Website: Email : Tel (: 0918.775.368

A. Mở bài
Chính sách kinh tế mới của V.I Lênin đã làm cho kinh tế nớc Nga từ bị tàn phá
kiệt quệ trong nội chiến trở nên phát triển nhanh chóng. Nó đã củng cố liên minh
giai cấp công nông, tạo tiền đề ban đầu cho việc quá độ lên chủ nghĩa xã hội.
Thực tế hiện nay của nớc ta tuy không giống hoàn toàn nh nớc Nga hồi đầu
những năm 20 (thế kỷ XX) nhng cũng không ít điểm chung đó là chúng ta cũng
đang thực hiện quá độ thực hiện nền kinh tế hàng hoá, thực hiện công nghiệp hoá,
hiện đại hoá.
Để thực hiện thành công mục tiêu, chủ trơng mà Đảng, Nhà nớc ta đề ra đó thì
không thể không tham khảo kinh nghiệm của các nớc XHCN đi trớc để rút ra lý
luận, con đờng cho riêng mình và thực tiễn đã chứng minh rằng: việc vận dụng sáng
tạo chính sách kinh tế mới (NEP) của Lênin vào hoàn cảnh nớc ta là việc làm cần
thiết, kết quả của nó là nền tảng cho chúng ta thực hiện thành công CNXH. Nội
dung của nó (thuế lơng thực, t bản nhà nớc, lu thông hàng tiền, kinh tế nhiều thành
phần...) rất phù hợp với điều kiện hiện nay ở trong nớc cũng nh xu thế chung của thế
giới (hợp tác hoá, đa phơng hoá...). Chính vì vậy tôi chọn đề tài: Chính sách kinh
tế mới của Lênin. Sự vận dụng vào thực tiễn Việt Nam .
Cùng với phơng pháp thống kê, so sánh, đối chiếu, tổng hợp, phân tích việc
làm đề tài này sẽ giúp tôi hoàn thiện hơn kiến thức lý luận, vận dụng lý luận vào
thực tiễn, tập dợt nghiên cứu khoa học.
B. Nội dung
I/ Hoàn cảnh ra đời và nội dung của NEP.
1. Hoàn cảnh ra đời.
Cuối năm 1920, đất nớc Xô Viết ra khỏi chiến tranh và chuyển sang giai đoạn
xây dựng trong hòa bình từ những điều kiện cực kỳ khó khăn. Nền kinh tế bị thiệt
hại và sa sút rất nghiêm trọng biểu hiện cụ thể trên các lĩnh vực sau:
* Nông nghiệp.
1
Website: Email : Tel (: 0918.775.368

rúp năm 1920. Do thiếu ăn thờng xuyên, thiếu thuốc men chữa bệnh nên tỷ lệ công
nhân mắc bệnh và tử vong tăng lên. Trong lúc đó, vì thiếu điều kiện sản xuất nên
2
Website: Email : Tel (: 0918.775.368

nhiều nhà máy đóng cửa sổ ngời không có việc làm tăng lên, do đó tình trạng biến
chất giai cấp của giai cấp công nhân tiếp tục diễn ra.
Trong thời kỳ nội chiến, chính sách cộng sản thời chiến gây thiệt hại cho lợi
ích nông dân, tuy vậy, sự thiếu thốn khó khăn trong đời sống của nông dân và công
nhân trong thời kỳ ấy không gây ra sự mệt mỏi về tinh thần, vì quần chúng lao động
sẵn sàng lao động quên mình để góp vào việc tiêu diệt bọn phản cách mạng, thiết
lập và giữ vững chính quyền nhân dân. Nhng sau chiến tranh khi những hi vọng
trông chờ vào việc cải thiện đời sống vật chất và tinh thần không đợc đáp ứng thì
lòng tin giảm dần và sự bất mãn bắt đầu tăng lên. Đó là điều kiện để bọn phản cách
mạng lợi dụng lừa dối quần chúng tập hợp lực lợng hòng tấn công vào chính quyền
Xô Viết non trẻ.
Trớc khi cách mạng thành công và thiết lập chuyên chính vô sản lần đầu tiên
trên trái đất thì t tởng mác xít mới xem xét những vấn đề của thời kỳ quá độ về
mặt lý luận. Nhng lúc này, sau khi thiết lập chuyên chính vô sản, ngời cộng sản vừa
phải bắt tay vào giải quyết những mâu thuẫn khách quan do điều kiện lịch sử ra đời
của chủ nghĩa xã hội ở nớc Nga vừa giải quyết những sai lầm chủ quan trong lãnh
đạo quản lý:
* Mâu thuẫn khách quan trong sự ra đời của chủ nghĩa xã hội ở nớc Nga.
Điều kiện lịch sử cụ thể ở nớc Nga trong đó chủ nghĩa xã hội hiện thực ra đời
lại không hoàn toàn giống nh học thuyết C.Mác đã phân tích về mặt lý luận. Đặc
điểm của nớc Nga là sự lạc hậu tơng đối về kinh tế là quyên đặt giữa t bản độc
quyền hiện đại với những tàn tích phong kiến. Lênin đã chỉ ra đặc điểm đó nh sau:
chế độ ruộng đất lạc hậu nhất cùng với tình trạng nông thôn thối nát nhất và một
bên là chủ nghĩa t bản công nghiệp và tài chính tiên tiến nhất
1

2. Nội dung chủ yếu của chính sách kinh tế mới.
a. Chính sách về thuế lơng thực.
Trong điều kiện nớc Nga lúc ấy, giai cấp nông dân và nông nghiệp là nguồn
nuôi sống xã hội. Sản xuất và đời sống xã hội phụ thuộc vào nông nghiệp. Khó khăn
rất lớn mà nhà nớc vấp phải là thiếu lơng thực. Vì vậy mục đích trực tiếp của thuế l-
ơng thực là một trong những biện pháp cấp tốc, cơng quyết nhất, cấp thiết nhất để
cải thiện đời sống của nông dân và nâng cao lực lợng sản xuất của họ. Thực hiện
thuế lơng thực, xoá bỏ chế độ trng thu lơng thực thừa có nghĩa là chuyển từ biện
pháp hành chính thuần tuý sang biện pháp kinh tế, thuế lơng thực có vai trò của bớc
quá độ đó. Việc bỏ chế độ trng thu lơng thực bằng việc đặt ra thuế lơng thực làm
cho mỗi ngời nông dân ai cũng biết trớc số thuế phải nộp và cố gắng sản xuất để vợt
mức đó. Nhà nớc thu thuế dễ dàng, thuận lợi; nông dân đợc khuyến khích sản xuất.
Thuế lơng thực là một trong những hình thức của bớc quá độ từ "chủ nghĩa
cộng sản thời chiến" - chủ nghĩa cộng sản đặc biệt do tình trạng cùng khốn cực độ,
tình trạng hoang tàn và chiến tranh để bớc sang chế độ trao đổi xã hội chủ nghĩa
bình thờng và chế độ này lại là một trong những hình thức của bớc quá độ từ chủ
4
Website: Email : Tel (: 0918.775.368

nghĩa xã hội với những đặc thù do tình trạng tiểu nông chiếm u thế trong dân chúng
tạo nên sang chủ nghĩa cộng sản.
Chủ nghĩa cộng sản thời chiến có điều này đặc biệt là thực tế chúng ta lấy ở
nông dân tất cả những lơng thực thừa của họ và có khi những thứ không phải là thừa
mà là một phần những sản phẩm cần thiết cho sự sinh sống của họ, để cung cấp cho
nhu cầu của quân đội và để nuôi sống công nhân.
Đối với giai cấp vô sản đang thực hiện quyền chuyên chính của mình trong
một nớc tiểu nông thì một chính sách đúng là phải tổ chức việc trao đổi những sản
phẩm công nghiệp cần thiết cho nông dân để lấy lúa mì. Chỉ có chính sách thuế l-
ơng thực mới phù hợp với nhiệm vụ của giai cấp vô sản , chỉ có chính sách đó mới
có thể tăng cờng đợc cơ sở của chủ nghĩa xã hội và đa chủ nghĩa xã hội đến chỗ

- Khôi phục và phát triển kinh tế hàng hoá bên trong nông nghiệp mới thực
hiện đợc chính sách kinh tế mới nhng sẽ kéo theo sự khôi phục và kích thích xu h-
ớng t bản chủ nghĩa.
Lênin đã có quan điểm về vấn đề này nh sau:
+ Sự phát triển của trao đổi t nhân của chủ nghĩa t bản là một sự phát triển
không tránh đợc. Việc ngăn cấm, chặn đứng sự phát triển đó là có hại cho cách
mạng. Nhng không đợc coi thờng buông lỏng sự kiểm tra; kiểm soát sự phát triển ấy
của xu hớng t bản chủ nghĩa. Muốn vậy phải sử dụng hình thức chủ nghĩa t bản nhà
nớc.
Lênin còn đề xuất là phải nâng cao hiệu lực quản lý của bộ máy nhà nớc, là sự
củng cố khu vực kinh tế nhà nớc có hiệu quả.
c. Cơ cấu lại nền sản xuất công nghiệp phù hợp với yêu cầu của nông
nghiệp và nông dân.
Một trong những điều kiện để thực hiện trao đổi hàng hoá là cần quỹ hàng
công nghiệp có cơ cấu phù hợp với yêu cầu nông thôn. Để thực hiện điều đó quá
trình khôi phục sản xuất công nghiệp cần theo các hớng sau:
- Khôi phục công nghiệp trên cơ sở kỹ thuật cũ. Đây là một tất yếu khách quan
vì điều kiện rất khó khăn lúc bấy giờ.
- Phạm vi khôi phục sản xuất công nghiệp cần đối với nguồn tài chính, nguyên
liệu và nhiên liệu.
Đến cuối năm 1992, nhà nớc chỉ sử dụng đợc 1/3 trong tổng số xí nghiệp đã
quốc hữu hoá trớc kia số xí nghiệp còn lại thì đóng cửa, tạm ngừng hay cho thuê, tô
nhợng. Nhờ thực hiện sự cân đối nh vậy nên đã đẩy nhanh việc khôi phục các xí
nghiệp tiên tiến, nâng cao công suất sử dụng thiết bị, nâng cao năng suất lao động.
Kết quả trong thời gian 1921 1924, tổng sản lợng công nghiệp quốc doanh đã
tăng hơn 2 lần, sớm phát huy vai trò của nó trong nền kinh tế.
6
Website: Email : Tel (: 0918.775.368

- Bớc đi của quá trình khôi phục công nghiệp: Trớc hết là khôi phục công

e. ổn định tiền tệ, củng cố nền tài chính Xô - viết.
7
Website: Email : Tel (: 0918.775.368

Công tác tài chính đợc thực hiện theo các biện pháp nh: Kiểm kê và kiểm soát
có tác dụng tính toán nhu cầu thực tế về tài chính của xí nghiệp; Kiểm soát việc chi
tiêu, hạn chế các chi phí sản xuất và chi phí cho bộ máy. Nhà nớc chủ trơng tổ chức
tài chính quốc gia, điều tiết giá cả nhằm thiết lập quan hệ kinh tế mới giữa thành thị
và nông thôn.
Chính sách tài chính quốc gia thống nhất dựa trên quan điểm tập trung tài
chính, tập trung lực lợng của quốc gia cho cuộc cải cách vì lợi ích của ngời lao
động.
Quan điểm về tập trung tài chính của Lênin không mâu thuẫn với yêu cầu phát
huy quyền chủ động, linh hoạt, sáng tạo trong hoạt động thực tiễn của các tổ chức
Xô Viết địa phơng.
Nhà nớc tiến hành đổi đơn vị tiền tệ.
Lần thứ nhất vào đầu năm 1922, với tỷ lệ 1 rúp mới năm 1922 bằng 10 nghìn
rúp cũ. Đến lần thứ hai vào năm 1923 là 1 rúp bằng 100 rúp năm 1922. Qua hai lần
đổi tiền đã nâng đồng rúp lên 1 triệu lần đồng thời mở rộng phát hành tín phiếu. Bên
cạnh việc đổi tiền tháng 10/1922 nhà nớc phát hành giấy bạc ngân hàng, gọi là đồng
checvônet đợc bảo đảm không dới 25% bằng vàng và bằng ngoại tệ.
Đồng checvonét nhanh chóng đợc chấp nhận và có vị trí vững chắc trong lu
thông, bởi vì một mặt nó đợc bảo đảm bằng vàng mặt khác nó còn có vật t và hàng
hoá của các tổ chức kinh tế quốc doanh bảo đảm giá trị. Nhờ đó, nó trở thành một
đồng tiền mạnh, đủ đẩy vàng và ngoại tệ ra khỏi lu thông. Nó trở thành cơ sở tiền tệ
ổn định làm thớc đo giá trị cho việc thực hiện hạch toán kinh tế, xác định giá thành
giá cả cho việc thanh toán giữa các tổ chức kinh tế với nhau.
II/ Sự vận dụng chính sách kinh tế mới của VI.Lênin ở Việt
Nam.
1.Thực trạng kinh tế Việt Nam.