1

I. Tính tất yếu của thời kì quá độ lên CNXH, bỏ qua chế độ Tư Bản chủ
nghĩa ở Việt Nam
Thời kì quá độ là thời kì mà xã hội cũ chuyển sang một xã hội mới – Xã hội –
Xã hội Chủ Nghĩa, về mặt kinh tế đây là thời kì bao gồm những mảng, những
phần, những bộ phận của Chủ Nghĩa Tư Bản (CNTB) và chủ Nghĩa Xã Hội
(CNXH) xen kẽ nhau tác động nhau, lồng vào nhau. Nghĩa đây là thời kì tồn tại
nhiều hình thức sở hữu về tư liệu sản xuất. Do đó tồn tại nhiều thành phần kinh
tế, cả thành phần kinh tế TBCN, thành phần kinh tế XHCN, thành phần kinh tế
sản xuất hàng hóa nhỏ. Cùng tồn tại vừa hợp tác thống nhất với nhau nhưng vừa
cạnh tranh gay gắt với nhau.
Thời kì quá độ này bắt đầu từ khi giai cấp vô sản giành lại chính quyền và kết
thúc khi xây dựng xong cơ bản, cơ sở vật chất kĩ thuật của CNXH, cả về mặt lực
lượng sản xuất lẫn quan hệ sản xuất cả cơ sở kinh tế lẫn kiến trúc thượng tầng cả
tồn tại Xã Hội và ý thức Xã Hội.
Trong thời kì quá độ này chia làm nhiều bước quá độ nhỏ, bao nhiêu bước tùy
thuộc vào điều kiện cụ thể của từng bước. Nhưng các bước càng lạc hậu đi lên
CNXH thì thời kì quá độ càng kéo dài và càng chia làm nhiều bước quá độ nhỏ
(hết sức phức tạp và giằng co nhau).
1. Tính tất yếu của thời kì quá độ lên CNXH
Là một yếu tố khách quan đối với mọi nước đi lên CNXH đây là do
đặc điểm của sự ra đời phương thức vô sản Cách Mạng và đặc điểm của cuộc
Cách Mạng vô sản quyết định. (Cuộc cách mạng vô sản khác với các cuộc cách
mạng khác là khi giành được cách mạng chỉ là bước đầu, chủ yếu là tham gia
vào công cuộc xây dựng, và đổi mới đất nước).

Quá độ lên CNXH ở Việt Nam là phù hợp với quy luật phát triển biện
chứng của lịch sử. Lênin đã chỉ rõ :” Tất cả các dân tộc đều sẽ đi lên CNXH.
Đó là điều không tránh khỏi. Sự quá độ đó còn phù hợp với xu hướng chung của

chn l duy nht ỳng n.
2. Cỏc loi hỡnh quỏ lờn CNXH
Theo ch ngha Mỏc - Lờnin thỡ thi kỡ quỏ lờn CNXH l mt tt yu
khỏch quan i vi mi nc i lờn CNXH nhng do c im ca cỏc loi
nc khỏc nhau thỡ cỏch thc , hỡnh thc thi kỡ quỏ cng khỏc nhau, i vi
cỏc nc ó tri qua giai on phỏt trin t bn ch ngha m lờn CNXH thỡ õy
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN

3

gi l thi kỡ quỏ t CNTB lờn CNXH. Loi hỡnh ny phn ỏnh qui lut phỏt
trin tun t ca lch s.
Cũn i vi cỏc nc kinh t lc hu nh Vit Nam thỡ cng cú th quỏ
tin thng lờn CNXH khụng cn tri qua giai on phỏt trin TBCN. õy gi
l quỏ lờn CNXH b qua giai on phỏt trin TBCN. Loi hỡnh ny phn ỏnh
qui lut phỏt trin nhy vt ca TBCN.
Xong i vi loi hỡnh ny cn phi cú y nhng iu kin khỏch
quan v ch quan:
- iu kin khỏch quan: L phi cú s giỳp ca giai cp vụ sn cỏc
nc tiờn tin. Xõy dng CNXH c bit l s giỳp v vn, cụng ngh, kinh
nghim qun lý.
iu kin ch quan: + Giai cp vụ sn ú phi ginh c chớnh quyn
+ Phi cú ng, Mỏc-Xớt-Lờnin-Nớt lónh o.
+ Phi xõy dng c khi on kt liờn minh
Cụng - nụng vng chc.
3. Quỏ lờn CNXH Vit Nam
1.3.1. nc ta la chn con ng quỏ tin thng lờn CNXH b
qua ch TBCN ú l con ng hp lý, ỳng n i vi nc ta. Do
nhng lý do sau õy
- S la chn ny phự hp vi xu th ca thi i, phự hp vi nguyn

+ Phi xõy dng c khi on kt liờn minh
cụng-nụng vng chc.
Kt lun: Chỳng ta cú kh nng tin thng lờn CNXH b qua ch TBCN.
Nhn thc v quỏ b qua TBCN nc ta
B qua ch TBCN nc ta khụng phi l t chỏy giai on b qua s
phỏt trin lc lng sn xut TBCN, khụng phi l xúa b kinh t t nhõn nh trc
õy chỳng ta ó thc hin m b qua s thng tr ca quan h sn xut TBCN s
thng tr ca kinh t t bn t nhõn, s thng tr ca kin trỳc thng tng TBCN
trong nn kinh t xó hi nc ta.
- B qua õy v thc cht chớnh l rỳt ngn mt cỏch ỏng k quỏ trỡnh i
lờn CNXH nc ta a nhanh nn kinh t nc ta lờn sn xut ln XHCN.
- B qua õy l chỳng ta phi bit tip thu, tranh th, tn dng nhng thnh
tu ca nhõn loi di TBCN, c bit l vn, cụng ngh hin i phỏt trin
nhanh nn kinh t trong nc.
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN

5

- B qua õy l chỳng ta phi bit phỏt huy khai thỏc cú hiu qu mi tim
nng kinh t trong nc phỏt trin nhanh nn kinh t. Thụng qua nhng hỡnh thc
t chc kinh t, quỏ trung gian, thớch h vi mi ngun lc.
II. Nhng nhim v ch yu ca thi kỡ quỏ lờn CNXH nc ta
- Phỏt trin nhanh mnh lc lng sn xut, nhm xõy dng c s vt cht k
thut ca CNXH, mun vy phi phỏt trin c lc lng sn xut v sc lao ng
c bit l sc lao ng (nhõn t con ngi) phi thc hin Cụng nghip húa (CNH),
hin i húa (HH) nn kinh t quc dõn, phi phỏt trin nhanh nn kinh t hng húa
nhiu thnh phn nc ta.
- Xõy dng v hon thin quan h sn xut theo nh hng XHCN.
- Kinh t nh nc thc hin tt vai trũ ch o.
- Kinh t hp tỏc xó bao gm hp tỏc xó sn xut nụng nghip, tiu th cụng

nhiu. CNXH th gii ang khng hong nghiờm trng, cỏc th lc thự ch tỡm cỏch
bao võy phỏ hoi s nghip xõy dng CNXH v nn c lp ca dõn ta.
2.1.2. Nhng thun li
Chớnh quyn nhõn dõn ngy cng c cng c, ch chớnh tr n nh,
nhõn dõn cú truyn thng cn cự lao ng, sỏng to, cú lũng yờu nc nng nn,
cuc cỏch mng khoa hc v cụng ngh cựng vi xu th Quc t húa i sng kinh
t th gii ang to ra mt thi c thun li y nhanh s phỏt trin t nc.
- õy l ni dung c bn ng li i mi do i hi i biu ton quc lõng
th VII ca ng ra.
2.1.3. Hon cnh lch s
- V quc t: Trong nm nm 1981-1985 nhõn dõn ta tip tc nhõn c s
giỳp to ln v s hp tỏc nhiu mt ca Liờn Xụ c v cỏc nc XHCN khỏc anh
em khỏc v.v
- V trong nc: Thc trng xó hi nc ta ang trong tỡnh trng khng
hong kinh t xó hi v.v

2. Ni dung c bn ng li i mi do i biu ton quc ln th VI ca
ng
- Xut phỏt t thc trng ca tỡnh hỡnh xõy dng CNXH vi nhiu khú khn
v tn ti, ng ta ó rỳt thờm c nhng kt lun mi ỳng n l t sn xut nh
i lờn nht thit khụng th ch quan, núng vi t chỏy giai on m phi tri qua
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN

7

nhiu bc quỏ T kt lun quan trng ú, i hi VI ra ch trng cn phi
i mi ton din v sõu sc trong ng li xõy dng CNXH trong thi kỡ quỏ
nc ta.
- i hi xỏc nh nhim v bao trựm mc tiờu tng quỏt ca nhng nm cũn
li ca chng ng u tiờn l n nh mi mt tỡnh hỡnh kinh t xó hi, tip tc xõy

- i hi VI m u cụng cuc i mi v CNXH mt cỏch sõu sc ton din.
- Cui cựng, kt qu bc u ca s nghip i mi t i hi ng ln th
VI n nay ó cng c v khng nh con ng la chn lờn CNXH ca chỳng ta l
ỳng n
III. Nhng gii phỏp thc hin con ng quỏ lờn CNXH b qua TBCN
nc ta
1. Mc tiờu
- Mc tiờu tng quỏt phi t ti khi kt thỳc thi kỡ quỏ l: Xõy dng
xong v c bn nhng c s kinh t ca CNXH vi kin trỳc thng tng v chớnh
tr v t tng, vn húa phự hp lm cho nc ta tr thnh nc XHCN phn vinh.
- Trong giai on hin nay, sau khi kt thỳc chng ng u tiờn ca thi k
quỏ , chỳng ta bt u bc vo thi k y mnh CNH, HH vi mc tiờu tng
quỏt n nm 2020 l xõy dng nc ta thnh mt nc cụng nghip, cú c s vt
cht k thut hin i, c cu kinh t phự hp, hp lý quan h sn xut tin b phự
hp vi trỡnh phỏt trin lc lng sn xut. i sng vt cht, tinh thn cao, an
ninh quc phũng vng chc. Dõn giu, nc mnh, xó hi cụng bng vn minh.
2. Phng hng
- Xõy dng nh nc XHCN, nh nc ca dõn do dõn vỡ dõn. Ly liờn minh
Cụng Nụng Trớ thc lm nn tng, do ng Cng sn lónh o, thc hin quyn
lm ch ca nhõn dõn, gi nghiờm k cng xó hi, chuyờn chớnh vi mi hnh
ng xõm phm li ớch ca t quc v nhõn dõn.
- Phỏt trin lc lng sn xut, CNH t nc theo hng hin i, gn lin
vi phỏt trin nn kinh t hng húa nhiu thnh phn vn hnh theo c ch th trng
cú s qun lý ca nh nc theo nh hng XHCN, thc hin nhiu hỡnh thỏi phõn
phi ly phõn phi theo kt qu lao ng v hiu qu kinh t l ch yu.
- Tin hnh cỏch mng XHCN trờn lnh vc t tng vn húa, lm cho th
gii quan Mỏc - Lờnin, t tng H chớ Minh gi v trớ ch o trong i sng tinh
thn xó hi. K tha, phỏt huy nhng truyn thng vn húa tt p ca cỏc dõn tc
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN


- Cỏc nc ó qua giai on phỏt trin t bn ch ngha bc vo thi k quỏ
xõy dng xõy dng CNXH tin hnh thc hin quỏ trỡnh tỏi cụng nghip húa
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN

10
nhm iu chnh b xung v hon thin c s vt cht -k thut v cụng ngh hin
i theo yờu cu ca ch xó hi mi.
- Cỏc nc cú nn kinh t cha phỏt trin cao nht l cỏc nc nụng nghip
lc hu khi tin lờn CNXH, tin hnh CNH XHCN xõy dng c s vt cht k
thut ca XHCN l mt tt yu khỏch quan. Khụng tin hnh CNH thỡ khụng th xõy
dng c c s vt cht k thut, khụng th thc hin phõn cụng lao ng xó hi,
khụng cú CNXH.
- Mt quan nim cn lu ý l nh hng XHCN trong quỏ trỡnh CNH, HH
nc ta, õy cn chỳ ý ti nhng vn sau:
+ Mt l: Mc tiờu trc mt cng nh lõu di ca CNH, HH l vỡ vt cht
v tinh thn ca nhõn dõn, gn tng trng kinh t vi tin b v cụng bng xó hi.
+ Hai l: Xõy dng c s vt cht- k thut cho mt ch xó hi m trong
ú nhõn dõn lao ng lm ch.
+ Ba l: Phỏt trin nn kinh t nhiu thnh phn trong ú kinh t nh nc
gi vai trũ ch o, cựng vi kinh t hp tỏc xó dn thnh nn tng ca nn kinh t
quc dõn thng nht.
+ Bn l: CNH,HH nc ta c tin hnh di s lónh o ca ng
cụng sn. Vic iu hnh v qun lý l nh nc ca dõn do dõn vỡ dõn.

2.3.2. Tỏc dng ca CNH - HH
- Quỏ trỡnh CNH, HH l quỏ trỡnh lm bin i v cht lc lng sn xut v
l quỏ trỡnh xó hi húa nn sn xut. Nh ú m nng sut lao ng xó hi tng lờn
cao gúp phn n nh v nõng cao i sng nhõn dõn v tớch ly cho nn kinh t, m
nh ú m nn kinh t tng trng v phỏt trin.
- Quỏ trỡnh CNH, HH l quỏ trỡnh thc hin phõn cụng li lao ng xó hi,

ngh hin i nhng ngnh kinh t, nhng khõu cú iu kin v cú tớnh
quyt nh nng lc ca nn kinh t- xó hi.
- Ly hiu qu kinh t- xó hi lm tiờu chun c bn xỏc nh hng
phỏt trin, Chn d ỏn u t vo cụng ngh: u t chiu sõu khai thỏc ti
a ngun lc ca nn kinh t xó hi.
5. Mt s tin cn thit nhm y nhanh quỏ trỡnh CNH,HH Vit
Nam
- To vn tớch ly.
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN

12
- o to ng cỏn b khoa hc-k thut, cụng nhõn lnh ngh v cỏn
b qun lý sn xut-kinh doanh.
- Phỏt trin kt cu h tng.
- Lm tt cụng tỏc iu tra c bn, thm dũ a cht.
- i mi v nõng cao nng lc lónh o ca ng, vai trũ ca nh nc.
IV. Nõng cao vai trũ lónh o ca ng, trỡnh qun lý ca nh nc
1. Vai trũ lónh o ca ng
Quỏ trỡnh CNH,HH t nc khụng tỏch ri s lónh o ca ng v s
qun lý ca nh nc. Trong iu kin ng cm quyn, ng phi lm cho giai
cp cụng nhõn, giai cp nụng dõn, tng lp trớ thc v nhõn dõn lao ng nhn
thc mt cỏch y s cn thit khỏch quan phi tin hnh CNH,HH nn
kinh t ng thi ng cng phi ch cho ton dõn nhn bit c nhng cỏch
thc gay gt ca quỏ trỡnh CNH, HH thy quyt tõm chin lc ca ng,
ton dõn ta y mnh CNH,HH l s nghip ca ton dõn, ca mi thnh phn
kinh t nhm khai thỏc sc mnh tng hp, cỏc ngun lc ca cỏc min, cỏc
vựng, cỏc a phng v ca tng lp dõn c. õy l sc mnh, ý chớ l nguyn
vng ca ton ng v ton dõn cho s nghip y ti mt bc CNH,HH nn
kinh t.
Cỏc chớnh sỏch kinh t- xó hi phi l cụng c quan trng nh nc

bằng luật pháp và các công cụ chính sách vĩ mô khác
Nhà nước sử dụng những công cụ đó để quản lý những hoạt động kinh tế
làm cho nền kinh tế “lành mạnh” hơn, giảm bớt những thăng trầm đột biến xấu
trên con đường phát triển của nó, khắc phục được tình trạng phân hóa bất bình
đẳng, bảo vệ được tài nguyên môi trường của đất nước, như vậy sự vận động
của nền kinh tế hàng hóa theo cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước ta là
một sự vận động được điều tiết bởi sự thống nhất giữa cơ chế thị trường và sự
quản lý của nhà nước.

2. Sự cần thiết khách quan chuyển sang cơ chế thị trường có sự quản
lý của nhà nước ta
4.2.1. Cơ chế quản lý tập trung quan liêu bao cấp
- Đây là cơ chế vận hành nền kinh tế theo kế hoạch do nhà nước đề ra, sản
xuất cái gì, cho ai, bao nhiêu như thế nào do nhà nước quy định.
THÖ VIEÄN ÑIEÄN TÖÛ TRÖÏC TUYEÁN

14
- Cơ chế này có đặc trưng cơ bản sau:
+ Các cơ quan quản lý hành chính nhà nước can thiệp q sâu vào các
hoạt động kinh doanh của xí nghiệp cơ sở. Nhưng
lại khơng chịu trách nhiệm với những quy định của mình.
+ Nhà nước giao cho chỉ tiêu pháp lệnh cho các đơn vị cơ sở và phải
hồn thành giao nộp sản phẩm - Bất cứ giá nào.
+ Khơng tơn trọng các quy luật kinh tế khách quan xóa bỏ quan hệ hàng
- tiền thực hiện quan hệ hiện vật giao nộp sản phẩm là chủ yếu.
+ Hạch tốn chỉ là hình thức vì thực hiện chế độ bao cấp qua giá lương
tiền (chủ yếu là giá) làm cho giá cả khơng phản ánh đúng giá trị đó chính là hiện
tượng lãi giả, lỗ thật, trong các doanh nghiệp nhà nước là phổ biến
+ Cơ chế này nó đã hình thành nên một bộ máy quản lý hành chính
quan liêu cồng kềnh khơng cần năng lực kinh doanh. Do đó đã kìm hãm sự phát
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN

16

MC LC

I. Tớnh tt yu ca thi kỡ quỏ lờn CNXH, b qua ch T Bn ch
ngha Vit Nam

1.Tớnh tt yu ca thi kỡ quỏ lờn CNXH

IV. Nõng cao vai trũ lónh o ca ng, trỡnh qun lý ca nh nc

1. Vai trũ lónh o ca ng

2. S cn thit khỏch quan chuyn sang c ch th trng cú s qun lý ca
nh nc ta

4.2.1. C ch qun lý tp trung quan liờu bao cp

4.2.2. Trong iu kin chuyn sang nn kinh t hng húa vn ng theo c
ch th trng cú s qun lý ca nh nc theo nh hng XHCN, nh
nc nc ta cú cỏc chc nng qun lý v mụ sau õy:THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN

17