1
“Thư giãn cuối tuần” với văn học
Tiểu luận văn học
Đề tài: khảo sát về việc sử dụng các chất liệu văn học
trong chương trình truyền hình
Họ và tên: Phùng Quang Hiếu
Lớp: TH31A2-Học viện Báo chí và Tuyên truyền
Tóm tắt
A.Phần mở đầu
1. Mục đích khảo sát
2. Lịch sử vấn đề
3. Nhiệm vụ
4. Đối tượng và phạm vi
5. Mục tiêu
6. Phương pháp khảo sát
B.Phần nội dung
Khảo sát một chương trình truyền hình để làm rõ việc sử dụng các
chất liệu văn học.
C.Phần kết luận
“Thư giãn cuối tuần” với văn học
A.Phần mở đầu
Phùng Quang Hiếu
2
“Thư giãn cuối tuần” với văn học
1. Mục đích khảo sát
Như chúng ta đã biết, báo chí và văn học Việt Nam hiện đại vốn cùng ra
đời trong một điều kiện văn hóa lịch sử, cùng sử dụng chữ Quốc ngữ làm
chất liệu, cùng chung đội ngũ những người cầm bút, cùng phục vụ một kiểu
công chúng xưa nay vốn rát trọng văn và ngàn đời chỉ quen tiếp nhận văn
chương nên giữa hai loại hình này đã sớm xuất hiện một mối giao thoa sâu
đậm. Mối quan hệ giữa chúng luôn là mối quan hệ song phương, đa chiều. Dĩ

quảng cáo và các dịch vụ khác.Tuy nhiên, để có được thành quả như thế,
truyền hình Việt Nam đã dựa rất nhiều vào thành quả văn học cực kỳ phong
phú và đồ sộ của nước nhà vì xét cho cùng thì truyền hình và văn học có rất
nhiều điểm tương đồng để có thể học tập và tác động đến nhau.Văn học là
loại hình nghệ thuật rất lâu đời và văn hóa đọc cũng đã hình thành rất lâu
trong xã hội Việt Nam, trong khi đó tuy truyền hình có tuổi đời con non trẻ
so với văn học nhưng nó cũng mang sức ảnh hưởng rất lớn. Việc truyền hình
sử dụng chất liệu văn học để tăng chất lượng chương trình không có gì là mới
ở cả nước ta lẫn trên thế giới, ở đây tôi chỉ muốn đưa ra thêm ví dụ về việc sử
dụng những ưu thế của văn học trong một chương trình truyền hình.
Chính bởi những lẽ đó, mục đích chính của đề tài khảo sát này là làm rõ
việc vận dụng những tri thức văn học đã mang lại cho đời sống báo chí nhiều
điều bổ ích, đặc biệt là một nguồn sinh lực mới như thế nào. Mục đích thứ hai
là văn học và chất liệu văn học sẽ tạo nên sức hấp dẫn, tăng cường hiệu quả
thông tin để thu hút công chúng. Qua đó sẽ góp phần nâng cao các giá trị giá
trị tốt đẹp của văn học vào báo chí (đặc biệt là truyền hình), đồng thời hạn
chế các vấn đề này sinh.
2. Lịch sử vấn đề
Những vấn đề trong mối quan hệ mật thiết giữa văn học với báo chí lâu
nay đã được nghiên cứu kĩ lưỡng trong giáo trình của các trường đại học như:
Đại Học Sư Phạm, Đại Học Khoa Học Xã Hội và Nhân Văn…. Và những
công trình nghiên cứu kĩ lưỡng : Văn học báo chí từ một góc nhìn (tác
giả:Trần Thị Trâm-NXB Thanh Niên, 2003-lần 1, 2005-lần 2) ; Phát huy
những ưu thế văn học trong sáng tạo báo chí (Trần Thị Trâm chủ biên-NXB
Văn hóa - Thông tin , 2008)
Và truyền hình ngay từ ngày đầu xuất hiện, dự khi đó còn sơ sài thì nó đã
tiếp thu những tinh hoa từ văn học bởi lẽ truyền hình cũng là một nền văn
hóa của ngôn từ và hình ảnh như văn học.
Phùng Quang Hiếu
4

15 phút) đưa khán giả đến với những câu chuyện, những vấn đề cập nhật của
đời sống xã hội qua lăng kính hài hước, thâm thúy cùng hai nhân vật: một
anh làm nghề photocopy (Tự Long) và một anh làm nghề bơm vỏ (Công Lý).
“Hỏi xoáy, đáp xoay” (5-7 phút) là cuộc đối thoại hấp dẫn với những câu hỏi
lý thú của Trần Xoáy (Xuân Bắc) và những câu trả lời bất ngờ và hài hước
của giáo sư Cù Trọng Xoay (Tiến Dũng) về mọi vấn đề cuộc sống. Một clip
ca nhạc vui hoặc một tiểu phẩm hài vui nhộn với sự tham gia của các nghệ sĩ
hài sẽ khép lại chuyên mục này. Chuyên mục “Tiểu phẩm hài” (20-22 phút)
có sự tham gia của các nghệ sĩ nổi tiếng hai miền Nam - Bắc như: Chí Trung,
Vân Dung, Quang Thắng, Minh Hằng, Bảo Quốc, Hồng Vân, Anh Vũ, Minh
Nhớ “Thư giãn cuối tuần” có nhiều cây bút tham gia viết kịch bản như Lê
Hồng, Đình Lộc, Tiến Dũng , các đạo diễn: Bùi Thọ Thịnh, Thế Anh, Trịnh
Phùng Quang Hiếu
6
“Thư giãn cuối tuần” với văn học
Lê Phong Tổng đạo diễn chương trình - đạo diễn Đỗ Thanh Hải cho biết,
“Thư giãn cuối tuần” đã được chuẩn bị từ cách đây hơn ba năm. Những
người thực hiện chương trình mong muốn không chỉ mang lại "tiếng cười
sảng khoái" mà còn là "tiếng cười thâm thúy" cho người xem. Điểm mới nhất
của chương trình là sự tương tác với khán giả (khán giả có thể gửi kịch bản
hài, clip hài tự thực hiện đến chương trình).
Qua đây chúng ta có thể nhận thấy rằng “Thư giãn cuối tuần” sử dụng rất
nhiều chất liệu văn học để thu hút khán giả truyền hình.
1.Copy & bơm vỏ
Đầu tiên tôi xin được khảo sát chuyên mục “Copy & bơm vỏ”.
Chương trình ngày 24/09/2011:
Trong đoạn hội thoại của hai nhân vật chính, diễn viên Công Lí có nhắc
đến câu tục ngữ “lòng vả cũng như lòng sung”.
Chương trình ngày 01/10/2011:
Trong đoạn hội thoại của hai nhân vật chính, diễn viên Tự Long có nhắc

tài mà chỉ nhờ cậy vào “ô dù” và các mối quan hệ thân quen để thăng
tiến.Con ông" nghĩa là con của ông lớn."Cháu cha" ý ám chỉ người nhà mình,
là cháu của bố mình.Câu này hàm ý người nhà có địa vị quyền thế. Nói “con
ông cháu cha” cũng có thể hiểu là con ông này và cháu của cha kia , những
ông và cha đó là những người có quyền thế trong xã hội .
Phùng Quang Hiếu
8
“Thư giãn cuối tuần” với văn học
Như vậy ta có thể thấy, chuyên mục “Copy & bơm vỏ” đã khéo léo sử
dụng các chất liệu văn học dân gian hiện đại để phản ánh và phê phán một số
mặt trái của xã hội. Ngoài ra các câu thành ngữ, tục ngữ của văn học dân gian
cũng được sử dụng làm rõ và tăng tính thu hút và thi vị của các tình huống
kịch.
2.Hỏi xoáy, đáp xoay
Chương trình ngày 24/09/2011:
Trong đoạn hội thoại của mình, Trần Xoáy đã nhắc đến câu tục ngữ ”chó
ngáp phải ruồi”,câu ca dao “cái cũ lặn lội bờ ao; phất phơ hai dải yếm đào gió
bay” và câu thơ “lặn lội thân cũ khi quãng vắng; eo sèo mặt nước buổi đò
đông”.
Chương trình ngày 01/10/2011:
Trong đoạn hội thoại của mình, giáo sư xoay đã nhắc đếncâu tục ngữ “nhất
nghệ tinh, nhất thân vinh”, và cụm từ “nữ hoàng đồ lót”.
Phùng Quang Hiếu
9
“Thư giãn cuối tuần” với văn học
Chương trình ngày 08/10/2011:
Trong đoạn hội thoại của mình, Trần Xoáy đã nhắc đến câu tục ngữ ”mèo
mả gà đồng”.
Chương trình ngày 29/10/2011:
Trong đoạn hội thoại của mình, Trần Xoáy đã nhắc đến câu tục ngữ “chín

gốm, đồ sứ, đồ sành nên thủy tinh đã chiếm giữ thị trường và trở thành một
vật liệu vô cùng quý giá. Thời ấy ai mà làm nghề thủy tinh thì người ấy là số
một . Đó là “nhất nghệ tinh”. Ngày xưa có một ông quan to tên là Vinh, ai mà
quà cáp hối lộ cho ông này thì sẽ được thăng tiến. Do vậy thân thiết với ông
này cũng là số một. Đó là “nhất thân vinh”.
+”Mèo mả gà đồng”: mèo goang sống ở mồ mả, gà hoang sống ở ngoài
đồng, người ta thường dùng để ví với hạng người lông bông, giang hồ. Ngoài
ra thành ngữ này còn ám chỉ những kẻ có thói trăng hoa, lăng nhăng, đã có
gia đình nhưng vẫn còn lén lút trai gái. Theo cách nói của giáo sư Xoay thì
mèo mả gà đồng là món đặc sản, vì chúng là động vật hoang dã, có nguồn
gốc tự nhiên, chúng vận động nhiều nên thịt săn chắc, nhiều dinh dưỡng.
+”Chín bỏ làm mười”: châm chước, bỏ qua trong quan hệ đối xử với nhau.
+”Chín bỏ vào mồm”: một câu nói mang tính khẩu ngữ của các bạn trẻ thời
nay với ý nghĩa, đồ ăn đã chín rồi thì phải bỏ vào mồm hoặc có thể hiểu là
khi làm một điều gì đó khi gần thành công, được đến chín rồi thì phải “ăn”
ngay, “bỏ ngay vào mồm”.
+”Chân dài tới nách”: câu nói mang ý nghĩa châm biếm, có sử dụng chất
liệu văn học dân gian hiện đại
+Truyền thuyết Sơn Tinh-Thủy Tinh: là một truyền thuyết trong lịch sử
dân tộc và đã được nhìn dưới góc độ hài hước của của giáo sư Xoay.
Như vậy, chuyên mục “Hỏi xoáy, đáp xoay” đã sử dụng khá nhiều các chất
liệu văn học từ truyền thống đến hiện đại để tăng tính hài hước cũng như tính
bất ngờ và thú vị cho chương trình.
3. Tiểu phẩm hài
Phùng Quang Hiếu
11
“Thư giãn cuối tuần” với văn học
Chương trình ngày 20/08/2011:
Hai nhân vật chính có nhắc đến các cụm từ “ăn không ngồi rồi”.
Chương trình ngày 27/08/2011:

C.Phần kết luận
Nhờ việc sử dụng những chất liệu văn học trong làm báo mà đời sống
báo chíđã có thêm được nhiều điều bổ ích, đặc biệt là được một nguồn sinh
lực dồi dào. Các chất liệu văn học sẽ tạo nên sức hấp dẫn, tăng cường hiệu
quả thông tin để thu hút công chúng; góp phần quan trọng vào việc tăng
cường tính dân tộc và tính quốc tế, làm cho báo chí nước nhà phát triển theo
hướng dân tộc cũng như hiện đại.
Phùng Quang Hiếu
13
“Thư giãn cuối tuần” với văn học
Nhờ việc sử dụng hiệu quả các chất liệu văn học vào chương trình
truyền hình mà tạo được dấu ấn cho người xem, đồng thời là một cách
tuyệt vời để lưu giữ những nét đẹp truyền thống ngàn đời của văn hóa dân
tộc, đưa văn hóa dân tộc vào cuộc sống hiện đại, xô bồ qua mạng lưới
truyền thông.
Tài liệu tham khảo
+Trần Thị Trâm, Giáo trình văn học dân gian Việt Nam, nhà xuất bản Đại
học Sư Phạm Hà Nội, Hà Nội 2010.
+Trần Thị Trâm, Phát huy những ưu thế của văn học trong sáng tạo tác
phẩm báo chí, nhà xuất bản Văn hóa-Thông tin, Hà Nội 2008.

Phùng Quang Hiếu