Phân tích bài thơ Đoàn thuyền đánh cá
Trước đây nửa thế kỉ, khi mới cầm bút, nhà thơ Huy Cận trình làng bài “Tràng giang” với
khổ thơ đầu rất đặc sắc:
Sóng gợn tràng giang buồn điệp điệp
Con thuyền xuôi mái nước song song
Thuyền về nước lại, sầu trăm ngả,
Củi một cành khô lạc mấy dòng
Giữa cái mênh mông, rộng dài của sông nước, con thuyền và cành củi khô – biểu tượng
cho kiếp sống con người – trôi xuôi, bơ vơ, vô định. Trước cái bơ vơ, vô định ấy, thi sĩ đã
bâng khuâng thương mình, thương người, muốn chia sẻ tấm lòng “sầu trăm ngả” tới
chúng ta. Và, từ đó trở đi, hình tượng thơ: “vũ trụ” và “con người” trở thành một nét rất
riêng, rất riêng trong thi pháp Huy Cận.
Và sau đó, từ cái “riêng” ấy, Huy Cận làm cho nó ngày một rõ rệt hơn qua “Đoàn thuyền
đánh cá“. Cảm hứng của nhà thơ vè thiên nhiên, vũ trụ, về người lao động luôn luôn hài
hòa theo 3 nhịp.
Khúc ca khởi hành đc cất lên ở 2 câu thơ đầu:
Mặt trời xuống biển như hòn lửa
Sóng đã cài then đêm sập cửa
Biển hòang hôn – Mặt Trời lặn, như “hòn lửa” bị nhúng nước. Sóng cồn lên, cài chặt
then, nhốt ánh sáng vào một vùng tối bí mật. Đêm bao trùm. Khuya. Vũ trụ đẹp huyền bí,
mênh mang đầy thử thách. Vậy mà con người – những ngư dân – không ngại ngần, e sợ.
Xưa kia, khi đất nước chìm đắm trong bóng đem xâm lược, con người thường rợn người,
hãi hùng trước cái bao la rộng lớn của vũ trụ. Ngày nay, đất nước đc giải phóng, con
người đc làm chủ, thì vũ trụ, thiên nhiên trở thành nơi vươn tới những ước mơ:
Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi
Câu hát căng buồm cùng gió khơi
Hát rằng cá bạc biển Đông lặng
Cá thu biển Đông như đòan thoi
Đêm ngày dệt biểng muôn luồn sáng
Đến dệt lưới ta đoàn cá ơi
Nhịp thơ nhanh. mạnh như 1 quyết định dứt khóat. Đòan ngư dân ào xuống, đẩy thuyền

vui chiến thắng:
Câu hát căng buồm với gió khơi
Đàon thuyền chạy đua cùng Mặt Trời
Mặt Trời đội biển nhô màu mới
Mắt cá huy hòang muôn dặm phơi.
Thi sĩ như người trọng tài đang nhìn đòan thuyền, chuyển sang phía Mặt Trời, rồi từ Mặt
Trời nhìn lại. Đội biển nhô cao, Mặt trời tới đích…thì đòan thuyền đã tới lâu rồi! Trang
trải mênh mang muôn dặm chỉ thấy cá và cá. Cá nhiều, chen chít nhau, xếp dày, không
tách ra đc, chỉ thấy “mắt cá huy hòang” nhấp nháy theo trời, hóa thành triệu bụi màu nhỏ,
huy hoàng, ấm áp cả 0 gian. Nghệ thuật nhân hóa và điểm nhìn linh họat của nhà thơ
khiến cho Mặt Trời nơi xa xôi trở nên gần gũi, hiền hòa, và cái chân dung con người
bỗng dưng trở nên lớn lao, kì vĩ…