Trờng đại học s phạm hà nội 2
Khoa giáo dục tiểu học
******************
Nguyễn thị thảo
Tổ chức dạy học theo hớng
tích cực hoá hoạt động học
tập của học sinh qua chơng số
thập phân lớp 5
Tóm tắt Khoá luận tốt nghiệp đại học
Chuyên ngành : Phơng pháp dạy học Toán
Ngi hng dn khoa hc
Th.S. Nguyễn Văn Hà
H Ni - 2008
Khoá luận tốt nghiệp Nguyễn Thị Thảo
Trờng Đại học SPHN 2 Khoa Giáo dục Tiểu học
1
Khoá luận tốt nghiệp Nguyễn Thị Thảo
Lời cảm ơn

Trớc hết tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến các thầy cô giáo Trờng Đại
học S phạm Hà Nội 2 đã trang bị cho tôi những cơ sở lý luận về phơng pháp dạy.
Và các thầy cô Trờng Tiểu học Xuân Hoà A và Trờng Tiểu học Đống Đa đã góp
ý, tạo điều kiện và giúp đỡ tôi hoàn thành khoá luận này.
Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất đến Thạc sỹ Nguyễn Văn
Hà. Ngời đã tận tình hớng dẫn, truyền tải những kiến thức kinh nghiệm quý báu
và động viên khích lệ tôi thực hiện đề tài.
Tuy nhiên do điều kiện nghiên cứu còn gặp nhiều khó khăn, thời gian dành
cho đề tài hạn hẹp, khả năng còn nhiều hạn chế. Rất mong đợc sự lợng thứ và
góp ý để chất lợng đề tài cao hơn.
Em xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày 8 tháng 5 năm 2008.

trung ng ng khoá VIII ã nêu: Nâng cao cht lng giáo dc ton din bc
Tiu hc, yêu cu v ni dung, phng pháp Giáo dc Tiu hc phi m bo
cho hc sinh có nhng hiu bit n gin cn thit v t nhiên, xã hi, con
ngi( iu 24 lut giáo dc). Mun thc hin c mc tiêu ra đòi hi giáo
dc tiu hc phi có s i mi ng b. Trong ó vic u tiên l phi i mi
phng pháp dy hc. Vì Tiu hc l bc hc ca phng pháp, phng pháp
thng l yu t quyt nh n hiu qu giáo dc o to.
Hệ thống các môn học Tiu hc bt buc dy 9 môn, trong hệ thng
các môn đó môn Toán có vai trò rt quan trng nht l Toán 5 có v trí c bit
trong quá trình dy hc toán Tiu hc. Ni dung ct lõi của môn toán l dy
hc v ng dng nhng kin thc, k nng v s thp phân, bn phép tính vi s
thp phân. Có th nói ni dung ny l s kt tinh các kt qu ca quá trình dy
hc Tiu hc. Bi hc có hiu qu v s thp phân v các phép tính với s
thp phân, hc sinh phi huy ng các kin thc, k nng v s t nhiên, phân
s, s o i lng v các phép tính vi các loi s ny ã c hc t lp 1 n
lp 4. Ngc li khi hc v thc hnh vi s thp phân hc sinh va hiu sâu sc
hn các kin thc ã hc, va h thng hoá v cng c kin thc v các phép
tính ã hc.
Hn na kh nng ng dng ca s thp phân vo thc t l rt ln nên
sau khi hc xong ni dung ny hc sinh có th gii quyt c nhiu dng toán
thc t gn gi vi i sng m các lp 1, 2, 3, 4 cha gii c.
1.2. Xut phát t thc trng dy hc toán Tiểu hc
Trờng Đại học SPHN 2 Khoa Giáo dục Tiểu học
4
Khoá luận tốt nghiệp Nguyễn Thị Thảo
Trong thc tin dy hc toán Tiu hc, phng pháp dy hc toán v c
bn cha c i mi áp ng nhng i mi v mc tiêu, ni dung giáo dc.
c im chính ca phng pháp dy hc vn l:
- Giáo viên thng ch truyn t, ging dy theo các ti liu ã có sn trong
sách giáo khoa, sách hng dn. Vì vy, giáo viên thng lm vic mt cách

- Phương ph¸p tổng kết kinh nghiệm.
- Phương ph¸p thử nghiệm sư phạm.
PHẦN NỘI DUNG
Chương1 Cơ sở lý luận
1. Tổng quan về phương ph¸p dạy học
1.1. Phương ph¸p dạy học là g× ?
Cã nhiều định nghĩa kh¸c nhau về phương ph¸p dạy học nhưng chóng ta
cã thể hiểu:
Trêng §¹i häc SPHN 2 Khoa Gi¸o dôc TiÓu häc
6
Khoá luận tốt nghiệp Nguyễn Thị Thảo
Phng pháp dy hc l t hp các cách thc hot ng ca giáo viên
nhm t chc hot ộng nhn thc v thc hnh ca hc sinh, hc sinh lnh
hi vng chc các thnh phn ca ni dung giáo dc nhm t mc tiêu ã nh.
Phng pháp dy hc bao gm hai mt hot ng: hot ng ca thy v
hot ng ca trò. Hai hot ng ny tn ti v c tin hnh trong mi quan h
bin chng.Trong ó hot ng dy hc gi vai trò ch o (T chc, iu khin)
hot ng hc óng vai trò tích cc, ch ng (T t chc, iu khin). Phng
pháp dy hc luôn t trong mi quan h vi mc tiêu, phng tin v nhng
iu kin khác.
1.2. Phng pháp dy hc toán l gì ?
Phng pháp dy hc toán l cách thc hot ng ca giáo viên v hc
sinh nhm t mc tiêu dy hc toán. Hay nói cách khác ó l s vn dng mt
cách hp lý các phng pháp dy hc theo c trng ca môn toán.
1.3. Mt s phng pháp dy hc toán truyền thng
Do c trng v nhn thức ca hc sinh Tiu hc, trong quá trình dy hc
toán, giáo viên thng vn dng linh hot các phng pháp trc quan, thc hnh
- luyn tp, gi m - vn áp, ging gii - minh ho .
1.3.1. Phng pháp trc quan


a ra nhng kin thc hon chnh m s dng mt h thng các câu hi
hng dn hc sinh suy ngh v ln lt tr li tng câu hi, tng bc tin dn
n kt lun cn thit, giúp hc sinh t mình tìm ra kin thc mi.
b) ý ngha
Trờng Đại học SPHN 2 Khoa Giáo dục Tiểu học
8
Khoá luận tốt nghiệp Nguyễn Thị Thảo
- Phng pháp ny to iu kin cho hc sinh tích cc, ch ng, c lp suy
ngh trong hc tp tìm ra kin thức mi.
- Góp phn lm cho hc sinh hc toán lp sôi ni, ny sinh, gây hng thú hc
tp, to nim tin vo kh nng hc tp ca mình, rèn luyn cho hc sinh cách
ngh v nng lc din t hiu bit ca mình, lm cho các em tiếp thu c các
kiến thức toán học nhanh chóng, vng chc.
c) Mt s lu ý s phm khi sử dng phng pháp gi m - vn áp
- Các câu hi phi phù hợp vi các loi i tng hc sinh, không quá khó hoc
quá d.
- Mi câu hi u phi có ni dung chính xác, phù hp vi mc đích, yêu cu,
ni dung bi hc. Câu hi phi gn, rõ rng, không mp m, khó hiu hoc có
thể hiểu theo nhiu cách.
- Cùng mt ni dung có th t câu hi di nhng hình thc khác nhau
giúp hc sinh nm vng kin thc v linh hot trong suy ngh.
- Câu hi phi gi ra vn hc sinh suy ngh gii quyt vn . Nên hn
ch nhng câu hi m hc sinh ch cn tr li có hoc không.
- Cn c vo kinh nghim dy toán Tiu hc nên d oán nhng kh nng tr
li câu hi ca hc sinh chun b sn câu hi ph nhm dn dt hc sinh tp
trung vo nhng vn ch yu, trng tâm ca h thng câu hi.
- Khi dy hc tp chung c lp, giáo viên nêu câu hi tt c hc sinh cùng
suy ngh, sau ó giáo viên v hc sinh ều cn theo dõi ri có nhn xét b sung
(nu thy cn thit). Mi câu tr li ca hc sinh u c ánh giá hoc nhn
xét và b sung ngn gn.

Trờng Đại học SPHN 2 Khoa Giáo dục Tiểu học
10
Khoá luận tốt nghiệp Nguyễn Thị Thảo
2.3. Bin pháp s phm khi t chc dy hc toán theo phng pháp tích cc
hoá hot ng ca hc sinh
thc s phát huy c tính tích cc hot ng ca hc sinh trong mi
gi hc thì trong dy hc:
- Giáo viên phi kích thích c nhu cu v hng thú hc tp ca hc sinh
Hc sinh s không hot ng nu không có nhu cu nhn thc. Nhng
hot ng s không hiu qu nu hc sinh không hng thú hc tp. Mc tích
cc hc tp ca hc sinh ph thuc vo nhu cu v hng thú với nội dung học
tập. Nhu cu nhn thc ca hc sinh cng cao thì tính tích cc nhn thc cng
lớn ngha l hc sinh cng thích khám phá v chim lnh tri thc. Nhng kích
thích c nhu cu v hng thú hc tp ca hc sinh thì ph thuc vo mc
hp dn lôi cun ca nhim v hc tp v cách thc din t, dn dt vn ca
giáo viên. Vì th giáo viên cn din t v dn dt lp hc sao cho tht hp dn
v lôi cun hc sinh.

- Giáo viên phi a hc sinh tr thnh ch th ca hot ng hc
Ngha l hc sinh phi c cun hút vo nhng hot ng hc tp do giáo
viên t chc v ch o. Thông qua ó t lc khám phá nhng iu mình cha
bit ch không phi l th ng tip thu nhng tri thc ã c sp t sn.
Mun vậy giáo viên phi t hc sinh vo nhng tình hung có vn các em
suy ngh, hnh ng gii quyt vn t ra. T ó va nm vng c kin
thc mi, k nng mi, va nm c phng pháp k nng lm ra nhng
kin thc, k nng ó. Ngha l hc ch v hc lm quyn vo nhau t hc
Trờng Đại học SPHN 2 Khoa Giáo dục Tiểu học
11
Khoá luận tốt nghiệp Nguyễn Thị Thảo
lm n bit lm, mun lm v cui cùng mun tn ti v phát trin nh

Trong dy hc vic ánh giá hc sinh không ch nhm mc ích nhn
nh thc trng hc tp iu chnh hot ng học ca trò m còn ng thi to
iu kin nhn nh thc trng dy iu chnh hot ng dy ca thy. Vì vy
dy hc tích cc bên cnh vic rèn luyn phng pháp tự hc chun b cho
hc sinh hc tp liên tc sut i c xem nh mt mc tiêu giáo dc. Giáo
viên cn phi hng dn hc sinh phát trin nng lc t ánh giá, t iu chnh
cách hc v tham gia đánh giá ln nhau. Vic kim tra, ánh giá không ch dng
li yêu cu tái hin kin thc, lp li các k nng ã hc m còn phi khuyn
khích trí thông minh, sáng to, phát trin s chuyn thái v xu hng hnh vi
ca hc sinh trc vn ca i sng, cá nhân, gia ình v cng ng, rèn
luyn kh nng phát hin v gii quyt vn ny sinh trong các tình hung thc
t. Mun vy phi ci tin ni dung, hình thc, phng pháp k thut ánh giá.
2.4. Bin pháp s phm khi dy các ni dung toán Tiu hc theo hng tích
cc hoá hot ng ca hc sinh
2.4.1. Khi dy khái nim toán hc
Khái nin toán hc bao gm:
- Khái nin v i tng. VD khái nin v s thp phân
- Khái nim v quan h gia các i tng. VD: phép cng, phép tr
Trờng Đại học SPHN 2 Khoa Giáo dục Tiểu học
13
Khoá luận tốt nghiệp Nguyễn Thị Thảo
dy hc khái nim toán hc theo nh hng tích cc hoá hot ng hc tp
ca hc sinh, giáo viên không a ra khái nim ngay mt cách hon chnh m
thng lm nh sau:
+ Bc 1: T chc cho hc sinh phát hin dn ra các du hiu c trng,bản
chất ca khái nim.
+ Bc 2: Khái quát hoá nêu nh ngha khái nim.
+ Bc 3: Hot ng cng c khái nim.
Bc ny giáo viên t chc cho hc sinh :
* Hot ng nhn dng v th hin khái nim. Nhận dạng khái niệm ngha l

* Hot ng cng c vn dng. Sau khi hc sinh ã nm c tính cht toán
hc giáo viên t chc luyn tp thc hnh hc sinh nm vng tính cht v vn
dng tính cht gii các bi tp có liên quan.
2.4.3. Khi dy bi tp toán hc (bi toán có li vn)
Cng nh các phn ni dung trên khi dy bi toán có li vn giáo viên
không cung cp sn bi gii cho hc sinh m dy hc sinh tìm ra ng li gii
bi toán. C th, giáo viên hng dn hc sinh tin hnh theo 4 bc sau:
+ Bc 1: Tìm hiu ni dung bi toán
* c bi toán tr li câu hi : Bi toán cho bit gì ? Yêu cu gì?
+ Bc 2: Lp k hoch gii toán
* Phân tích các d kin, iu kin v các câu hi ca bi toán
* Xác lp mi liên h gia chúng.
Trờng Đại học SPHN 2 Khoa Giáo dục Tiểu học
15
Khoá luận tốt nghiệp Nguyễn Thị Thảo
* Tìm các phép tính s hc thích hp v thc hin chúng bng cách: i t
câu hi ca bi toán ến các s liu hoc i t s liu n các câu hi ca bi
toán.
+ Bc 3: Trình by bi gii.
+ Bc 4: Kim tra cách gii v nghiên cu sâu lời gii
* Kim tra li gii v kt qu phép tính.
* To ra bi toán ngc vi bi toán đã cho rồi gii bi toán ngc ó.
* Gii bi toán bng cách khác.
*Tìm các bài toán có liên quan khác.
Trong các bc trên thì bc 2 óng vai trò quan trng m khi gii mt bi toán
nht thit phi thc hin.
2.5. Mt số phng pháp thng dùng trong dy hc theo hng tích cc
i mi phng pháp không có ngha l xóa b hon ton các phng
pháp c m thc cht l vn dng linh hot các phng pháp truyn thng theo
hng tích cc hoá hot ng hc tp ca hc sinh phát trin nng lc hc tp

Hc cá nhân l hình thc t chc m ó hc sinh t hc theo s hng
dn ca giáo viên vi s b tr ca phiu hc tp, dùng hc toán chim
lnh tri thc mi, luyn tp thc hnh theo kh nng ca cá nhân t kim
tra, ánh giá kt qu hc tp.
b) ý ngha
Trờng Đại học SPHN 2 Khoa Giáo dục Tiểu học
17
Khoá luận tốt nghiệp Nguyễn Thị Thảo
- Mi cá nhân u phi tích cc hon thnh các hoạt động mà giáo viên giao
cho.
- Giáo viên có th n ch ngi ca hc sinh theo dõi, hng dn, kim tra,
trao i ý kin. Nh ó nm vng c c im trình ca tng hc sinh
để đa ra nhng phng pháp giáo dc phù hp.
2.6.2. Hc theo nhóm
a) Nội dung
Hot ng dy hc theo nhóm l hot ng trong ó giáo viên t chc
cho hc sinh hot ng hp tác vi nhau trong các nhóm nhm t c mc tiêu
hc tp.
b) ý ngha
- Tng c hi thảo lun, trao i, hp tác t ó hiu sâu sc kin thc hn
nâng cao cht lng hc tp ca tng hc sinh.
- Tng cng s on kt trong công vic chung.
- Tin tng v có ý thc tng tr bn, có iu kin hc hi ln nhau.
- To môi trng hc sinh giúp nhau trong hc tp, hc sinh kém có iu
kin hc tp các bn trong nhóm, có iu kin tin b trong quá trình liên tc
hon thnh các nhim v c giao.
- Tng cng tính tích cc trong hc tp, phát trin s sáng to ca hc sinh.
To c hi cho hc sinh c tham gia phát biu, phân tích, phê phán, trình by,
hot ng v t khng nh mình.
2.6.3. Trò chi hc tp

- Bit thc hin các phép tính cng, tr các s thp phân có n 3 ch số phần
thp phân có nh không quá hai lt.
- Bit s dng tính cht giao hoán v tính cht kt hp ca phép cng các s
thp phân trong thc hnh tính.
- Bit tính giá tr ca các biu thc có không quá 3 du phép tính cng tr hoc
không có du ngoc.
- Bit tìm mt thnh phn cha bit ca phép cng hoc phép tr.
2.3. V phép nhân các s thp phân
- Bit thc hin phép nhân có tích l s t nhiên, s thp phân có không quá 3
s phn thp phân trong mt s trng hp.
+ Nhân mt s thp phân vi mt s t nhiên có không quá 2 ch s, mi lt
nhân có nh không quá 2 ln. VD: 6,8 x 5.
+ Nhân mt s thp phân vi mt s thp phân, mi lt nhân có nh không
quá 2 ln. VD: 25,8 x 1,5.
- Bit nhân nhm mt s thp phân vi 10, 100, 1000 hoc 0,1; 0,01; 0,001
- Bit s dng mt s tính cht ca phép nhân trong thc hnh tính giá tr ca
các biu thc s.
2.4. V phép chia s thp phân
- Bit thc hin phép chia thng l s t nhiên hoc s thp phân có 3 ch s
phn thp phân trong mt s trng hp.
+) Chia s thp phân cho s t nhiên. VD: 135,5 : 25.
Trờng Đại học SPHN 2 Khoa Giáo dục Tiểu học
20
Khoá luận tốt nghiệp Nguyễn Thị Thảo
+) Chia s t nhiên cho s t nhiên thng tìm c l s thp phân.
VD: 882 : 36.
+) Chia s thp phân cho s thp phân. VD: 8,216 : 5,2.
- Bit chia nhm mt s thp phân cho 10, 100, 1000 hoc 0,1; 0,01; 0,001
- Bit tính giá tr ca các biu thc s thp phân có n 3 du phép tính.
- Bit tìm mt thnh phn cha bit ca phép nhân hoc phép chia vi s thp

TG
Hoạt động của gi¸o viªn Hoạt động của học sinh
5 phót
1phót
1. Kiểm tra bài cũ
- Ph¸t PGV, yªu cầu HS làm phần
kiểm tra.
-Thu và chấm nhanh một số phiếu.
- Chữa bài, cho điểm.
2. Dạy - học bài mới
2.1. Giới thiệu bài mới
- Yªu cầu HS thực hiện phÐp chia
1: 5 trªn m¸y tÝnh bỏ tói.
- HS tự làm, một HS lªn bảng tr×nh
bày.
- Nghỉ tại chỗ.
- Nhận xÐt bài của bạn.
- HS thực hiện chia.
- HS đọc: Một chia năm bằng
Trêng §¹i häc SPHN 2 Khoa Gi¸o dôc TiÓu häc
m dm cm mm
0 1
0 0 1
0 0 0 1
m dm cm mm
0 5
0 0 7
0 0 0 9
22
Khoá luận tốt nghiệp Nguyễn Thị Thảo

không chm hai (1: 5 = 0.2)
- Lng nghe v nhc li tên bi.
+ Có 0m 1dm.
+ 0m1dm = 1dm.
+ HS: 1dm =
1
10
m .
- HS t lm, mt HS lm trên bng.
* 1dm =
1
10
m = 0,1m.
* 1cm =
1
100
m = 0,01m.
Trờng Đại học SPHN 2 Khoa Giáo dục Tiểu học
23
Khoá luận tốt nghiệp Nguyễn Thị Thảo
5phút
15phút
5phút
1dm =
1
10
m = 0,1m v nói: Mt
phn mi bng không phy mt
hay ngc li không phy mt
bng mt phn mi.

- HS làm theo hơng dẫn của GV
rút ra: 0,5 =
5
10
; 0,07 =
7
100
;
0,009 =
9
1000
.
Các s 0,5; 0,07; 0,009 gi l các
s thp phân.
- Mt HS c thnh ting c lp
c thm.
- HS quan sát v t c các phân s
thp phân v các s thp phân trên
tia s.
- Mt HS lên bng vừa ch trên tia
s va c.
Trờng Đại học SPHN 2 Khoa Giáo dục Tiểu học
24
1
1
10
0
0,1
0,2
0,3

100
m = 0,09m
- Treo bảng phụ ghi sẵn nội dung
cßn lại. Tổ chức HS thi làm bài
dưới h×nh thức trß chơi tiếp sức.
- Ta cã:
1
10
= 0,1; ……;
9
10
= 0,9.
- HS chia làm hai đội: Nam và Nữ
lªn thực hiện, viết c¸c ph©n số thập
ph©n và số thập ph©n (như phần b).
- HS: viết số thập ph©n thÝch hợp
vào chỗ chấm (theo mẫu):
- HS nghe và làm theo hướng dẫn
của GV.
- Hai đội lªn chơi
+ Nữ: 5dm =
5
10
m = 0,5m
2mm =
2
1000
m = 0,002m
4g =
4