hực ra c
ũ
ng chẳng có gì khó
đ
âu newbie vd nhé:
(k)bearish engulfing (down)
A) gia tang 3 ngay lien tuc
Ref(C,-1)>=Ref(C,-2) AND Ref(C,-2)>=Ref(C,-3) AND Ref(C,-3)>=Ref(C,-4)
B) gia mo cu se lon hon gia dong cua ngay hom qua ,
Thac mac: neu nhu ngay hom qua la mot cay nen co gia dong cua thap hon gia mo cua nhung van
la mot cay nen tang vay thi co kha nang gia mo cua ngay hom nay co the nam trong than cua cay
nen ngay hom qua , nhu the lieu co anh huong gi den mau hinh hay khong ?
O>Ref(C,-1)
C) Gia dong cua phai thap hon gia mo cua va thap hon ca gia dong cua ngay hom qua ( than nen
di xuong sau hon than nen ngay hom qua)
C<Ref(O,-1) AND C<Ref(C,-1)
D) khoi luong ngay hom nay phi lon gap doi khoi luong ngay hom qua, khoi luong ngay hom nay
phai lon gap doi khoi luong ngay hom kia , khoi luong ngay hom nay phai lon gap doi khoi luong
cua truoc ngay hom kia va khoi luong ngay hom nay phai lon gap doi khoi luong trung binh 10
ngay.
(V/Ref(V,-1))>2 AND (V/Ref(V,-2))>2 AND (V/Ref(V,-3))>2 AND (V/Mov(V,10,S)>2)
sau khi vi
ế
t song các yêu cầu tổng hợp lại cho vào filter th
ế
là ok
Ref(C,-1)>=Ref(C,-2) AND Ref(C,-2)>=Ref(C,-3) AND Ref(C,-3)>=Ref(C,-4) AND O>Ref(C,-1)
AND C<Ref(O,-1) AND C<Ref(C,-1) AND (V/Ref(V,-1))>2 AND (V/Ref(V,-2))>2 AND (V/Ref(V,-
3))>2 AND (V/Mov(V,10,S)>2)
Nội dung cụ thể các hàm mình
đ

máy tính tốc
đ
ộ cao
đ
ể t
ă
ng cường khả n
ă
ng tổng hợp thống kê số liệu với mong muốn rút ra quy
luât của thị trường. Quay ngược lại, khi nhìn ra các hình mẫu
đ
ặc trưng này, họ suy
đ
oán với giả
đ
ịnh rằng lịch sử có thể tái lập lại với một xác suất nào
đ
ó. Việc này xem chừng có sự nhầm lẫn
giữa nguyên nhân và k
ế
t quả: sử dụng k
ế
t quả là các hình mẫu
đ
ể khẳng
đ
ịnh nguyên nhân là sự
vận
đ
ộng của thị trường. Tuy nhiên thống kê là một phương pháp nghiên cứu khoa học lâu

ầu tư, cần phải xác
đ
ịnh nguyên nhân tâm lý của các
nhà
đ
ầu tư trên thị trường gắn li
ề
n với hình mẫu
đ
ó.
Bài vi
ế
t này sẽ
đề
cập
đế
n một số phương pháp
đ
ược phát hiện ra nhờ các chuyên gia thống kê
thường xuyên quan sát thị trường và phát hiện ra quy luận bi
ế
n
đ
ộng của thị trường.
2. Ngày tích l
ũ
y và ngày phân phối
Giá t
ă
ng, giá giảm là chuyện bình thường trên thị trường chứng khoán. Vấn

của thị trường là t
ă
ng giá: trong các ngày tích l
ũ
y giá sẽ t
ă
ng mạnh hoặc khối lượng
giao dịch sẽ nhỏ hoặc là cả hai; trong các ngày tích phân phối sẽ t
ă
ng y
ế
u thậm chí
đ
ứng giá
hoặc giảm giá hoặc khối lượng giao dịch lớn (có thể xảy ra trước) hoặc là cả hai.
Khi xu th
ế
của thị trường là giảm giá: trong các ngày tích l
ũ
y giá sẽ giảm mạnh hoặc khối lượng
giao dịch sẽ nhỏ hoặc là cả hai; trong các ngày phân phối giá sẽ giảm y
ế
u thậm chí
đ
ứng giá
hoặc t
ă
ng giá hoặc khối lượng giao dịch lớn (có thể xảy ra trước) hoặc là cả hai.
Đ
ó là quy luật thống kê mà các nhà

nên tình trạng khan hi
ế
m hàng trong khi nhu cầu lớn; k
ế
t quả là giá cổ phi
ế
u t
ă
ng mạnh trong
các ngày tích l
ũ
y nhưng khối lượng giao dịch nhỏ. Trong quá trình tích l
ũ
y
đ
ó, một số nhà
đ
ầu
tư cảm thấy
đ
ược giá và không muốn ti
ế
p tục mạo hiểm thêm sẽ bán cổ phi
ế
u ra thị trường: hành
đ
ộng bán ra gặp
đ
à mua vào khi giá t
ă

u và hạn ch
ế
mua vào trong các ngày tích l
ũ
y khi
ế
n hàng hóa trở nên thừa thãi vượt quá
lượng cầu nhỏ
đ
ẩy giá giảm mạnh. Khi tích l
ũ
y xảy ra vài ngày, một số nhà
đ
ầu tư cảm thấy giá
cả
đ
ã
đ
ạt
đế
n mức hấp dẫn
đ
ể mua vào họ sẽ tìm cách thu gom khi
ế
n giá giảm chậm lại thậm
chí
đ
ứng giá hoặc t
ă
ng giá

phi
ế
u A là 1 triệu cổ phi
ế
u/ngày, họ sẽ phải mất 10 ngày
đ
ể mua vào. N
ế
u ngày nào họ c
ũ
ng
mua vào 1 triệu cổ phi
ế
u sẽ tạo ra hiện tượng khan hi
ế
m
đ
ẩy giá cổ phi
ế
u t
ă
ng vọt và họ sẽ mất
một khoản ti
ề
n lớn. Vì vậy xen kẽ các ngày thu gom mang tính chất tích l
ũ
y, họ sẽ bán ra tại một
số ngày, “phân phối” lại cổ phi
ế
u

ộ giảm giá chậm lại nhờ
đ
ó họ sẽ bán
đ
ược giá hơn.
Như vậy thị trường
đ
ang trong xu th
ế
t
ă
ng hoặc giảm giá bao gồm các ngày tích l
ũ
y
đ
ược xen
kẽ bởi các ngày phân phối
đ
i
ề
u chỉnh. Thông thường sau 3
đế
n 5 ngày phân phối, xu th
ế
t
ă
ng
hoặc giảm sẽ k
ế
t thúc. Nguyên nhân là tính chất mạo hiểm ngày càng t

đế
n 5 phân phối là chấm dứt xu th
ế
t
ă
ng hoặc giảm.
Hai hình dưới là các
đ
ợt có ngày phân phối trong 1 chu k
ỳ
t
ă
ng giá của công ty cổ phần Bê Tông
Châu Thới (BT6) và công ty Cổ phần Hóa An (DHA). Những ngày này có giá giảm, chững lại
hoặc có khối lượng giao dịch t
ă
ng
đ
ột bi
ế
t (có thê xảy ra trước khi giá cả
đ
ang ở mức
đ
ỉnh).
Xét ví dụ v
ề
giá cổ phi
ế
u của công ty cổ phần Bông Bạch Tuy

khoán
đ
ã bắt
đ
ầu sôi
đ
ộng trở lại, kéo theo
đ
ó là hoạt
đ
ộng sử dụng
đ
òn bảy tài chính của các
nhà
đ
ầu tư c
ũ
ng gia t
ă
ng. Sau khi VN-Index xác lập
đ
áy 423
đ
iểm phiên ngày 25/8 (
đ
áy sâu
nhất kể từ một n
ă
m trở lại
đ

ă
ng
đ
ột bi
ế
n. Phiên giao dịch ngày
7/9, thanh khoản
đ
ạt 51 triệu cổ phi
ế
u và phiên 8/9 thì HNX
đ
ã vượt qua HoSE với thanh khoản
lên tới gần 59 triệu cổ phi
ế
u.
Theo các chuyên gia, dòng ti
ề
n
đ
òn bảy tài chính
đ
ang bắt
đ
ầu chảy mạnh hơn và
đ
óng góp một
phần vào k
ế
t quả giao dịch tại các phiên vừa qua.

Theo anh Tường V
ă
n, nhân viên môi giới tại một công ty chứng khoán: “Thời
đ
iểm VN-Index rơi
sâu, các nhân viên môi giới tại nhi
ề
u công ty chứng khoán
đ
ã bất
đ
ắc d
ĩ
trở thành chuyên gia
đ
òi nợ. Công ty chỉ bi
ế
t gõ
đ
ầu nhân viên của mình, thúc giục họ liên lạc bằng
đ
ược với khách
hàng và mọi cách phải giải quy
ế
t các khoản nợ quá tỷ lệ an toàn cho phép”.
Trưởng bộ phận phụ trách tín dụng tại một ngân hàng cho bi
ế
t, mặc dù rất chú trọng tới hoạt
đ
ộng cho vay

đ
ộng
đ
òn bảy ngay lập tức
đ
ược t
ă
ng tốc triển khai.
Ông Lê Trọng Ngh
ĩ
a, một có ti
ế
ng nhà
đ
ầu tư tại Hà Nội cho bi
ế
t, thời
đ
iểm này các công ty
chứng khoán chủ y
ế
u
đề
u quy
đ
ịnh cho vay tỷ lệ 1:1 (số ti
ề
n cho vay bằng với số vốn thực có
của khách hàng), nhưng
đ

đ
ã t
ă
ng khoảng 20% so với thời
đ
iểm trước
đ
ó.
Tuy nhiên anh Tường V
ă
n khẳng
đ
ịnh, hiện nay hoạt
đ
ộng vay
đ
òn bẩy chưa phổ bi
ế
n, hiện
những người sử dụng dịch vụ này thường là những nhà
đ
ầu tư
đ
ánh lớn và bám sàn chuyên
nghiệp.
Chơi
“
dao hai lưỡi”
Mặc dù trên thị trường chứng khoán, những sản phẩm v
ề

u có sử dụng
đ
òn bảy và không ai
đ
ợi
đ
ỉnh mới vay,
họ thường chấp nhận mạo hiểm dùng
đ
òn bảy ngay khi thấy tín hiệu xu th
ế
lên của thị trường.
Song ông Ngh
ĩ
a c
ũ
ng công nhận, sử dụng
đ
òn bảy tài chính phải chấp nhận “thuận lợi sẽ thắng
lớn nhưng rủi ro thì trắng tay”.
“
Đ
ầu tư kiểu này luôn phải thật nhanh, thị trường có tín hiệu
đ
ảo chi
ề
u là lập tức phải cắt lỗ
quy
ế
t liệt. Nhi

chấp và tránh rủi ro cho cả hệ thống, các công ty chứng khoán cần phải quy
ế
t liệt thúc ép khách
hàng của mình ra hàng trong trường hợp thị trường có tín hiệu
đ
i
ề
u chỉnh. Nhất là không nên nể
nang khách VIP, cho họ vay thêm,
đ
ầu tư gối
đ
ầu
đ
ể duy trì tài khoản.
Nhìn rộng ra, ông Nguyễn Hoàng Hải, Tổng thư ký Hiệp hội Các nhà
đ
ầu tư tài chính Việt Nam
(VAFI) nhấn mạnh, các công ty chứng khoán
đ
ang cho khách hàng vay vô tội vạ, tỷ lệ vay có nơi
lên
đế
n 1:4. Theo khảo sát của VAFI, thời gian gần
đ
ầy hầu h
ế
t các nhà
đ
ầu tư sử dụng

ế
p
đế
n, cần
phải cho phép các công ty chứng khoán xây dựng những ngân hàng danh mục chứng khoán, ưu
tiên các danh mục cổ phi
ế
u có hoạt
đ
ộng kinh doanh tốt. Qua
đ
ó, công ty có thể cho vay chứng
khoán trước ngày T+3 (ngày chứng khoán v
ề
tài khoản). Hình thức này sẽ khuy
ế
n khích thị
trường hướng tới
đ
ầu tư cổ phi
ế
u có giá trị,” ông Hải tâm huy
ế
t nói.
V
ề
vấn quy
đ
ịnh tỷ lệ cho vay, Ông Nguyễn Trọng Ngh
ĩ

ế
hơn, anh Tường V
ă
n thẳng thắn trao
đ
ổi, thời gian chờ
đ
ợi pháp lý hóa các sản phẩm
đ
òn bẩy có lẽ sẽ còn lâu. Biện pháp hạn ch
ế
rủi ro cho cả nhà
đ
ầu tư và công ty chứng khoán là
các công ty phải nâng cao hệ thống công nghệ tự
đ
ộng, giúp nhà
đ
ầu tư có th
ế
dễ dàng cập nhật,
kiểm soát hoạt
đ
ộng
đ
ầu tư sau từng phiên.
Đ
ể họ có thể chủ
đ
ộng ra các quy

đ
ể
nâng cao k
ế
t quả
đ
ầu tư. Và các nhà
đ
ầu tư
đ
ã quy
ế
t
đ
ịnh sử dụng
đ
òn bảy c
ũ
ng có ngh
ĩ
a là họ
đ
ang chấp nhận chơi dao hai lưỡi,” anh Tường V
ă
n nói./.
Y
ế
u tố nào giúp nhà
đ
ầu tư lựa chọn bán cổ phi

, rất nhi
ề
u nhà
đ
ầu tư
đ
ã bán cổ phi
ế
u dựa nhi
ề
u trên y
ế
u tố cảm xúc và do vậy
đ
ã
mắc các sai lầm
đ
áng ti
ế
c. Hãy phân tích các sai lầm khi bán cổ phi
ế
u dưới
đ
ây và chắc chắn
bạn sẽ rút ra
đ
ược nhi
ề
u bài học bổ ích:
1. Ti

ể thu hồi vốn. Các nhà
đ
ầu tư vẫn cứ kh
ă
ng kh
ă
ng mình
đ
úng và không chịu
bán
đ
ể giảm lỗ bởi trong suy ngh
ĩ
của họ một khi chưa bán thì chưa lỗ.
Tuy nhiên,
đ
i
ề
u
đ
ó có thể không bao giờ xảy ra hay phải mất một thời gian dài mới
đ
ạt
đ
ược
mục tiêu này. Rõ ràng, nạn không nên nắm giữ cổ phi
ế
u trong một thời gian dài n
ế
u chúng

ề
u chắc chắn duy nhất trên thị trường
chính là sự bất ổn
đ
ịnh.
Do vậy, hãy mạnh dạn nhìn thẳng vào khoản
đ
ầu tư và quan tâm tới việc bán cổ phi
ế
u n
ế
u bạn
có thể tái
đ
ầu tư khoản ti
ề
n này cho những cổ phi
ế
u khác tốt hơn.
2. Ti
ế
p tục g
ă
m giữ cổ phi
ế
u
đ
ể thu v
ề
nhi

đ
ể bảo vệ các khoản lợi nhuận của bạn.
3. Không
đ
ặt ra các mục tiêu giá cả
Một cách
đ
ể loại bỏ y
ế
u tố cảm xúc ra khỏi thời
đ
iểm bán cổ phi
ế
u
đ
ó là
đ
ặt ra các mục tiêu giá
cao và giá thấp cho việc tái
đ
ịnh giá khoản
đ
ầu tư.
Bạn không nhất thi
ế
t phải bán cổ phi
ế
u khi giá t
ă
ng lên

khi nào lên
đế
n
đ
ỉnh và khi nào xuống
đế
n
đ
áy.
Thậm chí cả khi thị trường chứng khoán
đ
i theo
đ
úng những chi
ề
u hướng chung, c
ũ
ng sẽ có
những ngày lên cao và những ngày xuống thấp. Việc nỗ lực bán và mua cổ phi
ế
u dựa trên những
dự
đ
oán v
ề
sự thay
đ
ổi từng ngày là vô cùng khó kh
ă
n.

ế
có thể không phải là lý do tốt
đ
ể ti
ế
p tục giữ cổ phi
ế
u trong
danh mục
đ
ầu tư. Có nhi
ề
u chi
ế
n lược
đ
ầu tư phổ bi
ế
n có thể
đ
ược sử dụng
đ
ể tránh các gánh
nặng v
ề
thu
ế
, nhưng thực t
ế
không có nhi

Danh mục
đ
ầu tư chứng khoán của bạn cần
đ
ược
đ
ánh giá
đ
ịnh k
ỳ
theo những y
ế
u tố cơ bản
nhằm
đ
ảm bảo rằng bạn không bỏ lỡ mất các dấu hiệu cho thấy
đ
ã
đế
n lúc
đ
ể bán cổ phi
ế
u.
Một trong những lý do hợp lý
đ
ể bán cổ phi
ế
u
đ

ầu tư giỏi
đ
ó
là phải bi
ế
t loại bỏ y
ế
u tâm lý cùng cái tôi cá nhân ra khỏi quá trình mua bán cổ phi
ế
u, phải
đ
ịnh trước mức giá bán
đ
ể cứ th
ế
mà thực hiện chứ không
đ
ể tình cảm xen vào làm hỏng mọi
việc.
Mẫu
đ
ồ thị tách và tay cầm
Là mẫu
đ
ồ thị dự báo t
ă
ng giá sau khi mẫu
đ
ược hoàn thành.
Mô tả hình dáng:

đ
i trước tay cầm. Cấu tạo của cái tách là
đ
ường giá di chuyển theo
hình dạng của cái chén (bát), ngh
ĩ
a là nó có cái
đ
áy thoai thoải như hình cái chén, n
ế
u nó có
hình dáng
đ
áy nhọn như hình chữ V thì không
đ
ược xem là mẫu này.
Đ
ộ sâu của cái tách cho bi
ế
t ti
ề
m n
ă
ng hình thành cái tay cầm c
ũ
ng như khả n
ă
ng phá vỡ thành
tách. Tuy nhiên, cái tách c
ũ

ng giá mới.
Khi
đ
ường giá vượt lên trên khoảng giá cao nhất (phía bên phải của cái tách) thì mẫu này
đ
ược
hình thành hoàn hảo,
đ
ặc biệt n
ế
u có sự xác nhận của khối lượng giao dịch t
ă
ng lên tại
đ
ây.
+ Khối lượng giao dịch:
đ
ường
đ
i của khối lượng giao dịch có khuynh hướng song song với hình
dạng của
đ
ường giá. Do
đ
ó, khi hình thành mẫu cái tách:
đ
ường giá giảm thì khối lượng giao
dịch c
ũ
ng giảm. Tại những phiên ở

đ
ồ thị xảy ra trong 1 thời gian dài. Theo O’Neil, thì khoảng thời gian
đ
ể hình thành cái tách mất
khoảng 7
đế
n 65 tuần. Theo Gregory Khun thì cái tách thường xảy ra từ 3
đế
n 6 tháng nhưng
c
ũ
ng có thể kéo dài
đế
n 12 tháng trong thị trường suy giảm hoặc chỉ có 7 tuần khi xu hướng thị
trường là t
ă
ng giá. Và tay cầm thường
đ
ược hình thành từ 1
đế
n 2 tuần.
+ Giá mục tiêu: Có thể dễ hiểu là nhà
đ
ầu tư luôn mong muốn mua giá thấp nhất. Lý tưởng nhất
là mua ngay tại
đ
áy của cái tách. Tuy nhiên trong thời gian bắt
đ
ầu hình thành cái tay cầm thì
đ

ang
đ
ược
hình thành dốc xuống – theo quan
đ
iểm của Rich Martinelli và Barry Hyman, O’Neil thì khuyên
chỉ nên mua khi
đ
ường giá
đ
ã thoát ra khỏi thành tách bên phải.
Tay cầm ban
đ
ầu thường có hướng dốc xuống. Tuy nhiên c
ũ
ng không quá thấp hơn ½
đ
ộ sâu của
cái tách và
đ
ường giá lúc này c
ũ
ng không nên cắt xuống dưới
đ
ường trung bình giá 200 ngày
[MA(200)]. Theo quan
đ
iểm của Bulkomski thì nhà
đ
ầu tư nên cảnh giác khi

Thời
đ
iểm thích hợp nào nên mua bán chứng khoán
www.vnbroker.com Chọn thời
đ
iểm thích hợp
đ
ể ra quy
ế
t
đ
ịnh mua bán chứng khoán là
đ
i
ề
u
quan trọng nhất
đ
ối với nhà
đ
ầu tư. Bài vi
ế
t này nhằm giúp cho nhà
đ
ầu tư có góc nhìn toàn
diện hơn khi
đ
ưa ra những quy
ế
t

đ
ầu tư này cho là thời
đ
iểm thích hợp
đ
ể mua chứng khoán. Thật sự
đ
ây có phải là qui luật bậc nhất hay không? Khi
mà phần lớn các nhà
đ
ầu tư
đề
u mua trong giai
đ
oạn này?
- Kinh nghiệm cho thấy (nhất là
đ
ối với những nhà
đ
ầu tư mới tham gia thị trường) có một số
nguyên nhân sau: Cái gì
đ
ã khi
ế
n họ chú ý? Cái gì
đ
ã khi
ế
n họ mua? Có một câu châm ngôn
trên phố Wall nói rằng: “Không có thời

u chúng ta h
ế
t sức cẩn thận, nghiên cứu
nghiêm túc, tìm ki
ế
m và so sánh giá của cổ phi
ế
u trong quá khứ ít nhất là 12 tháng, tỷ số P/E và
đ
i
ề
u quan trọng hơn vẫn là sự cân bằng tài chính trong danh mục
đ
ầu tư của mình.
Đ
ánh giá các cổ phi
ế
u có ti
ề
m n
ă
ng như th
ế
nào?
Đ
ể thành công khi
đ
ầu tư trên thị trường chứng khoán thì chúng ta phải luôn k
ế
t hợp sự hiểu

u khi
đ
ưa ra các quy
ế
t
đ
ịnh mua bán.
Jennifer Madrid của Merrill Lynch cho rằng có 4
đ
i
ề
u
đ
áng quan tâm khi
đ
ánh giá các cổ phi
ế
u
có ti
ề
m n
ă
ng:
Công ty phải có lợi nhuận tốt
Công ty phải có doanh thu tốt
Công ty phải có cách quản lý chi
ề
u sâu.
Phải thích công ty
đ

u
đề
u có giá cao và giá thấp,
đ
i
ề
u
quan trọng là chúng ta có bi
ế
t
đ
ược
đ
i
ề
u
đ
ó hay không? Không mua ở giá cao hoặc không bán
ở giá thấp,
đ
ây là cách hợp lý
đ
ể xác
đ
ịnh bạn giữ
đ
ược cổ phi
ế
u
đ

ề
n. Phần lớn các nhà
đ
ầu tư chọn thời
đ
iểm bán khi cổ phi
ế
u này trở thành tốt nhất.
Đ
i
ề
u lo lắng cho chi
ế
n lược này là cổ phi
ế
u tốt bị
bán ra quá nhi
ề
u và giá sẽ giảm, họ thường bỏ quên danh mục
đ
ầu tư của mình
đ
ể chạy theo lợi
nhuận hiện tại trước mắt. David Savitz của Merrill Lynch
đ
ã từng nói: “Những nhà
đ
ầu tư không
nên mua bán trong thời gian này và phải cố gắng làm
đ

u
đ
ó vậy. Phần lớn những người bán chúng
sẽ có suy ngh
ĩ
là nó không thể lên giá
đ
ược nữa và n
ế
u còn giữ cổ phi
ế
u
đ
ó nó sẽ xuống giá.
Trái lại những người giữ cổ phi
ế
u
đ
ó sẽ cho là nó sẽ còn phát triển.
Đ
ây là
đ
i
ề
u mâu thuẫn xảy
ra của cùng một cổ phi
ế
u.
- Rất nhi
ề

đ
ể tối
đ
a hóa lợi nhuận?
www.vnbroker.com Mua
đ
ược một cổ phi
ế
u mới chỉ là
đ
i
đ
ược một nửa quãng
đ
ường. Việc bi
ế
t
khi nào nên bán c
ũ
ng không kém phần quan trọng. Bài này sẽ tập trung thảo luận tại sao lại cần
thi
ế
t khi cắt giảm thua lỗ của bạn càng sớm càng tốt. Những bài học này
đề
u dựa trên mấy chục
n
ă
m nghiên cứu cho
đế
n tận ngày nay v

những thiệt hại, c
ũ
ng như là
đ
i
ề
u khiển thật tốt các cổ phi
ế
u
đ
ang t
ă
ng giá. Một chi
ế
n lược bán
ra dựa trên quy tắc có thể giúp bạn tránh
đ
ược những tổn thất nặng n
ề
và bảo vệ danh mục
đ
ầu
tư của bạn. Bài học này giải thích cách bán cổ phi
ế
u như th
ế
nào khi sự lựa chọn cổ phi
ế
u của
bạn không

Một nhà
đ
ầu tư thành công cần phải bi
ế
t giới hạn những thua lỗ c
ũ
ng như chèo lái những cổ
phi
ế
u
đ
ang thắng th
ế
một cách khôn ngoan. Thất bại là một phần không thể thi
ế
u trên thị
trường, và bạn phải hành
đ
ộng một cách quy
ế
t
đ
oán
đ
ể bảo vệ chính mình khỏi những thiệt hại
to lớn. N
ế
u sự lựa chọn cổ phi
ế
u của bạn không thu

ế
t
đ
ịnh dựa trên lý trí thay cho
việc cố gắng hành
đ
ộng theo chủ ngh
ĩ
a duy lý
đ
ã làm cho bạn mắc phải những sai lầm phải trả
giá quá
đ
ắt.
Không phải là chỉ có ý ki
ế
n của riêng bản thân bạn mới sai. Các nhà phân tích hay các nhà tư
vấn thị trường c
ũ
ng có thể không
đ
úng, và việc bạn
đ
ưa ra quy
ế
t
đ
ịnh dựa trên những ý ki
ế
n

u trong gia
đ
ình.
”

Cắt giảm mọi thua lỗ càng sớm càng tốt
Quy tắc
đ
ầu tiên là bán bất kì cổ phi
ế
u nào mất 8% so với giá bạn mua. Tại sao lại phải là 8%?
Bởi vì các nghiên cứu cho bi
ế
t những cổ phi
ế
u thể hiện chính xác tất cả những y
ế
u tố cơ bản và
k
ĩ
thuật và
đ
ược mua vào ở mức giá mua chuẩn sẽ hi
ế
m khi mất giá
đế
n 8%. N
ế
u
đ

đ
ó mất 8% giá trị
n
ế
u bạn bắt
đ
ầu thấy có những dấu hiệu suy y
ế
u của cổ phi
ế
u
đ
ó.
Quy tắc này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc mua vào
đ
úng thời
đ
iểm. N
ế
u bạn không làm
như vậy mà lại mua vào những cổ phi
ế
u
đ
ang
đ
i
đế
n hồi k
ế

này: Một
khi cổ phi
ế
u
đ
ã mất 8% giá trị so với lúc bạn mua vào thì liệu cổ phi
ế
u
đ
ó có còn
đ
ủ hấp dẫn
nữa không?Cổ phi
ế
u
đ
ó có còn nằm trong nhóm những cổ phi
ế
u tốt nhất nữa không? Câu trả lời
là: Có lẽ là không. Chẳng có sự
đ
ảm bảo nào rằng cổ phi
ế
u
đ
ó sẽ t
ă
ng giá trở lại, và
đ
i

còn 50$/cổ phi
ế
u, thì nó sẽ phải
đ
ạt một bước nhảy vọt 100%
đ
ể trở v
ề
mức giá 100$ ban
đ
ầu.
Và một câu hỏi
đ
ặt ra là bạn có thường xuyên mua một cổ phiểu có giá trị t
ă
ng gấp
đ
ôi không?
N
ế
u câu trả lời là có thì mất bao nhiêu tuần, bao nhiêu tháng hay bao nhiêu n
ă
m
đ
ể cổ phi
ế
u
đ
ó
t

đế
n quy tắc bán 8% như là một chính sách bảo hiểm của bạn
đ
ể
đề
phòng những tổn thất nặng n
ề
. Quy tắc này sẽ có tác dụng hạn ch
ế
bất kì thiệt hại nào
trên danh mục
đ
ầu tư của bạn tới mức ít hơn 8%.
Mặc dù vậy, n
ế
u bạn mua một cổ phi
ế
u nghe có vẻ cơ bản ở mức giá chuẩn thì rất hi
ế
m khi nó bị
mất 8% giá trị ngay lập tức. Mua chính xác là
đ
ã giúp giải quy
ế
t một nửa phần câu hỏi khi bán
rồi.
Việc cắt giảm thua lỗ giúp bạn như th
ế
nào?
Dưới

đ
em lại lợi nhuận k
ế
t hợp lên tới 5.500$. Còn n
ă
m lần thua lỗ kia, tất cả chỉ bị mất ở
mức 8%, trừ một lần lúc
đ
ầu mất 7%, như vậy tổng thiệt hại mới chỉ
đế
n 1.569$.
Từ
đ
ây bạn
đ
ã có thể nhìn thấy
đ
iểm mấu chốt của vấn
đề
chưa? Sẽ mất bao nhiêu lần thua lỗ
8% mới có thể lấy
đ
i tất cả lợi nhuận của chỉ một hoặc hai cổ phi
ế
u tốt?
Mã CK SLCP Giá/cp Giá bán Lãi/Lỗ %Lãi/Lỗ
A 100 $50 $46 -$400 -8%
B 100 $43 $40 -$300 -7%
C 100 $57 $98 $4,100 +72%
D 50 $24 $22 -$100 -8%

đ
ối phó với những cổ phi
ế
u quá “hi
ế
u
đ
ộng”
Có khoảng 40% các cổ phi
ế
u trở v
ề
gần với mức giá ban
đ
ầu trong vòng một hoặc hai ngày.
Đ
ây không phải là lúc
đ
ể sợ hãi và bán vội vàng,
đ
ặc biệt n
ế
u cổ phi
ế
u
đ
ó
đ
ược mua vào với
mức giá chuẩn. Miễn là giá cổ phi

đ
ang tạm thời phục hồi.
Đ
i
ề
u
này là hoàn toàn bình thường. Mặt khác, n
ế
u thị trường liên tục
đ
i xuống trong mấy ngày còn cổ
phi
ế
u của bạn vẫn không hồi giá thì
đ
ó có thể là dấu hiệu
đ
áng báo
đ
ộng, thậm chí lúc
đ
ó cổ
phi
ế
u của bạn chưa giảm tới mức 8% so với giá bạn mua vào.
Một
đ
i
ề
u nữa mà bạn cần phải quan tâm. Những cổ phi

i
ề
u này có thể có ích
đ
ối với
những ai không thể theo dõi sát sao các cổ phi
ế
u của mình hay
đ
ối với những người không
đ
ược
quy
ế
t
đ
oán cho lắm.
Tương tự như vậy, bạn c
ũ
ng không nên
đ
ể cho những cân nhắc v
ề
thu
ế
và những khoản hoa
hồng phải trả cho các nhà môi giới ảnh hưởng
đế
n quy
ế

đ
ầu tư của bạn và thấy rằng
đ
ã có một số cổ phi
ế
u mất
8% giá trị ban
đ
ầu hay thậm chí cao hơn th
ế
. Vậy thì bạn có nên bán chúng không? Có thể là
bạn c
ũ
ng nên làm th
ế
, trừ khi cổ phi
ế
u
đ
ó
đ
ang có dấu hiệu hồi phục cực nhanh ví dụ như giá
một cổ phi
ế
u
đ
ang t
ă
ng với khối lượng giao dịch lớn và làm t
ă

đ
ầu tiên là từ bỏ bất kì cổ phi
ế
u nào bị mất 8% giá trị so với giá mua vào.
· Nhất thi
ế
t phải tuân theo quy tắc “cắt giảm thua lỗ” bất kể bạn
đ
ánh giá cổ phi
ế
u
đ
ó cao như
th
ế
nào. Nên
đ
ể cho những quan
đ
iểm cá nhân tham gia vào những quy
ế
t
đ
ịnh bán khôn ngoan
của bạn.
· Cổ phi
ế
u càng mất giá trị nhi
ề
u, thì mức phục hồi càng phải cao

đ
ầu.
Đ
i
ề
u
đ
ó không nhất thi
ế
t
có ngh
ĩ
a là bạn phải bán ra, trừ khi cổ phi
ế
u
đ
ó mất 8% so với giá lúc mua vào.
·
Đ
ừng có
đ
ưa ra những quy
ế
t
đ
ịnh bán mà chỉ dựa trên những sự lo ngại v
ề
khỏan thu
ế
thu

ó xem ra khó xảy ra trong th
ế
giới
của các nhà kinh t
ế
học hay những chuyên gia tài chính. Tuy nhiên
đ
iểm y
ế
u của các nhà
đ
ầu tư
có thể bị hạn ch
ế
bởi trí tư duy và sự nhanh nhạy. Rất nhi
ề
u nghiên cứu v
ề
hành vi của các nhà
đ
ầu tư
đ
ã cho thấy, họ luôn
đ
ưa ra những dự
đ
oán v
ề
xu hướng sắp tới vào tương lai, họ quá tự
tin vào n

ĩ
nh vực tài chính.
Và
đ
âu là những lỗi thường gặp mà các nhà
đ
ầu tư nên tránh? Sau
đ
ây là một số bài học v
ề
ứng
xử tài chính rất
đ
áng
đ
ược quan tâm.
1.
Đ
ừng
đ
ọc quá nhi
ề
u những
đ
i
ề
u trong quá khứ
Khi phải
đ
ối mặt với quá nhi

đ
ịnh sai lầm. Một ví
dụ
đ
iển hình là “dự
đ
oán sai lệch”,
đ
ó là việc quá phụ thuộc vào quá khứ
đ
ể
đ
ánh giá tương
lai.
Tất nhiên vấn
đề
là ở chỗ ngày hôm qua không phải lúc nào c
ũ
ng nói cho bạn bi
ế
t ngày mai sẽ
ra sao. N
ế
u bạn không tin hãy xem các nhà
đ
ầu tư
đ
ã từng mua những cổ phi
ế
u trong ngành

u bạn muốn trở thành một nhà
đ
ầu tư thành công, hãy luôn ghi nhớ trong
đ
ầu rằng cổ phi
ế
u
thuộc bất kì nhóm ngành nào c
ũ
ng
đ
áng quan tâm, cho dù là cổ phi
ế
u của ngành bất
đ
ộng sản,
tài nguyên thiên nhiên, cổ phi
ế
u của thị trường mới nổi lên hay thậm chí cả những cổ phi
ế
u có
giá trị nhỏ. Khi cổ phi
ế
u của những nhóm ngành này chưa bắt
đ
ầu giảm mạnh thì các nhà
đ
ầu tư
c
ũ

ng lái xe của chính họ thì có
đế
n 90% họ
đ
ánh giá mình ở trên mức trung bình. Nói một cách
thống kê
đ
i
ề
u
đ
ó là không thể, nhưng hầu h
ế
t chúng ta c
ũ
ng chỉ như những người Thụy
Đ
iển:
Chúng ta luôn ngh
ĩ
rằng chúng ta có n
ă
ng lực hơn và thông minh hơn bản chất của chúng ta. Là
một nhà
đ
ầu tư bạn nên kiểm tra tính lạc quan quá mức của mình trước khi bước vào cuộc chơi.
Theo một vài nghiên cứu cho thấy những nhà
đ
ầu tư tự tin quá mức thường giao dịch nhanh hơn
bởi họ ngh

cho những người môi giới chứng khoán, những khoản chi này chi
ế
m một phần không nhỏ trong
số ti
ề
n lãi họ sẽ thu v
ề
.
3. Hãy giữ những cổ phi
ế
u lên giá lâu hơn và từ bỏ những cổ phi
ế
u xuống giá sớm hơn
Những nhà
đ
ầu tư trong nghiên cứu của Odean và Barber là những người chắc chắn sẽ bán
đ
i
những cổ phi
ế
u lên giá nhi
ề
u hơn là những cổ phi
ế
u bị xuống giá.
Đ
ây chính là
đ
i
ề

i những cổ phi
ế
u lên giá
quá sớm rồi giữ lại cho mình những cổ phi
ế
u bị xuống giá quá lâu.
Bạn không nên sợ hãi khi bán một cổ phi
ế
u bị xuống giá bởi vì nó sẽ chuyển một sự mất mát bằng
giấy thành một cái có thật. Việc bạn nuôi hy vọng rằng sẽ có những bi
ế
n chuyển bất ngờ là một ý
tưởng tồi bởi vì như th
ế
có thể làm cho bạn bỏ lỡ những cơ hội tốt
đ
ang
đế
n,” mánh khóe ở
đ
ây
là phải bi
ế
t khi nào là lúc cần phải từ bỏ con mồi”,
đ
ây chính là lí do tại sao
đ
áng phải lưu tâm
khi mua bất kì cổ phi
ế

không liên quan
đế
n chỉ số IQ chỉ cần chỉ số IQ của bạn ở trên mức 25 là
đ
ược. Một khi bạn có
một trí thông minh bình thường thì
đ
i
ề
u bạn cần làm kiểm soát
đ
ược tính nóng vội, c
ũ
ng
đ
ủ
khi
ế
n cho người khác gặp rắc rối khi
đ
ầu tư.
”
Quả thật không phải mọi người
đề
u
đ
ược ông trời
ban cho sự
đ
i

ầu tư trên toàn th
ế
giới, và một
nét tiêu biểu chung là họ
đề
u nhìn thấy trước các cơ hội. John Templeton
đ
ẩy mạnh
đ
ầu tư quốc
t
ế
trước khi xuất hiện sự thoái trào. Warren Buffett mua h
ế
t nhẵn cổ phi
ế
u của các công ty chưa
nổi danh trước rất lâu khi nó trở nên nổi ti
ế
ng khắp th
ế
giới Rất nhi
ề
u các nhà
đ
ầu tư hàng
đ
ầu
th
ế

ồng
thời là Giám
đ
ốc
đ
i
ề
u hành của Meditron Asset Management nói.
Thường xuyên khó hiểu
đ
ối với thị trường
N
ế
u bạn muốn tự
đ
ặt mình ra khỏi
đ
ám
đ
ông, thì trước h
ế
t bạn phải rất d
ũ
ng cảm,
đ
ặc biệt là
thị trường tài chính, nơi con người hay bị chi phối bởi tâm lý
đ
ám
đ

ề
u câu nói nước
đ
ôi và những sở thích khác lạ. Những người như
Buffett hay ông vua tài chính Bill Gross có khả n
ă
ng làm cho hàng triệu triệu người thích thú
theo dõi các quan
đ
iểm của họ.
Thỉnh thoảng lời nói nước
đ
ôi của các
đ
ầu tư xuất sắc này khi
ế
n cho các nhà
đ
ầu tư khác không
bi
ế
t phải
đ
ánh giá th
ế
nào cho
đ
úng.
“
Họ thường xuyên lạc

phi
ế
u này lên tới
đ
ỉnh, chỉ ngay trước thời
đ
iểm giá bất
đ
ộng sản có dấu hiệu
đ
i xuống.
Suy ngh
ĩ
cho dài hạn
Một
đ
ặc
đ
iểm dễ nhận khác: phần lớn các nhà
đ
ầu tư
đ
ỉnh cao, mặc dù không phải là tất cả,
nhưng hầu như họ
đề
u là những người suy ngh
ĩ

đ
ầu tư trong dài hạn. Họ tin tưởng chắc chắn

ế
giới luôn có sự theo
đ
uổi các hạng mục
đ
ầu tư
đế
n
vài thập kỷ). Những ngôi sao
đ
ầu tư ngắn hạn sẽ sớm
đ
uối sức dần, và có thể sẽ tắt ngúm chỉ
ngay sau một
đ
ợt suy sụp kinh t
ế
.
Merrill chỉ ra rằng, trong khoảng thời gian
đ
ầu những n
ă
m 1970, danh ti
ế
ng của các nhà quản
lý quỹ
đ
ã từng bị ảnh hưởng một cách nghiêm trọng khi thị trường cổ phi
ế
u chao

ầu tư ra nước ngoài, “
đ
ã cứu danh dự cho các quỹ này”.
Các nhà
đ
ầu tư hàng
đ
ầu thường chủ
đ
ộng
đ
ưa ra chi
ế
n lược
đ
ầu tư dài hạn có khi tới vài thập
kỷ. “ Và họ sẽ là những người sống sót qua mọi chu k
ỳ
kinh t
ế
, Gerasimowicz nói. Họ
đ
ã sống
sót qua các cuộc hỗn loạn kinh t
ế
, chi
ế
n tranh và sự
đ
ỏng

đ
òi hỏi phải là một người có
đ
ầu óc suy ngh
ĩ

đ
ộc lập. Soros
phải là người nắm rõ các quy tắc thông thường, nhưng ông c
ũ
ng sẵn sàng
đ
i ngược lại chúng khi
cần.
Vậy thì các nhà
đ
ầu tư lớn kiên
đ
ịnh tới mức nào? Họ có chọn ra
đ
ược một tri
ế
t lý
đ
ầu tư và
nhất quy
ế
t theo
đ
uổi nó

i
ề
u
đ
ó có thể
đ
úng, nhưng chắc chắn rằng nhi
ề
u bộ óc lớn phải bi
ế
t thay
đ
ổi cùng với thời
gian. Warren Buffett của n
ă
m 1964 không phải là Warren Buffett của n
ă
m 2007, ngay cả khi một
số quy tắc của ông ta vẫn như c
ũ
. Icahn
đ
ã
đ
i
ề
u chỉnh các sách lược của ông phù hợp với các
luật lệ mới và các quy tắc chung mới.
Tuy nhiên có một thứ không thay
đ

ế
t rút kinh nghiệm từ các sai lầm
đ
ó
đ
ể hoạch
đ
ịnh các chi
ế
n lược
đ
ầu tư tương lai.
Một nhà
đ
ầu tư bình thường có thể không có
đ
ược các k
ế
t quả như các nhà
đ
ầu tư lớn, nhưng
bạn có thể thu
đ
ược lợi nhuận nhờ áp dụng các phương thức và các cách ti
ế
p cận của các bộ óc
đ
ã
đ
ược “