- 1 -
ĐÂY THÔN VĨ DẠ - NỖI NIỀM CỦA NGƯỜI CON XA HUẾ
NGUYỄN THỊ XUÂN YẾN*
*Ts - Bộ Giáo dục và Đào tạo
TÓM TẮT
Bài viết cho chúng ta một góc nhìn mới bài thơ “ Đây thôn Vỹ Dạ” của Hàn Mạc
Tử: Đây là nỗi niềm của một người con xa Huế.
SUMMARY
DAY THONG VI DA (HERE APPEARS VI DA VILLAGE) – THE LOVE OF
HUE RESIDENTS
The poem will blow us a new perspective for the poem “Here appears Vi Da Village’
by Han Mac Tu: This is the deep feeling of off - Hue people.
Có rất nhiều góc nhìn, sự cảm nhận về Đây thôn Vĩ Dạ, một bài thơ trữ tình đã
trường tồn hơn nửa thế kỉ của nhà thơ tài hoa bạc mệnh Hàn Mặc Tử. Có tác giả xem
Đây thôn Vĩ Dạ là một tiếng thở dài đáng quý của Hàn Mặc Tử; Có người chỉ tập trung
phân tích khách thể được thể hiện trong tác phẩm: thôn Vĩ Dạ, dòng sông Hương và
những cô gái Huế; Có nhà nghiên cứu nhận định bài thơ là nỗi niềm âu lo cho hạnh
phúc, cho khát vọng của cái Đẹp hóa giải trạng huống đau thương,… Thậm chí, những
nhận định, những cảm nhận về bài thơ còn trái chiều, mâu thuẩn. Tuy nhiên, không ai
có thể phủ định rằng, Đây thôn Vĩ Dạ là một bài thơ được khởi nguồn từ xúc cảm của
một người con đã rời xa xứ Huế, rời xa Vĩ Dạ, một làng quê thơ mộng nằm bên bờ
Hương Giang.
Bài viết này xin được bắt đầu từ sự khởi nguồn đó.
Theo Đào Quốc Toản, cảm hứng mãnh liệt của nhà thơ trào dâng từ một tấm hình
của người bạn gái thôn Vĩ, cô Hoàng Cúc gửi cho tác giả khi nghe tin Hàn Mặc Tử
mắc bệnh nan y. Tà áo trắng của nữ sinh Đồng Khánh, ánh nhìn như trách móc của
người trong ảnh khiến ý thơ thoát ra: “Sao anh không về chơi Thôn Vĩ?”. Quách Tấn
và Mai Văn Hoan lại cho rằng, không phải nhà thơ nhận được tấm hình của Hoàng Cúc
mà là một tấm bưu thiếp phong cảnh. Cho dù là thông tin nào, nhưng có một điều
- 2 -
thống nhất, thôn Vĩ, xứ Huế đã sống dậy, khơi nguồn xúc cảm của trái tim dạt dào yêu

người thoắt ẩn hiện, không rõ ràng: “Lá trúc che ngang mặt chữ điền”. Chưa thể thống
nhất “mặt chữ điền” là khuôn mặt của đàn ông hay đàn bà, của chính Hàn Mặc Tử hay
của người con gái trong tấm ảnh gửi cho nhà thơ. Tuy nhiên, điều không thể không
cảm nhận là vẻ đẹp của khuôn mặt chữ điền luôn biểu hiện cho sự thủy chung, tròn trịa,
nghĩa tình. Người Huế có câu ca dao “Mặt em vuông tựa chữ điền – Da em thì trắng,
áo em mặc ngoài – Lòng em có đất, có trời- Có câu nhân nghĩa, có lời thủy chung”.
Khát vọng thiết tha về hạnh phúc, về tình nghĩa thủy chung vẫn luôn cháy bỏng trong
lòng thi nhân.
Ba câu thơ trong khổ thơ đầu của bài thơ đã vẽ nên một bức tranh nhiên nhiên và
con người Vĩ Dạ tuyệt diệu, đáng yêu bằng nỗi hoài niệm về người con xa Huế. Câu
hỏi đầu khổ thơ không tìm kiếm câu trả lời mà đã đánh thức kỉ niệm về Thôn Vĩ của thi
nhân, đánh thức “kỉ niệm một thời học trường dòng Pellerin ở Huế, đánh thức kỉ niệm
về một ngày đến thăm người trong mộng, chỉ dám đứng đầu ngõ, không dám vào,…”.
Thôn Vĩ bây giờ chỉ còn là nuối tiếc, là day dứt của Hàn Mặc Tử. Niềm vui ngắn ngủi
trước vẻ đẹp của tình người, trước sức sống của thiên nhiên đã vụt bay đến cõi đau
thương. Chính vì thế, cảnh vật thiên nhiên từ tươi sáng đã nhuốm màu mơ hồ, xa xăm,
bâng khuâng, man mác:
Gió theo lối gió, mây đường mây
Dòng nước buồn thiu hoa bắp lay
Thuyền ai đậu bến sông trăng đó
Có chở trăng về kịp tối nay?
Một không gian nghệ thuật có gió, mây, dòng sông, hoa bắp, ánh trăng. Giọng thơ
nhẹ nhàng nhưng thoáng buồn. Gió mây đôi ngả như tình người, tình quê xa vời cách
trở. Dòng Hương Giang “buồn thiu”, hoa bắp nhè nhẹ, lay trong gió thoảng. Người
đọc có thể cảm nhận được nhịp điệu khoai thai Nam Ai, Nam Bình nhờ điệp ngữ luyến
láy của những dòng thơ. Việc dùng từ “buồn thiu” một cách tinh tế cho thấy, Hàn Mặc
Tử đã gắn bó sâu sắc với mảnh đất nên thơ, trữ tình, man mác buồn. Phải là người Huế,
phải sống ở Huế lâu năm, phải gắn bó máu thịt với con người và mảnh đất Cố Đô thì
mới cảm nhận hết nỗi buồn được gửi trong hai từ “buồn thiu”, cách nói của người
Huế.