TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH
KHOA TÂM LÝ GIÁO DỤC
HỌC PHẦN
ĐẠO ĐỨC HỌC
TÌM HIỂU ĐỊNH HƯỚNG GIÁ TRỊ
ĐẠO ĐỨC-NHÂN VĂN
CỦA NHẬT BẢN
Họ và tên: Nguyễn Việt Phương
MSSV: K38.609.049
Thành phố Hồ Chí Minh – 2014
NỘI DUNG CHÍNH
1. Dẫn nhập.
2. Định hướng giá trị đạo đức-nhân văn của Nhật Bản.
3. Giáo dục giá trị đạo đức-nhân văn ở Nhật Bản.
4. Một số bài học cho Việt Nam trong việc giáo dục giá trị
đạo đức-nhân văn.
5. Kết luận.
1. Dẫn nhập
Trận động đất 9 độ Richter kéo theo những con sóng thần cao từ 15-40m tràn vào vùng ven
biển đông bắc của Nhật Bản ngày 11/3/2011, để lại những cảnh tượng hoang tàn khắp khu
vực này.
Tuy nhiên, trong thảm họa, tại Nhật Bản đã không có những hiện tượng trộm cắp, cướp bóc
và hỗn loạn như ở những nước văn minh phía Tây và các nước Châu Á khác. Điều gì làm
nên sự khác biệt này?
Câu trả lời là nhân cách người Nhật không có và không cho phép xử sự như vậy. Người
Nhật Bản, ngay cả những người trẻ nhất đến những người già “thất thập cổ lai hy” đều quan
niệm "Dù có bị đạp xuống dưới đất thì (người Nhật) cũng không được đánh mất nhân cách
của mình." Vậy, nhờ đâu người Nhật lại có được nhân cách đáng coi trọng như thế?
Đó chính là nhờ vào việc định hướng và giáo dục đạo đức-nhân văn của Nhật Bản. Bài viết
này sẽ trình bày về nội dung của việc định hướng và giáo dục đạo đức-nhân văn ở Nhật Bản
và một số bài học cho việc định hướng, giáo dục giá trị đạo đức-nhân văn ở Việt Nam hiện

của nước này. Theo đó, khung chương trình quốc gia nhằm đào luyện con người Nhật Bản
có sáu mục tiêu cần hướng tới, đó là:
• Tinh thần tôn trọng nhân phẩm và lòng yêu quý cuộc sống.
• Tinh thần kế thừa và phát triển văn hóa truyền thống và sáng tạo văn hóa giàu tính cá
nhân.
• Tinh thần nỗ lực hình thành và phát triển một xã hội và đất nước dân chủ.
• Có đóng góp cho sự phát triển một thế giới hòa bình.
• Có thể quyết định một cách độc lập.
• Có ý thức đạo đức: Kỷ luật, tự kiềm chế, tinh thần tập thể,
Định hướng và giáo dục giá trị đạo đức-nhân văn tập trung vào ba trọng điểm: Lòng tôn
trọng cuộc sống-Quan hệ cá nhân và cộng đồng-Ý thức về trật tự dọc.
Ý thức về trật tự dọc là tôn ti xã hội nghiêm ngặt và là yếu tố quan trọng tạo nên sự phát
triển bền vững về kinh tế- xã hội của quốc gia Nhật Bản
2. Giáo dục giá trị đạo đức nhân văn ở Nhật Bản.
a. Lịch sử giáo dục đạo đức-nhân văn:
Giáo dục đạo đức tại Nhật có lịch sử lâu đời, có thể bắt nguồn từ thời Tokugawa (1603-
1868). Trong giai đoạn này, trẻ em học Đạo Khổng tại các trường Terakoya (dành cho con
cháu tầng lớp samurai) và Hankou (dành cho các trẻ còn lại). Giáo dục đạo đức được kéo
dài tại Nhật, và giai đoạn Hiện đại bắt đầu sau Chiến tranh thế giới lần thứ hai. Tháng 3 năm
1947, “Luật căn bản” (Fundamental of Law) tại Nhật quy định giáo dục đạo đức là một
phần bắt buộc trong xã hội dân chủ. Chương giáo dục đạo đức cùng với các giá trị của nó
đặt dưới sự quản lý nghiêm ngặt của nhà nước.
b. Nội dung giáo dục giá trị đạo đức-nhân văn:
Mục đích giáo dục giá trị đạo đức-nhân văn của Nhật Bản là nhằm bảo tồn giá trị xã hội để
truyền chúng lại cho thế hệ sau. Các giá trị xã hội này bao gồm các giá trị truyền thống để
lại và các giá trị của một xã hội hiện đại (đã được trình bày ở phần 2.b).
Việc giáo dục giá trị đạo đức-nhân văn tập trung vào sáu mục tiêu và ba trọng điểm chính
(đã được trình bày ở phần 2.c).
Nội dung của các bài học giáo dục giá trị đạo đức cho học sinh có thể tóm gọn trong bốn
nhóm quan điểm cốt lõi, có sự liên hệ chặt chẽ, mà giáo viên có thể sử dụng để hướng dẫn

Hoạt động đặc biệt: Thông qua các hoạt động nhóm, đẩy mạnh sự phát triển hài hòa thể
xác, trí tuệ, tự hoàn thiện sự phát triển, gồm có: Những sinh hoạt của lớp. Hội đồng học sinh
- Hoạt động các câu lạc bộ. Những sự kiện ở trường: Các ngày lễ, các sự kiện liên quan đến
học tập, đi dã ngoại, hoạt động xã hội, tham quan thực tế.
Đặc biệt hoạt động của các câu lạc bộ là hoạt động bắt buộc ở cấp II và cấp III, nhằm củng
cố, bổ sung cho môn giáo dục đạo đức, giúp rèn nhân cách, xây dựng tình thương yêu thầy
cô, tình thân ái bạn bè, rèn luyện kỹ năng giao tiếp. Có nhiều câu lạc bộ như câu lạc bộ các
môn học, câu lạc bộ năng khiếu,…
Hoạt động hằng ngày
- Tất cả các trường từ thành thị đến nông thôn, (từ cấp I đến cấp III) đều bắt buộc học sinh
phải làm vệ sinh lớp học và những nơi công cộng trong trường. Việc làm này không những
tạo ra một môi trường và bầu không khí học tập tốt mà còn giáo dục nhiều mặt như giá trị
lao động, kỹ năng lao động, tinh thần hợp tác, đoàn kết trong lao động, tinh thần trách
nhiệm, tính kỷ luật v.v
- Học sinh tiểu học nuôi dưỡng, chăm sóc vật nuôi, cây trồng hàng ngày, quanh năm, ngay
cả ngày hè nhằm gắn chặt với môn Khoa học, làm quen với thiên nhiên, sinh vật quanh môi
trường sống, dần dần hình thành lòng yêu sinh vật, yêu thiên nhiên, yêu quý cuộc sống.
3. Một số bài học cho Việt Nam trong việc giáo dục giá trị đạo đức-nhân văn.
Việt Nam và Nhật Bản đều chịu ảnh hưởng lớn từ nền văn hóa-giáo dục Nho giáo Trung
Hoa. Xét về mặt giá trị đạo đức, người Việt Nam cũng rất coi trọng các giá trị, như tình cảm
gia đình, sự trung thực, sự đoàn kết, sự cần cù, trọng nhân nghĩa,…Tuy nhiên trên con
đường phát triển theo hướng hiện đại hóa như hiện nay, Việt Nam gặp phải nhiều vấn đề
đáng lo ngại về ý thức đạo đức và việc thực hiện hành vi đạo đức giữa người với người.
Có thể khẳng định, nguyên nhân quan trọng nhất dẫn đến những hành vi sai lạc đạo đức tại
Việt Nam hiện nay là do hoạt động định hướng và giáo dục giá trị đạo đức-nhân văn của
nước ta hiện nay còn nhiều bất cập.
Tại gia đình, ông bà, cha mẹ quá bận rộn cho công việc nên con cháu không còn được quan
tâm nhiều đến việc giáo dục các giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc, gia đình “khoán”
nhiệm vụ giáo dục con cái cho trường học.
Tại trường học, quá chú trọng việc nhồi nhét kiến thức mà đặt nhẹ vấn đề giáo dục đạo đức,

theo một cuốn sách giáo khoa duy nhất.
- Nội dung kiến thức vừa phải, giúp học sinh hiểu rõ ý nghĩa của việc làm, và phải trải
qua nhiều giờ thực hành hành vi đạo đức thì mới có hành vi đọa đức hay thói quen
đạo đức được.
- Giáo dục tinh thần quý trọng lao động bằng các giờ dạy lao động phục vụ nhà trường
từ cấp I đến cấp III như ở Nhật.
- Nên cho học sinh nhỏ tuổi nuôi, trồng vật nuôi, cây trồng vì có nhiều tác dụng giáo
dục tốt, muốn vậy, cần xây dựng vườn trường.
- Cần có những quy định pháp luật xử lý nghiêm túc các hành vi vi phạm pháp luật có
liên quan đến đạo đức.
- Giáo dục đạo đức phải kết hợp chặt chẽ giữa gia đình, trường học và xã hội.
4. Kết luận
Nhật Bản đã phải trải qua một quá trình định hướng và xây dựng chương trình giáo dục đạo
đức lâu dài. Hiện nay, trong vấn đề giáo dục các giá trị đạo đức, Nhật Bản cũng đang gặp
phải những vần bất cập như đánh giá việc giáo dục đạo đức bằng điểm số, tình trạng thiếu
nhân lực, việc đưa chủ nghĩa quốc gia vào giáo dục đạo đức đang gặp phải nhiều phản đối.
Như vậy, có thể thấy việc định hướng giá trị đạo đức-nhân văn và việc triển khai thực hiện
là không hề dễ dàng, tuy nhiên đây lại là một vấn đề quan trọng đối với bất kỳ quốc gia, dân
tộc nào trên thế giới.
Việt Nam là nước đang trên đà hội nhập và hiện đại hóa, nước ta đang đứng trước nhiều
thách thức, trong đó có vấn đề văn hóa và giáo dục đạo đức. Đã đến lúc mọi người dân Việt
Nam cùng chung tay với ngành Giáo dục trong việc định hướng và thực hiện chương trình
giáo dục con người Việt Nam cả về năng lực và phẩm chất.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Phạm Minh Hạc (2010), Giá trị học-cơ sở lí luận góp phần đúc kết, xây dựng hệ giá
trị chung của người Việt Nam thời nay, NXB Giáo dục Việt Nam, Hà Nội.
2. Châu An (2011), Giáo dục đạo đức ở Nhật Bản - Đôi điều suy nghĩ.
( />3. Nguyễn Quốc Vinh (2011), Thảm họa và nhân cách người Nhật.
(
4. Nguyễn Dục Quang (2010), Tìm hiểu về giáo dục đạo đức của vài nước trên thế giới.