Pháp luật về chất lượng sản phẩm hàng hoá và thực tiễn tại Việt Nam
PHẦN MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Vấn đề chất lượng và quản lý chất lượng đã trở thành một nhân tố chủ yếu
trong chính sách của nhiều quốc gia, bởi lẽ để tạo được chỗ đứng của mình trên
thị trường thế giới yêu cầu của mỗi doanh nghiệp đặc biệt với doanh nghiệp
thương mại phải có được những mặt hàng không chỉ hợp về mẫu mã, đủ về số
lượng hay mang yếu tố hiện đại mà còn chú ý đến chất lượng của mặt hàng đó.
Ngày nay nhờ đổi mới khoa học kỹ thuật mà chu trình sản xuất được rút ngắn,
chất lượng sản phẩm được nâng cao, mặt khác thu nhập quốc dân càng ngày
càng cao, nhu cầu người tiêu dùng luôn luôn đổi mới đa dạng nên càng đòi hỏi
hàng hoá phải có chất lượng phù hợp với yêu cầu của người tiêu dùng. Như ông
Hoàng Mạnh Tuấn nguyên Tổng cục phó Tổng Cục tiêu chuẩn đo lường chất
lượng đã nói: "chất lượng sản phẩm ngày nay đang trở thành một nhân tố cơ bản
để quyết định sự thắng bại trong cạnh tranh, quyết định sự tồn tại, hương vong
trong từng doanh nghiệp nói riêng cũng như sự thành công hay tụt hậu của nền
kinh tế đất nước nói chung".
Tuy nhiên trong nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần hiện nay cùng với
quá trình mở cửa, với sự phát triển như vũ bão của nền kỹ thuật,công nghệ hiện
đại và xu thế hội nhập khu vực hoá, toàn cầu hoá kinh tế, sự cạnh tranh trên thị
trường sẽ ngày càng gay gắt quyết liệt. Các doanh nghiệp Việt Nam đang phải
đối đầu với những thử thách to lớn như: Sức ép của hàng nhập, của người tiêu
dùng trong và ngoài nước. Môi trường kinh doanh mới mẻ đầy biến động. Cung
thường xuyên vượt cầu. Hàng rào thuế quan dần bị xoá bỏ. Những thị trường
quan trọng như thị trường Châu Âu, thị trường Mỹ, thị trường Nhật Bản lại hết
sức nghiêm ngặt về thủ tục và tiểu chuẩn chất lượng sản phẩm... Vì vậy vấn đề
chất lượng sản phẩm và quản lý chất lượng bằng pháp luật về chất lượng sản
phẩm ngày càng cấp bách và trở thành vấn đề ưu tiên hàng đầu. Chính vì ý
nghĩa vô cùng quan trọng đó, tôi chọn đề tài . "Pháp luật về chất lượng sản phẩm
hàng hóa và thực tiễn tại việt nam"
PHẦN KẾT LUẬN
SVTH: Nguyễn Thị Tú An - Lớp: Luật K31C 2
Pháp luật về chất lượng sản phẩm hàng hoá và thực tiễn tại Việt Nam
PHẦN NỘI DUNG
Chương1: Cơ sở pháp lý về chất lượng sản phẩm hàng hóa
1.1 Khái quát về chất lượng sản phẩm hàng hóa
1.1.1 Khái niệm về chất lượng sản phẩm hàng hóa
Trong đời sống hàng ngày, chúng ta thường xuyên tiếp cận và nói nhiều
các thuật ngữ "chất lượng", "chất lượng sản phẩm", "chất lượng cao",vv... Mỗi
quan niệm đều có những căn cứ khoa học và thực tiễn khác nhau nhằm thúc đẩy
khoa học quản lý chất lượng không ngừng phát triển và hoàn thiện.
Theo quan điểm của triết học Mác thi chất lượng là mức đọ , thước đo biểu
hiện giá trị sử dụng của nó. Gía trị sử dụng của sản phẩm làm nên tính hữu ích
của sản phẩm và nó chính là chất lượng sản phẩm.
Theo Giáo sư Ishikawa chuyên gia về chất lượng của Nhật Bản cho rằng:
“Chất lượng là sự thõa mãn nhu cầu thị trường với chi phí thấp nhất”
Theo quan điểm chất lượng hướng theo công nghệ thì chất lượng sản phẩm
là “tổng tính chất đặc trưng của sản phẩm thể hiện ở mức độ thỏa mãn những
yêu cầu định trước cho nó trong những điều kiện xác định về kỹ thuật, kinh tế,
xã hội”
Chất lượng sản phẩm là tập hợp những tính chất của sản phẩm có khả năng
thỏa mãn được những nhu cầu phù hợp công dụng của sản phẩm đó, chất lượng
sản phẩm là sự phù hợp các tiêu chuẩn hoặc tiêu chuẩn kỹ thuật.
Theo tổ chức kiểm tra chất lượng Châu Âu(EOQC) thì "Chất lượng là
mức phù hợp của sản phẩm đối với yêu cầu của người tiêu dùng"
Theo tiêu chuẩn của Australia(AS1057-1985)thì "Chất lượng là sự phù
hợp với mục đích"
Từ khi tổ chức tiêu chuẩn hoá quốc tế ISO đưa ra định nghĩa ISO 9000 -
1994 (TCVN 5814 - 1994) thì các cuộc tranh cãi lắng xuống và nhiều nước chấp
nhận định nghĩa này:"Chất lượng là một tập hợp các tính chất và đặc trưng của
SVTH: Nguyễn Thị Tú An - Lớp: Luật K31C 4
Pháp luật về chất lượng sản phẩm hàng hoá và thực tiễn tại Việt Nam
+ Chất lượng sản phẩm là một khái niệm có tính tương đối thường xuyên
thay đổi theo thời gian và không gian. Vì thế chất lượng luôn phải được cải tiến
để phù hợp với khách hàng với quan niệm thoả mãn khách hàng ở từng thời
điểm không những thế mà còn thay đổi theo từng thị trường chất lượng sản
phẩm được đánh giá là khách nhau phụ thuộc chặt chẽ vào điều kiện kinh tế văn
hoá của thị trường đó.
+ Chất lượng là khái niệm vừa trừu tượng vừa cụ thể.
Trừu tượng vì chất lượng thông qua sự phù hợp của sản phẩm với nhu cầu,
sự phù hợp này phụ thuộc vào nhận thức chủ quan của khách hàng.
Cụ thể vì chất lượng sản phẩm phản ánh thông qua các đặc tính chất lượng
cụ thể có thể đo được, đếm được. Đánh giá được những đặc tính này mang tính
khách quan vì được thiết kế và sản xuất trong giai đoạn sản xuấ
1.1.3. Vai trò của chất lượng sản phẩm hàng hóa
Chất lượng của sản phẩm, hàng hoá thể hiện ở mức độ đáp ứng của sản
phẩm, hàng hóa với nhu cầu của người tiêu dùng và bảo đảm an toàn cho con
người, động thực vật, tài sản, môi trường.. Bảo đảm chất lượng sản phẩm, hàng hoá
có ý nghĩa rất quan trọng không chỉ với người tiêu dùng, người sản xuất mà còn cả
với nhà nước trong việc duy trì an ninh, trật tự công cộng và lợi ích quốc gia
Chất lương sản phẩm là chính sách do doanh nghiệp thực hiện các chiến
lược Marketing tạo uy tin và danh tiếng cho sản phẩm của doanh nghiệp, khẳng
định vị trí của sản phẩm đó trên thị trường từ đó làm cơ sở cho sự tồn tại và phát
triển bền lâu của doanh nghiệp. Nhờ phát triển chất lượng đã giúp tiết kiệm
nguyên vật liệu, tiết kiệm tai nguyên và giảm thiểu ô nhiễm môi trường.
Hiện nay, cuộc cạnh tranh toàn cầu đã, đang và sẽ trở nên ngày càng mạnh
mẽ với qui mô và phạm vi ngày càng lớn. Sự phát triển của khoa học và công
nghệ cho phép các nhà sản xuất nhạy bén có khả năng đáp ứng ngày càng cao
nhu cầu khách hàng, tạo ra lợi thế cạnh tranh.Tình hình trên đã khiến cho chất
lượng trở thành yếu tố cạnh tranh, trở thành yếu tố quyết định sự tồn tại và phát
nước đã ban hành Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật năm 2006 (có hiệu lực
từ 01/1/2007). Ngày 21 tháng 11 năm 2007, tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XI
SVTH: Nguyễn Thị Tú An - Lớp: Luật K31C 6
Pháp luật về chất lượng sản phẩm hàng hoá và thực tiễn tại Việt Nam
đã thông qua Luật chất lượng sản phẩm, hàng hoá (số 05/2007/QH12), có hiệu
lực từ ngày 01 tháng 7 năm 2008.
Bên cạnh Luật Chất lượng sản phẩm là hệ thống các văn bản hướng dẫn
thi hành được các cơ quan chức năng ban hành để hướng dẫn áp dung Luật chất
lượng sản phẩm như vào thực tiễn như:
- Nghị định số 132/2008/NĐ-CP ngày 31/12/2008 của Chính phủ Quy
định chi tiết thi hành một số điều của Luật chất lượng sản phẩm, hang hoá
- Nghị định số 67/2009/NĐ-CP ngày 3/8/2009 của Chính phủ Sửa đổi một
số của Nghị định số 127/2007/NĐ-CP và Nghị định số 132/2008/NĐ-CP
- Nghị định số 54/2009/NĐ-CP ngày 5/6/2009 của Chính phủ Quy định
về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường và chất
lượng sản phẩm, hàng hoá
- Thông tư số 01/2009/TT-BKHCN ngày 20/3/2009 Quy định Danh mục
sản phẩm, hàng hoá có khả năng gây mất an toàn thuộc trách nhiệm quản lý của
Bộ Khoa học và Công nghệ
-Thông tư số 08/2009/TT-BKHCN ngày 8/4/2009 Hướng dẫn về yêu cầu,
trình tự, thủ tục đăng ký lĩnh vực hoạt động đánh giá sự phù hợp
Thông tư số 09/2009/TT-BKHCN ngày 8/4/2009 Hướng dẫn về yêu cầu,
trình tự, thủ tục chỉ định tổ chức đánh giá sự phù hợp
- Thông tư số 11/2009/TT-BKHCN ngày 6/5/2009 Quy định về Giải
thưởng Chất lượng Quốc gia
- Thông tư số 16/2009/TT-BKHCN ngày 2/6/2009 Hướng dẫn kiểm tra
nhà nước về chất lượng hàng hoá lưu thông trên thị trường
- Thông tư số 17/2009/TT-BKHCN ngày 18/6/2009 Hướng dẫn kiểm tra
nhà nước về chất lượng hàng hoá nhập khẩu thuộc trách nhiệm quản lý của Bộ
Khoa học và Công nghệ
Việt Nam. Theo quy định của Luật, hoạt động sản xuất, kinh doanh và hoạt
động liên quan đến chất lượng sản phẩm, hàng hoá phải tuân theo quy định của
Luật này và các quy định khác của pháp luật có liên quan; hoạt động sản xuất,
kinh doanh và hoạt động liên quan đến chất lượng sản phẩm, hàng hoá là công
SVTH: Nguyễn Thị Tú An - Lớp: Luật K31C 8
Pháp luật về chất lượng sản phẩm hàng hoá và thực tiễn tại Việt Nam
trình xây dựng, dịch vụ, hàng hoá đã qua sử dụng không thuộc diện phải kiểm
định; sản phẩm, hàng hoá chuyên phục vụ quốc phòng, an ninh và sản phẩm,
hàng hoá đặc thù khác phải tuân thủ các nguyên tắc chung của Luật này và được
điều chỉnh cụ thể bằng văn bản pháp luật khác.
Theo quy đinh của Luật này sản phẩm (kết quả của quá trình sản xuất
hoặc cung ứng dịch vụ nhằm mục đích kinh doanh hoặc tiêu dùng), hàng hoá
(sản phẩm được đưa vào thị trường, tiêu dùng thông qua trao đổi, mua bán, tiếp
thị) đều được quản lý chất lượng theo các nguyên tắc sau:
Chất lượng sản phẩm, hàng hoá được quản lý trên cơ sở tiêu chuẩn công
bố áp dụng, quy chuẩn kỹ thuật tương ứng. Sản phẩm, hàng hoá không có khả
năng gây mất an toàn (sau đây gọi là sản phẩm, hàng hoá nhóm 1) là sản phẩm,
hàng hoá trong điều kiện vận chuyển, lưu giữ, bảo quản, sử dụng hợp lý và đúng
mục đích, không gây hại cho người, động vật, thực vật, tài sản, môi trường được
quản lý chất lượng trên cơ sở tiêu chuẩn của hàng hoá, chất lượng mà người sản
xuất sản phẩm, hàng hoá đó công bố áp dụng. Sản phẩm, hàng hoá có khả năng
gây mất an toàn (sau đây gọi là sản phẩm, hàng hoá nhóm 2) là sản phẩm, hàng
hoá trong điều kiện vận chuyển, lưu giữ, bảo quản, sử dụng hợp lý và đúng mục
đích, vẫn tiềm ẩn khả năng gây hại cho người, động vật, thực vật, tài sản, môi
trường được quản lý trên cơ sở quy chuẩn kỹ thuật tương ứng do cơ quan quản
lý nhà nước có thẩm quyền ban hành và tiêu chuẩn do người sản xuất công bố
áp dụng. Danh mục sản phẩm, hàng hóa thuộc nhóm 2 này sẽ do Chính phủ quy
định cụ thể.
Quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hoá là trách nhiệm của người sản xuất,
kinh doanh nhằm bảo đảm an toàn cho người, động vật, thực vật, tài sản, môi
văn minh; khuyến khích, tạo điều kiện cho tổ chức, cá nhân trong nước và tổ
chức, cá nhân nước ngoài đầu tư, tham gia vào hoạt động thử nghiệm, kiểm
định, giám định, chứng nhận chất lượng sản phẩm, hàng hóa; mở rộng hợp tác
với các quốc gia, các vùng lãnh thổ, tổ chức quốc tế, tổ chức khu vực, tổ chức và
cá nhân nước ngoài trong hoạt động liên quan đến chất lượng sản phẩm, hàng
hoá; tăng cường ký kết điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế thừa nhận lẫn nhau
giữa Việt Nam với các nước, vùng lãnh thổ, các tổ chức quốc tế, tổ chức khu
vực về kết quả đánh giá sự phù hợp; khuyến khích các tổ chức đánh giá sự phù
hợp của Việt Nam ký kết thỏa thuận thừa nhận kết quả đánh giá sự phù hợp với
tổ chức tương ứng của các nước, vùng lãnh thổ nhằm tạo thuận lợi cho phát triển
thương mại giữa Việt Nam với các nước, vùng lãnh thổ. Bên cạnh đó, Luật cũng
quy định nghiêm cấm việc sản xuất sản phẩm, nhập khẩu, mua bán hàng hoá đã
bị Nhà nước cấm lưu thông; sản xuất sản phẩm, xuất khẩu, nhập khẩu, mua bán
hàng hóa, trao đổi, tiếp thị sản phẩm, hàng hoá không bảo đảm quy chuẩn kỹ
thuật tương ứng; xuất khẩu, nhập khẩu, mua bán hàng hoá không có nguồn gốc
rõ ràng; xuất khẩu, nhập khẩu, mua bán hàng hoá, trao đổi, tiếp thị sản phẩm,
SVTH: Nguyễn Thị Tú An - Lớp: Luật K31C 11
Pháp luật về chất lượng sản phẩm hàng hoá và thực tiễn tại Việt Nam
hàng hoá đã hết hạn sử dụng; dùng thực phẩm, dược phẩm không bảo đảm chất
lượng hoặc đã hết hạn sử dụng làm từ thiện hoặc cho, tặng để sử dụng cho
người; cố tình cung cấp sai hoặc giả mạo kết quả thử nghiệm, kiểm tra, giám
định, kiểm định, chứng nhận chất lượng sản phẩm, hàng hóa; giả mạo hoặc sử
dụng trái phép dấu hợp chuẩn, dấu hợp quy, các dấu hiệu khác về chất lượng sản
phẩm, hàng hóa; thay thế, đánh tráo, thêm, bớt thành phần hoặc chất phụ gia,
pha trộn tạp chất làm giảm chất lượng sản phẩm, hàng hóa so với tiêu chuẩn
công bố áp dụng hoặc quy chuẩn kỹ thuật tương ứng; thông tin, quảng cáo sai sự
thật hoặc có hành vi gian dối về chất lượng sản phẩm, hàng hóa, về nguồn gốc
và xuất xứ hàng hóa; che giấu thông tin về khả năng gây mất an toàn của sản
phẩm, hàng hoá đối với người, động vật, thực vật, tài sản, môi trường...
Thứ hai, Luật quy định cụ thể về quyền và nghĩa vụ của người sản xuất,