Biên soạn: Thầy giáo . Phạm Xuân Tân
Chủ đề 5: CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ

Bài toán 1: TỪ THÔNG VÀ DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG
1). Tính từ thông : Φ = BScosα α
n

- B : cảm ứng từ (T)
n

- S : diện tích mặt phẳng (m
2
)
- α =
( )
Bn


;

- Φ : từ thông (Wb)
B

→ Từ thông là số đường sức từ đi qua tiết diện S của một khung dây dẫn đặt trong từ trường đều
2). Hiện tượng cảm ứng điện từ và chiều dòng điện cảm ứng
♣ Hiện tượng cảm ứng điện từ : Khi Φ qua mạch kín biến thiên thì trong mạch kín xuất hiện dòng điện
cảm ứng .
♣ Chiều dòng điện : Dòng điện xuất hiện trong mạch kín có chiều sao cho từ trường cảm ứng có tác dụng
chống lại sự biến thiên của từ thông ban đầu sinh ra nó .
Cần nhớ : Sự biến thiên của từ thông
• Nam châm : thay đổi vị trí , thay đổi từ tính

∆
∆
=
φ
TỪ THÔNG VÀ CHIỀU DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG
Bài 1. 1: Hãy cho biết chiều dòng điện cảm ứng ?
1). Tăng từ trường B qua khung dây, bằng cách dịch chuyển nam châm lại gần khung dây .
Bồi dưỡng môn hóa lớp 10 – 11 – 12 & Luyện Thi Đại Học – tel 0982 166 955 - 1 -
Biên soạn: Thầy giáo . Phạm Xuân Tân

B

N Bắc

S NamC
B

I
► Từ thông Φ tăng → Có dòng điện cảm ứng → Có từ trường cảm ứng B
C
Mà B
C
chống lại sự tăng B → B
C
và B ngược chiều
Áp dụng QT nắm tay phải → chiều dòng điện cảm ứng cùng chiều kim đồng hồ .
Cần nhớ : Đối với nam châm

* Nam châm chuyển động tịnh tiến ra xa → Φ giảm → B giảm → B và B
C
cùng chiều → chiều
dòng điện ngược chiều KĐH .
* Mạch (C) chuyển động tịnh tiến lại gần → Φ tăng → B tăng → B và B
C
ngược chiều → chiều
dòng điện cùng chiều KĐH .
* Mạch (C) quay quanh nam châm → Φ không đổi → i
c
= 0
* Nam châm quay liên tục → Φ biến thiên tuần hoàn → i
c
xoay chiều .
Bài 1.2. Hãy cho biết :
1). Từ thông qua diện tích S giới hạn bởi hình vuông ABCD cạnh a = 5 cm , đặt trong từ trường đều có
cảm ứng từ B = 0,2T . Xét các trường hợp :
•
B

vuông góc với diện tích S
•
B

song song với diện tích S
•
B

hợp với pháp tuyến
n

2). Suất điện động cảm ứng xuất hiện trong khung dây trong thời gian từ trường biến đổi ? Biết một
khung dây phẳng, diện tích 25 cm
2
gồm 50 vòng dây đặt trong một từ trường đều . Vecto cảm ứng từ
hợp với mặt phẳng khung dây góc 30
0
và có độ lớn 0,05T . Người ta làm cho cảm ứng từ B tăng từ
0,05T đến 0,1T trong khoảng thời gian 10
-2
s .
► e
C
=
N
t
.
∆
∆
φ
∆Φ = B.S.cosα = ∆B.S.cosα = (0,1 – 0,05).25.10
-4
.cos(90
0
– 30
0
) = 6,25.10
-3
(Wb)
→ e
C

► e
c
=
α
αφ
cos
cos
S
t
B
t
SB
t ∆
∆
=
∆
∆
=
∆
∆
= 5.10
-4
(V)
i
c
=
R
e
c
= 5.10


n


B

α
► e
c
=
t
aB
t
SB
t ∆
=
∆
∆
=
∆
∆
ααφ
cos cos
2
Vì
B

tăng nên
C
B

e
c

.
.

=⇒=∆⇒
∆
=
Bồi dưỡng môn hóa lớp 10 – 11 – 12 & Luyện Thi Đại Học – tel 0982 166 955 - 4 -
Biên soạn: Thầy giáo . Phạm Xuân Tân
Đ/S 1). 4V và 2 A 2). 0,5 T
CẦN NHỚ
1). Chiều dòng điện cảm ứng
• Khi Φ giảm
B

,
c
B

cùng chiều và Φ tăng
B

và
c
B

ngược chiều
→ chiều dòng điện i

c
=
Bài 1.4. Trên hai thanh ray song song nằm ngang , hai đầu được nối với nhau bằng một điện trở R có đặt một
thanh kim loại MN vuông góc với hai ray . Khoảng cách giữa hai ray là
l
. Hệ thống được đặt trong
một từ trường đều có cảm ứng từ hướng lên trên . Cho MN dịch chuyển theo ray với vận tốc không đổi
v , cường độ dòng điện chạy qua thanh MN khi đó có chiều từ M đến N . Xác định chiều chuyển động
của thanh .
P
B

M
Q N
► Chiều dòng điện từ M → N nên B và B
c
ngược chiều → MN chuyển động sang phải .
Bài 1.5. Hai thanh ray song song nằm ngang cách nhau một khoảng
l
= 20 cm , điện trở không đáng kể được
nối với nhau bằng điện trở R = 0,5 Ω . Một thanh kim loại MN có điện trở r = 0,3 Ω , đặt lên hai ray và
vuông góc với hai ray ( M và N tiếp xúc với hai ray) . Hệ thống được đặt trong một từ trường đều có
cảm ứng từ B = 0,1T có phương thẳng đứng hướng lên trên . Kéo cho thanh kim loại trượt sang trái
theo phương song song với hai ray vận tốc không đổi v = 10 m/s .
1). Xác định chiều và cường độ dòng điện qua thanh kim loại .
2). Tìm hiệu điện thế giữa hai đầu MN .
B

N
R 

Bồi dưỡng môn hóa lớp 10 – 11 – 12 & Luyện Thi Đại Học – tel 0982 166 955 - 6 -
Biên soạn: Thầy giáo . Phạm Xuân Tân
Bồi dưỡng môn hóa lớp 10 – 11 – 12 & Luyện Thi Đại Học – tel 0982 166 955 - 7 -
Biên soạn: Thầy giáo . Phạm Xuân Tân
Bồi dưỡng môn hóa lớp 10 – 11 – 12 & Luyện Thi Đại Học – tel 0982 166 955 - 8 -
Biên soạn: Thầy giáo . Phạm Xuân Tân
Bồi dưỡng môn hóa lớp 10 – 11 – 12 & Luyện Thi Đại Học – tel 0982 166 955 - 9 -