Lời nói đầu
Nhân sự là một trong những yếu tố đầu vào quan trọng quyết định đến
sự thành công hay thất bại của doanh nghiệp trên thơng trờng. Chất lợng nhân
sự ảnh hởng trực tiếp đến hiệu quả sản xuất kinh doanh. Chính vì vậy, đào tạo
và phát triển nhân sự là một việc làm hết sức cần thiết nhằm nâng cao chất l-
ợng đội ngũ lao động và phát triển nguồn tài nguyên nhân sự, đảm bảo khả
năng cạnh tranh lâu dài và bền vững cho doanh nghiệp.
Hiện nay, khi khoa học kỹ thuật đã có những bớc tiến vợt bậc, công
nghệ sản xuất kinh doanh thay đổi nhanh chóng thì công tác đào tạo và phát
triển nhân sự càng trở nên quan trọng nhằm cung cấp cho ngời lao động các
kiến thức, kỹ năng cần thiết, thích ứng kịp thời với sự thay đổi của môi trờng
kinh doanh. Tuy nhiên, ở nớc ta, do nhiều nguyên nhân khác nhau mà hầu hết
các doanh nghiệp cha thực sự chú trọng đến công tác này, gây ra những ảnh h-
ởng không nhỏ tới hiệu quả sử dụng lao động và kết quả hoạt đông sản xuất
kinh doanh.
Nhận thức đợc điều đó em chọn đề tài Công tác đào tạo và phát triển
nguồn nhân lực trong doanh nghiệp và sự liên hệ ở các doanh nghiệp tại
Việt Nam hiện nay". Việc nghiên cứu đề tài này không chỉ giúp em trau dồi
kiến thức về chuyên ngành quản trị nhân lực mà còn mong muốn đề ra một số
giải pháp góp phần xây dựng và hoàn thiện công tác đào tạo và phát triển này
trong các doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay. Kết cấu của đề án gồm:
Chơng I: Cơ sở lý luận về công tác đào tạo và phát triển nhân sự trong
doanh nghiệp.
Chơng II: Một số vấn đề về công tác đào tạo và phát triển nhân sự trong
các doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay.
Em xin chân thành cảm ơn Thầy giáo Bùi Anh Tuấn đã hớng dẫn và
giúp đỡ em hoàn thành đề án này.
1
Chơng I
Cơ sở lý luận về công tác đào tạo và phát triển
nhân sự trong doanh nghiệp

cho các cá nhân chuẩn bị sẵn các kiến thức kỹ năng cần thiết đó.
1.2 Vai trò của đào tạo và phát triển nhân sự.
Đào tạo và phát triển nhân sự đóng vai trò quan trọng trong sự tồn tại và
phát triển của các doanh nghiệp. Nh chúng ta đã biết vốn đợc hiểu là giá trị
mang lại lợi ích kinh tế, là nhân tố quyết định sự thành bại của doanh nghiệp.
Vốn đợc biểu hiện nhiều dới dạng khác nhau nh vốn nhân lực vốn tài chính
tiền tệ, vốn hiện vật...Trong đó vốn nhân lực là quan trọng nhất, tạo nên lợi thế
cạnh tranh hàng đầu của một doanh nghiệp. Vốn nhân lực là nguồn lực về con
ngời song không phải bất cứ ngời nào cũng có thể trở thành vốn nhân lực. Bởi
lẽ cũng giống nh các nguồn lực khác để có thể đa lại lợi ích kinh tế thì bản
thân nó phải có giá trị (ví dụ nh giá trị của đồng tiền, giá trị của tài sản lu
động, tài sản cố định...) yếu tố con ngời muốn trở thành vốn nhân lực cũng
phải cần có giá trị, chính là giá trị sức lao động. Giá trị sức lao động cao hay
thấp phụ thuộc vào trình độ lành nghề của nhân lực.Trình độ lành nghề là một
trong những chỉ tiêu quan trọng nhất, thể hiện chất lợng của nhân lực. Để có
trình độ lành nghề cao thì ngời lao động phải trải qua quá trình đào tạo và phát
triển nhằm trang bị các kiến thức và các kỹ năng cần thiết để thực hiện công
việc. Nói cách khác, dể ngời lao động có thể trở thành vốn nhân lực thì không
còn con đờng nào khác ngoài việc tiến hành công tác đào tạo nghề cho họ.
Hiện nay, khi khoa học kỹ thuật, công nghệ đã có những thành tựu vợt bậc và
phát triển một cách nhanh chóng thì công tác đào tạo và phát triển nhân sự
càng trở nên quan trọng vì chỉ có đào tạo mới đảm bảo cho doanh nghiệp thích
ứng kịp thời với sự phát triển của khoa học kỹ thuật,nâng cao vị thế cạnh tranh
của doanh nghiệp trên thơng trờng.
Nh vậy đào tạo và phát triển nhân sự chính là một trong những yếu tố cơ bản
góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu của doanh nghiệp thông qua việc
3
nâng cao năng suất lao động, nâng cao hiệu quả kinh doanh, giảm chi phí,
giảm tai nạn lao động, tạo ra bầu không khí làm việc thoái mái...
2. Một số nguyên tắc và yêu cầu đối với công tác đào tạo, phát triển nhân

lan, không có kế hoạch, phơng pháp. Bởi vậy, việc đào tạo và phát triển nhân
sự ở doanh nghiệp cần đảm bảo các yều cầu sau :
- Kế hoạch đào tạo và phát triển nhân sự phải dựa trên cơ sở kế hoạch
sản xuất kinh doanh và kế hoạch hoá nhân sự .
Kế hoạch sản xuất kinh doanh cho biết những mục tiêu doanh nghiệp cần
đạt tới nh : Nâng cao doanh thu, lợi nhuận; giảm thiểu chi phí và giá thành sản
phẩm; tăng thị phần chiếm lĩnh...Để đạt đợc những mục tiêu đó doanh nghiệp
phải sử dụng và kết hợp một cách có hiệu quả ba nhân tố: Vốn, cơ sở vật chất
kỹ thuật và lao động. Kế hoạch hoá nhân sự giúp doanh nghiệp nắm đợc tình
hình lao động một cách chi tiết về số lợng, chất lợng lao động hiện tại, từ đó có
thể lợng hoá đợc nhu cầu về số lợng cũng nh chất lợng lao động, cơ cấu
nghành nghề và trình độ chuyên môn sẽ biến động trong tơng lai. Trên cơ sở
đó đề ra các giáp pháp nhằm đáp ứng đủ nhu cầu về nhân sự phục cho các mục
tiêu sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Một trong những giải pháp đó là
đào tạo và phát triển nhân sự.
Để xây dựng đợc kế hoạch đào tạo và phát triển nhân sự doanh nghiệp cần
thu thập một số chỉ tiêu về: Số lợng ngời đợc cử đi đào tạo, chi phí và thời gian
đào tạo, chơng trình đào tạo, mục tiêu đào tạo, chất lợng lao động cần đạt đợc
sau đào tạo.
- Kế hoạch đào tạo và phát triển nhân sự cần đảm bảo tính khả thi về tài
chính, thời gian và nhân sự.
Đào tạo và phát triển nhân sự là một hoạt động đòi hỏi phải tốn kém
nhiều về tài chính, thời gian và con ngời. Vì vậy, khi xây dựng kế hoạch cần dự
tính chi phí, thời gian, nhân sự đào tạo sao cho phù hợp với nhu cầu thực tế của
kế hoạch sản xuất kinh doanh, khả năng tài chính của doanh nghiệp lựa chọn
các nội dung đào tạo, phơng pháp đào tạo và hình thức đào tạo cho thích hợp.
Khả thi về tài chính là dự tính chi phí đào tạo phát triển phải nằm trong
khuôn khổ quỹ đào tạo của doanh nghiệp mình. Khả thi về tài chính còn thể
5
hiện ở việc dự tính chi phí cho một chơng trình đào tạo trong mối quan hệ với

kết quả của nó cha chắc đã đạt yêu cầu.
Tuy nhiên công tác đào tạo và phát triển nhân sự của doanh nghiệp cũng có
những tác động ngợc trở lại đối với công tác tuyển dụng, nếu doanh nghiệp
thực hiện tốt công tác đào tạo và phát triển nhân sự thì công tác tuyển dụng của
doanh nghiệp sẽ đợc tiến hành một cách dễ dàng hơn. Nó thể hiện ở chỗ cơ hội
tìm kiếm đợc nguồn nhân lực phù hợp với yêu cầu công tác của doanh nghiệp
tăng lên. Do khi làm tốt công tác tuyển dụng thì : một mặt yêu cầu về chất l-
ợng nguồn nhân lực cần tuyển không cần quá khắt khe hay không đợc doanh
nghiệp đặt lên làm tiêu chí hàng đầu; mặt khác khi doanh nghiệp thực hiện tốt
công tác đào tạo và phát triển nhân sự thì số ứng cử viên có chất lợng tham gia
dự tuyển tăng lên, do khi đợc tuyển vào doanh nghiệp cơ hội thăng tiến của họ
sẽ đợc đảm bảo.
Bên cạnh đó, công tác đãi ngộ nhân sự cũng có những ảnh hởng không nhỏ
tới việc tuyển dụng, đào tạo và phát triển nhân sự. Khi công tác đãi ngộ nhân
sự đợc thực hiện tốt, đáp ứng đợc các mục tiêu, nguyện vọng của ngời lao động
thì sẽ động viên, khuyến khích tinh thần tự giác của ngời lao động. Ngời lao
động sẽ tự học hỏi, bồi dỡng nâng cao các kiến thức,các kỹ năng làm việc của
mình để đáp ứng các yêu cầu của công việc và hớng tới những mục tiêu cao
hơn. Từ đó công tác đào tạo và phát triển nhân sự cũng dễ dàng hơn. Mặt khác
do công tác đãi ngộ nhân sự đợc làm tốt, các lợi ích của ngời lao động đợc đảm
bảo nên chât lợng đầu vào của doanh nghiệp cũng tăng lên vì có nhiều ngời
muốn đợc vào làm việc tại doanh nghiệp. Ngợc lại nếu công tác đãi ngộ nhân
sự đợc làm không tốt thì ngời lao động sẽ không muốn làm việc, không muốn
gắn bó lâu dài với doanh nghiệp, doanh nghiệp sẽ không có đợc đội ngũ lao
động lành nghề, tận tâm với công việc. Lúc này công tác tuyển dụng, đào tạo
và phát triển nhân sự sẽ thực sự là gánh nặng cho doanh nghiệp.
Nói tóm lại, giữa đào tạo và phát triển nhân sự, đãi ngộ nhân sự với công tác
tuyển dụng có mối quan hệ khăng khít và biện chứng, việc thực hiện tốt công
tác này là tiên đề quan trọng để thực hiện tốt công tác kia và ngợc lại.
7

8
Thông qua những phơng pháp điều tra cơ bản nh phỏng vấn, phiếu điều tra,
bảng câu hỏi đợc phát rộng rãi cho những ngời có liên quan doanh nghiệp có
thể nắm bắt nhanh chóng các nhu cầu, mong muốn của cán bộ công nhân viên,
làm cơ sở quan trọng cho việc xác định nhu cầu đào tạo và phát triển nguồn lực
trớc mắt cũng nh lâu dài của doanh nghiệp.
2. Xác định mục tiêu cụ thể, lập kế hoạch đào tạo và phát triển nhân sự.
Để xây dựng chơng trình đào tạo và phát triển nhân sự phù hợp và đem lại
hiệu quả, doanh nghiệp phải xác định các mục tiêu cụ thể mà học viên cần đạt
đợc sau khoá học nh : năng lực làm việc, trình độ tay nghề...Trên cơ cở đó
doanh nghiệp sẽ xây dựng kế hoạch đào tạo và phát triển nhằm đạt đợc các
mục tiêu đã đề ra. Các mục tiêu đợc thiết lập dựa trên cơ sở những đòi hỏi về
nhân sự của doanh nghiệp.
Sau khi đã xác định đợc các mục tiêu cần đạt đợc, doanh nghiệp sẽ tiến
hành lập kế hoạch đào tạo và phát triển nhân sự. Đây là bớc khởi đầu quan
trọng trong toàn bộ tiến trình đào tạo và phát triển vì có xây dựng đợc kế hoạch
đào tạo và phát triển hợp lý, phù hợp với mục tiêu đã đề ra thì chơng trình đào
tạo và phát triển mới có thể đợc thực hiện có hiệu quả, mới đem lại những lợi
ích thiết thực cho doanh nghiệp.
Trong quá trình lập kế hoạch dào tạo và phát triển nhân sự doanh nghiệp cần lu
ý thêm một số nội dung:
- Sử dụng lao động sau đào tạo: nó là sự biểu hiện rõ nhất tính hiệu quả
của công tác đào tạo và sự phát triển nhân sự.
Ngời lao động sau khi đựơc đào tạo thì trình độ tay nghề đợc nâng cao, đợc
trang bị nhiều kiến thức mới và họ có thể đảm nhận đợc vị trí công tác đòi hỏi
trình độ kỹ năng cao hơn. Tuy nhiên, khả năng đóng góp của họ vào hoạt động
kinh doanh của doanh nghiệp vẫn chỉ là tiềm năng cha đợc khai thác. Việc bố
trí đúng ngời, đúng chỗ, đúng khả năng trình độ mà họ đợc đào tạo sẽ khuyến
khích và kích thích ngời lao động phát huy đợc tiềm năng của mình, nhờ đó
mà năng suất lao động đợc tăng lên, hiệu quả sản xuất đợc nâng cao.

4.1. Các hình thức đào tạo và phát triển nhân sự.
4.1.1 Các hình thức đào tạo nhân sự
10
Trong thực tế có nhiều tiêu thức khác nhau để phân loại các hình thức đào
tạo:
- Theo định hớng nội dung đào tạo có hai hình thức: Đào tạo định hớng
công việc và đào tạo đinh hớng doanh nghiệp.
+ Đào tạo định hớng công việc. Đây là hình thức đào tạo về kỹ năng
thực hiện một loại công việc nhất định, nhân viên có thể sử dụng kỹ năng này
để làm việc trong các doanh nghiệp khác nhau.
+ Đào tạo định hớng doanh nghiệp. Đây là hình thức đào tạo về các kỹ
năng, cách thức, phơng pháp làm việc điển hình trong doanh nghiệp. Khi nhân
viên chuyển sang các doanh nghiệp khác, kỹ năng đào tạo đó thờng không áp
dụng đợc nữa.
- Theo mục đích của nội dung đào tạo có các hình thức:
+ Đào tạo, hớng dẫn( hoặc định hớng ) công việc cho nhân viên nhằm
cung cấp các thông tin, kiến thức mới và các chỉ dẫn cho nhân viên mới tuyển
về công việc và doanh nghiệp, giúp cho nhân viên mới mau chóng thích nghi
với điều kiện, cách thức làm việc trong doanh nghiệp mới.
+ Đào tạo, huấn luyện kỹ năng nhằm giúp cho nhân viên có trình độ
lành nghề và các kỹ năng phù hợp để thực hiện công việc theo yêu cầu.
+ Đào tạo kỹ thuật an toàn lao động hớng dẫn nhân viên cách thức thực
hiện công việc an toàn, nhằm ngăn ngừa các tai nạn lao động. Đối với một số
công việc nguy hiểm, có nhiều rủi ro nh công việc của thợ hàn, thợ lặn, thợ
xây, thợ điện.....Đào tạo kỹ năng an toàn lao động là yêu cầu bắt buộc và nhân
viên nhất thiết phải tham dự các khoá đào tạo an toàn lao động và ký tên vào
sổ an toàn lao động trớc khi làm việc.
+ Đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ thuật thờng đợc tổ chức
định kỳ nhằm giúp cho đội ngũ cán bộ chuyên môn kỹ thuật luôn đợc cập nhật
với các kiến thức, kỹ năng mới.

- Theo đối tợng học viên, có các hình thức : Đào tạo mới và đào tạo lại.
+ Đào tạo mới áp dụng đối với những ngời lao động phổ thông, trình
độ tay nghề cha cao, mới lần đầu đi làm hoặc đã đi làm nhng cha có kỹ năng
để thực hiện công việc.
12