Website: Email : Tel : 0918.775.368
Phân tích và thống kê các đoản ngữ trong một truyện ngắn bất kì

Trong một truyện ngắn, việc tìm và phân tích các đoản ngữ là một trong
những vấn đề hết sức quan trọng, bởi nó phản ánh rất khách quan, chính xác về
các kiến thức cơ bản: cú pháp, ngữ pháp, đặc biệt là về phong cách tiếng Việt
hiện đại một cách tổng hợp của người đọc. Qua đó người đọc mới có thể thấy
hết được giá trị tư tưởng và nghệ thuật sâu sắc của tác phẩm.
Theo yêu cầu của đề bài, người đọc được tuỳ ý chọn lựa một trong số
truyện ngắn mà mình ưa thích có trong hoặc ngoài nước. Với một đề bài như
thế, người đọc rất dễ lựa chọn… Nhưng cái hay và cái khó là ở chỗ: ngoài đi tìm
các đoản ngữ có trong truyện ngắn thì tác phẩm ấy phải toát lên được cái giá trị
hiện thực cả về tư tưởng và nghệ thuật sâu sắc của nó thì bài làm mới trở nên có
ý nghĩa. ở đây với truyện ngắn: “Mất cái ví” của nhà văn Nguyễn Công Hoan
(1903-1977) có thể nói là như vậy.
Mất cái ví là một truyện ngắn tiêu biểu cho phong cách sáng tạo nghệ
thuật của Nguyễn Công Hoan được đăng trên báo Nhật tân, số 3, ra ngày 16-3-
1933. Với một lối dẫn truyện hấp dẫn giàu kịch tính, cách kết thúc bất ngờ và
bằng tiếng cười trào phúng hóm hỉnh mà sâu cay, tác giả đã phơi bày bộ mặt bất
nhân bất nghĩa của hạng người trưởng giả đương thời; qua đó ông đã lên án gay
gắt chế độ phong kiến thối nát mục ruổng lúc bấy giờ. Ông Tham nhà ta / hôm nay mất cái ví trong đựng bốn mươi đồng
bạc.
Ngài làm dữ quá ! Dữ đến nỗi giá không có ông cụ cậu ruột ngài là
người
có thế lực, can thiệp vào mà phát gắt lên, thì việc này quyết ra đến tận
xăng
tan chứ chẳng chơi! Thằng xe, thằng bếp, con vú, / sợ xanh mắt, suýt phải
trận đòn sống cũng thành tật. Mà khốn nạn, ở trong bếp, đứa nọ đổ cho đứa kia,

Website: Email : Tel : 0918.775.368
Đương nghĩ thế, bỗng cụ nghe thấy ông Tham nói:
Tao thì tao không ngờ cho con vú em đâu. Nếu nó có tính tắt mắt, thì tao
mất nhiều rồi. Mọi khi tao ngủ để bừa bãi tiền nong ra bàn, nhưng sáng
dậy vẫn còn nguyên, một chinh cũng không suy suyển. Hai chúng bay liệu hồn!
Ông cụ vừa nghi cho vú em, nghe thấy ông Tham nói thế, càng phân vân.
“ Ừ, hay là nó ngờ cho mình thật ,mà không dám nói ra, /trên nhà trên chỉ
có vợ chồng nó, con vú em và con nó. Ngoài ra khách lạ, chỉ có mình mà thôi.
Nhưng chẳng có lẽ. Hay là nó ngờ thằng bếp, thằng xe, sáng sớm dậy, có đứa
nào lên nhà trên, rồi thấy cái ví ấy ở chỗ nào, mà lấy chăng?”
- Bẩm lạy ông bà, hai anh em con ngủ dưới nhà mà trên nhà trên thì khoá
cửa. Sáng ngày, chúng con mới dạy. Cửa trên này chưa mở, con đã thấy ông bà
kêu mất tiền. Lúc ấy ông mới gọi chúng con lên. Xin ông bà xét cho chúng con
chỗ ấy. Hai ông / đi chơi tối hôm qua, mà đánh rơi đâu chăng?
Tao nhớ rằng khi tao đi nằm tao còn mở ví ra để đếm lại giấy bạc, rồi tao
gối ở đầu giường, chỗ này. Tao nằm bên cạnh cụ. Vì thức khuya nói chuyện nên
tao mệt, tao ngủ say lúc nào không biết. Tao chắc lúc tao đếm tiền có đứa nào
trông thấy.
Ông cụ nghe cháu nói câu ấy, thì thở dài, cựa mình một cái.
- Lạy ông bà, chúng con có biết cái ví tiền của ông mặt ngang mũi dọc
thế nào, thì chúng con cứ chết một đời cha ba đời con!
- “À, nếu nó đổ diệt cho thằng bếp, thằng xe,/ sao nó không đánh, không
tra, không trình báo gì cả? Quyết là nó nói xa xôi cho mình hiểu đây. Hay
là nó nghi mình đồng tình với lũ kia, vì nó nghĩ mình lạ nhà không ngủ được,
phải xì xụp suốt đêm, hết hút thuốc lại nước, rồi lại mở cửa sau đi tiểu. Nếu thế
thì thật nó chó đểu quá!”
Nghĩ thế, ông cụ thấy khó chịu quá, lại quay mình nằm lại. Cụ muốn ngồi
dậy mà bộc bạch tâm sự. “Đông đủ cả nhà, mà thề độc mấy câu cho nó đỡ nghi.
Nhưng chắc đâu? lỡ mình đoán lầm thì oan vợ chồng nó”.
- Lạy ông bà xét lại, / chỉ có người trên nhà, chứ thực chúng con không

Website: Email : Tel : 0918.775.368
- Anh mắng ai ?
- Những đứa kia là đứa nào , / anh đừng láo!
Bà Tham / thấy ông cụ gắt gỏng to tiếng, bèn can chồng:
- Tôi đã bảo cậu mà!
Thì tôi đã muốn im đi, sao mợ cứ xui tra xui tấn.
- Tôi không dám, cậu mợ dạy quá lời, tôi đã hiểu cả rồi.
- Cháu lạy ông, vợ chồng cháu có thất thố điều gì xin ông bỏ qua đi
ông đừng để bụng .Thôi, không nói đến chuyện đó nữa. Hôm nay phiên
chợ Đồng Xuân / mời ông lên chơi chợ .
Ông cụ muốn làm lớn, thì cứ bị cháu dập đi cho lên càng không chịu
được.
“Bây giờ nó bảo mình đi chơ Đồng Xuân, thì rõ ràng nó nói cạnh mình là
kẻ cắp. À, quân mày thâm thật. Mới dính tí Hà Nội, đã học lối ăn nói ba que !
- Anh nghi cho ai lấy tiền của anh ?
- Kìa!Tiền nong gì, thưa ông?
- Tôi nằm đây, tôi thức, tôi nghe hết từ đầu đến cuối. Anh nghi cho ai,
anh cứ nói.
- Kìa! Cậu nói đầu đuôi ông nghe, kẻo chả mấy khi ông ra chơi, ông thấy
thế này, ông lại giận .
- Bẩm ông nguyên thế này: / Cháu có bốn mươi đồng bạc để vào trong cái
ví. Mọi khi bao giờ trước khi đi ngủ, cháu cũng bỏ ví vào tủ có khoá.Vì hôm qua
đi xem hát với ông về khuya, nên cháu không muốn vào buồng lấy chìa khoá tủ,
cháu cứ để ví trong túi. Nhưng sau, thấy nằm cứ cộm lên, cháu mới lấy ví ra,
kiểm lại số tiền, rồi để gối đầu giường. Lúc ấy ông cũng biết.
- Phải, sao nữa ?
- Rồi sáng hôm nay, cháu thấy mất .
- Phải, sao nữa ?
- Bẩm có thế thôi.
- Thế anh nghi cho ai?