Phát bi u c m ngh v truy n S ng ch t m c bay c a Ph m Duy T nể ả ĩ ề ệ ố ế ặ ủ ạ ố
bài: Anh ch hãy vi t bài v n Phát bi u c m ngh v truy n S ng ch t m c bay c a Đề ị ế ă ể ả ĩ ề ệ ố ế ặ ủ
Ph m Duy T n trong ch ng trình v n h c l p 7.ạ ố ươ ă ọ ớ
Truy n ng n S ng ch t m c bay c a Ph m Duy T n c in trên báo Nam Phong, s 18, n m ệ ắ ố ế ặ ủ ạ ố đượ ố ă
1918. n n m 1989, Nhà xu t b n khoa h c xã h i tuy n ch n a vào t p Truy n ng n Nam Đế ă ấ ả ọ ộ ể ọ đư ậ ệ ắ
Phong. Tác ph m c xem là “bông hoa u mùa” c a truy n ng n Vi t Nam hi n i b i l ẩ đượ đầ ủ ệ ắ ệ ệ đạ ở ẽ
nó là m t trong nh ng truy n ng n u tiên c vi t b ng ch qu c ng , m c dù cách di n ộ ữ ệ ắ đầ đượ ế ằ ữ ố ữ ặ ễ
t v n còn l u l i khá rõ d u n c a v n h c trung i (l i v n bi n ng u).đạ ẫ ư ạ ấ ấ ủ ă ọ đạ ố ă ề ẫ
N i dung truy n k v s ki n v ê, nhân v t chính c a truy n là viên quan ph . C t truy n ộ ệ ể ề ự ệ ỡđ ậ ủ ệ ủ ố ệ
g m ba c nh, di n ti n theo trình t th i gian: C nh 1: M a to gió l n, n c l dâng cao, ê ồ ả ễ ế ự ờ ả ư ớ ướ ũ đ
s p v , dân chúng h i h p t gi ê. C nh 2: á m quan l i, nha l , lính tráng m i mê ánhắ ỡ ố ảđắ đấ ữđ ả Đ ạ ệ ả đ
t tôm trong ình. C nh 3: V ê. Tác gi ã v nên b c tranh t ng ph n gi a s n ch i ổ đ ả ỡđ ảđ ẽ ứ ươ ả ữ ựă ơ
h ng l c c a nh ng k c m quy n v i n i c c c, thê th m c a dân chúng. Thông qua ó lênưở ạ ủ ữ ẻ ầ ề ớ ỗ ơ ự ả ủ đ
án gay g t giai c p th ng tr th i nát, b t tài và vô trách nhi m tr c tài s n, tính m ng c a dân ắ ấ ố ị ố ấ ệ ướ ả ạ ủ
nghèo, ng th i bày t m i c m th ng sâu s c c a mình tr c nh ng au th ng, ho n n nđồ ờ ỏ ố ả ươ ắ ủ ướ ữ đ ươ ạ ạ
c a ng bào.ủ đồ
M u thiên truy n là tình th vô cùng hi m nguy c a khúc ê sông Nh. Th ê c nhà v nởđầ ệ ế ể ủ đ ị ếđ đượ ă
t b ng nhi u chi ti t c th v th i gian, không gian: G n m t gi êm. Tr i m a t m tã. N cả ằ ề ế ụ ể ề ờ ầ ộ ờđ ờ ư ầ ướ
sông Nh Hà lên to quá. Khúc sông làng X, thu c ph X xem ch ng núng th l m, hai ba o n ị ộ ủ ừ ế ắ đ ạ
ã th m l u r i, không khéo thì v m t.đ ẩ ậ ồ ỡ ấ
C nh hàng tr m nghìn con ng i h t ho ng, lo l ng, t t b t… tìm m i cách gi cho con ê ả ă ườ ố ả ắ ấ ậ ọ để ữ đ
không b v tr c s c t n công kh ng khi p c a n c l c tác gi miêu t b ng ngòi bút ị ỡ ướ ứ ấ ủ ế ủ ướ ũđượ ả ả ằ
hi n th c th m m c m xúc xót th ng: … k thì thu ng, ng i thì cu c, k i t, k vác ệ ự ấ đẫ ả ươ ẻ ổ ườ ố ẻđộ đấ ẻ
tre, nào p, nào c , bì bõm d i bùn l y ng p quá khu u chân, ng i nào ng i n y l t đắ ừ ướ ầ ậ ỷ ườ ườ ấ ướ
th t nh chu t l t. Tình c nh trông th t th m.ướ ư ộ ộ ả ậ ả
l i phong ki n n g th i.ạ ế đươ ờ
Trên cái n n là c nh tr m h lo toan ch ng gi c n c, chân dung “quan ph m u” hi n lên rõ ề ả ă ọ ố ặ ướ ụ ẫ ệ
ràng qua nh ng nét v sinh ng v hình dáng, c ch, l i nói và di n bi n tâm lí nhân v t. ữ ẽ độ ề ử ỉ ờ ễ ế ậ
Ng i c không th t ng t ng n i là trong tình c nh n c sôi l a b ng, tính m ng và c a ườ đọ ể ưở ượ ổ ả ướ ử ỏ ạ ủ
c i c a hàng nghìn con ng i ang b e d a t ng gi t ng phút, v y mà “quan ph m u” v n ả ủ ườ đ ị đ ọ ừ ờ ừ ậ ụ ẫ ẫ
i m nhiên vui ch i, h ng l c. Xung quanh h n b y bi n th sang tr ng, xa hoa: Bên c nh đ ề ơ ưở ạ ắ ầ ệ đủ ứ ọ ạ
ngài, mé tay trái, bát y n h p ng phèn trong khay kh m, khói bay nghi ngút, tráp i m i ế ấ đườ để ả đồ ồ
ch nh t m , trong ng n b c y nh ng tr u vàng, cau u , r tía, hai bên nào ng thu c ữ ậ để ở ă ạ đầ ữ ầ đậ ễ ố ố
b c, nào ng h vàng, nào dao chuôi ngà, nào ng vôi ch m, ngoáy tai, ví thu c, qu n bút, ạ đồ ồ ố ạ ố ả
t m bông trông mà thích m t.ă ắ
Qu là hoàn toàn trái ng c v i hình nh: … m a gió m m, dân phu r i rít… tr m h ang ả ượ ớ ả ư ầ ầ ố ă ọđ
v t v l m láp, g i gió t m m a, nh àn sâu l ki n trên ê… S i l p ó càng làm n i b tấ ả ấ ộ ắ ư ưđ ũ ế ở đ ựđố ậ đ ổ ậ
tính cách ích k , c ác, vô nhân o c a tên quan ph và th m c nh c a dân chúng; ng th i ỉ độ đạ ủ ủ ả ả ủ đồ ờ
góp ph n gia t ng ý ngh a phê phán gay g t c a truy n.ầ ă ĩ ắ ủ ệ
Trong khi th m h a v ê kh ng khi p ang p vào m t dân chúng thì b n nha l i tay chân ả ọ ỡđ ủ ế đ đậ ắ ọ ạ
v n cúc cung h u h quan l n ánh b c. Tuy ch là m t cu c ch i, l i ch i trong khi làm nhi m ẫ ầ ạ ớ đ ạ ỉ ộ ộ ơ ạ ơ ệ
v ôn c dân phu h ê nh ng quan l n v n gi cái tr t t trên d i và không khí tôn ụđ đố ộđ ư ớ ẫ ữ ậ ự ướ
nghiêm, nghi v nh ch n công ng: Chung quanh s p, b c b n gh mây, b t u t phía ệ ưở ố đườ ậ ắ ố ế ắ đầ ừ
h u quan thì có th y , r i l n l t n th y i nh t, th y thông nhì, sau h t giáp phía tay t ữ ầ đề ồ ầ ượ đế ầ độ ấ ầ ế ả
ngài, thì n chánh t ng s t i cùng ng i h u bài. M c cho dân tình nháo nhác, kh s , quan đế ổ ở ạ ồ ầ ặ ổ ở
v n m i mê d n h t tâm trí vào các quân bài t tôm. Cung cách y t cáo b n ch t x u xa cùng ẫ ả ồ ế ổ ấ ố ả ấ ấ
thái vô trách nhi m n m c vô nhân o c a h n.độ ệ đế ứ đạ ủ ắ
N u trên m t ê, không khí sôi ng, nh n nháo, h i h v i công vi c c u ê thì trong ình ế ở ặ đ độ ố ố ả ớ ệ ứ đ đ
không khí c ng r n ràng v i nh ng l i l xoay quanh ván bài en : Bát sách ! n; Th t v n,ũ ộ ớ ữ ờ ẽ đ đỏ Ă ấ ă
… Ph ng, lúc mau, lúc khoan dung, êm ái, khi c i, kh nói vui v , d u dàng… Ngoài kia, ê v ỗ ườ ỉ ẻ ị đ ỡ
m c ê, n c sông dù nguy không b ng n c bài cao th p .ặ đ ướ ằ ướ ấ
Trong khi miêu t và k chuy n c nh h ê, tác gi th hi n n i xót th ng và ng c m v i n iả ể ệ ả ộ đ ả ể ệ ỗ ươ đồ ả ớ ỗ
kh c a dân chúng:ổ ủ
Than ôi ! C nh cái cách quan ng i ung dung nh v y, mà hai bên t h u, nha l i nghiêm ứ ư ồ ư ậ ả ữ ạ
trang, lính h u r m r p, thì ai dám b o r ng: g n ó có s nguy hi m to, s p sinh ra m t ầ ầ ậ đố ả ằ ầ đ ự ể ắ ộ
c nh nghìn s u muôn th m, tr nh ng k lòng lang d thú, còn ai ngh n, mà ch ng ng ả ầ ả ừ ữ ẻ ạ ĩ đế ẳ độ
tâm, th ng xót ng bào huy t m ch!…ươ đồ ế ạ
Thiên truy n khép l i b ng c nh ê v : y, trong khi quan l n ù ván bài to nh th , thì kh p ệ ạ ằ ả đ ỡ Ấ ớ ư ế ắ
m i run mi n ó, n c tràn lênh láng, xoáy thành v c sâu, nhà c a trôi b ng, lúa má ng p h t; ọ ề đ ướ ự ử ă ậ ế
k s ng không ch , k ch t không n i chôn, lênh ênh m t n c, chi c bóng b v , tình ẻ ố ỗ ở ẻ ế ơ đ ặ ướ ế ơ ơ
c nh th m s u, k sao cho xi t !ả ả ầ ể ế
o n cu i truy n, tác gi v a dùng ngôn ng miêu t , v a dùng ngôn ng bi u c m t Ở đ ạ ố ệ ả ừ ữ ả ừ ữ ể ả để ả
c nh t ng v ê và t lòng ai oán c m th ng c a mình i v i nh ng ng i nông dân kh n ả ượ ỡ đ ỏ ả ươ ủ đố ớ ữ ườ ố
cùng. Nhà v n mu n nh n m nh r ng: Cu c s ng l m than ói kh c a nhân dân không ph i ă ố ấ ạ ằ ộ ố ầ đ ổ ủ ả
ch do thiên tai gây nên mà tr c h t và tr c ti p h n c là do thái th vô trách nhi m, vô ỉ ướ ế ự ế ơ ả độ ờ ơ ệ
nhân o c a nh ng k c m quy n ng th i.đạ ủ ữ ẻ ầ ề đươ ờ
V ngh thu t, trong toàn b tác ph m, bên c nh phép t ng ph n thì phép t ng c p ã c ề ệ ậ ộ ẩ ạ ươ ả ă ấ đ đượ
nhà v n s d ng m t cách tài tình, có tác d ng nh n m nh ý ngh a c a tác ph m và kh c ho ă ử ụ ộ ụ ấ ạ ĩ ủ ẩ ắ ạ
rõ nét tính cách c a nhân v t chính là tên “quan ph m u”.ủ ậ ụ ẫ
Phép t ng c p th hi n rõ trong vi c miêu t c nh h ê d i tr i m a m i lúc m t d n d p: ă ấ ể ệ ệ ả ả ộ đ ướ ờ ư ỗ ộ ồ ậ
N c sông Nh Hà lên to quá… y v y mà trên tr i th i v n m a t m tã trút xu ng… D i ướ ị Ấ ậ ờ ờ ẫ ư ầ ố ướ
sông th i n c c cu n cu n b c lên gi a ti ng tr ng, ti ng tù và ti ng ng i g i nhau sang hờ ướ ứ ồ ộ ố ữ ế ố ế ế ườ ọ ộ
ê m i lúc m t m , náo ng.đ ỗ ộ ầ ĩ độ
Phép t ng c p còn c v n d ng vào vi c miêu t c nh tên quan ph cùng ám nha l i ánh ă ấ đượ ậ ụ ệ ả ả ủ đ ạ đ