HỘI NGHỊ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG TOÀN QUỐC LẦN THỨ 2
MAY 2006
- 1 -
BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN

PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN BỀN VỮNG

Đặt vấn đề
Khái niệm "phát triển bền vững" chính thức xuất hiện năm 1987 trong
Báo cáo "Tương lai chung của chúng ta" của Hội đồng Thế giới về Môi trường
và Phát triển (WCED) như là “sự phát triển đáp ứng được những yêu cầu của
hiện tại, nhưng không gây trở ngại cho việc đáp ứng nhu cầu của các thế hệ
mai sau". Mục tiêu tổng quát của phát triển bền vững là đạt được sự đầy đủ về
vật chất, sự giàu có về tinh thần và văn hóa, sự bình đẳng của các công dân và
sự đồng thuận của xã hội, sự hài hòa giữa con người và tự nhiên; phát triển
phải kết hợp chặt chẽ, hợp lý và hài hoà được ba mặt là phát triển kinh tế, phát
triển xã hội và bảo vệ môi trường. Phát triển bền vững là nhu cầu cấp bách và
xu thế tất yếu trong tiến trình phát triển của xã hội loài người. Điều đó đã được
khẳng định qua Tuyên bố Rio de Janeiro (1992) về môi trường và phát triển,
bao gồm 27 nguyên tắc cơ bản và Chương trình nghị sự 21. Tại Hội nghị
Thượng đỉnh Thế giới về Phát triển bền vững (2002) ở Johannesburg, các
nguyên tắc trên và Chương trình nghị sự 21 về phát triển bền vững đã được
khẳng định lại và cam kết thực hiện đầy đủ.
Phát triển bền vững đã trở thành đường lối, quan điểm và chính sách của
Đảng và Nhà nước ta. Chỉ thị số 36-CT/TW ngày 25 tháng 6 năm 1998 của Bộ
Chính trị về tăng cường công tác bảo vệ môi trường trong thời kỳ CNH, HĐH
đất nước nhấn mạnh: "Bảo vệ môi trường là một nội dung cơ bản không thể
tách rời trong đường lối, chủ trương và kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội của
tất cả các cấp, các ngành, là cơ sở quan trọng bảo đảm phát triển bền vững,
thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước".
Quan

phần), thứ hai về lúa gạo (chiếm 12 % thị phần) và hạt điều (chiếm 9.5 % thị
phần). Tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm sản năm 2005 đạt 5,8 tỉ USD, tăng
29% so với năm 2004. Nhiều mặt hàng xuất khẩu chủ lực như gạo, cà phê, hạt
tiêu, điều nhân, sản phẩm gỗ góp phần tiếp tục khẳng định được vị thế của
nông, lâm sản Việt Nam trên thị trường thế giới.
Trong lĩnh vực lâm nghiệp, tỷ lệ che phủ rừng toàn quốc cũng không
ngừng tăng lên, từ 27,2% năm 1990 lên 36,7% năm 2004, góp phần đáng kể
vào việc tăng cường năng lực phòng hộ quốc gia và bảo tồn đa dạng sinh học,
đảm bảo an ninh môi trường.
Một trong những thành công đáng ghi nhận là tỷ lệ hộ nghèo giảm
nhanh trong khoảng thời gian 5 năm từ 17,2% (với 2,8 triệu hộ) năm 2001,
xuống còn 8,3% (với 1,44 triệu hộ) năm 2004 và dưới 7% (với 1,1 triệu hộ)
đến cuối năm 2005. “Báo cáo phát triển Việt Nam năm 2004" của Ngân hàng
Thế giới đã khẳng định: "Những thành tựu giảm nghèo của Việt Nam là một
trong những câu chuyện thành công nhất trong phát triển kinh tế".
Như vậy, trong 20 năm đổi mới, thắng lợi rõ rệt nhất của Nông nghiệp
Việt Nam là tạo ra và duy trì quá trình tăng trưởng sản xuất với tốc độ nhanh,
trong thời gian dài. Đây là tiền đề hết sức quan trọng cho một nền kinh tế nông
nghiệp bắt đầu công nghiệp hoá. Nhờ đó, nâng cao thu nhập cho đa số cư dân
nông thôn, tạo nền tảng vững chắc cho đổi mới kinh tế. Trong các giai đoạn
khủng hoảng trong và ngoài nước, sự tăng trưởng của nông nghiệp như một
tấm đệm che đỡ những biến động, tạo thăng bằng cho nền kinh tế. Giải quyết
HỘI NGHỊ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG TOÀN QUỐC LẦN THỨ 2
MAY 2006
- 3 -
được vấn đề an ninh lương thực là bước đột phá quan trọng của quá trình đổi
mới kinh tế ở Việt Nam, mở đường cho chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp
theo hướng sản xuất hàng hoá và phát triển các ngành phi nông nghiệp, góp
phần quan trọng bảo đảm ổn định xã hội và chính trị đất nước.
Tuy nhiên, những khó khăn, thách thức đối với sự phát triển bền vững

Chiến lược sẽ tập trung vào tăng năng lực cạnh tranh nông sản Việt Nam, lấy
khoa học và công nghệ làm động lực chính trên cơ sở khai thác tối ưu các
nguồn tài nguyên, phát triển nguồn nhân lực ở nông thôn và tăng cường hạ
tầng cơ sở.
HỘI NGHỊ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG TOÀN QUỐC LẦN THỨ 2
MAY 2006
- 4 -
Mục tiêu phát triển nông nghiệp trong thời gian tới là tiếp tục giữ vững
an ninh lương thực quốc gia trên cơ sở duy trì quy mô sản xuất lương thực ổn
định; chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hoá, nâng cao
chất lượng nông sản để tăng khả năng cạnh tranh. Gắn sản xuất nguyên liệu
với mở rộng chế biến bằng công nghệ thích hợp, tăng cường xúc tiến thương
mại, thông tin thị trường nông sản để tăng khả năng tiêu thụ. Tạo nhiều việc
làm phi nông nghiệp ở nông thôn để thu hút lao động mới chưa có việc làm,
lao động nhàn rỗi thời vụ có thêm nguồn thu nhập góp phần giảm nhanh nghèo
đói. Tăng cường phúc lợi cho người dân nông thôn trên cơ sở mở rộng hệ
thống dịch vụ xã hội để người dân tiếp cận với các dịch vụ, đồng thời nâng cao
dân trí cho dân cư đặc biệt ở các vùng sâu, vùng xa.
Nhằm thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững quốc gia, trong thời
gian tới ngành Nông nghiệp và PTNT sẽ tập trung vào các lĩnh vực then chốt
sau đây:
Về kinh tế
Đẩy mạnh quá trình chuyển đổi ruộng đất ở những vùng ruộng đất manh
mún, phân tán bằng biện pháp dồn điền đổi thửa; tiến tới xây dựng các mô
hình sản xuất có quy mô lớn hơn phù hợp với yêu câu sản xuất hàng hoá, phù
hợp cho chuyển giao kỹ thuật công nghệ.
Phát triển sản xuất gắn với tăng cường hệ thống chế biến và mở rộng thị
trường tiêu thụ nông-lâm-thuỷ sản; đẩy mạnh quá trình chuyển dịch cơ cấu cây
trồng, vật nuôi và cơ cấu lại kinh tế nông thôn theo hướng công nghiệp hoá,
hiện đại hoá. Chú trọng nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, tăng khả

cây nông nghiệp, cây lâm nghiệp và các vật nuôi ở các địa phương nhằm tăng
tính đa dạng sinh học. Tập trung thay đổi chất lượng giống cây trồng, vật nuôi,
áp dụng quy trình sản xuất tiên tiến để hạn chế dư lượng các hoá chất nông
nghiệp, thuốc phòng trừ sâu bệnh trong sản phẩm nông nghiệp và trong môi
trường đất, nước.
Kết luận
Trong giai đoạn tới, phát triển nông thôn bền vững ở Việt nam là một
nhu cầu cấp thiết, nhất là trong bối cảnh hội nhập kinh tế thế giới và toàn cầu
hóa. Phát triển nông thôn bền vững nói chung cần được thực hiện trên cơ sở
quy hoạch phát triển dài hạn, có căn cứ khoa học và xuất phát từ lợi thế so
sánh của nông nghiệp Việt nam. Mục tiêu phát triển nông thôn bền vững phải
gắn với mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn, góp
phần phát triển bền vững đất nước, sớm đưa nước ta ra khỏi tình trạng kém
phát triển, như Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng Cộng sản Việt
nam đã khẳng định.