ĐỀ TÀI: TỔ CHỨC NHÀ NƯỚC VÀ NỀN HÀNH CHÍNH SINGAPORE
1. Khái quát chung
Tên nước: Cộng hòa Singapore (Republic of Singapore)
Vị trí địa lý: nằm ở Bán đảo Mã lai
Diện tích : 692,7km2, gồm 54 hòn đảo
Thủ đô: Singapore, là quốc gia đô thị hóa cao nhất thế giới: 100% dân số ở
thành thị.
Thể chế: nhà nước Cộng hòa.
Tên Singapore xuất phát từ Singapura trong tiếng Malaysia (hay tiếng Malay),
vốn được lấy từ nguồn gốc của chữ Phạn là singa (sư tử) và pura (thành phố). Từ đó
Singapore được biết với cái tên Thành phố Sư Tử. Tên gọi này bắt nguồn từ một vị
hoàng tử tên là Sang Nila Utama. Theo truyền thuyết, vị hoàng tử này nhìn thấy một
con sư tử là sinh vật sống đầu tiên trên hòn đảo và do đó đặt tên cho hòn đảo là Thành
phố Sư Tử (Singapura).
Từ thế kỷ 16 đến đầu thế kỷ 19, Singapore là một phần của Vương quốc Johor.
Năm 1819, ông Thomas Stamford Raffles, một viên chức của công ty East
India (của Anh), đã kí một thỏa thuận với vua của Johor. Ông đồng thời thiết lập
Singapore trở thành một trạm thông thương buôn bán và nơi định cư, sau này đã
nhanh chóng phát triển và thu hút sự di dân từ nhiều chủng tộc khác nhau. Singapore
sau đó đã trở thành thuộc địa của Anh năm 1867. Sau một chuỗi các hoạt động mở
mang lãnh thổ, Đế quốc Anh nhanh chóng đưa Singapore trở thành một trung tâm tập
trung và phân phối dựa vào vị trị rất quan trọng của nó trên con đường biển nối giữa
châu Âu và Trung Quốc.
Trong Thế chiến thứ hai, quân đội Đế quốc Nhật xâm chiếm Malaya và những
vùng lân cận trong Cuộc chiến Malaya, lên đến cực điểm tại Cuộc chiến Singapore.
Quân Anh không được chuẩn bị và nhanh chóng thất thủ mặc dù có lực lượng đông
hơn. Anh giao nộp Singapore cho quân Nhật vào ngày 15 tháng 2 năm 1942. Người
1
Nhật đổi tên Singapore sang tiếng Nhật thành Syonan-to, nghĩa là "Ánh sáng Miền
Nam", và chiếm đóng nó cho đến khi quân Anh trở lại chiếm hòn đảo một tháng sau
sự đầu hàng của Nhật vào tháng 9 năm 1945.
Hiến pháp quy định cơ quan lập pháp bao gồm Nghị viện và Tổng thống. Nghị
viện thông qua dự luật, còn Tổng thống phê chuẩn.
Nghị viện Singapore có quyền lực rất lớn. Theo quy định của Hiến pháp: “Cơ
quan lập pháp có thể xác định, quy định những đặc quyền, quyền miễn trừ hay những
quyền hạn của Nghị viện”. Nghị viện Singapore theo chế độ 1 viện. Thành viên của
Nghị viện gồm 2 loại: những thành viên được bầu từ nhưng đơn vị bầu cử qua những
đợt tổng tuyển cử theo những luật thành văn được Nghị viện ban hành và những thành
viên không được bầu từ một đơn vị tuyển cử nào.
Thẩm quyền lập pháp được thực hiện bằng một dự luật chuyển tới Nghị viện,
được Nghị viện thông qua và được phê chuẩn bởi Tổng thống. Mọi thành viên của
Nghị viện đều có quyền trình dự thảo luật hay sáng kiến lập pháp, kiến nghị lập pháp
về bất cứ vấn đề gì.
Theo Hiến pháp Singapore, việc sửa đổi hiến pháp phải được ít nhất hai phần
ba số nghị sĩ bỏ phiếu tán thành. Mỗi khi có sửa đổi hiến pháp thường dẫn đến việc
thay đổi về cơ cấu trong chính phủ.
Trong hệ thống lập pháp có Hội đồng Tổng thống về bảo vệ quyền lợi cho dân
tộc thiểu số, gồm Chủ tịch và 14 thành viên do Tổng thống bổ nhiệm, có sự tham
khảo của Nội các. Nhiệm vụ chính của Hội đồng là xem xét và xử lý bất kỳ đạo luật
nào mà Hội đồng cho là đối xử không công bằng hoặc chia rẽ dân tộc và tôn giáo
trong cộng đồng.
2.2. Cơ quan Hành pháp
Trước đây bộ máy Nhà nước Singapore được tổ chức theo chế độ cộng hòa đại
nghị, Tổng thống do Quốc hội bầu ra. Nhưng từ năm 1993, theo Hiến pháp sửa đổi
(1991), Tổng thống do nhân dân trực tiếp bầu ra, trực tiếp nắm quyền hành pháp.
3
Đứng đầu Chính phủ là Thủ tướng do Tổng thống bổ nhiệm. Thủ tướng là thành viên
của Nghị viện và cũng là người đứng đầu Nội các. Dưới Thủ tướng là các Bộ trưởng
do Tổng thống bổ nhiệm có sự tham khảo ý kiến của Thủ tướng, các Bộ trưởng này
đều là thành viên của Nghị viện.
Tổng thống, theo sự giới thiệu của Thủ tướng, bổ nhiệm những thư ký Nghị
Toà án xét xử bị can vị thành niên, Tòa án đại hình, Tòa án xử những vụ khiếu kiện
nhỏ.
Tòa án tối cao gồm Chánh án và 7 Thẩm phán, chia thành Tòa án cao caaos và
2 Tòa án phúc thẩm. Tòa án cao cấp có quền lực pháp lý lớn trong tất cả các vụ án
dân sự và vụ án hình sự, có quyền áp dụng các hình phạt cao nhất. nó có quyền xác
định tính hợp hiến của cuộc bầu cử Tổng thống. Hiến pháp đảm bảo cho hoạt động
của các cơ quan tư pháp độc lập với hoạt động của cơ quan hành pháp. Toà án tối cao
được quyền xét xử sơ thẩm tất cả các vụ án hình sự mà mức án cao nhất của hình phạt
là tử hình thì bắt buộc phải do Tòa án xét xử. Các thẩm phán Tòa án do Tổng thống
bổ nhiệm với sự đồng ý của Thủ tướng. Trước đây, Hội đồng tư pháp của Hoàng gia
Anh giữ quyền phán quyết cuối cùng đối với các quyết định của Tòa án tối cao
Singapore, nhưng kể từ năm 1989 đến nay, Hội đồng này chỉ giữ quyền phán quyết
cuối cùng đối với các bản án tử hình.
3. Tổ chức bộ máy hành chính công
Tổng thống là nguyên thủ quốc gia. Tổng thống được bầu qua tổng tuyển cử
với nhiệm kỳ là 6 năm. Các quyền hạn của Tổng thống bao gồm:
- Phủ quyết việc Chính phủ chi tiêu quá mức
- Phủ quyết khi bổ nhiệm các quan chức cấp cao cho nền công vụ mà không
thỏa đáng
- Trong trường hợp phát hiện có tham nhũng hay vì lý do an ninh quốc gia, có
thể xem xét lại việc Chính phủ thực hiện quyền hạn của mình
- Bổ nhiệm Thủ tướng và các bộ trưởng của Nội các
5
- Căn cứ đề nghị của thủ tướng, bổ nhiệm Tổng Chưởng lý làm nhiệm vụ cố
vấn cho Chính phủ về các vấn đề pháp lý
Tổng thống có một Hội đồng cố vấn để khuyến nghị các biện pháp, nhất là
trong một số trường hợp như bổ nhiệm quan chức cấp cao.
Hệ thống Chính phủ, dựa theo mô hình Anh, gọi là Nội các với Thủ tướng đứng
đầu.
Nội các làm nhiệm vụ điều phối về chính sách và cố vấn cho Tổng thống về
nước cũng làm chức năng quản lý nhà nước, đây là một nét đặc thù riêng của hệ thống
hành chính nhà nước Singapore. Các doanh nghiệp nhà nước được giao trách nhiệm
hoạt động sản xuất kinh doanh trên một số lĩnh vực cụ thể đồng thời tham gia hoạt
động quản lý nhà nước trên lĩnh vực đó. Ví dụ: Cục hàng không dân dụng, Cục quản
lý cảng biển…. thực chất đây là các cơ quan độc quyền của nhà nước chuyên cung
cấp một số dịch vụ nhất định.
Ở Singapore không có các cấp chính quyền địa phương mà chỉ có các Town
Council – Hội đồng thành phố (tương đương với quận của Việt Nam). Phần lớn các
Town Council là khu vực bầu cử và sau mỗi lần thắng cử, đại biểu quốc hội (MP)
thắng cử sẽ là đại diện của người dân đã tín nhiệm bầu cho mình. Chủ tịch các Town
Council tại Singapore phải là MP và đều có lịch tiếp dân định kỳ. Cựu Thủ tướng Goh
Chok Tong có lịch tiếp dân từ 8 đến 10 giờ tối thứ tư hằng tuần và luân phiên với một
số MP khác. Tuy nhiên, các MP không điều hành trực tiếp Town Council mà thông
qua một Ban Chấp hành hay có nơi gọi là Ban Điều hành. Những người làm việc
trong các Town Council là những nhà quản lý chuyên nghiệp, hưởng lương theo hợp
đồng theo mức giá thỏa thuận trên thị trường lao động và có thể bị sa thải nếu không
làm tròn trách nhiệm.
Tóm lại, hệ thống hành chính nhà nước ở Singapore là hệ thống hành chính nhà
nước đô thị, chỉ có một cấp hành chính nhà nước. Ở Singapore không có khái niệm
chính quyền địa phương, sự hình thành các đơn vị quản lý theo luật định và các cơ
7
quan quản lý chuyên ngành trên một số địa bàn nhất định là mầm mống của nhu cầu
quản lý lãnh thổ.
4. Một số đặc điểm chủ yếu của nền công vụ:
Nền công vụ Singapore có cội nguồn từ công cụ thuộc địa của Anh và chịu
nhiều dấu ấn của nước này cũng như các thuộc địa khác của Ấn Độ.
Hệ thống phân loại công vụ Singapore chia các công công chức thành các loại:
hành chính và có liên quan; cơ khí và có iên quan; y tế và khoa học; xã hội và cộng
đồng và nội chính. Loại hành chính bao gồm các công chức cao cấp và các nhân viên
phục vụ trong các lĩnh vực như nhân sự, quan hệ với dân, tài chính, nghiên cứu và
tổ chức, kiến thức và vận dụng, tinh thần hợp tác và tính trách nhiệm của người công
chức. Hệ thống này giúp hội đồng đánh giá việc thực hiện công tác của các công chức
và xếp vào 1 bản danh sách phù hợp.
Về trả công lao động và phúc lợi; chính phủ xây dựng trên nguyên tắc là trả
lương cho công chức theo mức thị trường với cùng loại hình công việc, khả năng và
trách nhiệm. Điều đó là vì: một mặt, chính phủ muốn giữ những người tài năng làm
việc cho công vụ, mặt khác, ngày nay, khác với trước đây, người dân có thể có việc
làm từ rất nhiều nguồn khác ngoài chính phủ, do vậy các cơ quan của chính phủ phả
cạnh tranh để tuyển dụng và giữ lại cho mình những người có tài năng. Chính sách
của Singapore là trả lương hoàn toàn bằng tiền, tránh bớt các khoản phụ cấp, cung cấp
nhà ở không mất tiền và trợ cấp y tế không mất tiền. Ngoài ra phần lớn các công chức
đã ra khỏi chương trình lương hưu, chuyển sang quỹ cung cấp trung ương, cho phép
công chức có quyền linh hoạt hơn trong việc bỏ việc mà không mất phúc lợi hưu và
chính phủ không phải đặt gánh nặng lương hưu cho các thế hệ công dân sau này.
Kể từ năm 1988, công vụ Singapore chuyển sang hệ thống trả lương linh hoạt.
Lương công chức bao gồm hai bộ phận: lương hàng năm cố định và phần khác biệt
mỗi năm tùy thuộc vào sự tăng trưởng kinh tế năm đó. Những nguyên tắc Hội đồng
9
lương quốc gia đề ra để nâng mức lương hàng năm là: tổng mức nâng lương phải
phản ánh được sự tăng trưởng kinh tế; mức tăng phải thấp hơn tỷ lệ tăng năng suất; và
những khác biết về trả lương phải phản ánh rõ nét sự thực thi công tác của cá nhân
từng tổ chức.
Một trong những biện pháp nâng cao tính linh hoạt trong vấn đề lương công
chức là các khoản phụ cấp trong những trường hợp như: phụ cấp chức vụ, công tác
nguy hiểm, độc hại các khoản trợ cấp dành cho nghỉ phép hàng năm, trợ cấp khám
chữa bệnh…Những công chức đã nghi hết tiêu chuẩn nghỉ phép của mình có thể xin
nghỉ không lương. Ngoài ra, công chức ngoài 21 tuổi và đã làm việc 1 năm trở ên còn
được hưởng một số khoản cho vay ưu đãi với ãi suất thấp như: vay mua nhà ở, vay để
mua xe…
Theo Luật Đạo đức công vụ của Singapore, công chức phải tuân thủ các
Đầu tư cá nhân
Công chức Singapore có thể đầu tư vào: trái phiếu, cổ phiếu của một công ty
được niêm yết công khai trên thị trường chứng khoán; nhà cửa, đất đai; công ty tư
nhân được thành lập nhằm mục đích quản lý tài sản gia đình và thuế cá nhân (mà
không được tham gia vào bất kỳ một hoạt động thương mại nào).
Ngược lại, công chức không được đầu tư vào bất kỳ một công ty nào có hoạt
động kinh doanh ở Singapore mà không niêm yết công khai trên thị trường chứng
khoán. Công chức cũng không thể đầu tư vào một công ty tư nhân vì khoản đầu tư đó
có thể dẫn đến xung đột giữa lợi ích của công việc chung và lợi ích riêng của công
chức.
Khi mới được bổ nhiệm và vào mỗi đầu năm, công chức phải kê khai tất cả các
11
lợi tức và các khoản đầu tư vào cổ phiếu, đất đai, nhà cửa (ngoài căn nhà công chức
đang ở) và các tài sản khác. Không những thế, công chức còn phải kê khai tất cả các
lợi tức, các khoản đầu tư mà vợ (hoặc chồng) hay bất cứ thành viên nào trong gia đình
sống phụ thuộc vào các khoản đầu tư đó có thể dẫn đến xung đột quyền lợi.
Làm thêm
Toàn bộ thời gian công tác của công chức Singapore do chính phủ quyết định.
Một công chức phải được phép của thư ký thường trực mới được làm các việc sau:
- Tham gia vào bất kỳ hoạt động kinh doanh nào.
- Tham gia quản lý bất kỳ hoạt động kinh doanh nào về công nghiệp, nông
nghiệp, thương mại.
- Thực hiện bất kỳ công việc gì để được nhận thù lao từ người tuyển dụng khác
ngoài chính phủ.
- Làm báo cáo với tư cách là một chuyên viên hoặc chứng minh chuyên môn.
Ngoài ra, theo quy định chung, công chức không được phép nhận công việc thứ
hai, trừ khi công chức làm việc bên ngoài ngành công vụ mà không đủ khả năng
chuyên môn. Tuy nhiên, công chức có thể nhận giảng bài thêm hoặc dạy học ngoài
giờ làm việc bình thường, trong giới hạn tối đa là sáu giờ/tuần.
Vay và cho vay
- Nâng cao: Đào tạo bổ sung, giúp công chức đạt hiệu quả cao nhất trong công
việc. Tổ chức trong khoảng 1-3 năm đầu.
- Mở rộng: Tạo điều kiện cho công chức vượt ra khỏi công việc của mình, có
13
thể làm những công việc liên quan khi cần thiết
- Tiếp tục: Đào tạo này không chỉ liên quan đến công việc hiện tại của công
chức, mà còn nâng cao khả năng làm việc của người đó trong tương lai.
Các công đoạn đào tạo trên có liên quan chặt chẽ tới cuộc đời chức nghiệp của
công chức và tới việc chỉ định công chức vào công việc. Việc đào tạo được tổ chức
theo các hình thức chính quy hoặc tại chức. Tuỳ theo yêu cầu của từng loại đối tượng,
có thể có những phần hợp nhất giữa một vài công đoạn, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của
cá nhân người công chức.
Vấn đề đào tạo được Chính phủ Singapo đặc biệt quan tâm nhằm phát huy cao
độ tiềm lực của con người cho phát triển. Điều đó được thể hiện trước hết ở việc đầu
tư rất lớn cho đào tạo (cơ sở đào tạo, đội ngũ giáo viên), hệ thống pháp chế tạo điều
kiện cho sự phát triển của các cơ sở đào tạo, các chính sách khuyến khích và tạo điều
kiện cho các tầng lớp tham gia đào tạo.
Các cơ sở đào tạo của Singapo bao gồm Học viện Công vụ và Viện Quản lý
Singap
- Học viện Công vụ (CSC) thành lập năm 1996, dưới sự sáp nhập hai cơ sở:
Viện Công vụ (CSI), từng là cơ sở đào tạo chính cho công chức và Học viện Công vụ
(CSC) tập trung đào tạo về phát triển chính sách.
Học viện Công vụ hiện nay bao gồm Viện Phát triển chính sách, Viện Hành
chính công và Quản lý. Ngoài ra còn thành lập thêm Tổ chức tư vấn công vụ làm công
tác tư vấn về chính sách và thực thi công tác đào tạo, tư vấn về các chương trình giảng
dạy. Đây là đầu mối liên hệ giữa Singapo và các nước về trao đổi kinh nghiệm và
phương thức cải cách khu vực công.
Một số hoạt động của Học viện Công vụ:
+ Chương trình đào tạo các nhà quản lý cao cấp
+ Chương trình đào tạo chuyên môn quản lý bậc trung