A. ĐẶT VẤN ĐỀ
I. LỜI MỞ ĐẦU
Năng lượng không thể thiếu trong sản xuất, sinh hoạt và hầu hết mọi hoạt động của
cuộc sống. Sự thiếu hụt năng lượngtrong một thời gian dài sẽ là nhân tố kìm hãm sự
phát triển liên tục của nền kinh tế quốc dân, gây hiệu ứng xấu đến tăng trưởng kinh
tế và phát triển xã hội. Nguồn năng lượng truyền thống có thể khai thác để cung cấp
cho nhu cầu của xã hội không phải là vô tận. Nước ta được thiên nhiên ưu đãi, có sự
phong nphú về tài nguyên năng lượng nhưng trên thực tế cho thấy khả năng khai
thác, chế biến, sử dụng còn nhiều hạn chế, hiệu quả thấp. Nếu tình trạng này cứ tiếp
tục kéo dài thì sẽ hết sức nguy hiểm. Do vậy, việc giáo dục năng lượng tiết kiệm và
hiệu quả là một yêu cầu cấp thiết. Hành động và ứng xử của con người đối với các
nguồn năng lượng quý giá bị điều chỉnh bởi chính thái độ và nhận thức của họ mà
giáo dục có vai trò to lớn.
Giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong phạm vi trường THPT là
một quá trình tạo dựng cho học sinh những nhận thức và mối quan tâm đối với các
nguồn năng lượng như về các loại năng lượng, ý nghĩa to lớn của nó, tình trạng khai
thác sử dụng hiện nay và những nguy có làm cạn kiệt các nguồn năng lượng sao cho
các em có đủ kiến thức, thái độ, động cơ và kĩ năng để có thể hoạt động một cách
độc lập hoặc phối hợp nhằm tìm ra giải pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu
quả trong hiện tại và tương lai.
II. THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
NL có vai trò sống còn đối với cuộc sống con người, nó quyết định sự tồn tại, phát
triển và chất lượng cuộc sống con người. Ngày nay, có thể thấy rõ các vấn đề khủng
hoảng NL thường có tác động rất lớn tới kinh tế và xã hội của các nước trên thế giới.
Do vậy, nhiều nước đã đưa vấn đề năng lượng thành quốc sách, đặt thành vấn đề “an
ninh NL” đối với sự phát triển quốc gia.
Việc gia tăng khai thác và sử dụng các nguồn tài nguyên NL như hiện nay trên TG
cũng như VN đã dẫn đến nguồn tài nguyên năng lượng không tái sinh như than, dầu
lửa, khí đốt đang bị cạn kiệt. Dân số toàn cầu hiện nay đã hơn 6 tỉ người. Muốn duy
trì sự phát triển của xã hội cần khai thác được các nguồn tài nguyên lớn trong đó có
tài nguyên năng lượng.

tòi và nêu các giải pháp và biện pháp để tổ chức ''Tích hợp sử dụng năng lượng tiết
kiệm và hiệu quả'' trong dạy học vật lí cấp THPT.
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
1.1. Vai trò của giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong nhà trường.
1.1.1. Về cơ sở lí luận.
Nhà trường đào tạo, giáo dục, hình thành nhân cách thế hệ trẻ để họ trở thành
những công dân xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Giáo dục ở nhà trường được thực hiện
thông qua hoạt động dạy học. Các hoạt động dạy học dựa trên các chương trình giáo
dục được xây dựng khoa học và chặt chẽ, bao gồm các thành tố: mục tiêu, nội dung,
phương pháp và hình thức tổ chức giáo dục, đánh giá kết quả giáo dục. Trong đó nội
dung dạy học phải phản ánh được những vấn đề đang được cả loài người quan tâm,
trong đó có vấn đề sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.
Giáo dục nhà trường thông qua các hoạt động phong phú đa dạng và hỗ trợ lẫn
nhau như: vui chơi, lao động, hoạt động xã hội thông qua sinh hoạt tập thể, tự tu
dưỡng. Vì vậy, giáo dục phổ thông hoàn toàn có khả năng, điều kiện thực hiện các
yêu cầu về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, thực hiện việc giáo dục sử
dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.
Nhà trường đóng vai trò quan trong đối với giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm
và hiệu quả vì ngoài đối tượng học sinh và thông qua học sinh có thể tác động một
cách rộng rãi lên các thành viên khác trong xã hội, trước hết là các thành viên trong
gia đình học sinh. Vì vậy, thực hiện giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu
quả trong nhà trường là một trong các biện pháp hữu hiệu nhất, kinh tế nhất và có
tính bền vững nhất.
1.1.2. Về cơ sở thực tiễn.
Số lượng học sinh, giáo viên các cấp, bậc học của Việt nam hiện nay chiếm gần 1/3
dân số cả nước, trong đó học sinh, giáo viên các cấp THPT, THCS là gần 10 triệu
người. Đó là một lực lượng hùng hậu, là đối tượng quan trọng thực hiện sử dụng
năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Đồng thời đây cũng là lực lượng quan trong thực
hiện tuyên truyền, giáo dục, vận động các đối tượng khác trong xã hội thực hiện mục

- Tích hợp toàn phần.
Tích hợp toàn phần được thực hiện khi hầu hết các kiến thức của môn học, hoặc
nội dung của một bài học cụ thể cũng chính là các kiến thức về sử dụng năng lượng
và các vấn đề năng lượng.
- Hình thức liên hệ.
Liên hệ là hình thức đơn giản hơn khi chỉ có một số nội dung của môn học liên
quan tới vấn đề năng lượng và sử dụng năng lượng, song không nêu rõ trong nội
dung bài học. Trong trường hợp này giáo viên phải khai thác kiến thức môn học và
liên hệ chúng với các nội dung về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Đây là
trường hợp thường xảy ra.
2.2. Mục tiêu tích hợp giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.
2.2.1. Về kiến thức.
- Học sinh nêu được các khái niệm cơ bản như: năng lượng, cơ năng, điện năng, nhiệt
năng, hạt nhân nguyên tử, công, công suất, hiệu suất; các định luật Jun - lenxơ và các
máy phát điện, máy cơ…, vận dụng để sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả có
thể trình bày lại hoặc nhận ra chúng khi được yêu cầu.
- Học sinh hiểu được nguồn gốc sinh ra các dạng năng lượng, các máy và hoạt động
tiêu thụ năng lượng, hiệu suất của quá trình và vận dụng để nâng cao hiệu suất sử dụng
và tiết kiệm năng lượng trong đời sống cũng như khoa học kỹ thuật.
- HS vận dụng giữa các khái niệm cơ bản mà giáo viên đã giới thiệu tích hợp và trình
bày trên lớp với thực tiễn cuộc sống hàng ngày.
- Học sinh sử dụng các kiến thức để giải quyết các vấn đề mới, không chỉ có những
điều đã được học hoặc trình bày trong SGK mà còn có những điều phù hợp hoàn
cảnh cụ thể. Đây là những vấn đề giống với các tình huống học sinh gặp phải trong
đời sống.
2.2.2. Về kĩ năng
- Làm TN, quan sát, nhận xét qua tranh ảnh, hình vẽ, thực tế việc sử dụng năng l-
ượng ở địa phương.
- Thu thập, xử lí thông tin, viết báo cáo và trình bày các thông tin về sử dụng sử dụng
năng lượng tiết kiệm và hiệu quả qua môn Vật lí: sử dụng các thiết bị điện, vận hành

Chuyển động
Mục 5:
Chuyển
động thẳng
đều
Sử dụng NL tiết kiệm khi
sử dụng xe máy, ôtô trong
giao thông
Liên
hệ
Đi như thế nào thì
khoẻ - tiết kiệm
năng lượng nhất ?
thẳng đều
Bài 43: Ứng
dụngcủa định luật
Becnuli
- Động tác cúi mình trên xe
của các vận động viên đua
xe đạp, môtô
Liên
hệ
Giải thích việc làm
của vận động viên
đua xe ?
- Giải thích việc xếp
đội hình của đàn
chim di cư?
Bài 20: Lực ma
sát

nước có tăng thêm
không ?
Bài 60: nguyên
tắc hoạt động của
động cơ nhiệt và
máy lạnh
Phần 2-
Máy lạnh
- Tiết kiệm năng
lượng khi sử dụng tủ lạnh,
máy lạnh
Liên
hệ
Tại sao máy lạnh
thường phải để nơi
thoáng mát ?
Có nhận xét gì về sự
tiêu thụ điện của
một máy lạnh khi
đặt ở vị trí không
được thoáng mát so
với đặt ở vị trí
thoáng mát ?
Lớp 10 CB
Tên bài
Địa chỉ
(tích hợp
vào nội
dung nào
của bài)

xe đúng cách nhằm tiết
kiệm năng lượng
Liên
hệ
Nên hay không nên
để lốp xe quá non?
Lớp 11 NC
Tên bài
Địa chỉ
(tích hợp
vào nội
dung nào
của bài)
Nội dung giáo dục sử dụng
NLTK&HQ (những kiến
thức, kĩ năng có thể tích
hợp)
Mứ
c độ
tích
hợp
Ghi chú
Bài 12: điện năng
và công xuất
Mục 3:
công xuất
Giảm hao phí điện do toả
nhiệt trênđiện trở
Liên
hệ

trường
Mục 1:
Khung dây
đặt trong từ
trường
Động cơ điện
Liên
hệ
Dựa trên cấu tạo và
hoạt động của động
cơ nhiệt trên xe gắn
máy, có thể đưa ra
phương án kết hợp
động cơ điện vào
đó được không?
Bài 40: Dòng
điện phu -cô
Phần 2:
Ứng dụng
của dòng
điện phu cô
Việc sử dụng bếp từ- một
ứng dụng của dòng phu cô
có hiệu suất chuyển hoá
năng lượng rất cao vì đáy
nồi tự phát nóng
Liên
hệ
Gv thông báo
Lớp 11 CB

qui, biết cách xử lí khi pin
hết điện để không làm ô
nhiễm môi trường
mới vì sao?
- Bảo quản pin ntn
là đúng cách? xử lí
pin hết điện ntn?
Bài 13: Dòng điện
trong kim loại
Phần II: Sự
phụ thuộc
của điện
trở suất vào
nhiệt độ
Không nên để các thiết bị
điện hđ ở gần giới hạn trên
của gh nhiệt độ hđ của thiết
bị
Liên
hệ
Không nên để các
thiết bị điện hđ ở
gần gh trên của gh
nhiệt độ hđ của
thiết bị vì lí do gì?
Bài 16: Dòng điện
trong chân không
Phần II.
Mục 4:
Ứng dụng

NLTK&HQ (những kiến
thức, kĩ năng có thể tích
hợp)
Mứ
c độ
tích
hợp
Ghi chú
Bài 14: Sóng cơ.
Phương trình sóng
Phần 2.
Mục e:
Năng
lượng sóng
Khai thác NL sóng - nguồn
tài nguyên vô tận để phát
điện
Liên
hệ
GV thông báo
Bài 25: Truyền
thông bằng sóng
Phần 2:
Nguyên tắc
Sử dụng điện thoại không
dây ở chế độ chờ khi không
Liên
hệ
GV thông báo
điện từ truyền

phương án khắc
phục?
Bài 46: Hiện tượng
quang điện trong.
Quang trở. Pin
quang điện
Sử dụng pin quang điện làm
nguồn NL cho cuộc sống
Sử dụng quang trở Photodiốt
làm cảm biến cho hệ thống
đèn tự động bật khi trời tối
x Thảo luận: Pin
quang điện được sử
dụng ở đâu? Hiệu
quả sử dụng NL
ntn?
Thông báo các vd
sd cảm biến quang
điện trong cuộc
sống và kĩ thuật.
Lớp 12 CB
Tên bài Địa chỉ
(tích hợp
vào nội
dung nào
Nội dung giáo dục sử
dụng NLTK&HQ
(những kiến thức, kĩ
năng có thể tích hợp)
Mứ

So sánh ưu điểm của
việc sử dụng các dạng
năng lượng đó?
Sử dụng dạng năng
lượng chạy máy phát
điện là tiết kiệm nhất?
Bài 51:Quang trở
và pin quang điện
Mục 2:
Quang trở
Mục 3:Pin
quang điện
Hiểu được việc sử dụng
các dụng cụ đó trong
tiết kiệm năng lượng
Liên
hệ
Dùng quang trở trong
thiết bị điều khiển
C. KẾT LUẬN
1. Kết quả nghiên cứu.
Sau một học kì nghiên cứu và áp dụng tích hợp giáo dục sử dụng năng lượng tiết
kiệm và hiệu quả vào dạy học vật lí tôi nhận thấy học sinh hứng thú hơn đối với giờ
học, khả năng vận dụng kiến thức đã học vào trong các hoạt động của cuộc sống của
học sinh liên quan đến vấn đề tiết kiệm năng lượng được tăng lên đáng kể. Kết quả
thu được ở các lớp tôi dạy cụ thể như sau:
1.1. Khi chưa áp dụng tích hợp giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.
- Mức độ hứng thú với môn học: 42%
- Mức độ hiểu biết về năng lượng, vai trò của năng lượng đối với cuộc sống và môi
trường: 37%

Trong quá trình áp dụng giáo dục tích hợp sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu
quả vào dạy học với mong muốn để đạt kết quả cao hơn nữa tôi xin đề xuất một số
vấn đề sau:
Thứ nhất, đối với Sở giáo dục và đào tạo:
Tăng cường tổ chức các đợt tập huấn giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và
hiệu quả cho giáo viên các trương THPT và tổ chức một cách thường xuyên, liên tục,
rộng khắp tới tất cả giáo viên. Nghiên cứu, phát hành các tài liệu liên quan để giáo
viên có tư liệu trong quá trình vận dụng vào giảng dạy. Tổ chức hội thảo trao đổi
kinh nghiệm, phương pháp giáo dục tích hợp sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu
quả. Lồng ghép nội dung sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả và các đề kiểm
tra, đánh giá.
Thứ hai, đối với nhà trường:
Tạo điều kiện cho đông đảo giáo viên được tham gia lớp tập huấn giáo dục tích
hợp sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Mua các tài liệu liên quan để giáo
viên tham khảo, áp dụng vào giảng dạy. Tổ chức hội thảo để giáo viên trao đổi
phương pháp vận dụng tích hợp sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả vào trong
dạy học. Đặc biệt nhà trường là một điển hình về sử dụng năng lượng tiết kiệm và
hiệu quả.
3. Kết thúc vấn đề
Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả hiện nay không chỉ có ý nghĩa sống còn
của quốc gia mà nó đã và đang gắng liền với cuộc sống và các hoạt động của mỗi
con người. Đối tượng học sinh - chủ nhân tương lai của đất nước phải thấu hiểu và
được trang bị