thập phân
của số chia thì viết thêm vào bên phải số bị chia bấy nhiêu chữ số 0 .
Ta có : 90 45

Vậy bài toán đã đưa về trường hợp chia một số tự nhiên cho một số tự nhiên

Bài tập 3 :Viết các phân số sau dưới dạng số thập phân.(SGK toán 5 trang 68)
5
2
;
4
3
;
5
18
Mục tiêu : - Rèn kĩ năng chia một số tự nhiên cho một số tự nhiên.
- Cách viết phân số dưới dạng số thập phân.
Chuẩn bị : 3 bộ cho 3 nhóm, mỗi bộ gồm.
- 3 phân số
- 3 thẻ từ để học sinh ghi số thập phân đính vào phân số tương ứng
- 1 bảng gồm 4 cột, mỗi cột có 2 ô.
Cho 3 nhóm thi đua tiếp sức.
- Mỗi em trong nhóm lấy 1 thẻ từ rồi ghi số thập phân và đính vào phân số tương
ứng, tiếp tục như vậy cho hết
- Nhóm nào xong trước và đúng hết là đội thắng cuộc
Phân số
5
2
4
3
5
18
Số thập phân 0,4 0,75 3,6
* Trong các tiết sinh hoạt tập thể vào cuối tuần, sau phần đánh giá những ưu
điểm, hạn chế về hạnh kiểm và học tập tuần qua, tôi tổ chức cho các em chơi trò chơi :
Sau khi học xong phần chia số thập phân tôi tổ chức ôn tập cho các em bằng cách

9
10
00
11 12
13 14 15 16
x 0 3 4
0 x 7 8
0
10
00
x1 12
13 14 15 16
200 0,16
750
0
Lớp nhận xét kết quả.
Hỏi: Để biết bạn làm có đúng hay không ta kiểm tra bằng cách nào? (Ta lấy thương
nhân với số chia kết quả là số bị chia thì phép chia đúng)
Học sinh nêu : 2 : 12,5 = 0,16
Thử lại : 0,16 x 12,5 = 2
Học sinh tự kiểm tra bài của mình như vậy các em cũng tự củng cố được phép
nhân một số thập phân với một số thập phân.
4. Giúp học sinh vận dụng chia số thập phân vào giải toán có lời văn :
Sau khi học xong các phép tính cộng, trừ, nhân, chia về số thập phân thì nhiều
dạng toán có lời văn liên quan đến các phép tính đã học .
Ví dụ : bài tập 2 (trang 139 )
- Học sinh 2 em đọc đề : Một máy bay bay được 1800km trong 2,5 giờ. Tính vận
tốc của máy bay .
- Phân tích đề :
Hỏi : Đề bài cho biết gì? + Quãng đường : 1800 km .

Để đạt được hiệu quả trên trong công tác giảng dạy tôi rút ra được một số kinh nghiệm
sau :
- Đầu năm lên kế hoạch điều tra theo dõi nắm từng đối tượng học tập của từng em
- Trước khi lên lớp tôi luôn nghiên cứu bài dạy để tìm mục tiêu phương pháp thích hợp,
đối với nội dung bài khó tôi cùng những giáo viên trong khối trao đổi hoặc hỏi ban giám
hiệu để tìm phương pháp dạy học thích hợp. Trong tiết dạy cần sử dụng thiết bị và đồ
dùng dạy học tôi liên hệ thư viện để mượn trước giờ học và tôi làm thêm được nhiều đồ
dùng dạy học để tiết dạy sinh động mang hiệu quả cao hơn
- Rèn cho học sinh tính đúng , tính chính xác khi làm bài cần nhớ lâu , nắm vững
kiến thức, nắm bài có khoa học tránh trường hợp học vẹt, bằng phương pháp học nhóm ở
nhà và ở lớp .
- Liên hệ gia đình tìm hiểu nguyên nhân vì sao học sinh yếu và nghỉ học nhiều,
động viên phụ huynh tạo điều kiện cho các em có thời gian học ở nhà và kèm cặp thêm .
- Ngoài ra tôi học thêm ở các bạn đồng nghiệp bằng nhiều hình thức, và tự học tự
nghiên cứu qua sách vở, báo đài .
- Phải thường xuyên tự nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, học hỏi, trao dồi
kinh nghiệm từ đồng nghiệp, với nhiều hình thức như dự giờ, thao, hội giảng.
- Tâm huyết với nghề nghiệp, hết lòng vì học sinh thân yêu.
- Không ngừng học hỏi, tìm tòi nhiều biện php đổi mới phương pháp, hình thức tổ
chức dạy và học.
- Tham mưu với nhà trường tổ chức mở chuyên đề dạy tốt môn toán đặc biệt là về phép
tính chia số thập phân.
KẾT QUẢ:
- Từ các biện pháp trên và qua chất lượng học sinh tôi thấy kết quả học môn toán nói
chung và nhất là khả năng làm tính phép chia số thập phân nói riêng ở lớp tôi đã năng cao
lên rõ rệt, đa số các em tính toán thành thạo với những bài toán liên quan vế chia số thập
phân.
Qua kiểm tra chất lượng giữa học kỳ II kết quả làm bốn dạng chia số thập phân của
lớp 5A
1

thêm để cùng nhau góp phần thúc đẩy việc giáo dục cho học sinh đạt kết quả tốt đẹp hơn