Mối quan hệ giữa Triết học và Khoa hoc Trang 1
TỔNG QUAN
Trong thời đại hiện nay, khoa học phát triển như vũ bão, kinh tế thị trường mở
rộng và cạnh tranh gay gắt thì đòi hỏi các nhà triết học và các nhà khoa học
chuyên môn phải giải
quyết

đúng
đắn và kịp thời những yêu cầu lý luận và thực
tiễn cấp bách, vì thế việc nghiên cứu những vấn đề về mối quan hệ giữa triết
học và khoa học có ý nghĩa quan
trọng.
Mối quan hệ này có tính song hướng,
một mặt nó phải hấp thụ những trào lưu triết học mới, thành tựu khoa học hiện
đại, và chắt lọc; mặt khác nó phải tu dưỡng thêm, vươn lên tầm cao mới để cải tổ,
phê phán những quan điểm triết học đã đóng băng, khô cứng so với thời đại. Để
làm được điều đó, ta cần phải phân tích, tìm hiểu mối quan hệ giữa triết học và
khoa học, kể từ lúc triết học đã từng là “bà mẹ mang thai” của khoa học cho đến
khi khoa học tuyên bố cự tuyệt triết học, và đến ngày nay, ảnh hưởng của triết
học và khoa học vẫn không ngừng xảy ra, đó là lý do của bài tiểu luận này.
Mục đích: Tìm ra mối quan hệ giữa triết học và khoa học từ thời Hy Lạp cổ đại
đến ngày nay. Từ đó, rút ra bài học cho bản thân, vận dụng các kiến thức
để thấu hiểu mọi sự vật tốt hơn, có phương pháp luận, tư duy biện chứng trong
cuộc sống và trong học tập hằng ngày.
Họ tên: Phạm Thị Ngọc Hân Lớp: Quản trị kinh doanh đêm
1
Mối quan hệ giữa Triết học và Khoa hoc Trang 2
I. TRIẾT HỌC LÀ GÌ?
Theo người Ấn Độ, triết học đọc là darshana, có nghĩa là sự chiêm
ngưỡng, là con đường suy ngẫm để dẫn dắt con ngời đến với lẽ phải. Còn
ở Trung Quốc, thuật ngữ triết học có gốc ngôn ngữ là chữ "triết". Đó

Khoa học (trong tiếng Latin scientia, có nghĩa là "kiến thức" hoặc "hiểu
biết") là các nỗ lực thực hiện phát minh, và tăng lượng tri thức hiểu biết
của con người về cách thức hoạt động của thế giới vật chất xung quanh.
Thông qua các phương pháp kiểm soát, nhà khoa học sử dụng cách quan
sát các dấu hiệu biểu hiện mang tính vật chất và bất thường của tự nhiên
nhằm thu thập dữ liệu, phân tích thông tin để giải thích cách thức hoạt
động, tồn tại của sự vật hiện tượng. Một trong những cách thức đó là
phương pháp thử nghiệm nhằm mô phỏng hiện tượng tự nhiên dưới điều
kiện kiểm soát được và các ý tưởng thử nghiệm.
Các lĩnh vực khoa học thường được chia thành hai nhóm chính: khoa học
tự nhiên, nghiên cứu các hiện tượng tự nhiên (kể cả đời sống sinh học) và
khoa học xã hội, nghiên cứu hành vi con người và xã hội. Những nhóm
chính là khoa học thực nghiệm, trong đó kiến thức phải được dựa trên
những hiện tượng quan sát được và có khả năng được thử nghiệm để kiểm
nghiệm tính đúng đắn của nó bởi các nhà nghiên cứu khác nhau làm việc
trong cùng điều kiện. Ngoài ra còn có các ngành liên quan được nhóm lại
thành các khoa học liên ngành và khoa học ứng dụng, chẳng hạn như khoa
học kỹ thuật và khoa học sức khỏe. Các thể loại khoa học này có thể bao
gồm các yếu tố của các ngành khoa học khác nhưng thường có thuật ngữ
và cơ quan chuyên môn riêng.
III. MỐI QUAN HỆ GIỮA TRIẾT HỌC VÀ KHOA HỌC
1. Thời Hy Lạp cổ đại
Sự phát triển của sản xuất đã dẫn đến các quan hệ và tổ chức xã hội cũ bị
đảo lộn. nếu như trước đây các tổ chức xã hội cũ như bộ tộc, bộ lạc mang
tính cộng đồng cao thì giờ đây xuất hiện các tư tưởng tư hữu và sau đó là
Họ tên: Phạm Thị Ngọc Hân Lớp: Quản trị kinh doanh đêm
1
Mối quan hệ giữa Triết học và Khoa hoc Trang 4
chế độ tư hữu về của cải. Phân công lao động phát triển cho phép trong xã
hội xuất hiện tầng lớp những người chuyên sống bằng lao động trí óc càng

2. Thời trung cổ
Triết học phương Tây thời trung đại là triết học – thần học, vì vậy thần
học lúc bấy giờ chi phối mọi mặt, kể cả khoa học và triết học, tín điều của
nhà thờ trở thành cơ sở cho mọi hành vi của con người; triết học lúc này
mang tính kinh viện, xa rời cuộc sống hiện thực, chính vì thế nó đã cản trở
sự phát triển của khoa học. Trong giai đoạn này, nhiều nhà triết học, khoa
học cũng quyết liệt đấu tranh với các tư tưởng của thần học của Nhà thờ,
như Tôma Đacanh, Đơnxcốt,… và nổi bật là Rôgiê Bêcơn, ông chủ trương
phê phán triết học kinh viện của Nhà thờ và chế độ phong kiến đương
thời, dũng cảm vạch trần tội ác của giai cấp phong kiến và những tội lỗi
của giới giáo sĩ, đồng thời đề xướng khoa học thực nghiệm, chính vì thế
mà ông bị nhà nước phong kiến cùng giáo hội Nhà thờ truy nã gắt gao và
bị cầm tù 14 năm. Tư tưởng của ông là tiếng chuông báo hiệu sự kết thúc
của chủ nghĩa kinh viện giáo điều và mở đầu cho thời kỳ khoa học thực
nghiệm.
Bên cạnh đó, Galileo tin vào lý thuyết Copecnicus (cho rằng các hành tinh
quay xung quanh Mặt trời) từ lâu, nhưng chỉ khi tìm ra được những điều
hiển nhiên chứng minh cho lý thuyết đó thì ông mới phát biểu công khai.
Bị giáo hội ngân cấm ý tưởng của mình, năm 1616, ông phải tới Roma để
tìm cách thuyết phục Giáo hội không ngăn cấm các ý tưởng của ông. Cuối
cùng, hồng y Bellarmine, theo các chỉ thị của Tòa án dị giáo, ra lệnh cho
ông phải từ bỏ ý tưởng, Trái đất di chuyển và Mặt trời đứng yên ở trung
tâm. Tuy nhiên, ông vẫn tiếp tục nghiên cứu và viết sách về chủ đề
này.Galileo với tác phẩm The Assayer (Người Thí nghiệm) ông viết "Triết
học được viết trong cuốn sách lớn này, vũ trụ Nó được viết bằng ngôn
ngữ của toán học, ký tự của nó là những hình tam giác, hình tròn, và các
đường hình học khác ". Những phân tích toán học của ông là sự phát
triển của một truyền thống đã được các nhà triết học tự nhiên kinh viện sử
dụng từ trước, Galileo đã học lý luận đó khi ông nghiên cứu triết học. Do
chủ nghĩa kinh viện của thời đại bấy giờ,Galileo cuối cùng buộc phải từ

đã nhận thấy vai trò đặc biệt quan trọng của khoa học và triết học và sự
cần thiết phải đẩy mạnh sự phát triển của chúng như một nền tảng lý luận
của công cuộc phát triển kinh tế của đất nước. Ông coi đó là một phương
Họ tên: Phạm Thị Ngọc Hân Lớp: Quản trị kinh doanh đêm
1
Mối quan hệ giữa Triết học và Khoa hoc Trang 7
tiện cơ bản nhằm xoá bỏ những bất công xã hội, xây dựng cuộc sống phồn
vinh. Khác với những nhà nhân đạo cộng sản không tưởng, Ph.Bêcơn
khẳng định phải cải tạo chính xã hội hiện thực đương thời trên cơ sở phát
triển khoa học và triết học chứ không phải bằng cách tạo ra mô hình lý
tưởng.
Chịu ảnh hưởng của quan niệm trước đây coi triết học là khoa học của các
khoa học, Ph.Bêcơn hiểu triết học theo hai nghĩa. Triết học theo nghĩa
rộng là tổng thể các tri thức lý luận của con người về Thượng đế (học
thuyết về Thượng đế), về giới tự nhiên (học thuyết về giới tự nhiên) và về
bản thân con người (học thuyết về con người). Theo nghĩa hẹp, triết học là
bộ phận cơ bản nhất trong tổng thể các khoa học. Đó là nền tảng và cơ sở
của mọi khoa học khác, đồng thời nó đã bao chứa toàn bộ các lĩnh vực
khoa học tự nhiên.
4. Thời hiện đại
Trong những năm đầu của thế kỷ XIX, khoa học tự nhiên phát triển mạnh
với nhiều phát minh quan trọng: Định luật bảo toàn biến hóa năng lượng,
Thuyết tế bào, thuyết tiến hóa. Những phát minh khoa học đó đã vạch ra
mối liên hệ thống nhất giữa những sự vật, giữa các hình thức vận động
khác nhau trong tính thống nhất vật chất của thế giới, vạch ra tính biện
chứng của sự vận động và phát triển. Đồng thời đã làm bộc lộ rõ tính hạn
chế và sự bất lực của phương pháp tư duy siêu hình và của tư tưởng biện
chứng cổ đại cũng như phép biện chứng của Hêghen. Từ đó đặt ra một
yêu cầu trong tư duy nhân loại cần phải xây dựng một phương pháp tư
duy mới thật sự khoa học. Với những phát minh của mình, khoa học đã

Như vậy, trong sinh lý học chủ nghĩa duy lý và chủ nghĩa phi duy lý,
khoa học và siêu hình học không còn chỉ là những tư biện, những điều
bày đặt của nhà triết học, mà đã có những chứng cứ mạnh mẽ. Vấn đề
lớn nhất đặt ra cho triết học là trong não người không phải chức năng
này tiêu diệt chức năng kia, mà là cùng hợp tác để tạo nên con người.
Gắn khoa học với siêu hình học, khoa học hiện đại đã đặt con người vào
trung tâm của quá trình nhận thức thực tại. Con người không phải là
khách thể mà là chủ thể quan sát thực tại đó. Phải chăng đây là một dấu
Họ tên: Phạm Thị Ngọc Hân Lớp: Quản trị kinh doanh đêm
1
Mối quan hệ giữa Triết học và Khoa hoc Trang 9
hiệu khẳng định sự đúng đắn của dự báo nổi tiếng của Mác: "Khoa học
tự nhiên sẽ bao gồm khoa học về con người, cũng như khoa học về con
người sẽ bao gồm khoa học tự nhiên, và đó sẽ là một khoa học".
Triết học Mác – Lênin nghiên cứu những thuộc tính và những quy luật
chung nhất của các
hệ
thống vật chất khác nhau của tự nhiên và xã hội,
cũng như của các hệ thống nhận thức thế giới của
con
người. Về thực
chất, chính chủ nghĩa duy vật biện chứng là một lý thuyết triết học
chung nhất của các
hệ
thống vật chất và tinh thần. Nó đem lại một bức
tranh nhất định về thế giới xem như vật chất đang
vận
động (phương
diện thế giới quan) và đông thời nó cũng là phương pháp luận của nhận
thức khoa

nghiên cứu lôgic biện chứng và lôgic hình thức và mối tương quan giữa
chúng, ….
Họ tên: Phạm Thị Ngọc Hân Lớp: Quản trị kinh doanh đêm
1
Mối quan hệ giữa Triết học và Khoa hoc Trang 11
KẾT LUẬN
Triết học có vai trò rất to lớn đối với sự phát triển của khoa học cụ thể; nó là thế
giới quan và phương pháp luận cho khoa học cụ thể, là cơ sở lý luận cho các
khoa học cụ thể trong việc đánh giá các thành tựu đã đạt được, cũng như vạch ra
phương hướng, phương pháp cho quá trình nghiên cứu khoa học cụ thể. Sự hình
thành, phát triển của triết học không thể tách rời sự phát triển của khoa học cụ
thể.
M. Planck cho rằng, các nhà khoa học tự nhiên rất cần tư duy triết học để giải
quyết các vấn đề về khoa học, bởi vì mọi ngành khoa họ đều dựa trên những
nguyên lý cụ thể, mà những nguyên lý này được xây dựng không đơn thuần từ
những tài liệu thu được trong lĩnh vực chuyên môn hẹp của mình.
Thật vậy, khi ngồi trên ghế nhà trường, học các môn khoa học tự nhiên, chúng ta
lại sợ môn Triết học, cũng giống như những học sinh môn văn sợ học toán, tức
sợ phương pháp luận của tư duy. Cái đó có nguyên nhân sâu xa, nhưng nguyên
nhân gần là trong học tập, ta bị gán ép, áp đặt tư duy của người khác mà không
được thực chứng, tranh biện, động não, cũng như câu nói của George Polya (Nhà
toán học Mỹ gốc Hungari): “dạy cho học sinh suy nghĩ”. Từ đó, ta rút ra được bài
học quý báo, hãy động não nhiều hơn để cải tiến cách học Triết học, để thấu hiểu
mọi sự vật tốt hơn, có phương pháp luận, tư duy biện chứng trong cuộc sống
hằng ngày. Hãy đi theo một triết học hợp mốt hơn là làm nô lệ cho nó như Ph.
Ăngghen đã nhận định: “Những ai phỉ bang triết học nhiều nhất lại chính là
những kẻ nô lệ của những tàn tích thong tục hóa, tồi tệ nhất của những học thuyết
triết học tồi tệ nhất”. Và “dù những nhà khoa học tự nhiên có làm gì đi nữa thì họ
vẫn bị triết học chi phối. Vấn đề chỉ ở chỗ họ muốn bị chi phối bởi một thứ triết
học hợp mốt, hay họ muốn được hướng dẫn bởi một hình thức tư duy lý luận dựa