Trờng đại học s phạm hà nội
Khoa giáo dục mầm non
Bài tập nghiệp vụ cuối khoá
Giáo dục hành vi giao tiếp có văn hóa
cho trẻ mẫu giáo
trờng Cao Xá - lâm thao - phú thọ

Ngời hớng dẫn : T.s Đinh Hồng Thái
Ngời thực hiện : Nguyễn Thị Tuyết Lan
Lớp ĐHTC Việt trì - Khoa GDMN
Phần I : Mở đầu
I. Lý do chọn đề tài :
Từ lâu cộng đồng nhân loại đã nhận thức rằng trẻ em không chỉ là niềm
hạnh phúc của mỗi gia đình mà còn là tơng lai của nhân loại. Khẩu hiệu Trẻ
em hôm nay, thế giới ngày mai đã cho chúng ta thấy đợc sự cần thiết của việc
chăm sóc giáo dục trẻ. Việc chăm sóc giáo dục trẻ càng chu đáo và đầy đủ
bao nhiêu thì càng có ý nghĩa chuẩn bị cho thế giới ngày mai bấy nhiêu.
1
Chính vì lẽ đó, việc chăm sóc giáo dục trẻ nói chung cũng nh việc phát triển
ngôn ngữ nói riêng là trách nhiệm mỗi con ngời trong xã hội.
Bác Hồ đã dạy : Tiếng nói là thứ của cải vô cùng lâu đời và vô cùng
quý báu của dân tộc. Chúng ta phải gữi gìn nó, quý trọng nó
Trong tất cả các hoạt động của trẻ mẫu giáo từ vui chơi, học tập đến trò
chuyện với nhau, với cô giáo, cha mẹ trẻ đều sử dụng từ ngữ. Vì thế ngôn
ngữ giúp cho hoạt động của trẻ thêm sinh động và hấp dẫn. Trong mọi hoạt
động nếu không có lời giải thích của cô giáo hay ngời lớn thì trẻ không hiểu
đợc nhiệm vụ cần thiết. Sự phát triển trí tuệ của trẻ chỉ diễn ra khi trẻ lĩnh hội
những tri thức về sự vật. Song sự lĩnh hội những tri thức đó lại không thể thực
hiện nếu thiếu ngôn ngữ . Muốn phát triển một cách chính xác rõ ràng những
ý nghĩ phức tạp thì trẻ cần nắm chắc một số vốn từ, biết sử dụng đúng ngữ
pháp và diễn đạt bằng những câu nói rõ ràng mạch lạc. Công tác giáo dục và

thành thạo câu đúng ngữ pháp sẽ góp phần giáo dục văn hoá nói, văn hoá giao
tiếp cho trẻ.
Dạy trẻ nói đúng ngữ pháp tức là chúng ta dạy cho trẻ biết diễn đạt
chính xác, biểu cảm mạch lạc những suy nghĩ bằng lời nói của trẻ. Nói năng
mạch lạc thể hiện một trình độ phát triển cao không những về phơng diện
ngôn ngữ mà cả về phơng diện t duy nữa. Kiểu nói năng mạch lạc đòi hỏi đứa
trẻ khi trình bày ý kiến của mình cần phải theo một trình tự nhất định, phải
nêu đợc những điểm chủ yếu và những mối quan hệ liên kết giữa sự vật, hiện
tợng một cách hợp lý để ngời nghe dễ hiểu và đồng tình. Đây là một yêu cầu
cao đối với trẻ nhng không phải là không thực hiện đợc, nhất là đối với trẻ
mẫu giáo lớn 5- 6 tuổi. Nh vậy, dạy trẻ nói đúng ngữ pháp tức là chúng ta dạy
trẻ nói năng mạch lạc. Đây là nhiệm vụ trọng tâm trong việc phát triển ngôn
ngữ cho trẻ mẫu giáo. Lời nói mạch lạc thể hiện hoàn thiện việc sử dụng tiếng
mẹ đẻ, đó là việc cần có của một con ngời.
Là một giáo viên mầm non trực tiếp đứng lớp tôi thấy trẻ mẫu giáo 5- 6
tuổi của Trờng mầm non Hoa Hồng- Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc còn nhiều cháu
nói sai ngữ pháp. Trẻ cha biết sắp xếp trật tự câu, trẻ còn nói sai các từ trong
câu, nói câu què câu cụt, thiếu thành phần câu Nguyên nhân chủ yếu là do
giáo viên khi dạy trẻ nói chỉ chú trọng đến phát triển vốn từ cho trẻ, cha chú ý
rèn cho trẻ nói câu đúng ngữ pháp và sử dụng câu đúng. Với tâm huyết yêu
nghề mến trẻ, sự ham muốn tìm tòi điểm mạnh yếu trong việc sử dụng một số
loại câu của trẻ 5- 6 tuổi tại trờng mình công tác nên tôi đã chọn đề tài nghiên
cứu : Điều tra thực trạng sử dụng một số kiểu câu theo cấu
trúc ngữ pháp của trẻ 5 - 6 tuổi. Từ đó đề xuất một số biện pháp để
phát triển ngôn ngữ cho trẻ, daỵ trẻ nói đúng câu, nói đúng ngữ pháp.
II. Mục đích nghiên cứu
Đánh giá thực trạng sử dụng một số kiểu câu phân loại theo cấu trúc
ngữ pháp của trẻ 5 - 6 tuổi.
III. Khách thể và đối tợng nghiên cứu.
3

4
- Câu có cấu tạo ngữ pháp nhất định, có ngữ điệu kết thúc biểu hiện thái
độ của ngời nói đối với nội dung của câu nói.
2. Phân loại câu :
Câu đợc phân loại căn cứ vào các mặt sau đây :
- Mặt cấu tạo ngữ pháp của câu : Chúng ta có thể quy số lợng vô hạn
các câu cụ thể về một số kiểu câu có hạn căn cứ vào cấu tạo ngữ pháp của câu.
VD : Căn cứ vào sự có mặt của các câu nhỏ có mối quan hệ với nhau
ngời ta chia thành câu đơn giản và câu phức tạp; Dựa vào tính chất của vị ngữ
ngời ta chia thành câu danh từ, câu động từ, câu tính từ
- Mặt tác dụng giao tiếp hay mục đích nói năng, chúng ta có thể chia
thành câu tờng thuật, câu nghi vấn, câu mệnh lệnh và câu cảm thán.
Câu phân loại theo kết cấu gồm có câu đơn và câu ghép :
Câu đơn là câu đợc cấu tạo từ hai thành phần nòng cốt là chủ ngữ và vị
ngữ . Chủ ngữ và vị ngữ đợc gắn bó với nhau bằng quan hệ chủ vị. Chủ ngữ là
thành phần biểu thị đối tợng thông báo, còn vị ngữ biểu thị nội dung thông
báo về đối tợng đó.
VD : Trong câu : Cháu là học sinh ngoan thì cháu là chủ ngữ; là học
sinh ngoan là vị ngữ. Thông thờng chủ ngữ đi trớc vị ngữ . Trong một số ít tr-
ờng hợp vị ngữ có thể đứng trớc chủ ngữ.
Câu đơn đặc biệt : Trong hoàn cảnh giao tiếp nhất định, câu có thể cấu
tạo đặc biệt chỉ có một từ hoặc một nhóm từ chính phụ hay đẳng lập.
Câu ghép là câu có từ hai kết cấu chủ vị trở lên, có quan hệ ý nghĩa với
nhau và không bao hàm lẫn nhau. Trong câu ghép có câu ghép đẳng lập, câu
ghép chính phụ, câu ghép nhiều tầng.
Câu phân loại theo mục đích nói : Câu tờng thuật, câu nghi vấn, câu cầu
khiến, câu cảm thán.
Ngữ pháp có tính chất trừu tợng và khái quát cao vì các quy luật ngữ
pháp không thuộc về một từ hay một câu cụ thể mà là chung cho các từ các
câu cùng loại các quy luật ngữ pháp. Vì vậy, thờng đợc biểu hiện dới dạng mô

đánh nhau
ý thức của trẻ đợc xác định rõ ràng giúp trẻ điều khiển và điều chỉnh
hành vi của mình cho phù hợp với những chuẩn mực, những quy tắc xã hội. Từ
đó mà hành vi của trẻ mang tính xã hội, tính nhân văn đậm nét hơn trớc. Trong
sự phát triển các hành động ý chí của trẻ mẫu giáo lớn có thể thấy đợc sự liên
kết giữa 3 mặt :
- Thứ nhất là sự phát triển tính mục đích của hành động.
- Thứ hai là xác lập quan hệ giữa mục đích của hành động với động cơ.
- Thứ ba là tăng vai trò điều chỉnh của ngôn ngữ trong việc thực hiện
các hành động.
Nh vậy, chúng ta thấy đặc điểm tâm lý lứa tuổi ảnh hởng trực tiếp đến
sự phát triển ngôn ngữ và sử dụng ngữ pháp của trẻ. Đứa trẻ nói đúng tiếng mẹ
6
đẻ thể hiện việc sử dụng ngôn ngữ và câu theo cấu trúc ngữ pháp đã đạt tới
trình độ cao. Thực chất ngôn ngữ lúc này trở thành phơng tiện giao tiếp để tiếp
thu kinh nghiệm lịch sử loài ngời.
Muốn hiểu biết và diễn đạt ý nghĩ, nguyện vọng của mình trong bất cứ
lĩnh vực nào trẻ đều phải sử dụng ngôn ngữ và sử dụng câu theo đúng cấu trúc
ngữ pháp. Muốn cho ngôn ngữ của trẻ phát triển thì điều quan trọng là cho trẻ
tích luỹ đợc nhiều từ và rèn luyện cho trẻ nói câu đúng ngữ pháp. Trên cơ sở
đó trẻ có thể giao tiếp một cách thành thạo. Ngôn ngữ và cấu trúc câu của trẻ
chỉ hình thành và phát triển qua giao tiếp với ngời lớn, với các sự vật, hiện t-
ợng xung quanh. Làm giàu ngôn ngữ cho trẻ không thể tách việc tạo điều kiện
cho trẻ giao tiếp với môi trờng xung quanh. Cùng với sự hớng dẫn của giáo
viên trẻ đợc quan sát nhận xét, phân tích tổng hợp, đánh gía. Qua đó trẻ sẽ tích
luỹ đợc những hiểu biết để có điều kiện diễn đạt những thu nhận bằng ngôn
ngữ, bằng câu theo đúng cấu trúc ngữ pháp từ đơn giản đến phức tạp.
Vì vậy, khi hớng dẫn trẻ nhận xét về môi trờng xung quanh, cô giáo nên
theo những nội dung trọng tâm đã xây dựng trên nguyên tắc s phạm. Đó là
đảm bảo tính vừa sức hệ thống đồng bộ. Có những kiến thức sẽ đợc nhắc lại,

tiến tới một chặng đờng tơng đối ổn định. Có thể nói đây là thời kỳ phát triển
mạnh mẽ những nét đặc trng cho lứa tuổi mẫu giáo. Đó là những chức năng
tâm lý đặc trng của con ngời trong sự hình thành và phát triển. Cùng với sự
giáo dục của nhà trờng mẫu giáo và của ngời lớn, những thuộc tính tâm lý sẽ
đợc hoàn thiện một cách tốt đẹp về mọi phơng diện của hoạt động, làm cho
nhân cách của trẻ ở quá trình hình thành mang tính độc đáo rõ nét. Do đó ở tr-
ờng lớp mẫu giáo cần tập trung hết sức để giúp trẻ phát triển những đặc trng
tâm lý đó, để từ đó hình thành việc xây dựng nền tảng nhân cách ban đầu của
con ngời.
IV. Đặc điểm ngữ pháp của trẻ 5 - 6 tuổi
Giai đoạn 5 - 6 tuổi là độ tuổi mẫu giáo lớn, là giai đoạn cuối cùng của
trẻ em lứa tuổi mầm non, tức là lứa tuổi trớc khi đến trờng phổ thông. ở giai
đoạn này trẻ đã sử dụng thành thạo tiếng mẹ đẻ trong đời sống hàng ngày.
Tiếng mẹ đẻ là phơng tiện quan trọng nhất để lĩnh hội nền văn hoá dân tộc, để
giao lu với những ngời xung quanh, để t duy, tiếp thu khoa học, bồi bổ tâm
hồn.
Trẻ em tốt nghiệp xong trờng mẫu giáo là đứng trớc một nền văn hoá
đồ sộ của dân tộc và nhân loại mà nó có nhiệm vụ phải lĩnh hội những kinh
nghiệm mà cha ông để lại. Do vậy, phát triển ngôn ngữ và phát triển các kiểu
câu theo cấu trúc ngữ pháp cho trẻ ở giai đoạn này là cực kỳ quan trọng.
Nếu một đứa trẻ 5 - 6 tuổi mà nói năng ấp úng, phát âm ngọng líu
ngọng lô, vốn từ nghèo nàn không đủ để diễn đạt những điều mình cần nói,
không sử dụng đợc các kiểu câu đúng ngữ pháp để nói mạch lạc cho mọi ngời
hiểu và hiểu đợc lời ngời khác nói thì có thể liệt kê vào loại chậm phát triển.
Do nhu cầu giao tiếp của trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi đợc mở rộng nên vốn từ
của trẻ tăng lên rất nhanh và ngôn ngữ ngữ pháp của trẻ phát triển mạnh. Đặc
8
điểm nổi bật của trẻ ở độ tuổi này là số lợng câu đơn mở rộng trong lời nói
của trẻ tăng. Sự mở rộng không còn hạn chế ở thành phần phụ trạng ngữ mà
còn ở cả các thành phần chính là chủ ngữ và vị ngữ .

trẻ.
Tổng số giáo viên, nhân viên trong trờng là 54 ngời. Tuổi đời của giáo
viên đa số là từ 25 - 35 tuổi.
+Tổng số học sinh : 545 cháu
Trong đó : Nhà trẻ + mẫu giáo 3 tuổi : 206 cháu/ 7 lớp.
Mẫu giáo 4 -5 tuổi : 339 cháu /8 lớp
+ Cơ sở vật chất : Trờng đợc đầu t nhiều đồ dùng, đồ chơi và các trang
thiết bị phục vụ cho việc dạy và học. Lớp học đợc xây dựng đúng quy cách,
phòng học khang trang, sạch sẽ đảm bảo vệ sinh.
- Khó khăn :
Trình độ chuyên môn của đội ngũ cán bộ giáo viên cha đồng đều, một
số giáo viên mới ra trờng tay nghề còn non yếu. Do vậy, việc tuyên truyền
kiến thức nuôi dạy trẻ theo khoa học còn hạn chế. Nhất là việc phát triển ngôn
ngữ cho trẻ.
II. Điều tra thực trạng :
1. Thời gian điều tra : Từ 12/9 đén 12/10/ 2003.
Điều tra tại Trờng mầm non Hoa Hồng- Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc.
2. Phơng pháp điều tra :
- Phơng pháp quan sát, đàm thoại trực tiếp với trẻ.
- Phơng pháp trò chuyện
- Phiếu điều tra.
3. Tiến hành điều tra :
Điều tra trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi ở Trờng mầm non Hoa Hồng-
Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc.
Số trẻ điều tra : 20 cháu (10 trai, 10 gái)
4. Hình thức điều tra
*Điều tra trên tiết học qua các bộ môn.
- âm nhạc
- Môi trờng xung quanh
- Văn học (thơ, truyện)

3
Lê Hoài Nam
2/98
Lê thị hoài
Cb
Bùi thị thu Gv
4
Tạ Nam Phơng
8/98
Tạ tiến thà
Cb
Ng. loan phơng
Cb
5
Trần Tr. Hiếu
6/98
Ngô m. cờng
Cb
Dơng thị giới Gv
6
Ng. Hữu Tùng
5/98
Nguyễn điệp
l.xe
Ng. thuý loan
Cb
7
Lê Thị Thảo
7/98
Lê anh đào

Ng. Duy Thành
9/98
Ng. duy thanh
Cb
Nguyễn thị khoa
Cb
13
Lê Thu Thuỷ
3/98
Lê công lý
Cb
đào bích thu
k. d
14
Ng. Lan Hơng
10/98
Ng. mạnh tuấn
B. đ
Ng.thị huyền
Cb
15
Hoàng Thị
Giang
7/98
Hoàng văn thu
Hu
Ng thị tâm
k. d
16
Ng. Diệu Linh

pháp của trẻ 5 - 6 tuổi
Stt Họ và tên
Phân loại câu
Câu đơn
Câu
ghép
Câu
đúng
Câu
sai
1
Ng. Huy Hoàng
9 5 14 6
2
Lê Thuý Tâm
8 3 11 9
3
Lê Hoài Nam
8 5 13 7
4
Tạ Nam Phơng
10 8 18 2
5
Trần Trung Hiếu
11 3 14 6
6
Ng. Hữu Tùng
2 2 4 16
7
Lê Thị Thảo

12 2 14 6
18
Trần cao nguyên
11 6 17 3
19
Bùi ph. Linh
13 4 17 3
20
Chu ph. nam
15 1 16 4
Tổng
195 80 275 125
275 400
III. Nhận xét - Đánh giá kết quả :
Qua thực trạng điều tra phân loại câu theo đúng cấu trúc ngữ pháp của
trẻ 5 - 6 tuổi taị Trờng mầm non Hoa Hồng- Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc tôi thu đợc
kết quả nh sau :
Bảng 1 : Phân loại câu của trẻ 5 - 6 tuổi
Tổng số câu Phân loại câu
12
Câu đơn Câu ghép Câu sai
400 = 100% 195 = 48,75% 80 = 20% 125 = 31,25 %
Bảng 2 :
Phân loại câu theo cấu trúc ngữ pháp của trẻ mẫu
giáo 5 - 6 tuổi
Câu đơn Câu ghép
Câu đơn
Chủ vị
86 = 44,1 %
Câu đơn mở rộng

rộng thành phần tơng đơng 55,9 %. Số lợng câu đơn mở rộng thành phần nhiều
hơn số lợng câu đơn chủ vị đã đánh dấu môt bớc nhảy vọt về sự phát triển sử
dụng câu theo đúng cấu trúc ngữ pháp. Trong số các câu đơn mở rộng thành
phần có câu mở rộng thành phần vị ngữ nh :
Con thấy thời tiết đẹp và mát; Con nhìn thấy cây xanh và nhà; Bố mẹ
con nấu cơm quét nhà
Ta thấy vị ngữ đợc mở rộng thành một cụm danh từ, cụm tính từ hoặc
cụm động từ đã giúp trẻ diễn đạt nội dung rõ ràng và câu nói của trẻ dài hơn,
có hình ảnh hơn. Trẻ đã biết sử dụng các từ liên kết trong câu.
VD : và làm cho câu nói của trẻ thêm chặt chẽ rõ ràng.
Trong số các câu đơn mở rộng thành phần của trẻ 5 - 6 tuổi, ta thấy trẻ
không chỉ sử dụng các câu đơn mở rộng thành phần vị ngữ mà trẻ còn sử dụng
cả những câu đơn mở rộng thành phần chủ ngữ. VD :
Con cá, con tôm, con cua, con ốc sống dới nớc; Hoa cúc, hoa hồng, hoa
đồng tiền đều rất đẹp; Ông bà, bố mẹ đều yêu con.
Chủ ngữ đợc mở rộng thờng là các cụm danh từ liên kết với nhau đóng
vai trò là chủ ngữ trong câu. Câu mở rộng chủ ngữ theo hình thức này thờng đ-
ợc trẻ sử dụng khi trả lời các câu hỏi có tính chất liệt kê các sự vật.
Bên cạnh các câu đơn mở rộng thành phần chủ ngữ, các câu đơn mở
rộng thành phần vị ngữ ta còn bắt gặp ở trẻ những câu đơn mở rộng cả thành
phần bổ ngữ và trạng ngữ.
VD : Khi chơi với bạn con phải nhờng bạn.
Khi thấy bạn ngã con phải kéo bạn dậy.
Trong bài thơ bà già đã bắt đợc con ốc xinh xinh.
14
Trẻ đã biết sử dụng cả những câu mở rộng cả thành phần bổ ngữ và
thành phần vị ngữ. Nghĩa là : Trẻ sử dụng đợc những câu đơn mở rộng nhiều
thành phần.
VD : Khi đi trên đờng con nhìn thấy ô tô, xe máy.
Trớc khi đi học con phải rửa mặt đánh răng, ăn sáng.

Trẻ biết sử dụng câu ghép nh vậy là do ở độ tuổi 4 - 5 tuổi nhu cầu giao
tiếp của trẻ là rất lớn, phạm vi giao tiếp đợc mở rộng với bạn bè và mọi ngời
xung quanh. Trong quá trình giao tiếp trẻ đợc rèn luyện ngôn ngữ và học đợc
nhiều câu nói theo cấu trúc ngữ pháp của ngời lớn. Từ đó trẻ đã biết phát triển
câu nói của mình để sử dụng các từ liên kết tạo nên các loại câu ghép đẳng lập
và câu ghép chính phụ.
Qua điều tra thực trạng sử dụng một số loại câu theo cấu trúc ngữ pháp
của trẻ 5 - 6 tuổi, ta thấy trong câu nói của trẻ 5 - 6 tuổi trẻ đã biết liên kết các
câu đơn tạo thành chuỗi câu hoàn chỉnh. Chẳng hạn : chiều về mẹ con quét
nhà, mẹ con đi chợ mua rau và mua thức ăn. Mẹ con nấu cơm rửa bát, lau bàn
ghế. Bố con sang chơi nhà bác Linh, con giúp mẹ nấu cơm. Đó là những câu
trả lời của trẻ khi đợc hỏi : Bố mẹ con thờng làm những công việc gì?. Trẻ
đã biết liên kết các câu hoàn chỉnh với nhau tạo thành một đoạn văn miêu tả
các sự việc. Đó là sự phát triển tốt trong cấu trúc câu của trẻ. Cô giáo cần
khuyến khích để trẻ biết liên kết các câu đơn giản diễn tả nội dung câu chuyện
hay diễn tả những suy nghĩ của mình một cách rõ ràng mạch lạc.
* Tuy nhiên trẻ vẫn còn một số nhợc điểm sau :
Qua điều tra trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi ta thấy : Bên cạnh sự phát triển về
số lợng câu đơn C - V, câu đơn mở rộng thành phần, câu ghép thì trẻ vẫn còn
hạn chế khi nói còn nhiều câu sai, cha đúng cấu trúc ngữ pháp, câu nói không
đủ thành phần. Tỷ lệ câu sai là 125 trong tổng số 400 câu chiếm 31,25 %. Trẻ
nói câu trống không nh : Phải đánh răng, rửa mặt; Phải trồng cây, không
ạ, vì mẹ con cô Cám độc ácLỗi sai chủ yếu là câu nói của trẻ thiếu thành
phần chủ ngữ. Nếu nh không đặt trong hoàn cảnh cụ thể ngời nghe khó biết trẻ
định diễn đạt gì? Câu nh vậy trở nên không rõ ràng, diến đạt ý cha mạch lạc.
Để sửa lỗi các câu sai cho trẻ cần phải có một quá trình cô giáo và ngời lớn rèn
luyện ngôn ngữ cho trẻ nói đúng câu theo cấu trúc ngữ pháp.
* Nguyên nhân:
Kết quả điều tra cho thấy việc sử dụng câu theo đúng cấu trúc ngữ pháp
của trẻ 5 - 6 tuổi có sự khác biệt cá nhân. Một số cháu sử dụng câu rất đúng

cấu trúc ngữ pháp cho trẻ cô giáo cần đặc biệt chú ý đến hình thức giáo dục cá
biệt để trẻ phát triển đồng đều.
* Tóm lại :
Qua việc nghiên cứu điều tra thực trạng sử dụng một số loại câu theo
cấu trúc ngữ pháp của trẻ 5 - 6 tuổi tại Trờng mầm non Hoa Hồng- Vĩnh Yên -
Vĩnh Phúc tôi rút ra một số kết luận sau :
1. Trẻ 5 - 6 tuổi nói đợc rất nhiều câu đơn, câu đơn chiếm một tỷ lệ lớn
trong tổng số câu trả lời của trẻ (44,1 %). Đây là đặc điểm nổi bật trong việc
sử dụng câu theo đúng ngữ pháp của trẻ.
2. Bên cạnh sự phát triển về câu đơn, trẻ 5 - 6 tuổi đã sử dụng rất tốt các
câu đơn mở rộng thành phần (55,9%) đó là mở rộng các thành phần trạng ngữ
và thành phần bổ ngữ trong câu.
3. Trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi đã nói đợc các câu ghép chiếm tỷ lệ 20 %
tổng số câu nói của trẻ. Trong câu ghép chủ yếu là câu ghép đẳng lập và câu
ghép chính phụ, các câu ghép khác ít xuất hiện trong số câu trả lời của trẻ.
17
4. Kết quả điều tra cho thấy trẻ 5 - 6 tuổi tuổi đã biết liên kết các câu
đơn giản thành một chuỗi các câu ghép để diễn đạt một nội dung có ý nghĩa
miêu tả hoặc tờng thuật một sự việc.
5. Có sự khác biệt cá nhân trong việc sử dụng câu theo cấu trúc ngữ
pháp của trẻ 5 - 6 tuổi. Điều đó thể hiện sự phát triển của trẻ có khác nhau, có
nhiều trẻ sử dụng câu theo đúng cấu trúc ngữ pháp nhng cũng có trẻ còn sử
dụng câu sai cha đúng cấu trúc ngữ pháp.
6. Trẻ 5 - 6 tuổi còn nhiều câu sai chiếm 31,25 % tổng số câu nói của
trẻ. Lỗi ngữ pháp của trẻ sai chủ yếu là do trẻ sử dụng câu thiếu thành phần
chủ ngữ làm cho câu nói không rõ ràng mạch lạc. Trẻ còn sử dụng các câu
một từ, câu cụm từ nhng không đáng kể.
IV. Bớc đầu đề xuất một số biện pháp phát triển câu
theo cấu trúc ngữ pháp của trẻ 5 - 6 tuổi.
Chúng ta đều đã biết ngôn ngữ là công cụ để phát triển t duy. T duy

pháp để thể hiện nội dung có ý nghĩa miêu tả sự việc.
Trò chơi Kể chuyện theo tranh rèn luyện khả năng trình bày diễn đạt
cho trẻ. Cô có thể xem một số tranh có hình ảnh và màu sắc đẹp, sau đó yêu
cầu trẻ ghi nhớ rồi miêu tả lại bức tranh.
Nh vậy, để phát triển câu theo cấu trúc ngữ pháp cho trẻ, cô giáo cần sử
dụng các trò chơi có tác dụng phát triển câu cho trẻ.
3. Biện pháp 3:
Dạy trẻ sử dụng câu theo cấu trúc ngữ pháp thông qua đi dạo, đi thăm
quan, các buổi dạo chơiQua các hoạt động này có thể gợi lên những cảm xúc
phong phú, những tình cảm đa dạng. Cô hớng dẫn trẻ miêu tả bằng lời những
hình dáng, màu sắc đẹp đẽ của thiên nhiên (cỏ, cây, hoa lá).Việc đa vào
trong lời nói của trẻ những cấu trúc đa dạng là rất cần thiết.
VD : Bây giờ trời nắng nóng còn mùa đông thì hơi lạnh. Mùa đông lá
trên cây màu vàng đỏ còn mùa hè lá cây xanh tốt.
4. Biện pháp 4:
Dạy trẻ sử dụng câu theo đúng cấu trúc ngữ pháp thông qua việc làm
quen với văn học :
Kể chuyện và đọc thơ là những hình thức giúp trẻ tiếp thu những mẫu
câu và giúp trẻ nói những kiểu câu khác nhau. Khi kể chuyện cô giáo cần
chuẩn bị trớc về cách diễn đạt, cách sử dụng câu của mình. Đối với trẻ 5 - 6
tuổi cô giáo cần phải giúp trẻ tìm hiểu tính cách nhân vật và sự phát triển của
tình tiết trớc khi kể chuyện. Có hiểu nội dung câu chuyện thì trẻ mới có những
cảm xúc đúng đắn, sâu sắc, đợc thể hiện bằng hành động cử chỉ và động tác lời
nói diễn cảm. Cô giáo có thể dạy trẻ kể chuyện theo tranh, kể chuyện theo trí
nhớ, kể chuyện theo trí tởng tợng Giúp trẻ sử dụng các kiểu câu đã học, sửa
lỗi đặt câu cho trẻ.
5. Biện pháp 5: Đàm thoại
19
Muốn rèn luyện phát triển câu theo cấu trúc ngữ pháp cho trẻ chúng ta
cần tạo nên môi trờng tốt để trẻ đợc hoạt động vui chơi với bạn, tăng cờng giao

theo cấu trúc ngữ pháp, giúp trẻ phát triển một cách toàn diện để chuẩn bị bớc
vào trờng phổ thông.
7. Biện pháp 7
20
Để việc phát triển nói đúng câu theo cấu trúc ngữ pháp cho trẻ mẫu
giáo đặc biệt là trẻ 5 - 6 tuổi (giai đoạn tiền học đờng) đợc tốt, giáo viên cần
phải có sự phối kết hợp với cha mẹ học sinh để chú ý rèn luyện ngữ pháp ngay
cả ở nhà trong khi giao tiếp với những ngời trong gia đình. Khi phát hiện trẻ
nói câu sai ngời lớn phải sửa sai uốn nắn ngay cho trẻ, rèn luyện cho trẻ nói
nhiều câu dài có hình ảnh, nhiều câu ghép và câu mở rộng thành phần theo
mục đích.
Tóm lại :
Việc phát triển ngôn ngữ và rèn luyện ngữ pháp cho trẻ là vô cùng cần
thiết. Muốn vậy, cô giáo và gia đình phải chú ý phát triển thể lực cho trẻ. Khi
rèn luyện ngữ pháp cho trẻ cô giáo cần phải sử dụng mô hình câu và dạy trẻ
nói theo mẫu câu, sử dụng các trò chơi để rèn ngữ pháp. Đặc biệt là dạy trẻ kể
chuyện theo tranh. Kể chuyện sáng tạo là hình thức tốt nhất để phát triển câu
cho trẻ. Cô giáo và ngời lớn cần chú ý phát triển câu cho trẻ ở mọi lúc, mọi nơi
và cố gắng tạo cho trẻ môi trờng vui chơi, giao tiếp mở rộng. Đặc biệt chúng ta
cần lu ý sửa sai cho trẻ và phối hợp tốt với phụ huynh để rèn luyện phát triển
ngôn ngữ cho trẻ. Dạy trẻ nói đúng câu theo cấu trúc ngữ pháp là giúp cho quá
trình phát triển của trẻ toàn diện và hài hoà.
Phần III.
Kết luận chung
Ngôn ngữ là phơng tiện để lĩnh hội kinh nghiệm sống của loài ngời, là
phơng tiện để nhận thức thế giới, để phát triển t duy. Nhờ có ngôn ngữ con ng-
ời có thể suy nghĩ và giải quyết những vấn đề của cuộc sống đặt ra. Ngôn ngữ
là phơng tiện để giao tiếp, để truyền đạt thông tin hay thái độ, tình cảm của
mình đối với ngời khác. Ngôn ngữ là sợi dây nối liền mối quan hệ giữa ngời
với ngời, là phơng tiện để bồi bổ tâm hồn con ngời. Trẻ nghe đợc nhiều lời hay

- Cô giáo và ngời lớn cần luôn chú ý sửa câu sai cho trẻ, dạy trẻ nói
đúng ngữ pháp. Cần kết hợp tốt giữa gia đình và nhà trờng trong việc dạy trẻ
nói đúng câu theo cấu trúc ngữ pháp.
Trên đây là một số biện pháp của tôi đa ra với mong muốn góp phần nhỏ
bé của mình vào việc nâng cao chất lợng phát triển ngôn ngữ, phát triển ngữ
pháp cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi ở Trờng mầm non Hoa Hồng- Vĩnh Yên -
Vĩnh Phúc.
22
Tài liệu tham khảo.
1. Tâm lý học trẻ em lứa tuổi mầm non
của Nguyễn Thị ánh Tuyết (chủ biên)
Nguyễn Nh Mai
Đinh Kim Thoa
Xuất bản năm 1994
2. Phát triển lời nói cho trẻ từ 0 đến 6 tuổi
Của Bùi Kim Tuyến (biên soạn)
Lu Thị Lan
3. Dạy trẻ phát âm đúng và làm giàu vốn từ cho trẻ
Tạ Thị Ngọc Thanh
Xuất bản năm 1980
4. Tiếng Việt và phơng pháp phát triển lời nói cho trẻ
Cao Đức Tiến
23
Nguyễn Quang Minh.
5. Phát triển ngôn ngữ trẻ em
của EITIKHEEVA (nga)
Xuất bản năm 1977
6. phơng pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo
của Nguyễn Xuân Khoa
xuất bản năm 1997

25