MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU
Truyền thông là hiện tượng xã hội phổ biến, ra đời và phát triển cùng với sự
phát triển của xã hội loài người, tác động và liên quan đến mọi cá thể xã hội.
Các phương tiện truyền thông mới là một trong những thành tựu quan
trọng nhất của loài người trong vòng hai thập kỷ trở lại đây và đang nhận
được sự quan tâm của các nhà nghiên cứu, các nhà quản lý xã hội và người
dân nói chung. Sự ra đời của bất kỳ một công nghệ nào cũng có những ảnh
hưởng nhất định đối với xã hội, tuy nhiên, sự xuất hiện của các phương tiện
truyền thông mới trong thời gian vừa qua đã tạo nên những thay đổi xã hội
sâu sắc. Những thay đổi ấy không chỉ dừng lại ở những biểu hiện bên ngoài
xã hội hay con người, mà nó còn thấm sâu, làm thay đổi bản chất của xã hội
cũng chính đời sống tâm lý, thói quen trong cả tư duy lẫn hành vi của mỗi con
người. Và nâng cao hơn, nó có vai trò quan trọng trong việc góp phần xây
dựng nền văn hóa chung của toàn xã hội.
Trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và mở rộng hội nhập ở
nước ta hiện nay, truyền thông ngày càng có vai trò quan trọng trong việc
giáo dục, động viên, nâng cao tinh thần tự giác, ý thức trách nhiệm, nâng cao
nhận thức mọi mặt của nhân dân. Và đặc biệt có ý nghĩa quan trọng trong xây
dựng những giá trị văn hóa của đất nước, của xã hội.
Văn hóa là một phạm trù rộng lớn, được tạo nên bởi nhiều khía cạnh của
đời sống xã hội, chính bởi vậy để chỉ ra sự khác biệt lớn mà truyền thông
mang lại cần phải sử dụng cả lý luận và thực tiễn, cùng những phân tích và
đánh giá của cá nhân người viết.
Mong muốn của tiểu luận này là chỉ ra được sự tích cực trong vai trò của
truyền thụng đến xây dựng một nền văn hóa phù hợp với đặc điểm, nhu cầu
và điều kiện phát triển của đất nước trong giai đoạn hiện nay. Để từ đó, biết
phát huy sức mạnh của truyền thông trong hoạt động xây dựng nền văn hóa
tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
1
CHƯƠNG I: KHÁI NIỆM

hướng tới một đối tượng truyền thông
- Truyền thông 1 - 1 nhóm là hoạt động truyền thông trong đó nhà truyền
thông hướng hoạt động của mình vào một nhóm xã hội nào đó, với các tác
động có chủ đích
* Phân loại theo tính chất của truyền thông:
- Truyền thông cá nhân là một loại truyền thông trong đó các cá nhân
tham gia tổ chức, thực hiện việc trao đổi thông tin, suy nghĩ, tình cảm , tạo ra
sự hiểu biết và những ảnh hưởng lẫn nhau về nhận thức, thái độ, hành vi.
- Truyền thông nhóm là hoạt động truyền thông, trong đó sự chia sẻ
thông tin, suy nghĩ, tình cảm được thực hiện bởi các cá nhân trong nhóm được
xác định. Môi trường và phạm vi của truyền thông nhóm phụ thuộc vào phạm
vi, tính chất, đặc biệt là quy tắc, mục tiêu và trình độ phát triển của nhóm
trong mối quan hệ với các thông điệp của quá trình truyền thông.
2. Vai trò xã hội của truyền thông
a. Chức năng của truyền thông
Nghiên cứu chức năng của truyền thông đại chúng tức là tìm hiểu vai trò,
bổn phận, nghĩa vụ xã hội của nó trong từng giai đoạn lịch sử. Xã hội càng
phát triển, con người càng văn minh thì chức năng xã hội của truyền thông đại
chúng càng đa dạng, phong phú. Có thể nói rằng, truyền thông đại chúng là
một hiện tượng xã hội đa chức năng.
* Chức năng thông tin
Đây là chức năng cơ bản, chức năng gốc của truyền thông vì truyền
thông sinh ra là để thông tin. Sự phát triển của truyền thông dựa trên cơ sở
nhu cầu thông tin, giao tiếp của con người. Thông qua việc thông tin, truyền
thông thực hiện chức năng của mình.
3
Để thực hiện chức năng thông tin trên các kênh truyền thông đại chúng
đạt hiệu quả cao, nên chú ý một số yêu cầu cơ bản sau
Thứ nhất, thông tin phải nhanh chóng, hợp thời.
Thứ hai, thông tin phải phong phú, đa dạng.

con người.
Truyền thông phải có trách nhiệm phát hiện, tôn vinh và quảng bá những
giá trị văn hóa tích cực ra ngoài xã hội.Truyền thông phải đấu tranh với
những hiện tượng lệch lạc về văn hóa, giả văn hóa , phản văn hóa.
Truyền thông có nhiệm vụ tìm tòi và phát hiện tạo điều kiện cho những
giá trị văn hóa mới phát sinh và phát triển. Truyền thông chính là nhịp cầu
văn hóa giữa các dân tộc, đưa tinh hoa văn hóa ra ngoài và du nhập văn hóa
bên ngoài vào.
Yếu tố giải trí hết sức quan trọng của truyền thông, chia làm hai dạng
chính của mục đích truyền thông. Thứ nhất là nhằm mục đích giải trí như điện
ảnh, ca nhạc, tiểu phẩm, truyện cười, tuồng chèo. Thứ hai, là sản phẩm truyền
thông không chỉ nhằm mục đích giải trí nhưng vẫn có giá trị giải trí.
* Chức năng quản lý, giám sát xã hội
Quản lý là sự tác động có ý thức của chủ thể và khách thể làm cho nó
vận hành đúng với mục tiêu mà chủ thể quản lý đặt ra.
Truyền thông là phương tiện trung gian để truyền đạt những quyết định
quản lý từ chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý. Đồng thời cũng chính là
kênh truyền tải phản hồi từ đối tượng quản lý trở lại nhà quản lý.
* Chức năng tư tưởng
Đây là chức năng trọng yếu của truyền thông đặc biệt là truyền thông đại
chúng. Về bản chất, chức năng tư tưởng tạo ra sự thống nhất về hệ thống
chính trị, tạo sự đồng thuận, sự nhận thức, nhất trí cao để giải quyết các vấn
đề xã hội.
5
Bản chất của chức năng tư tưởng là làm thay đổi tích cực ý thức xã hội,
phục vụ đắc lực cho công cuộc phát triển đất nước.
II. Văn hóa
1. Khái niệm
a. Định nghĩa:
Có nhiều định nghĩa khác nhau về văn hóa, mỗi định nghĩa phản ánh một

nào mà con người thu nhận được với tư cách là một thành viên của ã
• ội .m
20 ,
UNESCO
đã đưa ra định nghĩa về văn hóa như sau: Văn hóa nên được đề cập đến
như là một tập hợp của những đặc t về
âm ,
c
,
ri t
và
xúc cảm
của một xã hội hay một nhóm người trong xã hội và nó chứag, ngoà
vọc
và
nghệ thuật
, cả cách sống, phương thức chung sống, hệ thgiá trị,
7
truyềnthống
đứ c ti. Y Tóm lại , Văn hóa là sản phẩm của loài người, văn hóa được
tạo ra và phát triển trong quan hệ qua lại giữa con người và xã hội. Song,
chính văn hóa lại tham gia vào việc tạo nên con người, và duy trì sự bền vững
và trật tự xã hội. Văn hóa được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác thông
qua quá trình xã hội hóa. Văn hóa được tái tạo và phát triển trong quá trình
hành động và tương tác xã hội của con người. Văn hóa là trình độ phát triển
của con người và của xã hội được biểu hiện trong các kiểu và hình thức tổ
chức đời sống và hành động của con người cũng như trong giá trị vật chất và
tinh thần mà do con
b. ười tạo ra.
Các loại

Đứng từ góc độ bản chất, văn h
có các chức năng:
Chức năng giáo dục : là chức năng mà văn hóa thông qua các hoạt động,
các sản phẩm của mình nhằm tác động một cách có hệ thống đến sự phát triển
tinh thần, thể chất của con người, làm cho con người dần dần có những phẩm
chất và năng lực theo những chu
mực xã hội đề ra.
-Chức năng nhận thức : là chức năng đầu tiên, tồn tại trong mọi hoạt
động văn hóa. Con người không có nhận thức thì không thể có bất cứ một hà
động văn hóa nào.
- Chức năng thẩm mỹ : cùng với nhu cầu hiểu biết, con người còn có nhu
cầu hưởng thụ, hướng tới cái đẹp. Con người “nhào nặn” hiện thực theo quy
9
luật của cái đẹp cho nên văn hóa phải có chức năng này. Nói cách khác, văn
hóa là sự sáng tạo của con người theo q
luật của cái đẹp.
-Chức năng giải t rí : trong cuộc sống, ngoài hoạt động lao động và sáng
tạo, con người còn có nhu cầu giải trí. Các hoạt động văn hóa, câu lạc bộ, bảo
tàng, lễ hội, ca nhạc sẽ đáp ứng được các nhu cầu ấy. Như vậy, sự giải trí
bằng các hoạt động văn hóa là bổ ích, cần thiết, góp phần giúp con người lao
động sáng tạo có hiệu quả hơn và phát triển toàn diện. Các chức năng trên
chứng tỏ văn hóa có một đời sống riêng, quy luật hoạt động riêng nhưng lại
không nằm ngo
2. kinh tế
à chính trị.
Đặc điểm
a. Tính đa dạng
n hóa và văn hóa chung
Trong một nền văn hóa, sự khác biệt về đổi, điềuiện sống,
giai cấp

Phát minh
: là quá trình tạo ra cá yếu tố văn hóa mới, việ ph át minh ra ónn điện ,
mnghạc ,
đthoại
,
m bay
,
máy tính điện tử
.v.v có tác động rất lớn đến văn hóa và làm thay đổi cuộc sống của con
người. Quá trình phát minh diễn ra liên tục ở các nền
và làm y đổi văn hóa.
Khám phá
: là quá trình nhận ra và hiểu biết về một gì đó đa tồn tạ như m
hành nh
hay mộ t loài
thực vật
Khám phá hể t tình cờ như việc tìm ra
12
lửa
nhưng nó thường là k
quả củaviệc nghiên cứu khoa học.
Phổ biến : cả văn hóa vật chất và phi vật chất đều được phổ bin (hay cách
gọi khác là khuyếch tán ) từ nền văn hóa này sang nền văn hóa khác. Một phát
minh nhahóng đượcả thế giới ứng dụng,
nhạc jazz
của người da đen cũng lan tỏa sang những nền văn hóa khác, hay những
nhà truyền giáo đã đi đến tận hang cùng ngõ hẻm ở khắp nơi đưa đức tin của
họ đến đó Sự phổ biến văn hóa được hỗ trợ bởi kỹ thuật đã dẫn đến xu
hướng toàn cầu hóa của văn hóa. Nhiều xã hội đang tìm cách bảo vệ mình
tránh khỏi sự "xâm lăng" của quá nhiều vóa từ những xã

có một dòng chảy trầm lắng và thăng ho
của các giá trị tinh thần theo dòng lịch sử.
14
Khi Cách mạng tháng Tám thành công, nhà nghiên cứu NamHồi Thanh
đã khẳng định: có một nền văn hoá Việt . Văn hoá thực sự đã góp phần vào
công cuộc kháng chiến, kiến quốc của dân tộc. Bên cạnh những nền văn hoá
lớn trong khu vực như Trung Hoa, ấn Độ, văn hoá Việt Nam vẫn tồn tại với
bản sắc riêng và rất ưu trội trong trách nhiệm phục vụ sự phát triển của đất
nước và những nhiệm vụ được dân tộc giao phó. Phương châm kháng chiến
hoá văn hoá và văn hoá hoá kháng chiến thực sự đã đưa văn hoá vào trận và
trở thành một bộ phận quan trọng của cuộc khng chiến như tinh thần của Chủ
tịch Hồ Chí Minh: “ văn hoá nghệ thuật cũng là mộặ
ận. Anh chị em làNam chiến sĩ trên mặt trận ấy ” .
Nền văn hoá Việt là một nền văn hoá đậm đà bản sắc dân tộc. ở một tiểu
vùng mà văn hoá của một vài nước lớn dễ chi phối, ảnh hưởng và có xu thế
đồng hoá, bộc lộ rõ qua các thời kỳ lịch sử nhưng văn hoá Việt Nam vẫn tồn
tại bền vững và có bản sắc. Chưa phải là đất nước giàu có, qua nhiều thế hệ
đời sống còn nhiều khó khăn, kỹ thuật sản xuất kém phát triển, song ở đất
nước dường như thuần nông của chúng ta đã tụ hội nhiều giá trị của nền văn
minh lúa nước, văn minh phương Đông. Văn hoá tinh thần với nhiều phẩm
chất cao đẹp dễ bộc lộ trong những giá trị văn nghệ dân gian: những thiên sử
thi, truyện cổ, điệu hò sông nước, làn điệu dân ca. Những đêm hội chèo,
những màn trình diễn rối nước, những ngôi chùa với những pho tượng đẹp,
những bài thơ hay luôn sống trong tâm trí nhiều thế hệ, tuy tất cả chưa phải
15
bằng kỹ thuật cao. Trình độ kỹ thuật có tác động lớn đến sự phát triển của văn
hoá nhưng khôg phải là duy nhất và không hẳn là yếu tNamố quyết định . Tuy
nhiên cũng phải thấy văn hoá Việt còn yếu về văn hoá thành thị, văn hoá
khoa học k
uật. Trong tư duy chưa mạnh về tư duy trừu tượng.

trí, đáp ứng một phần nhu cầu văn hóa, giải trí của nhân dân, giới thiệu với
các dân tộc và bạn bè trên thế giới về đất nước, co
người Việt Nam, về những thành tựu của công cuộc đổi mới.
Lĩnh vực báo in: toàn quốc hiện có 633 cơ quan báo chí với 803 ấn
phẩm, một hãng thông tấn quốc gia. Đội ngũ phóng
ên phát triển về số lượng và được nâng lên về chất lượng.
Hiện nay, cả nước có gần 15 nghìn nhà báo được cấp thẻ, nhiều nhà báo
có lập trường chính trị, tư tưởng vững vàng, tiến bộ nhanh về nghiệp vụ, am
hiểu nghề nghiệp, tiếp cận nhanh chóng cá
làm báo hiện đại, trưởng thành từ thực tiễn của đổi mới.
Báo điện tử: số lượng các cơ quan báo chí cung cấp thông tin trên in-tơ-
18
nét là 168. Trong đó số lượng các báo điện tử không phụ thuộc tòa soạn báo
in hoặc đài phát thanh truyền hình là 10 báo. Ngoài ra còn có trên 2.500
ebsite đang hoạt động và thường xuyên cung cấp thông tin.
Tuy là loại hình báo chí ra đời muộn, nhưng ngay từ khi gia nhập làng
báo Việt Nam, báo điện tử đã thể hiện “sức trẻ” vượt bậc so với các loại hình
báo chí khác về mọi phương diện. Đó chính là nhờ khả năng kết hợp đa dạng
các loại hình báo chí, lợi thế cập nhật thông tin nhanh, liên tục, không bị hạn
chế bởi không gian và thời gian. Chính nhờ những lợi thế này, chỉ trong một
thời gian ngắn báo điện tử Việt Nam đã khẳng định vai trò và hiệu quả lớn
trong việc tuyên truyền chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà
nước. Đây thực sự là “cầu nối” thông tin trong nước với cộng đồng người
Việt đang sinh sống và học tập ở nước ngoài vốn đang rất mong muốn được
giao lưu tình cảm với quê hương, người thân và muốn theo dõi tình hình đổi
mới ở trong nước. Các cơ quan báo chí truyền thống như báo in, phát thanh -
truyền hình đã rất coi trọng phát triển hình thức thông tin trên in-tơ-né
oi đây là phương tiện thông tin đối ngoại hiệu quả nhất.
Hệ thống phát thanh, truyền hình: cả nước có 67 đài phát thanh, truyền
hình trung ương và địa phương, trong đó có 03 đài phủ sóng toàn quốc: Đài

thông tin kinh tế, phát sóng 24/24 giờ; VTV4 là kênh thông tin đối ngoại hiện
đang phát sóng đến nhiều châu lục phát sóng 24/24 giờ; VTV5 là kênh thông
tin dành cho đồng bào dân tộc thiểu số phát bằng 15 thứ tiếNamng các dân
tộc, phát sóng 10 giờ/ ngày. Đài Truyền hình Việt đang phát thử nghiệm kênh
truyền hì
VTV6 dành cho thanh thiếu niên với thời lượng 8 giờ/ ngày.
Về phát sóng quảng bá, Đài Truyền hình Việt Nam hiện đang sử dụng
phương thức phát sóng mặt đất tương tự (analog) trên 90% diện tích lãnh thổ
và phủ sóng trực tiếp qua vệ tinh kỹ thuật số DTH 100% diện tích. Riêng
chương trình VTV4 đang được phát trên vệ tinh đã phủ sóng toàn bộ lãnh thổ
Việt Nam và đến nhiều khu vực trên thế
ới, như châu á (100% diện tích), châu Âu, Bắc Mỹ, Bắc Phi.
Do ưu thế về công nghệ, các chương trình của Đài Truyền hình kỹ thuật
số VTC sử dụng đa phương tiện truyền thông để truyền dẫn, phát sóng các
chương trình truyền hình, bao gồm truyền hình kỹ thuật số mặt đất và truyền
hình tương tự, truyền hình trên điện thoại di động,
ruyền hình trên mạng In-tơ-nét và cả trên một số mạng cáp.
Bênh cạnh đó là các kênh truyền hình địa phương, cũng phục vụ tầng lớp
nhân dân tại địa bàn đó, cập nhật những thông tin đa chiều mang tính chất của
địa phương. Các đài truyền hình địa phương này cũng đang ngày một đổi mới
chương trình, nâng cao chất lượng nghiệp vụ để truyền tải đến khán giả những
chư
g trình hấp dẫn hơn, phục vụ đời sống văn hóa của nhân dân.b)
VaiNam
21
rò của truyền thông trong việc xây dựng nền văn hóa Việt
Với khả năng tác động nhanh chóng, mạnh mẽ và rộng lớn các phương
tiện truyền thông có vai trò to lớn trong việc nâng cao dân trí, xây dựng các
chuẩn mực lối sống, đạo đức, ứng xử tốt đẹp, bồi dưỡng nhn
ách, làm phong phú thêm đời sống văn hóa của toàn xã hội .

ông tác ở nước ngoài và những người nước ngoài quan tâm đến Việt
Nam.
Sựxuất hiện của truyền hình thực sự là cuộc cách mạng trong truyền
thông , tạo ra những điều kiện và khả năng to lớn cho báo chí thực hiện chức
năng văn hóa, giải trí. Truyền hình trở thành một loại nhà hát, quảng trường
công cộng, trường học nhân dân, người hướng dẫn văn hóa đại chúng,
phương tiện thông tin, giải trí có sức h
dẫn và hiệu quả lớn nhất, là sân khấu của mọi người, mọi tầng lớp
Cuộc cách mạng công nghệ thông tin hiện nay đang đưa loài người vào
kỷ nguyên thông tin, xã hội thông tin. Hệ thống thông tin vệ tinh phủ sóng
khắp địa cầu truyền thông tin qua cáp quang, các dịch vụ phát thanh - truyền
hình, bưu chính - viễn thông và đặc biệt là in-tơ-nét đã làm cho thế giới thu
nhỏ lại. Hiện nay, ở Việt Nam đã có hơn 24% dân số với hơn 18 triệu người
sử dụng in-tơ-nét. Đây là một bước phát triển nhảy vọt trong lĩnh vực thông
tin. Có thể nói in-tơ-nét là một kho thông tin khổng lồ và hiệu quả đem đến
cho con người điều kiện thuận lợi và khả năng hết sức to lớn trong việc nâng
cao kiến thức, thưởng thức văn hóa - nghệ thuật, làm phong phú đời sống văn
hóa của mình và
một công cụ quan trọng góp phần thúc đẩy nhiệm vụ ngoại giao văn hóa.
Báo chí, phát thanh - truyền hình, in-tơ-nét, các phương tiện bưu chính -
viễn thông đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc truyền bá, lưu giữ, xây dựng
nền văn hóa của mỗi dân tộc, đồng thời cũng tạo thời cơ lớn cho sự tăng
23
cường giao lưu văn hóa giữa các dân tộc, quốc gia, làm cho con người hiểu
biết về nhau đầy đủ, sâu sắc hơn. Những giá trị văn hóa của mỗi dân tộc, nhờ
các phương tiện truyền thông mà trở thành tài sản, giá trị chung của nhân loại
và ngược lại mỗi dân tộc có điều kiện tiếp thu những giá trị chung của văn
hóa nhân loại. Sự hiểu biết và đời sống tinh thần của con người có khả năng
được nâng cao và trở nên phong phú với những phương tiện thuận lợi, giá chi
phí ngày càng rẻ cho phép đông đảo nhân dân có điều kiện nâng cao dân trí,