SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
“ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TRỰC QUAN ĐỂ
NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC MÔN TIN HỌC LỚP 6”
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài.
Thực hiện Nghị quyết 40/2000/NQ-QH của Quốc hội và chỉ thị số 14/2001
CTTTg của thủ tướng chính phủ về đổi mới chương trình giáo dục phổ thông. Đến nay
việc đổi mới giáo dục phổ thông đã trở thành nền nếp sâu rộng từ đổi mới nội dung
chương trình sách giáo khoa, cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, phương pháp dạy
học, đặc biệt là chú trọng đến đối tượng dạy học. Phần lớn giáo viên đứng lớp đã thích
nghi với chương trình, phương pháp mới nhất là sử dụng, khai thác triệt để tác dụng
thiết bị thực hành, của trang thiết bị, phương tiện dạy học như bảng phụ, tranh ảnh,
thiết bị thí nghiệm - thực hành, máy chiếu qua đầu, máy chiếu đa chức năng,
Xuất phát từ cuộc vận động ứng dụng đẩy mạnh công nghệ thông tin vào dạy
học của Bộ giáo dục, Sở giáo dục, Phòng giáo dục và ban lãnh đạo nhà trường nhằm
nâng cao chất lượng dạy học. Đặc biệt là bộ môn Tin học nói chung và bộ môn tin học
lớp 6 nói riêng việc sử dụng công nghệ thông tin là rất cần thiết
Do hạn chế về nhiều mặt cơ sở vật chất, trang thiết bị, trình độ giáo viên mà
đôi khi phương pháp dạy học đã không tận dụng hết những thành tựu khoa học công
nghệ hiện đại, để truyền tải nhiều thông tin cho người học một cách trực quan nên chất
lượng dạy và học có mặt hạn chế.
Sự thành công của một tiết dạy ngoài phương pháp dạy của giáo viên và cách
học của học sinh, còn cần sự có mặt của đồ dùng dạy học. Chính vì cậy mà bản thân
tôi luôn cố gắng tìm tòi, nghiên cứu, trao đổi với đồng nghiệp và ứng dụng. Trong qúa
trình tìm tòi, nghiên cứu, học hỏi và ứng dụng đó bản thân tôi đã tìm ra một số giải
pháp hữu ích góp phần rất lớn trong việc nâng cao chất lượng bộ môn Tin học lớp 6.
Bằng những kinh nghiệm rút ra sau nhiều năm giảng dạy ở trường phổ thông tôi
đã mạnh dạn viết đề tài ''Áp dụng phương pháp dạy học trực quan để nâng cao chất
lượng dạy học môn Tin học lớp 6'' .
Sau đây tôi xin trình bày một số giải pháp về việc sử dụng phương pháp dạy học

tính. “Tin học là ngành khoa học nghiên cứu các quá trình có tính chất thuật toán nhằm
mô tả biến đổi thông tin. Là khoa học dựa trên máy tính điện tử nghiên cứu cấu trúc,
các tính chất chung của thông tin, các quy luật và phương pháp thu thập, lưu trữ, tìm
kiếm thông tin, xử lý thông tin một cách tự động chính xác qua công cụ là máy tính
điện tử”. Vậy làm thế nào để cho học sinh dễ hiểu một cách nhanh chóng chính xác và
có kỹ năng thực hành là một nhiệm vụ rất quan trọng của người giáo viên dạy Tin học
hiện nay.
Để giảng dạy tốt bộ môn Tin học có chất lượng, đạt kết cao thì người thầy giáo
ngoài tin thông về bộ môn Tin học, cần nắm chắc phương pháp dạy học trực quan.
Phương pháp dạy học trực quan là phương pháp dạy học mà từ các hình ảnh, hoạt
động trực quan đến tư duy trừu tượng hay còn gọi trực quan hoá thông tin thông qua
các công cụ trực quan.
II. THỰC TRẠNG CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
Từ dạy và học thụ động sang dạy và học tích cực, giáo viên không còn đóng vai
trò đơn thuần là người truyền đạt kiến thức, giáo viên trở thành người thiết kế, tổ chức
hướng dẫn các hoạt động độc lập để học sinh tự chiếm lĩnh nội dung học tập, chủ
động các mục tiêu kiến thức, kĩ năng, thái độ theo yêu cầu chương trình. Trên lớp, học
sinh hoạt động là chính nhưng khi soạn giáo án, giáo viên phải đầu tư công sức, thời
gian rất nhiều so với kiểu dạy và học thụ động mới có thể thực hiện trên lớp với vai trò
là người gợi mở, xúc tác động viên, cố vấn, trọng tài trong các hoạt động tìm tòi hào
hứng tranh luận sôi nổi của học sinh. Để làm được điều này thì đòi hỏi người giáo viên
phải có trình độ chuyên môn sâu rộng, có trình độ sư phạm lành nghề mới tổ chức,
hướng dẫn các hoạt động của học sinh mà nhiều khi diễn biến ngoài tầm dự kiến của
giáo viên.
Khó khăn lớn nhất hiện nay ở các trường học khi áp dụng phương pháp dạy học
trực quan vào giảng dạy vẫn là trang thiết bị nghe nhìn, phương tiện dạy học còn
nhiều thiếu thốn và bất cập. Trường THCS Lãng Ngâm chưa có phòng học bộ môn,
phòng học máy tính chưa đạt chuẩn về cả số lượng lẫn chất lượng. Để áp dụng phương
pháp này vào dạy Tin học thì đòi hỏi phải có đèn chiếu (máy chiếu qua đầu - Over
head) hay đèn chiếu (Projecter), máy vi tính đó là chưa kể đến việc nếu áp dụng đồng

Thực hành
Tự thao tác sau khi có
hướng dẫn
Thao tác cần có hướng
dẫn thường xuyên
Chưa biết thao tác
SL % SL % SL %
6A 23 6 26.1 5 21.8 12 52.1
6B 23 6 26.1 9 39.1 8 34.8
Cộng 46 12 26.1 14 30.4 20 43.5
Qua kết quả trên thì đa phần các em nắm kiến thức lí thuyết còn yếu, các em hay
quên và chưa vận dụng vào thực hành được nếu không có sự hướng dẫn của giáo viên.
Từ thực tế trên và bản thân tôi là một giáo viên dạy bộ môn Tin học luôn suy nghĩa
phải đưa ra những giải pháp như thế nào để các em nắm lí thuyết chắc hơn nhớ lâu hơn
và vận dụng vào thực hành tốt hơn. Sau một thời gian suy nghĩ tiến hành thực nghiệm
tôi đã thu được những kết quả rất tốt sau đây tôi xin đề ra một số giải pháp sử dụng các
dụng cụ trực quan trong dạy học nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy bộ môn Tin học
lớp 6
III. GIẢI PHÁP.
1. Trực quan hoá thông tin dạy học.
Trực quan hoá thông tin dạy học là một quá trình thông qua đó người học tri giác
các tài liệu học tập dưới dạng các biểu trưng hình ảnh, âm thanh, mô hình, vật thật,
với sự hỗ trợ của dụng cụ trực quan.
Dụng cụ trực quan được sử dụng trong môi trường học tập như trong dạy học,
giáo dục qua vệ tinh dựa trên cơ sở máy tính, dụng cụ trực quan có thể được sử dụng
hiệu quả để giảng dạy các sự kiện, các chỉ dẫn, các quá trình và các khái niệm trừu
tượng mà chúng thường khó nhớ, khó hiểu. Các mục tiêu dạy học có thể thực hiện tốt
nếu biết phát huy thông qua công cụ trực quan.
Có thể nói dụng cụ trực quan có nhiều thuận lợi hơn hẳn so với dạy học bằng
ngôn ngữ: Chứa nhiều thông tin và tổ chức thuận lợi các thông tin trong cùng một vị

a. Dạy học trực quan bằng biểu trưng ngôn ngữ.
Biểu trưng ngôn ngữ được tạo ra từ chữ viết dưới dạng một từ đơn lẽ hoặc câu
hoàn chỉnh dùng đặt tên đối tượng, định nghĩa, mô tả đối tượng.
Thường khi dạy các bài học lý thuyết tôi thường sử dụng loại biểu trưng trực
quan bằng ngôn ngữ.
Ví dụ: Dạy bài “Máy tính và phần mềm máy tính” tôi chiếu sơ đồ cấu trúc
chung của máy tính điện tử lên màn hình rồi yêu cầu học sinh quan sát và cho biết máy
tính điện tự gồm những phần nào. Sau đó giáo viên chỉ vào từng đối tượng trên sơ đồ
và giới thiệu lần lượt các khái niệm của các thành phần trong cấu trúc máy tính.
Hay khi dạy bài “Định dạng văn bản”, thì đưa lên màn hình các bước thực hiện
định dạng Font như sau:
Bước 1. Chọn khối văn bản cần định dạng
Bước 2. Click Format \ Font
Bước 3. Hộp thoại Font xuất hiện chọn Font
+ Font: chọn phông chữ
+ Font Style: kiểu chữ
+ Size : cở chữ
+ Font color: màu chữ
+ Underline Style: đường gạch chân
+ Underline Color: màu đường gạch chân
+ Effects: các hiệu ứng
+ Preview: khung hiển thị
Bước 4. Click OK
Yêu cầu học sinh trả lời các câu hỏi liên quan:
? Nêu các bước để định dạng văn bản phông chữ, kiểu chữ, cỡ chữ bằng menu
lệnh (HS chỉ cần quan sát màn hình và nêu được các bước cần định dạng phông
chữ…)
? Thao tác quan trọng nhất trong định dạng văn bản là gì (HS chọn phần văn
bản cần định dạng)
b. Dạy học trực quan bằng biểu trưng đồ hoạ.

này bao gồm nhiều mức độ khác nhau rất có ích trong học tập.
Ví dụ: Khi dạy bài “Máy tính và phần mềm máy tính” ta có thể sử dụng kết hợp
giữa biểu trưng hình ảnh và biểu trưng ngôn ngữ.
Giáo viên yêu cầu:
- Quan sát hình ảnh và cho biết ở hình trên đâu là thiết bị xuất, nhập,.
Các biểu tượng chương
trình
Thanh công việc
* Dạy bài “Làm quen với soạn thảo văn bản”, “Định dạng văn bản” ta có thể
sử dụng kết hợp cả ba hình thức trực quan
* Dạy bài “Định dạng văn bản” ta chiếu hình ảnh sau và kết hợp cho học sinh
thực hiện định dạng phông chữ, cỡ chữ, kiểu chữ trên máy tính thì học sinh dể tiếp
thu bài và ghi nhớ lâu hơn.
Thanh
Menu bar
Thanh
Tool bar
Thanh
Formating
Than
h
Draw
ing
Thanh
cuộn
Thướ
c dọc
Thước ngang
3. Xây dựng các kĩ năng, thực hành
a. Kĩ năng nhận biết tính năng các loại biểu tượng.

Bước2. Click vào. (hay bấm tổ hợp phím hoặc Click biểu
tượng )
Bước3. Đưa con trỏ đến vị trí mới.
Bước4. Click vào. (hay bấm tổ hợp phím hoặc Click biểu
tượng )
Các bước chuyển khối
Bước1. Chọn khối
Bước2. Click vào. (hay bấm tổ hợp phím hoặc Click biểu
tượng )
Bước3. Đưa con trỏ đến vị trí mới.
Bước4. Click vào. (hay bấm tổ hợp phím hoặc Click biểu
tượng )
Các bước xoá khối
Bước1. Chọn khối
Bước2. Click vào. (hay bấm phím hoặc Click biểu tượng )
b. Rèn luyện kĩ năng thao tác trên máy
Để việc học Tin học của học sinh đạt kết quả tốt, chất lượng cao, học sinh nắm
chắc bài, biết thao tác trên máy tính cần cho học sinh học tại phòng máy, học sinh vừa
nghe giáo viên giảng bài vừa ghi bài và thực hiện trên máy tính theo từng bước một.
Với cách tổ chức học như thế này kết quả cho thấy học sinh nắm chắc bài học, đa số
các em đều thực hiện được các thao tác thực hành.
4. Giải trí thư giãn
Để cho học sinh có hứng thú học tập, tạo kích thích tìm tòi, đồng thời góp phần
thư giản cho các em thì trước khi kết thúc tiết học (5-10 phút) tôi thường tổ chức cho
các em chơi một số trò chơi như: Solitaire, Spider Solitaire, Freecell hay cho học
sinh vẽ hình tự do bằng chương trình Paint mà qua các chương trình này học sinh được
hình thành các kĩ năng sử dụng chuột, các thao tác với chuột.
Với các giải pháp thực hiện nói trên nên năm học 2010-2011 hai lớp 6A, 6B
trường THCS Lãng Ngâm đã đạt được kết quả đáng khả quan.
C. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC

Lớp
Tổng
số
Thực hành
Tự thao tác sau khi có
hướng dẫn
Thao tác cần có hướng
dẫn thường xuyên
Chưa biết thao tác
SL % SL % SL %
6A 23 14 60.9 9 39.1 0 0
6B 23 15 65.2 8 34.8 0 0
Cộng
46 29
63
17
37
0
0
+ Số lương học sinh tự thao tác sau khi có hướng dẫn tăng 36.9%
+ Thao tác cần có hướng dẫn thường xuyên tăng 6.6%
+ Chưa biết thao tác giảm: 43.5%
2. Bài học kinh nghiệm
Kinh nghiệm thực tiễn dạy học và kết quả nghiên cứu thực nghiệm cho thấy để
nâng cao chất lượng dạy học cần có các điều kiện sau:
- Tạo không khí học tập tích cực, giáo viên phải tạo ra mỗi giờ học là một niềm
vui niềm say mê trong học tập của học sinh. Giáo viên luôn tạo ra những thách thức
vừa sức, tổ chức những hoạt động tự lực của học sinh trong từng tiết học.
- Các thiết bị dạy học rất có ý nghĩa giáo viên phải luôn phát huy hết tác dụng của
các thiệt bị dạy học, đặc biệt là dụng cụ trực quan có như vậy mới gây được hứng thú