LỜI MỞ ĐẦU
Hình thức nhà nước là một vấn đề quan trọng của hiện tượng nhà
nước . Lịch sử nhà nước và pháp luật tư sản , mỗi quốc gia ,trong từng thời
kì lịch sử lại chọn cho mình những hình thức chính thể khác nhau. Mỗi
hình thức chính thể có đắc điểm riêng. Bài viết tìm hiểu về hình thức chính
thể của nhà nước Anh và Mỹ qua đó phân tích sự khác nhau cơ bản giữa 2
hình thức chính thể này.
NỘI DUNG
I. Sự khác nhau về nguyên nhân dẫn đến sự thiết lập hình
thức chính thể của nhà nước.
1. Cách mạng tư sản Anh
Cuộc cách mạng tư sản ở Anh là cuộc cách mạng tư sản không triệt
để . Kết quả của cuộc cách mạng tư sản ở Anh là sự thỏa hiệp của giai cấp
tư sản và quý tộc mới. Trong xã hội của Anh diễn ra sự mâu thuẫn giai cấp
gay gắt nhất là giữa tư sản và quý tộc. Quý tộc bao gồm quý tộc phong
kiến ( địa chủ phong kiến) và quý tộc mới( ngoài việc kinh doanh ruộng
đất còn mở các hầm mỏ, xưởng thủ công bóc lột sức lao động của người
lao động) Do có sự tương đồng giữa giai cấp tư sản và quý tộc mới nên
1
trong bối cách lịch sử cả châu Âu vẫn đang tồn tai chế đọ phong kiến ;cần
phải đối phó với phong trào đấu tranh của nhân dân trong 40 năm giai cấp
tư sản phải liên kết với quý tộc mới , chính nguyên nhân này đã dẫn đến
việc thiết lập chính thể quân chủ nghị viện ở Anh.
2. Cách mạng tư sản Mỹ
Cuộc cách mạng tư sản Mỹ là cuộc cách mạng tư sản triệt để nhất
trong lịch sử. Hình thức của cách mạng tư sản ở Mỹ rất đặc biệt đó là cuộc
cách mạng đấu tranh giải phóng dân tộc .Kết quả cuộc cách mạng đã giải
phóng 13 thuộc địa khỏi sự phụ thuộc vào chính quốc hình thành 1 nhà
nước liên bang Mỹ ( hiến pháp Mỹ 1787); ngoài ra cuộc cách mạng này
được coi là triệt để nhất vì : nó đã xóa bỏ được tàn dư của chế độ phong
kiến( phương thức sản xuất, quan hệ sản xuất, hình thức sản xuất, ); đặc

nào mà mình đã kí : trong hiến pháp Anh có ghi : Nhà vua không bao giờ
sai lầm hay làm sai , Nhà vua không thể tự mình làm lấy.vì vậy chữ kí của
nhà vua chỉ mang tính hình thức.Các bộ trưởng phải chịu trách nhiệm về
quyết định của mình có thể bị Hạ viện truy tố và nghị viện xét xử.
Đó là biểu hiện rõ nhất về tính hình thức của nhà vua
b.Nhà nước tư sản Mỹ
Tổng thống của Mỹ do các đại cử tri bầu ra.Các đại cử tri do mỗi
bang bầu ra.
Tổng thống là nguyên thủ quốc gia có thực quyền. Là nhân vật quan
trọng nhất của nhánh ngành lập pháp và quân sự đối ngoại.
Tổng thống là tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang. Tổng thống có
quyền bổ nhiệm các tướng lĩnh cao cấp chỉ huy các lĩnh vực khác
4
nhau về quân sự.tổng thống là người đứng đầu hoạt động an ninh
quốc gia , tổng thống có trách nhiệm chăm lo để hành pháp và lập
pháp được thực thi 1cách tốt nhất bảo vệ hòa bình và an ninh của
chính quyền liên bang cũng như chính quyền mỗi bang.
Hiến pháp quy định tổng thống có quyền tuyên bố tình trạng khẩn
cấp và chấm dứt tình trạng khẩn cấp ở chính quyền liên bang hay
chính quyền 1 bang.tổng thống là người vượt quyền tuyên bố tình
trạng chiến tranh.
Đối ngoại :tổng thống có quyền kí các điều ước quốc tế .Được bổ
nhiệm tất cả các quan chức , đại sứ ngoại giao ở tất cả các nước mà
Mỹ có quan hệ ngoại giao.Tổng thống được quyền kí kết thừa nhận
các quốc gia mới. Được bổ nhiệm tránh án tòa án của pháp viện tối
cao.
Quyền được ân xá cho bất kì ai là công dân Mỹ bị kết án.
Qua việc tìm hiểu về nguyên thủ quốc gia của 2 nước : trong chính
thể nhà nước cộng hòa tổng thống , tổng thống do nhân dân bầu nên với
chức năng và quyền hạn được quy định trong Hiến pháp 1787 tổng thống

quyền phê chuẩn hoặc bác bỏ các điếu ước quốc tế do tổng thống kí. Nghị
viện gồm 2 viện :
Hạ nghị viện là cơ quan dân biểu , do dân chúng tiểu bang bầu lên .
Thượng nghị viện là cơ quan đại diện của các bang ,do nhân dân trực
tiếp bầu ra .
Có thể nhận thấy sự khác nhau giữa 2 hình thức chính thể .
Khác với chính thể cộng hòa tổng thống , ngoài việc thực hiện chức
năng lập pháp nghị viện còn phải thành lập chính phủ và giám sát chính
phủ .Nếu như ở Anh Hạ nghị viện có quyền hạn thực tế còn thượng nghị
viện chỉ mang tính hình thức thì ở Mỹ ta có thể nhận thấy sự cân bằng
quyền lực giữa 2 viện ví dụ: hạ viện có quyền luận tội các quan chức cấp
7
cao nhất của nhà nước kể cả tổng thống, nhưng lại không có quyền kết tội ,
quyền này thuộc về thượng nghị viện.
1.3. Chính phủ
a.Nhà nước Anh
Tiền thân của nội các là viện cơ mật. Nội các được thành lập và hoạt
động dưới quyền chủ tọa của thủ tướng liên đới chịu trách nhiệm trước
quốc hội.Nội các nắm quyền hành pháp Thủ tướng được hoàng đế ( nữ
hoàng) bổ nhiệm là người đứng đầu đảng cầm quyền , đảng chiếm đa số
trong hạ nghị viện. Thủ tướng thành lập chính phủ . Thủ tục chọn chính
phủ từ đảng chiếm đa số ở hạ nghị viện phải chịu trách nhiệm trước quốc
hội.
b.Nhà nước Mỹ
Nếu như ở Anh có sự hiện diện của 1 thiết chế chính phủ bao gồm
thủ tướng và 1 số thành viên , chính phủ được thành lập từ nghị viện( hạ
nghị viện) phải chịu trách nhiệm trước quốc hội gây nên sự lập đổ và giải
tán lẫn nhau thì ở Mỹ quyền hành pháp theo hiến pháp Mỹ chỉ được giao
cho 1 người là tổng thống (điều 2) Tổng thống là người thành lập chính
8

kì lịch sử lại chọn cho mình những hình thức chính thể khác nhau. Mỗi
hình thức chính thể có đắc điểm riêng. Bài viết tìm hiểu về hình thức chính
thể của nhà nước Anh và Mỹ qua đó phân tích sự khác nhau cơ bản giữa 2
hình thức chính thể này.
NỘI DUNG
I. Sự khác nhau về nguyên nhân dẫn đến sự thiết lập hình
thức chính thể của nhà nước.
11