PHẦN MỞ ĐẦU
I. Bối cảnh của đề tài:
Đọc một văn bản viết, điều đầu tiên gây cho người đọc khó chịu nhất là
nét chữ xấu và viết sai chính tả. Vấn đề này không phải chỉ xảy ra ở học sinh
mà đôi lúc vẫn còn xảy ra ở người lớn( đặc biệt là giáo viên dạy tiểu học
chúng ta). Nói thế có nghĩa là vấn đề viết sai chính tả có thể xảy ra mọi lúc,
mọi nơi và ở mọi đối tượng!
Nhiều năm nay, tôi được phân công dạy lớp 5. Sau khi kiểm tra
chất lượng đầu năm, phát hiện ra các em đa số yếu về phần viết chính tả.
Không chỉ ở lớp tôi mà nó còn rải đều ở các lớp khác. Trước tình trạng
đó, tôi vô cùng lo lắng và bức xúc. Làm cách nào để giảm bớt lỗi chính
tả cho các em? Tìm hiểu, học hỏi ở rất nhiều đồng nghiệp với nhiều hình
thức khác nhau xoay quanh nội dung “Kinh nghiệm giảm thiểu lỗi chính
tả ở học sinh lớp Năm”. Sau nhiều năm tích lũy kinh nghiệm, tôi đã tìm
ra cho bản thân một số giải pháp riêng, vận dụng vào đặc thù học sinh
vùng biển Thừa Đức - một trong những đơn vị vùng sâu của Huyện Bình
Đại - với một đề tài không mới: “Một số giải pháp rèn kỹ năng viết
đúng chính tả của học sinh yếu lớp 5”.
II. Lý do chọn đề tài:
Rèn cho học sinh các kỹ năng nghe, nói, đọc, viết là nhiệm vụ
chính của giáo viên trong giảng dạy môn Tiếng Việt (đặc biệt là ở
những lớp đầu cấp). Những kỹ năng này có mối quan hệ hữu cơ với
nhau. Học sinh viết sai chính tả nhiều thì tất nhiên các kỹ năng nghe,
đọc không ổn. Làm gì để giúp học sinh lớp Năm viết ít sai lỗi chính tả?
Vấn đề đặt ra cho những giáo viên giảng dạy lớp Năm như chúng tôi!
“Giúp học sinh lớp Năm khắc phục tình trạng viết sai chính tả” là
nội dung đề tài mà bản thân chọn và thực hiện trong năm học vừa qua
với mong muốn hạn chế đến mức tối đa việc học sinh viết sai chính tả
và học tốt các môn học khác ở lớp mình phụ trách.
III. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu:
Phạm vi nghiên cứu của đề tài là phân môn chính tả trong môn học
chính tả không phải chỉ để học tốt phân môn chính tả mà dùng nó để
phục vụ cho việc học các môn học khác. Dạy chính tả mang tính lâu dài,
liên tục.
II. Thực trạng vấn đề:
Lớp Năm do tôi phụ trách. Tổng số 36 học sinh/17 nữ
Trong đó: 15 học sinh viết tốt. Còn lại:
- Sai 1 đến 2 lỗi khoảng 3 học sinh
- Sai 3 lỗi khoảng 5 học sinh
- Sai 4 lỗi khoảng 4 học sinh
- Sai 5 lỗi khoảng 5 học sinh
-Từ 6 lỗi đến trên 10 lỗi có 4 học sinh (Ân, Duy, Nhàn, Phong)
(Con số thống kê đầu năm).
* Nguyên nhân của tình trạng này?
- Thứ nhất: học sinh không nhớ luật viết chính tả.
- Thứ hai: đọc yếu, phát âm sai.
- Thứ ba: viết dối.
- Thứ tư: thiếu chăm chỉ.
Xác định rõ những nguyên nhân từ thực trạng trên, bản thân đề ra một
số biện pháp giúp học sinh lớp Năm viết đúng chính tả như sau.
III. Các phương pháp - biện pháp giúp học sinh viết đúng chính tả:
1. Điều tra:
Đây là việc làm cần thiết và tất yếu của một giáo viên chủ nhiệm,
không phải chỉ dành riêng cho việc dạy chính tả mới thực hiện. Dựa vào:
- Bài kiểm tra năm học trước ( trong khảo sát bàn giao học sinh cuối
năm ).
- Kết quả khảo sát đầu năm học.
- Nếu chỉ dựa vào hai cơ sở trên vẫn chưa đủ, giáo viên cần ít nhất 3
tuần lễ đầu, nắm bắt toàn bộ quá trình học tập của học sinh để có kết quả
chính xác.
2. Xác định nguyên nhân - Phân loại:
- Yêu cầu học sinh tăng cường luyện đọc(chủ yếu là luyện đọc
đúng), luyện đọc ở bất kỳ một đoạn văn, bài văn có hoặc không có trong
chương trình kết hợp với tìm hiểu nghĩa của từ có trong đoạn văn. Từ
đó, lựa chọn những bài tập chính tả phân biệt để học sinh áp dụng và
nhớ.
- Song song với luyện đọc, giáo viên cần dành nhiều thời gian để
hướng dẫn học sinh nghe đọc, nghe nói để học sinh dần dần có được kỹ
năng phân biệt cách phát âm. Lưu ý: không cần thiết phải gượng ép
phát âm theo âm chuẩn, chỉ cần thực hiện theo thói quen giữa thầy và
trò là đạt rồi.
5. Rèn cho học sinh kĩ năng phân tích lỗi chính tả (giải nghĩa
từ, phân tích, so sánh):
Kĩ năng phân tích chính tả có vai trò rất quan trọng quyết định học
sinh có viết sai lỗi chính tả hay không. Để có được kĩ năng này các em phải
hiểu nghĩa, từ nghĩa đó các em mới phân biệt với các từ mang nghĩa khác
mà mình dễ viết nhầm. Như em Ân của lớp kĩ năng phân tích chính tả của
em rất kém nên lỗi chính tả của em mắc phải rất nhiều như từ “song” thì
em viết thành “sông” hoặc “ngọn núi” thì em viết thành “ngọn nuối” thậm
chí những từ rất gần gũi em cũng viết một cách vô lí. Trong trường hợp này
giáo viên đặc biệt chú ý giúp đỡ các em rèn luyện kĩ năng phân tích từ
trong từng tiết học với nhiều hình thức để giúp học sinh hiểu nghĩa mà viết
đúng như: đặt câu, tìm từ đồng nghĩa, từ trái nghĩa, tranh ảnh, vật thật…
Công việc này đòi hỏi phải có thời gian dài cần sự kiên trì của giáo viên và
học sinh.
Với những tiếng khó, giáo viên áp dụng biện pháp phân tích cấu
tạo tiếng, so sánh những tiếng dễ lẫn lộn, nhấn mạnh những điểm khác
nhau để học sinh ghi nhớ. Ví dụ: tiếng “xinh” dễ lẫn với tiếng “ xin” cần
cho học sinh phân tích và so sánh.
6. Phụ đạo những kiến thức về luật viết chính tả cho học sinh:
Ngoài những bài tập chính tả phân biệt mà mỗi ngày giáo viên
lại là món quà tinh thần rất lớn đối với các em. Chú ý:
- Tùy theo tâm lý của từng em mà có mức độ khen khác nhau.
- Khen để kích thích tinh thần học tập của các em, tránh lạm dụng làm
cho các em không coi trọng lời khen của giáo viên hoặc rơi vào tự mãn.
- Nhận xét, đánh giá kết quả học tập của các em phải dựa vào mức độ
tiến bộ của các em ở từng thời điểm thích hợp (Có thể đề nghị tuyên dương
dưới cờ sau mỗi đợt thi đua với danh hiệu Có nhiều cố gắng trong học tập và
rèn luyện).
10. Sự đầu tư, tự rèn luyện của giáo viên:
- Hơn ai hết, học sinh luôn đặt niềm tin tuyệt đối vào giáo viên chủ
nhiệm. Muốn học sinh học tốt chính tả thì giáo viên không những viết tốt
chính tả mà còn phải thật am tường về luật, mẹo chính tả, đồng thời phải rèn
chữ viết đúng, đẹp. Đây là biện pháp hữu hiệu và lâu bền nhất!
- Sự kiên trì, nhẫn nại, yêu thương, vị tha phải luôn ở trong chúng ta.
Nó là liều thuốc chữa lành những vết thương ở các em cho dù vết thương sâu
nhất!
IV. Hiệu quả:
Qua 5 tháng áp dụng các giải pháp trên bước đầu thấy học sinh có
tiến bộ, bản thân các em có ý thức hơn, biết đọc bài và tìm từ khó trước
ở nhà, tự viết lại những từ các em cho là khó nên bài viết giảm bớt lỗi
chính tả.
- Tháng 9: Em Nhàn, Phong, Duy, Ân, các bài chính tả của những
em này sai trên 10 lỗi, phải viết lại bài.
- Tháng 10:
* Phong vẫn còn viết lại bài (nhưng bài của em sai dưới 10 lỗi).
* Ân chưa tiến bộ bằng 3 bạn kia nhưng cũng có bước tiến triển
nho nhỏ.
* Nhựt Duy tốt hơn bài viết của em sai dưới 5 lỗi (một bài điểm
6, 2 bài điểm 7, một bài điểm 8).
* Nhàn 4 bài thì viết lại một bài, 3 bài sai dưới 5 lỗi (2 bài điểm
nhiều và cung cấp các qui tắc chính tả, mẹo chính tả để các em biết viết
đúng, mà còn cần phải thống kê, phân loại lỗi chính tả học sinh thường
mắc theo nguyên nhân, kiểu lỗi, giúp các em biết chữa lỗi, từ đó hạn chế
dần các lỗi chính tả trong bài viết.
Trong tiếng Việt cách đọc và cách viết thống nhất với nhau:
đọc/nghe thế nào, viết thế ấy. Do vậy việc đọc mẫu của giáo viên phải
chuẩn xác, phải đúng với chính âm; giọng đọc phải thong thả, rõ ràng;
ngắt hơi phải hợp lí; tốc độ đọc phải phù hợp, tương ứng với tốc độ viết
của học sinh. Giáo viên cần dành thời gian cho học sinh đọc kĩ bài chính
tả và luyện viết những tiếng, từ khó.
Rèn cho học sinh kĩ năng phân tích ngôn ngữ: phân tích cấu tạo
của chữ, cách đọc các âm, vần khó hay dễ lẫn; giải thích nghĩa của tiếng/
từ…So sánh sự tương đồng, khác biệt về âm, nghĩa và chữ của các từ có
trong bài. Việc phân tích giúp các em khắc sâu ghi nhớ và hiểu sâu sắc
về hiện tượng chính tả.
Đối với các bài tập chính tả lựa chọn, giáo viên cần phải căn cứ
vào đặc điểm ngôn ngữ của học sinh thuộc khu vực mình giảng dạy,
những lỗi chính tả học sinh thường mắc để lựa chọn các bài tập có nội
dung thích hợp hoặc soạn thêm các bài tập chính tả khác để rèn viết đúng
các âm, vần, tiếng mà học sinh dễ sai.
Khi chấm chữa bài, giáo viên cần chữa bài tỉ mỉ, tránh gạch dưới
chữ viết sai và nhận xét chung chung. Giáo viên cần động viên khen ngợi
kịp thời những tiến bộ dù rất nhỏ; có biện pháp giúp đỡ kịp thời đối với
những học sinh yếu để các em theo kịp các bạn, không chán nản.
II. Ý nghĩa của Sáng kiến kinh nghiệm:
Dạy cho học sinh viết đúng chính tả là một vấn đề vô cùng khó
khăn.Vì vậy, người giáo viên cần phải không ngừng học hỏi, tự tìm hiểu,
nghiên cứu. Đồng thời phải hết sức kiên trì, tận tâm, yêu nghề hết lòng vì
học sinh.
Trong nhà trường, mọi công việc có liên quan đến chữa lỗi đều được
MỤC LỤC
Phần mở đầu
I. Bối cảnh đề tài 1
II. Lý do chọn đề tài 1
III. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu 2
IV. Mục đích nghiên cứu 2
V. Điểm mới trong kết quả nghiên cứu 2
Phần nội dung
I. Cơ sở lý luận 3
II. Thực trạng vấn đề 3
III. Các phương pháp- biện pháp giúp học sinh viết đúng chính tả. 4
IV. Hiệu quả 8
Phần kết luận
I. Những bài học kinh nghiệm 10
II. Ý nghĩa của sáng kiến kinh nghiệm 11
III. Khả năng ứng dụng và triển khai 11
IV. Những đề xuất và kiến nghị 12