một số phương pháp và công nghệ dạy học
I. Giới thiệu công nghệ thông tin trong dạy học:
Trong thời đại ngày nay, trước sự phát triển như vũ bão của khoa
học kỹ thuật và công nghệ (đặc biệt là lĩnh vực thông tin) đã dẫn đến sự
tăng lên nhanh chóng khối lượng tri thức nhân loại và tốc độ ứng dụng
tri thức vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Tình hình đó đã làm thay
đổi nhiều quan niệm về giáo dục. Ngày nay giáo dục không chỉ được
xem là sự chuyển tải kinh nghiệm xã hội của thế hệ trước cho thế hệ
sau, mà quan trọng hơn là trang bị cho mỗi người phương pháp học tập,
tìm cách phát triển năng lực nội sinh, phát triển tư duy nội tại, tư duy độc
lập, sáng tạo, xây dựng cho họ kỹ năng, phương pháp tự học tập, tự
phát triển. Để đáp ứng được tốt yêu cầu đó giáo dục phải đổi mới mộc
cách toàn diện. Đổi mới giáo dục nói chung và đổi mới phương pháp dạy
học nói riêng và đặc biệt là đổi mới phương pháp dạy học môn Toán
hiện nay ở trường THPT chính là tổ chức cho học sinh học tập trong
hoạt động và bằng hoạt động, tự giác, tích cực, chủ động và sáng tạo.
Việc sử dụng các phương tiện dạy học trực quan là một yêu cầu
không thể thiếu đối với các giáo viên dạy toán. Phần mềm Geometer’s
Sketchpad đã trở thành một phương tiện dạy học trực quan mới mẻ, hấp
dẫn được đưa vào nhà trường để trợ giúp dạy học hình học; là công cụ
để tạo ra các hiện tượng trực quan giúp học sinh quan sát, giải thích và
nêu ra các điều dự đoán.
1
* Geometer’s Sketchpad cho phép dựng hình trên mặt phẳng một
cách nhanh chóng với hình vẽ rõ ràng, chính xác và sinh động.
* Hoạt hình trong Geometer’s Sketchpad: Đây là tính năng làm cho
phần mềm này trở nên trực quan, có hiệu quả hơn nhiều các phương
tiện trực quan trước đây. Nó cho phép người sử dụng khảo sát nghiên
cứu các bài toán một cách sinh động, giúp tìm ra hướng giải quyết
nhanh hơn.
* Một chức năng quan trọng khác của Geometer’s Sketchpad đó là

- Chép thư mục Geometry vào ổ cứng của máy. Nếu có được bộ
install thì có thể setup.
- Khi kích đúp chuột vào biểu tượng của chương trình ở màn hình
Desktop, chương trình hoạt động.
- Khi đã chọn một hoặc nhiều đối tượng, để chọn hộ lệnh liên quan.
Ví dụ vào thanh Menu, chọn liên tiếp các lệnh Display, một menu con
kéo xuống xuất hiện, kích chọn tiếp lệnh Line style, sau đó chọn kiểu
đường.
- Khi đưa con trỏ chuột vào đối tượng đã chọn, nếu bạn kích nút
phải chuột xuất hiện ngay bên phải trỏ chuột một Menu tắt gọi là
3
Shortcut Menu, nếu chọn lệnh construct và chọn tiếp lệnh Point At
Midpoint, quy ước viết là [Shortcut] Construct/ Point At Midpoint.
2. Một ví dụ tìm quỹ tích của một điểm:
Nhận xét: Với bài toán quỹ tích, phần mềm GSP là một phần mềm
thể hiện tính động (dynamic) trong việc dạy và học môn hình học và hầu
như không có một phương tiện trực quan nào có thể thực hiện được.
Bài toán: Cho ∆ ABC nội tiếp trong đường tròn tâm O. Dựng trực
tâm H của ∆ABC và tìm quỹ tích của nó khi A chạy trên đường tròn tâm
O.
Với bài toán này, người giáo viên phải sử dụng kỹ thuật tạo nết
(Trace) cho một điểm (cho một đối tượng) di chuyển để dễ phân biệt.
- Khi tạo vết cho một điểm, một đối tượng lưu ý:
+ Nháy chuột chọn điểm hoặc đối tượng sẽ di chuyển và để lại vết.
+ Chọn màu cho đối tượng, điểm.
* Chuẩn bị hình vẽ của giáo viên phục vụ cho bài dạy:
Cách vẽ: HV1.gsp
4
H
0

- Hãy vẽ một số trường hợp của hình vẽ, xác định (dự đoán) quỹ
tích H.
- Các yếu tố cố định của bài toán là gì?
- Gọi H’ là giao của AH với (()) ⇒ Như vậy với mỗi điểm A ∈ (O,R)
khác B và C thì ta xác định được H’ ∈ (O;R)
6
- Gọi AA’ là đường kính của đường tròn (O;R) thì ⇒ Nhận xét gì về
A’B và CH.
→ A’B // CH (vì cùng ⊥ AB)
- Tứ giác A’BHC có đặc điểm gì? ⇒ Hình bình hành, hai đường A’H
và BC cắt nhau tại trung điểm mỗi đường.
- Nhận xét về A’H’ và BC ⇒ A’H’ // BC (Vì cùng ⊥ AH)
- Gọi K là giao điểm của BC và HH’: Nhận xét gì về điểm K → K là
trung điểm HH’.
- Quỹ tích điểm H thay đổi như thế nào khi A chuyển động trên (O)
→ H chuyển động, và H & H’ luôn thoả mãn: KH = H’K;
- Hãy dự đoán quỹ tích H.HVO.gsp
CH
=
3.61
cm
A'B
=
3.61
cm
KH
=
1.14
cm
H'K

1. Ưu điểm:
- Dựng hình một cách rõ ràng, chính xác, sinh động.
- Tính năng hoạt hình trong phần mềm làm cho phần mềm trở nên
trực quan, hiệu quả.
- Chức năng để lại vết của đối tượng (đặc biệt) đối với bài tập hình
học.
8
- Phần mềm GSP có thể tạo đoạn chương trình (Script: kịch bản)
lưu trữ các bước liên tiếp của một phép dựng hình, đẻ có thể thực hiện
phép dựng hình đó nhiều lần.
- GSP có khả năng đo rất nhiều các đại lượng khác nhau (độ dài
đoạn thẳng, độ dài cung, chu vi của một đường, diện tích của một hình
kín, số đo của một góc, tạo độ của 1 điểm) và các số đô này thay đổi cho
phù hợp khi người sử dụng kéo đối tượng.
- GSP thực hiện được các phép biến hình: Phép đối xứng trục
(Reflec); phép quay (Rotate); phép đối xưng tâm phép tịnh tiến; phép vị
tự.
- GSP: Có thể ứng dụng để vẽ đồ thị của một hàm tổng quát, vẽ đồ
thị hàm số với các tham số thay đổi, tạo bảng giá trị của hàm số, vẽ đồ
thị của các hàm số lượng giác.
2. Nhược điểm:
- Không định dạng đầy đủ khi vẽ đồ thị hàm số.
VD: Hệ trục toạ độ (đấu các trục ox, oy)
- Tạo kịch bản trong phần mềm chưa phong phú.
- Chưa có ngôn ngữ tiếng Việt. Do đó nếu người sử dụng không
vững tiếng Anh thì rất khó khăn.
- Người dùng chủ yếu sử dụng SGP 2D, bản 3D chưa được sử
dụng và ứng dụng nhiều.
9
iV. Kết luận: