SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
"HƯỚNG DẪN HỌC SINH THẢO LUẬN NHÓM TÌM HIỂU VỀ
BỆNH TRUYỀN NHIỄM VÀ MIỄN DỊCH – SINH HỌC 10 CƠ
BẢN"
1
A- Đặt vấn đề
Môn sinh học là một trong những môn khoa học tự nhiên mang tính chất thực nghiệm
cao được đưa vào giảng dạy rất sớm trong giáo dục.
Việc giảng dạy sinh học trong trường phải thực hiện được 3 nhiệm vụ cơ bản sau:
+ Nhiệm vụ trí dục: cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản, hiện đại, có hệ
thống về sinh học, là cơ sở để tiếp thu những vấn đề ứng dụng trong sản xuất nông
nghiệp, tăng cường sức khoẻ, chống bệnh tật, bảo vệ môi trường sống ở mỗi cộng đồng.
+ Nhiệm vụ phát triển năng lực nhận thức cho học sinh: Kỹ năng quan sát, kỹ năng làm
thí nghiệm, phát triển các phương pháp, biện pháp logic.
+ Nhiệm vụ hình thành nhân cách học sinh: Hình thành thế giới quan khoa học, thái độ
đúng đắn với thiên nhiên, với con người.
Mục đích dạy học nói chung và mục đích dạy học sinh học nói riêng chỉ đạt được khi
chúng ta xác định đúng đắn nội dung và phương pháp.
Chương trình sinh học ở bậc trung học phổ thông chứa đựng một khối lượng kiến thức
khá lớn về nhiều lĩnh vực sinh học.
Trong quá trình giảng dạy, kết hợp với việc tiếp thu kiến thức của học sinh. Tôi nhận thấy
rằng các em đều nắm được kiến thức đã học. Mặt khác việc ứng dụng kiến thức đã học để
giải quyết các vấn đề thực tế là nhiệm vụ hết sức quan trọng mà mục tiêu của giáo dục đã
đề ra.
2
Chính từ những yêu cầu và tính thiết thực của vấn đề nêu trên cho nên trong khi giảng
dạy phần III sinh học 10 cơ bản ( sinh học vi sinh vật) tôi đã lồng ghép giáo dục về các
bệnh truyền nhiễm cho các em học sinh, nhằm mục đích chính là các em biết về bệnh do
những nguyên nhân nào gây ra, đồi tưỡng gây ra là gì? biểu hiện của bệnh truyền nhiễm
nầy như thế nào? cách phòng chống ra sao? Từ đó các em biết tránh xa các bệnh truyền

hiểu rõ khái niêm về vi sinh vật: Vi sinh vật là những cơ thể nhỏ bé chỉ nhìn thấy dưới
kính hiển vi. Phần lớn là những cơ thể đơn bào nhân sơ hay nhân thực, một số là tập đoàn
đơn bào.
Đặc điểm của vi sinh vật là: hấp thụ và chuyển hoá chất dinh dưỡng nhanh, sinh trưởng
và sinh sản rất nhanh, phân bố rộng.
Từ khái niệm và đặc điểm trên giáo viên lồng ghép đưa ra câu hỏi như sau:
+ Hẫy kể tên các vi sinh vật gây ra các bệnh truyền nhiễm mà em biết theo mẫu sau? Câu
hỏi này có thể làm tại lớp theo nhóm hoặc cho các em về nhà nghiên cứu tài liệu và điều
tra trên địa bàn mình đạng ở theo sự hướng dẫn của giáo viên và dành câu trả lời cho
kiểm tra bài cũ hoặc tiết luyên tập.
stt Tên bệnh Vi sinh vật gây bệnh
+ Sau khi học sinh thảo luận theo tổ nhóm học tập thì báo cáo kết quả:
+ Giáo viên nhận xét và bổ sung cho các nhóm tổ học tập:
stt Tên bệnh Vi sinh vật gây bệnh
1 Tả, lị Vi khuẩn
5
2 Nấm ngoài da Nấm
3 Giun, sán Giun sán
4 Ho lao Vi khuẩn
5 Bệnh cầu trùng ở Thỏ Động vật nguyên sinh
6 Bệnh lậu Cầu khuẩn
7 Bệnh AIDS Vi rút HIV
8 Bệnh giăng mai Xoắn thể
9 Đậu mùa Vi rút đậu mùa
10 Bại liệt Vi rút
11 Cúm gia cầm Vi rút
12 Viêm gan B Vi rút
13 Hắc lao Nấm
14 Ghẻ Kí sinh trùng
15 Tai xanh ở lơn Vi rút

gây ra các bệnh truyền nhiễm:
Khi giáo viên giảng (Bài 26 Sinh sản của vi sinh vật trang 102, 103, 104 SGK) sinh học
10 cơ bản, thì học sinh đã nắm được các hình thức sinh sản của vi sinh vật và đặc điểm
của các hình thức sinh sản này.
Qua bài này giáo viên có thể đặt các câu hỏi về tìm hiểu sự sinh sản của các vi sinh vật
gây ra bệnh truyền nhiễm như sau:
+ Giáo viên đạt câu hỏi: Hẫy liệt kê các hình thức sinh sản của vi sinh vật theo bảng sau?
Câu hỏi này có thể dùng cho học sinh về nhà điều tra trên địa bàn cư dân hoặc qua các tài
liệu khác.
TT Tên vi sinh vật Hình thức sinh sản
+ Học sinh thảo luận nhóm hoặc điều tra qua tài liêu, nơi ở…. hoàn thành phiếu học tập.
+ Giáo viên bổ sung và nhận xét hoàn thành kiến thức cho học sinh.
TT Tên vi sinh vật Hình thức sinh sản
1 Vi khuẩn Lao Phân đôi
2 Vi khuẩn Tả. lị Phân đôi, tạo thành bào tử
3 Vi khuẩn gây bệnh ở thực vật Phân đôi, nẩy chồi và tạo thành
8
bào tử
4 Nấm mốc gây bệnh ở Ngô,
Đậu
Sinh sản bằng bào tử, phân đôi,
nẩy chồi
5 Ghẻ Sinh sản hữu tính
6 Giun , sán Sinh sản hữu tính
7
… …………………… ……………………………….
4. Từ bài cấu trúc các loại vi rút lồng ghép tìm hiểu cấu trúc của các vi vút gây ra
các bệnh truyền nhiễm:
Bài 29: cấu trúc các loại vi rút( trang 114, 115, 116, 117 SGK) sinh học 10 cơ bản. Khi
giảng dạy phần hình thái giáo viên có thể ra câu hỏi sau:

phòng ngừa
GĐ1:
GĐ2:
GĐ3:
+ Học sinh nghiên cứu và hoàn thành phiếu học tập này
+ Giáo viên bổ sung, kết luận.
10
6. Từ bài 31 vi rút gây bệnh và ứng dụng của vi rút trong thực tiễn tìm hiểu đặc
điểm,tác hại và biện pháp phòng tránh của vi rút gây bệnh.
Bài này mang tính chất thực tiễn ứng dụng rất lớn, sau khi cho học sinh nghiên cứu SGK
trang 121, 122 sinh học 10 cơ bản. Giáo viên đưa ra phiếu học tập theo mẫu sau:
+ Tìm hiểu vi rút gây bệnh:
Đặc điểm Tác hại Biện pháp phòng tránh
Vi rút kí sinh ở TV
Vi rút kí sinh ở
VSV
Vi rút kí sinh ở
côn trùng
Vi rút kí sinh ở
người và động vật
+ Học sinh thảo luận hoàn thành phiếu học tập
+ Giáo viên bổ sung, kết luận
7. Từ bài 32 bệnh truyền nhiễm và miễn dịch lồng ghép giáo dục cho các em hiểu
biết sâu hơn về các bệnh truyền nhiễm phổ biên hiện nay và trở thành các tuyên
truyền viên hữu ích.
Khi nghiên cứu bài này mục tiêu giúp các em nắm thật chắc về các bệnh truyền nhiễm và
có các cách phòng tránh tối ưu, khi thực hiện mục tiêu đó giáo viên phát cho mỗi nhóm
học sinh một phiếu học tập theo mẫu sau:
11
TT Tên bệnh Vi sinh vật gây

Vi rút Hô hấp, tiêu hoá Tiêu huỷ bênh
12
Vệ sinh môi
trường
Tiêu độc khử trùng
Tiêm phòng
Vacxin
6 Bệnh dại Vi rút Do chố dại cắn Tiêm phong dại
cho chó
Nếu bị chó dại căn
phai tiêm theo chi
dẫn của BS
7 Ghẻ kí sinh trùng Tiếp xúc trực
tiếp
Chung quần áo
Về sinh sạch sẽ
8 Chân – tay -
miệng
Vi rút Tiêu hoá, hô hấp Cách li bệnh
Vệ sinh ăn uóng
Vệ sinh môi
trường
9 Nấm Nấm Tiếp xúc trực
tiếp, chung quần
áo….
Vệ sinh sạch sẽ
… ……… ………………. ………………. ………………….
13
III- Các biện pháp để tổ chức thực hiện
+ Tổ chức học tập theo nhóm (Giáo viên hướng dẫn)

Còn chưa rõ
và mơ hồ
Chưa hiểu về
bệnh truyền
nhiễm
SL % SL % SL % SL %
10A1 41 22 53,65 15 36,59 4 9,76 0 0
10A4 40 6 15 22 55 8 20 4 10
Với kết quả thu được như trên tôi nhân thấy rằng các em học sinh lớp 10A1 có lồng
ghép ,thảo luận nhóm về các bệnh truyền nhiễm thì các em nắm kiến thức về các bệnh
truyền nhiễm tốt hơn nhiều so với lớp 10 A4
Qua so sánh phương pháp mới và phương pháp cũ thì phương pháp mới đạt hiệu quả hơn
rất nhiều. Các em làm nhanh, hiểu biết rõ hơn, và cơ bản hình thành được các phương
pháp thống kê về các bệnh truyền nhiễm, kết quả chính xác nên có hứng thú say mê trong
học tập.
15
2. Đề xuất:
- Một trong những điều làm nên sự hấp dẫn của khoa học nói chung và của từng môn học
nói riêng chính là tính lôgic, tính chặt chẽ của khoa học và của từng môn học.
- Giữa mênh mông kiến thức, học sinh thực sự cần thiết có sự định hướng của các thầy cô
giáo để nắm được bản chất vấn đề, để thấy được vấn đề đang nghiên cứu trong mối quan
hệ biện chứng với các vấn đề đã biết và chưa biết.
- Môn sinh học là một môn khoa học tự nhiên rất cần gũi với thiên nhiên và đời sống con
người. Mảng kiến thức lồng ghép giáo dục về các bệnh truyền nhiễm trong sinh học mà
cụ thể là trong phần ba sinh học vi sinh vật là mảng kiến thức có tính logic rất cao và có
tầm quan trọng lớn lao trong thực tiễn. Để học sinh tiếp thu tốt nội dung về các các bệnh
truyền nhiễm và cách phòng chống nó và tuyên truyền cho mọi người xung quanh, người
giáo viên cần suy nghĩ để gia công nội dung từng bài giảng sao cho thật cô động, chuẩn
xác. Bên cạnh đó, cần khai thác triệt để lý thuyết vừa dạy trong việc vận dụng để giải
quyết các vấn đề về bệnh truyền nhiễm mới phát sinh cũng như đang phổ biến hiện nay.