ĐỀ CƯƠNG LỊCH SỬ 10A2

1. Các quốc gia cổ đại trên đất nước VN, Văn Lang và Âu Lạc
Trả lời
• Cơ sở hình thành nhà nước:
- Nhà nước Văn Lang- Âu Lạc được hình thành trên các cơ sở:
+Kinh tế :
• Công cụ bằng đồng thau, bằng sắt, nông nghiệp trồng lúa nước tại châu thổ sông Hồng, sông Mã, sông Cả, săn
bắt, chăn nuôi,đánh cá, làm nghề thủ công như đúc đồng, làm gốm.
• Xuất hiện sự phân công lao động giữa nông nghiệp và thủ công nghiệp
+ Xã Hội :
• Sự phân hóa xã hội: kẻ giàu, người nghèo.
• Do nhu cầu trị thủy và chống ngoại xâm dẫn đến sự ra đời của nhà nước Văn Lang - Âu Lạc
• Tổ chức nhà nước Văn Lang- Âu Lạc:
• Đứng đầu nhà nước Văn Lang là vua Hùng, nhà nước Âu Lạc là vua Thục An Dương Vương.
• Giúp vua có Lạc Hầu và Lạc Tướng, cả nước chia làm 15 bộ, dưới bộ là các xóm làng do Bồ chính cai quản.
• Kinh đô của Văn Lang là Bạch Hạc (Việt Trì ), kinh đô của Âu Lạc là Cổ Loa ( Đông Anh - Hà Nội)
• Đời sống vật chất – tinh thần
+ Vật chất :
• Lương thực chính: gạo, khoai, thịt, rau, cá,…
• Tập quán : Ở nhà sàn, nhuộm răng, ăn trầu, xăm mình, thích dùng đò trang sức, nữ mặc váy, trai đóng khố
+ Tinh thần:
• Tín ngưỡng: Thời thần linh, vật linh, các vị anh hùng.
• Tục lệ: cưới xin, ma chay, lễ hội phổ biến.
2. Những Chuyển biến trong Kinh tế, Văn học, Xã Hội Việt Nam ở thời kì bắt buộc
Trả lời
• Những chuyển biến về kinh tế, văn hoá và xã hội
a. Về kinh tế
*Trong nông nghiệp:
- Công cụ sắt được sử dụng phổ biến.
- Công cuộc khai hoang được đẩy mạnh.

Dưới thời Lê bộ máy nhà nước quân chủ chuyên chế đạt mức độ cao, hoàn chỉnh.
Nhận xét về cuộc cải cách của Lê Thánh Tông :
- Đây là cuộc cải cách hành chính lớn toàn diện được tiến hành từ trung ương đến địa phương. Cải cách để tăng
cường quyền lực của nhà vua. Quyền lực tập trung trong tay vua, chứng tỏ bộ máy nhà nước quân chủ chuyên chế
nhà Lê đạt đến mức độ cao, hoàn thiện.
4. Tình hình kinh tế cho các TK XVI – XVIII
Trả Lời
a. Tình hình nông nghiệp ở các thế kỷ XVI - XVIII
- Từ cuối thế kỷ XV đến nửa đầu thế kỷ XVII, nông nghiệp sa sút, mất mùa đói kém liên miên, bị chiến tranh
tàn phá
- Từ nửa sau thế kỷ XVII, tình hình chính trị ổn định, nông nghiệp ở Đàng Trong và Đàng Ngoài phát triển:
+ Ruộng đất ở cả 2 đàng mở rộng, nhất là ở Đàng Trong.
+ Thủy lợi được củng cố.
+ Giống cây trồng ngày càng phong phú.
+ Kinh nghiệm sản xuất được đúc kết.
Ở Đàng Trong: ruộng đất nhanh chóng mở rộng, đất đai phì nhiêu, thời tiết thuận lợi, trồng lúa, hoa màu, cây ăn trái.
Ở cả 2 Đàng chế độ tư hữu ruộng đất phát triển. Ruộng đất ngày càng tập trung trong tay địa chủ.
b. Sự phát triển của thủ công nghiệp
- Nghề thủ công cổ truyền tiếp tục phát triển đạt trình độ cao: dệt, gốm,rèn sắt, đúc đồng, làm đồ trang sức
- Một số nghề mới xuất hiện như: khắc in bản gỗ, làm đường trắng, làm đồng hồ, làm tranh sơn mài.
- Khai mỏ - một ngành quan trọng rất phát triển ở Đàng Trong và Đàng Ngoài.
- Các làng nghề thủ công xuất hiện ngày càng nhiều như làm giấy, gốm sứ, nhuộm vải …
- Nét mới trong kinh doanh: ở các đô thị thợ thủ công đã lập phường hội, vừa sản xuất vừa bán hàng.
c. Sự phát triển của thương nghiệp.
* Nội thương: ở các thế kỷ XVI - XVIII buôn bán trong nước phát triển:
- Chợ làng, chợ huyện xuất hiện làng buôn và trung tâm buôn bán
- Buôn bán lớn (buôn chuyến, buôn thuyền) xuất hiện.
- Buôn bán giữa miền xuôi và miền ngược phát triển, thóc gạo ở Gia Định được đem ra các dinh miền Trung
để bán ….
* Ngoại thương phát triển mạnh.

- Nghệ thuật sân khấu ca, múa, nhạc mang đậm tính dân gian truyền thống.
Nhận xét:
+ Văn hóa Đại Việt thế kỷ X - XV phát triển phong phú đa dạng.
+ Chịu ảnh hưởng của yếu tố ngoài song vẫn mang đậm tính dân tộc và dân gian.
6. Tình hình văn hóa dưới triều Nguyễn ở nửa đầu TK XIX
Trả Lời
Năm 1802 Nguyễn Ánh lên ngôi (Gia Long). Nhà Nguyễn thành lập, đóng đô ở Phú Xuân (Huế).
* Tổ chức bộ máy nhà nước
- Chính quyền Trung ương tổ chức theo mô hình thời Lê.
- Thời Gia Long chia nước ta làm 3 vùng: Bắc Thành, Gia Định Thành và các Trực doanh (Trung Bộ) do triều
đình trực tiếp cai quản.Chính quyền trung ương cai quản cả nước, mỗi thành có một tổng trấn trông coi từ Ninh
Bình trở ra Bắc là BắcThành, từ Bình Thuận trở vào Nam là Gia Định Thành. Chính quyền Trung ương quản lý
trực tiếp từ Thanh Hóa đến Bình Thuận. Còn lại hai khu tự trị Tổng trấn có toàn quyền. Đó là giải pháp tình thể
của vua Gia Long trong bối cảnh lúc đầu mới lên ngôi.
- Năm 1831 - 1832 Minh Mạng thực hiện một cuộc cải cách hành chính chia cả nước là 30 tỉnh và một Phủ
Thừa Thiên. Đứng đầu là tổng đốc ,tuần phủ hoạt động theo sự điều hành của triều đình.
Sự phân chia của Minh Mạng được dựa trên cơ sở khoa học, phù hợp về mặt địa lý, dân cư, phong tục tập quán địa
phương phù hợp với phạm vi quản lý của một tỉnh. Là cơ sở để phân chia các tỉnh như ngày nay. Vì vậy cải cách của
Minh Mạng được đánh giá rất cao.
- Tuyển chọn quan lại: thông qua giáo dục, khoa cử.
- Luật pháp ban hành Hoàng triều luật lệ ( Hoàng triều luật lệ , Luật Gia Long) với 400 điều hà khắc, qui định
chặt chẽ bảo vệ nhà nước và trật tự phong kiến
*Quân đội: được tổ chức quy củ trang bị đầy đủ song lạc hậu, thô sơ.
* Ngoại giao
- Thần phục nhà Thanh (Trung Quốc).
- Bắt Lào, Cam-pu-chia thần phục.
- Với phương Tây "đóng cửa, không chấp nhận việc đặt quan hệ ngoại giao của họ".
* Nhận xét
Lần đầu tiên trong lịch sử, một triều đại phong kiến cai quản một lãnh thổ rộng lớn thống nhất như ngày nay.
+ Nhà Nguyễn thành lập vào lúc chế độ phong kiến Việt Nam đã bước vào giai đoạn suy vong.

+ Đẳng cấp tăng lữ: có mọi quyền, không đóng thuế
+ Đẳng cấp 3 gồm tư sản, nông dân, bình dân thành thị, làm ra của cải, không có quyền về chính trị, phải đóng
thuế, và làm nghĩa vụ phong kiến. Nông dân chiếm 90% dân số, tư sản đứng đầu đẳng cấp thư ba vì họ có học, có
quyền lợi kinh tế, nhưng không có tiền.
- Mâu thuẫn xã hội gay gắt.
2. Cuộc đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng:
Những tư tưởng tiến bộ phê phán những quan điểm lỗi thời, giáo lý lạc hậu, mở đường cho xã hội phát triển.Triết học
ánh sáng dọn đường cho cách mạng bùng nổ, định hướng cho một xã hội mới tương lai.
Nhà tư tưởng Tên tác phẩm
Mông te xki ơ
Tinh thần luật pháp: đòi quyền tự do dân chủ cho con
người
Von te Những lá thư triết học: xóa bỏ nhà nước bảo thủ
Rút xô Khế nước xã hội : tự do là quyền tự nhiên của con người
- Nền chuyên chính Gia-Co-banh đỉnh cao của cách mạng
+ Chính quyền Gia cô banh đứng đầu là luật sư Rô-Be-Spie ban hành:
• Đạo luật 3/6, tịch thu ruộng đất chia thành nhiều mảng nhỏ bán trả góp cho nông dân
• 6 / 1793 Hiến pháp tuyên bố chế độ công hòa
• 23 / 8 / 1793, ra sắc lệnh “ tổng động viên toàn quốc” dập tắt nổi loạn và giặc ngoại xâm
• Ban hành luật giá tối đa và luật về mức lương tương đối của nông dân
+ Kết Quả:
• Hoàn thành nhiệm vụ chống thù trong, giặc ngoài, đưa CM đạt đến đỉnh cao
• 27 / 7 / 1794, lượng lực tư sản cách mạng đã tiến hành đảo chính, bắt Rô-Be-Spie, chấm dứt đoạn phát triển
đi lên của CM
- Ý nghĩa:
+ là cuộc CMTS điển hình:
• Lật đổ chê độ PK cùng những tàn dư của nó.
• Giải quyết vấn đề dân chủ ( ruộng đất cho nhân dân, quyền lợi của nhân dân)
• Hình thành thị trường dân tộc thống nhất mở đường cho lực lượng TBCN ở pháp phát triển
+ Mở ra thời đại thắng lợi và củng cố quyền thống trị của giai cấp tư sản trên phạm vi thế giới

+ Nền kinh tế Mĩ phát triển nhanh chóng sau nội chiến.