Mở đầu
“Thầy Ben là một tu sĩ phi công. Mỗi tuần thầy đáp trực
thăng xuống miền truyền giáo hẻo lánh xa xăm. Ai ai cũng mong
đợi lần viếng thăm thường xuyên của thầy. Ở thầy, người ta có thể
dốc cạn bầu tâm sự và mọi lo lắng sầu muộn để tìm lại sự an bình
và thanh thản của tâm hồn, bởi vì thầy có cả một nghệ thuật biết
lắng nghe. Thế nhưng thầy Ben không phải là người có khả năng
lắng nghe bẩm sinh. Đó là cả một nghệ thuật mà thầy đã dày công
luyện tập trong nhiều năm. Trong gia đình thầy có một người em
trai và một em gái bị bệnh câm điếc từ thuở mới sinh, vì thế thầy
phải dùng ngôn ngữ bằng các dấu hiệu của tay để nói chuyện với
các em. Để thực hành thứ ngôn ngữ này thầy đã phải hết sức chú
tâm đến mọi cử chỉ thật nhỏ bé, từ cái nhìn, ánh mắt, nụ cười, tất
cả đều phải hết sức chú ý đến người mình đang nói chuyện với, bởi
vì không thể dùng một lời nói nào cả. Đó là cả một trường huấn
luyện và thực tập dài hạn đối với thầy trong những năm sống dưới
mái gia đình. Nhờ đó thầy đã phát triển khả năng biết lắng nghe
đối với cả những người có thể đối thoại bằng tiếng nói nữa.”
Trên đây tôi vừa trích dẫn một câu chuyện về một người đàn
ông biết cách lắng nghe và họ đã nhận được những gì trong cuộc
sống. Đó là sự tin tưởng, yêu mến và trên hết đó là sự chân thành
sẻ chia dành cho tu sĩ này. Thật vậy, tạo hóa đã sinh ra con người
có một cái miệng để nói nhưng lại có đến hai mắt để nhìn và hai tai
1
để nghe từ mọi phía của cuộc sống. Như vậy nghĩa là con người ta
phải biết nhìn, biết nghe nhiều hơn là biết nói. Việc lắng nghe
tưởng chừng như đơn giản nhưng không phải vậy. Con người ta
thường thích nói để thể hiện sự thông minh của mình và thường
không biết cách lắng nghe sự thông minh ấy. “ Nói là bạc, im lặng
là vàng, lắng nghe là kim cương”. Biết cách lắng nghe quan trọng
hơn nói và in lặng rất nhiều. Vậy thế nào là lắng nghe và trong

thêm tự tin và giúp vấn đề được sáng tỏ. Như vậy cuộc trò
chuyện diễn ra thành công, người nói có thể truyền hết nội dung
thông tin cần nói; người lắng nghe sẽ hiểu rõ vấn đề mà người
nói truyền tải và có hướng giải quyết sao cho phù hợp
3. Lợi ích của việc lắng nghe
Khi lắng nghe sẽ giúp ta gặt hái được những lợi ích sau:
Nắm rõ nội dung thông tin qua đó nhận ra trách nhiệm vai trò
của mình trong vấn đề đang thảo luận. Xây dựng mối quan hệ
thân thiện với mọi người. Thể hiện sự quan tâm, tôn trọng. Đồng
cảm với những khó khăn của người nói. Hiểu và đưa ra những
câu trả lời hoặc ý kiến tư vấn hợp lý. Nhận ra những ẩn ý của
người nói
4. Chu trình của lắng nghe
Tập trung: Yếu tố đầu tiên để lắng nghe hiệu quả đối tác giao
tiếp là tập trung. Tập trung có nghĩa là trong một thời điểm chỉ
làm một việc. Nhiều người giao tiếp không thành công vì trong
khi lắng nghe người khác truyền tải thông điệp thì để các công
việc khác xen vào. Kết quả là thông điệp được truyền tải từ
người nói đến người nghe không có chung một cách hiểu như
nhau. Tập trung lắng nghe cũng là biểu hiện tôn trọng người nói,
giúp người nói có thêm sự tin tưởng để giao tiếp một cách cởi
mở hơn.
4
Tham dự: Tham dự trong lắng nghe được biểu hiện bằng sự chú
ý của đôi mắt, những cái gật đầu của người nghe. Về ngôn từ là
những từ điệm như: dạ, vâng ạ, thế ạ, thật không?
Hiểu: Nhiều cuộc giao tiếp diễn ra trong bối cảnh ông nói gà, bà
nói vịt vì không hiểu được thông điệp của giao tiếp. Để hiểu
được thông điệp của người gửi, yêu cầu người nghe phải xác
định lại thông điệp bằng cách trình bày lại nội dung của người

khiến cho người ta khó có thể nào chăm chú lắng nghe người
khác nói. Ngày nay tình bạn hay 1 mối quan hệ bình thường
khác ngày càng trở nên rất hời hợt vì mọi người đều không phải
là người biết cách lắng nghe, nên không thể hiểu sâu sắc về đối
phương hoặc biết rõ đối phương thích gì và cần gì? Nếu bạn biết
cách trao dồi kỹ năng lắng nghe của mình, bạn sẽ có thêm nhiều
bạn bè và cuộc sống của bạn có thêm nhiều ý nghĩa. Dưới đây là
1 số cách giúp bạn thực tập để trở thành 1 người biết lắng nghe.
• Bước 1: hãy cố gắng tìm hiểu để biết được nhiều hơn về 1
người nào đó ngoài lần nói chuyện ngắn với họ. Để ý tới áo
quần họ mặc hay điều gì họ thích nói ngay từ lần gặp đầu tiên.
Bạn chú ý đề cập xung quanh những vấn đề đó để cuộc nói
6
chuyện trở nên hấp dẫn hơn và sẽ biết rõ người đó nhiều hơn.
Thậm chí bạn sẽ phát hiện ra tài năng và những điều thú vị ở họ
để có thể học hỏi nhiều hơn và tạo cơ hội hội cho họ bộc lộ tài
năng của mình.
• Bước 2: Bạn phải thật sự thích thú và quan tâm đến người đó và
những gì họ nói. Đừng cố tỏ ra say mê về 1 điều gì đó người
khác đang nói mà bạn không thích thú. Nếu làm như vậy thì cuối
cùng bạn cũng sẽ nhận ra rằng cuộc trò chuyện đó hoàn toàn vô
nghĩa vì bạn đã không có hứng thú với nó ngay từ lúc ban đầu.
• Bước 3: Hầu hết người ta thường thích nói về chính bản thân
họ. Vì thế hãy tìm ra những điều mà họ yêu thích hoặc những sở
thích chung của bạn và người ấy rồi đặt câu hỏi cho người ấy.
Khi bạn đặt câu hỏi phải chú tâm lắng nghe câu trả lời để có thể
biết được nhiều hơn về người ấy. Đừng bắt đầu suy nghĩ những
câu hỏi tiếp theo hoặc suy đoán tò mò trước khi người khác đưa
ra quan điểm của họ.
• Bước 4: Khi ở trong 1 nơi thật đông đúc, ồn ào thì thật là khó

8
hiểu. Điều này cho thấy người nghe đang thật sự chú ý và lĩnh
hội được thông tin.
2. Đáp lại một cách chân thành: Nó nhằm xác nhận những ẩn
ý bên trong mà người nói muốn bày tỏ. Khi giãi bày chuyện gì,
điều mà người nói thật sự muốn cho bạn biết chính là thái độ
cũng như cảm xúc của họ. Hãy cho họ biết là bạn đang thật sự
lắng nghe và thấu hiểu họ bằng những câu như "Chắc hẳn bạn…
(giận, buồn, vui, ) lắm", "Bạn thấy… (vui, buồn, giận…) lắm
đúng không?", "Mình thấy là bạn…"… Đây chỉ là một số cách
để làm rõ cảm xúc của người nói hay biểu lộ những cảm xúc
khác nhau trong đàm thoại. Đó cũng là những câu hỏi mở để
khuyến khích người nói bày tỏ những ý kiến và cảm xúc riêng.
3. Diễn giải lại điều vừa được chia sẻ:
Thường khi người ta quá phấn khích, họ sẽ chẳng thể nhận ra là
mình đang nói lòng vòng. Thử diễn giải lại một cách ngắn gọn
và gợi mở để họ nói nhiều hơn. Bí quyết này có thể khiến người
đối diện bày tỏ những điều họ thật sự muốn chia sẻ.
4. Đặt câu hỏi:
Bí quyết này rất có giá trị nhưng cần được áp dụng thận trọng.
Một câu hỏi không đúng chỗ có thể làm buổi trò chuyện rơi vào
ngõ cụt. Chẳng hạn, một người bạn đang muốn nói rằng cậu ấy
đau khổ như thế nào khi chia tay bạn gái mà lại nhận được câu
hỏi đại loại như "Sao cậu lại để cô ấy đi? Cô ấy thật đẹp". Người
9
bạn này dĩ nhiên sẽ càng buồn hơn. Hầu hết các trường hợp bạn
không nên hỏi "Tại sao…?" vì nó có vẻ như một lời trách cứ hay
phán xét. Nên hỏi "Cậu cảm thấy như thế nào" "Điều đó rất có ý
nghĩa với cậu đúng không", "Bây giờ cậu định sẽ thế nào?". Đó
là những ví dụ để khuyến khích người đối diện bày tỏ nhiều hơn

luôn quan trọng. Đối với trường hợp bản thân là người chủ động
hẹn gặp, việc tự tìm hiểu trước đối phương như sở thích, độ tuổi,
học thức, môi trường xung quanh của họ là không thể bỏ qua.
Nhất là bạn có ý định xa hơn việc thỏa mãn trí tò mò của mình
thì càng nên tập trung cho việc này. Thêm nữa, việc tự chuẩn bị
cho mình các tình huống sẽ xảy ra để ứng phó cũng cần nghĩ
đến. Vì chính những người có kinh nghiệm luôn ghi nhớ phương
pháp này. Từ khả năng tự dự đoán tình huống, bạn mới có thể
lên sẵn các “đáp án” mình sẽ cư xử, phản ứng ra sao khi gặp
chuyện “không như ý”. Khi đã chủ động được tâm lý, bạn sẽ
bình tĩnh hoàn toàn và sự bình tĩnh mới giúp bạn thoải mái tâm
11
trí, vận dụng mọi khả năng (trong đó có lắng nghe) khi giao tiếp
với đối phương.
Tôi đã từng là người “bị động” khi đối phương hẹn gặp. Việc
chuẩn bị tâm lý và tìm hiểu thông tin về đối phương là rất khó
thực hiện vì hầu như tôi chỉ biết ít về họ và họ là người khéo léo
trong giao tiếp. Lúc đó, tôi có một phương pháp là bình tĩnh, thả
lỏng tâm trí nhưng cởi mở và nhẹ nhàng khi tiếp xúc đối phương
để lắng nghe, để hiểu họ và từ từ cảm nhận, khám phá họ. Còn
khi cuộc gặp đầu tiên này do bên thứ 3 sắp xếp thì rất cần sự chủ
động. Sự chủ động tâm lý và tâm thế lúc nào cũng quan trọng.
Nó sẽ giúp ta phá vỡ rào cản tâm lý kiểu Á đông là ngượng
ngùng và thường đẩy cuộc hẹn gặp lần đầu vào sự xấu hổ, vô
duyên và 2 bên khó tìm được sự gặp nhau trong cuộc nói
chuyện.
Các ví dụ thực tế cho các trường hợp trên:
Quả thực tren thực tế những lần giao tiếp đầu tiên trong cuộc
sống tôi đã từng gặp phải những trường hợp dở khóc dở cười, cụ
thể là trong một tình huống tôi đã vướng vào 3 vấn đề mà tôi đã

13
tố tạo thành kỹ năng lắng nghe trong giao tiếp. Kinh nghiệm của
mỗi người một khác tùy theo trình độ, tính cách và đặc biệt là tình
huống. Tôi chỉ xin chia sẻ những điều đã trải nghiệm và tự đúc kết
như trên về đề tài rất thú vị này.
14
MỤC LỤC
Mở đầu 1
I. Các vấn đề học thuật 3
1. Thế nào là lắng nghe 3
2. Tầm quan trọng của lắng nghe 3
3. Lợi ích của việc lắng nghe 4
4. Chu trình của lắng nghe 4
II. Vận dụng liên hệ bản thân 6
1. Làm cách nào để trở thành một người biết cách lắng nghe 6
2. Vận dụng để lắng nghe hiệu quả 8
3. Diễn giải lại điều vừa được chia sẻ: 9
4. Đặt câu hỏi: 9
5. Cuối cùng, hãy im lặng: 10
III. Tổng kết từ thực tế cuộc sống và kinh nghiệm bản thân 11
IV. Kết luận 13
15