Thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nay thực trạng và giải pháp
Mở đầu
Thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nay là một trong những thị
trường tiềm năng, đang phát triển rất nóng, đang nhận được sự quan tâm
rất lớn từ công chúng đến Chính phủ vì nó có vai trò quan trọng trong
việc huy động vốn, cung cấp môi trường đầu tư cho công chúng, tạo môi
trường giúp Chính phủ thực hiện các chính sách kinh tế vĩ mô. Với vai
trò quan trọng đó thì một câu hỏi đặt ra là thị trường chứng khoán Việt
Nam đã làm tốt vai trò của mình chưa? Hay nó còn nhiều hạn chế và
chưa phát huy hết tính hiệu quả của nó. Để trả lời cho câu hỏi đó tôi
chọn đề tài: “ Thị trường chứng khoán Việt Nam hạn chế và giải pháp”.
Phần 1: Những vấn đề chung của thị trường chứng khoán
1. Sơ lược về thị trường chứng khoán
1. Thị trường chứng khoán
Thị trường chứng khoán là một thị trường mà ở nơi đó người ta
mua bán, chuyển nhượng, trao đổi chứng khoán nhằm mục đích kiếm
lời.
Tuy nhiên, đó có thể là TTCK tập trung hoặc phi tập trung. Tính
tập trung ở đây được tổ chức tập trung theo một địa điểm vật chất.
Hình thái điển hình của TTCK tập trung là Sở Giao Dịch chứng
khoán (stock exchange). Tại SGDCK, các giao dịch được tập trung tại
một địa điểm, các lệnh được chuyển tới sàn giao dịch và tham gia vào
quá trình ghép lệnh để hình thành nên giá giao dịch.
TTCK phi tập trung còn gọi là thị trường OTC ( over the counter).
Trên thị trường OTC, các giao dịch được tiến hành qua mạng lưới các
công ty chứng khoán phân tán trên khắp quốc gia và được nối với nhau
1 1
bằng mạng điện tử. Giá trên thị trường này được hình thành theo phương
thức thoả thuận.
2. Chức năng của thị trường chứng khoán
1. Huy động vốn đầu tư cho nền kinh tế: Khi các nhà đầu tư mua

phủ thực hiện các chính sách kinh tế vĩ mô. Thông qua TTCK, Chính
phủ có thể mua và bán trái phiếu Chính phủ để tạo ra nguồn thu bù đắp
thâm hụt ngân sách và quản lý lạm phát. Ngoài ra, Chính phủ cũng có
thể sử dụng một số chính sách, biện pháp tác động vào TTCK nhằm định
hướng đầu tư đảm bảo cho sự phát triển cân đối của nền kinh tế.
3. Cơ cấu thị trường chứng khoán
Xét về sự lưu thông của chứng khoán trên thị trường,, TTCK có 2
loại:
Thị trường chứng khoán sơ cấp
TTCK sơ cấp là nơi diễn ra quá trình mua bán lần đầu các
chứng khoán mới phát hành. Thị trường sơ cấp còn được gọi là thị
trường cấp một hay thị trường phát hành.
Chức năng của thị trường sơ cấp:
Thị trường sơ cấp thực hiện chức năng quan trọng nhất của
TTCK, đó là huy động vốn cho đầu tư.
Thị trường sơ cấp vừa có khả năng thu gom mọi nguồn vốn tiết
kiệm lớn nhỏ của từng hộ dân cư, vừa có khả năng thu hút nguồn vốn to
lớn từ nước ngoài; các nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi của doanh nghiệ, các
tổ chức tài chính, Chính phủ tạo thành một nguồn vốn khổng lồ tài trợ
cho nền kinh tế, mà các phương thức khác không làm được.
3 3
Như vậy, thị trường sơ cấp tạo ra môi trường cho các doanh
nghiệp gọi vốn để mở rộng sản xuất kinh doanh, giúp Nhà nước giải
quyết vấn đề thiếu hụt ngân sách thông qua việc phát hành trái phiếu, có
thêm vốn để xây dựng cơ sở hạ tầng. Nó cũng trực tiếp cải thiện mức
sống của người tiêu dùng bằng cách giúp họ chọn thời điểm cho việc
mua sắm của mình tốt hơn.
Thị trường chứng khoán thứ cấp
Sau khi chứng khoán mới được phát hành trên thị trường sơ cấp,
chúng sẽ được giao dịch trên thị trường thứ cấp. Khác với thị trường sơ

chứng khoán mua, bán chứng khoán giúp cá khách hàng, hoặc kết nối
các khách hàng với nhau qua việc thực hiện các giao dịch mua bán
chứng khoán trên tài khoản của mình.
10. Nguyên tắc tập trung: Các giao dịch chứng khoán chỉ diễn ra trên
sở giao dịch và trên thị trường OTC dưới sự kiểm tra giám sát của cơ
quan quản lý nhà nước và các tổ chức tự quản.
5. Các thành phần tham gia thị trường chứng khoán
11. Nhà phát hành: là các tôt chức thực hiện huy động vốn thông qua
TTCK dưới hình thức phát hành các chứng khoán.
12. Nhà đầu tư: là những người thực sự mua và bán chứng khoán trên
TTCK.
13. Các công ty chứng khoán: là những công ty hoạt động trong lĩnh
vực chứng khoán, có thể đảm nhận một hoặc nhiều trong số các nghiệp
vụ chính là môi giới, quản lý quỹ đầu tư, bảo lãnh phát hành, tư vấn đầu
tư chứng khoán và tự doanh.
5 5
14. Các tổ chức có liên quan đến TTCK: Uỷ ban chứng khoán Nhà
nước, sở giao dịch chứng khoán, công ty dịch vụ máy tính chứng khoán,
công ty đánh giá hệ số tín nhiệm...
6 6
Phần 2: Hạn chế của TTCK Việt Nam
2.1. Xuất phát điểm của thị trường chứng khoán Việt Nam thấp
Hình thành từ việc cổ phần hoá các DNNN, các công ty có cổ phần
niêm yết trên TTCK Việt Nam chủ yếu do Nhà nước nắm cổ phần chi
phối và vì vậy, hoạt động của các công ty này ảnh hưởng đáng kể về tính
chất quản lý theo cách mà các DNNN vẫn làm. Bệ máy với các thành
viêc chủ chốt vẫn là những cá nhân do Nhà nước (cổ đông lớn nhất) bổ
nhiệm. Phần còn lại, do các cá nhân bên ngoài và người lao động trong
công ty nắm giữ. Nhiều cổ đông trong công ty thậm chí không có đủ
kiến thức về pháp luật để biết được mình có quyền lợi như thế nào khi

nhuận trong một khoảng thời gian ngắn và hầu như không xuất phát từ
tiềm năng và khả năng cạnh tranh thực lực của doanh nghiệp. Chính vì
vậy, doanh nghiệp không có khả năng đối phó với những biến động của
nền kinh tế. Tình hình hoạt động của họ vì vậy chịu tác động rất mạnh
của các yếu tố kinh tế vĩ mô. Trong khi đó, nền kinh tế Việt Nam vốn
được xem là hết sức phức tạp, tuy ít có khả năng xảy ra khủng hoảng
nghiêm trọng nhưng lại đầy rủi ro ( khả năng ít xảy ra khủng hoảng
nghiêm trọng vì nguyên nhân sự trì trệ về kinh tế chứ không phải xuất
phát từ một nền kinh tế đủ tiềm lực để đối phó với rủi ro).
Các công ty niêm yết hiện tại hầu hết là các công ty có lịch sử ra
đời khá lâu và hoạt động trong các ngành kinh tế rất phổ thông và mang
tính cạnh tranh cao như sản xuất hàng tiêu dùng, chế biến thực phẩm, vật
liệu xây dựng... thị trường Việt Nam và quốc tế đối với các sản phẩm
này hầu như đã bão hoà. Mặt khác, các sản phẩm này phần lớn nằm
trong danh mục các mặt hàng cắt giảm thuế khi hội nhập. Khả năng mở
8 8