Từ ấy
Tố Hữu
Tố Hữu là nhà thơ có vị trí rất quan trọng trong nền văn học cách mạng Việt Nam. Trong thơ Tố Hữu, cái
Tôi trữ tình, trẻ trung, sôi nổi và đầy nhiệt huyết là cái Tôi gắn với cách mạng, cái Tôi mang trong mình lí t-
ởng cộng sản. Với tập thơ Từ ấy, Tố Hữu đã bắc chiếc cầu nối giữa hình thức thơ mới với thơ ca yêu nớc và
cách mạng. Giữa lúc các nhà thơ mới còn băn khoăn, còn đắm mình trong nỗi buồn đau, cô đơn tuyệt vọng,
thì Tố Hữu với Từ ấy đã cất lên khúc hát ngợi ca lí tởng cách mạng và tự tin khẳng định sự đúng đắn của con
đờng mình đã chọn. Từ ấy thể hiện tâm trạng háo hức, tràn đầy niềm tin và hi vọng của ngời cộng sản trẻ tuổi.
Đặt bài thơ vào hoàn cảnh xã hội, chính trị, văn hoá thời điểm nó ra đời mới hiểu và lí giải đợc những
cung bậc cảm xúc mãnh liệt của nhân vật trữ tình. Bài thơ ra đời vào thời kì cách mạng Dân tộc dân chủ 1936
1939. Năm 1930, Đảng Cộng sản ra đời, lãnh đạo nhân dân thực hiện cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc.
Tố Hữu thuộc lớp thanh niên sớm đợc giác ngộ cách mạng. Và ngời thanh niên với trái tim tuổi hai mơi đang
căng đầy sự sống đã đến với cách mạng bằng niềm phấn khích của ngời vừa tìm thấy con đờng lí tởng của đời
mình. Nhân vật trữ tình của bài thơ là ngời cộng sản trẻ tuổi với quan niệm cao đẹp về lí tởng sống lí tởng
cộng sản.
I/ Tìm hiểu
chung
1. Tác giả

2. Tác phẩm
Tố Hữu (1920 2002), tên khai sinh là Nguyễn Kim Thành, sinh tại Hội
An, quê ở làng Phù Lai, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế. Tốt
nghiệp Thành chung (cũ).
Tố Hữu sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo, từ sáu, bảy tuổi Tố
Hữu đã học và tập làm thơ. Ông giác ngộ cách mạng trong thời kì Mặt trận
Dân chủ và trở thành ngời lãnh đạo Đoàn Thanh niên Dân chủ ở Huế.
Những bài thơ đầu tiên của Tố Hữu đợc sáng tác từ những năm 1937
1938. Tháng 4 1939, ông bị thực dân Pháp bắt, giam giữ ở các nhà lao
miền Trung và Tây Nguyên. Tháng 3 1942, Tố Hữu vợt ngục ĐacLay, tiếp
tục hoạt động cách mạng bí mật đến năm 1945. Ông từng giữ nhiều chức vụ
quan trọng trong Trung ơng và Chính phủ.

Mặt trời chân lí chói qua tim
Hồn tôi là một vờn hoa lá
Rất đậm hơng và rộn tiếng chim
Một vấn đề chính trị, vấn đề lí tởng sống, nhng đã đợc tác giả thể hiện
bằng một hình thức rất đỗi trữ tình. Niềm vui đợc thể hiện một cách tự
nhiên và thành thực. Từ ấy là từ khi đợc giác ngộ cách mạng, đợc dẫn dắt
vào con đờng đấu tranh giải phóng dân tộc. Cùng thời với nhân vật trữ tình,
những năm ba mơi ấy, khi mà cách mạng Việt Nam còn hoạt động bí mật,
có rất nhiều thanh niên Việt Nam có tấm lòng yêu nớc thơng nòi, nhng họ
đã không thể hoặc không có cơ hội để đến với cách mạng. Lớp thanh niên
ấy đã rơi vào tâm trạng bế tắc, chán chờng, ngời thì tìm đến với thế giới cô
đơn, ngời lại tìm đến với thế giới tởng tợng để trốn tránh hiện thực hoặc tìm
quên bằng những cách của riêng mình. Tâm trạng bế tắc của lớp thanh niên
ấy đợc thể hiện rất rõ trong thơ mới. Nhân vật trữ tình của bài thơ may mắn
hơn. Anh đã tìm ra con đờng đi cho cuộc đời mình, đó là con đờng chung
của cả dân tộc. Để thể hiện niềm vui ấy, nhà thơ đã chọn dùng một loạt từ
ngữ gợi hình và gợi cảm : bừng (nắng hạ), chói (qua tim), rất đậm (hơng),
rộn (tiếng chim). Đây đều là những từ ngữ có khả năng biểu hiện trạng thái
mạnh của sự vật, sự việc. Nó vừa đột ngột, vừa mạnh mẽ, vừa sôi nổi và sâu
sắc. Vì thế nó thể hiện đợc trạng thái cảm xúc hng phấn của nhân vật trữ
tình. Khổ thơ nh tiếng reo vui đầy phấn chấn. ánh sáng của cách mạng chói
sáng nh nắng hạ, nh mặt trời soi đờng cho nhân vật trữ tình. Khi đất nớc
mất chủ quyền, nhân dân sống trong lầm than nô lệ, cả dân tộc nh chìm
trong đêm tối, mỗi ngời phải tự dò dẫm để tìm ra con đờng sống cho mình.
Cách mạng đã soi đờng cho ngời chiến sĩ trẻ. Cách mạng không chỉ là ngọn
đèn mà là mặt trời nơi chân lí chói sáng. Bắt gặp ánh sáng ấy, tâm hồn
ngời thanh niên trẻ tuổi bừng dậy sức sống, nó đợc ví nh một vờn cây đầy
sức sống. Nhịp thơ dồn dập, câu thơ nối dòng đã thể hiện thành công tâm
trạng vui mừng của nhân vật trữ tình. Đó là tâm trạng lạc quan tin tởng vào
con đờng cách mạng của ngời thanh niên trẻ cha gặp thất bại và những gian

Tôi buộc lòng tôi với mọi ngời
Để tình trang trải với trăm nơi
Để hồn tôi với bao hồn khổ
Gần gũi nhau thêm mạnh khối đời.
Khi đợc giác ngộ cách mạng, nhân vật Tôi coi nh mình đã thuộc về dân
tộc, về nhân dân. Cái Tôi ấy không còn tách rời mà hoà trong cái Ta chung
của cả dân tộc để tạo nên khối đại đoàn kết, làm nên sức mạnh dân tộc. Đây
là một nhận thức đúng đắn, thể hiện sự giác ngộ cách mạng sâu sắc của nhà
thơ. Nhà thơ đã lựa chọn những hình ảnh và từ ngữ có khả năng biểu hiện rõ
mối quan hệ tình cảm cách mạng : buộc, trang trải, gần gũi, khối đời.
Những từ ngữ ấy đã cụ thể hoá tình cảm cách mạng vốn là những khái niệm
rất trừu tợng.
Quan niệm về lí tởng cộng sản của nhà thơ đợc thể hiện rõ hơn ở khổ thơ
cuối :
Tôi đã là con của vạn nhà
Là em của vạn kiếp phôi pha
Là anh của vạn đầu em nhỏ
Không áo cơm, cù bất cù bơ
Nhân vật trữ tình đã ý thức rõ trách nhiệm của mình đối với dân tộc khi
anh dấn thân vào con đờng cách mạng. Làm ngời cách mạng thì bản thân
mình không còn là của riêng mình nữa. Ngời chiến sĩ cộng sản trẻ tuổi đã
đặt lên vai mình nhiệm vụ cách mạng cao cả. Và anh đã sẵn sàng hi sinh
cho sự nghiệp cách mạng. Là con, là em, là anh của những ngời cùng
khổ, anh đã tự nguyện gắn mình vào mối quan hệ máu thịt với họ, những
ngời đã và đang chịu cảnh nô lệ lầm than. Và chính những con ngời ấy là
lực lợng nòng cốt của cách mạng.
III/ Tổng kết
1. Nội dung

2. Nghệ thuật

Cách xng hô tôi của nhân vật trữ tình làm bật lên cảm xúc chủ đạo của cả
bài thơ, khẳng định một cái tôi nghệ sĩ trán đầy khát vọng, mơ ớc, lý tởng
Cách diễn đạt giản dị, tự nhiên, điệp từ để, là đợc sử dụng sáng tạo thể
hiện nhịp thơ dồn dập, thôi thúc, hăm hở. Bài thơ có giọng điệu say sa, náo
nức, đầy sảng khoái
Trong lch s vn hc cỏch mng nc nh, tht him thy nh th no li cú nhng tỏc phm mang
m du n c trng ca mi giai on lch s v ó i vo lũng ngi nh th T Hu trong th k
20. Tỡnh yờu quờ hng, t nc thit tha, sõu nng ó húa thõn vo nhng vn th tr tỡnh chớnh tr
t ti nh cao v ngh thut th ca cỏch mng
c nhng vn th, nhng bi th ca T Hu, chỳng ta nh cm nhn c mt tõm hn th dt do cm
xỳc, mt trỏi tim nhõn hu, mt tm lũng trung trinh vi ng, vi T Quc, vi nhõn dõn v tỡnh cm gn bú
thõn thit keo sn vi ng bo, ng chớ.
“Dù ai thay ngựa giữa dòng
Đời ta vẫn ngọn cờ hồng cứ đi
Vẫn là ta đó những khi
Đầu voi ra trận cứu nguy giống nòi
Bao trùm lên toàn bộ sáng tác thơ của Tố Hữu là vì lý tưởng cách mạng, vì cuộc đấu tranh giành độc lập dân
tộc, tự do và hạnh phúc cho nhân dân, vì lương tâm, chính nghĩa, công lý và lẽ phải trên đời Và một trong
những giá trị tiêu biểu của thơ Tố Hữu là tính hướng thiện được biểu lộ vừa thầm kín, tinh tế, vừa sâu sắc,
đậm đà qua 6 tập thơ nổi tiếng: Từ ấy, Việt Bắc, Ra trận, Gió lộng, Máu
Bài thơ “Từ ấy” được Tố Hữu sáng tác vào tháng 7/1938; nhan đề bài thơ trở thành tên tập thơ đầu của ông.
Có thể nói ” Từ ấy” là tiếng hát của người thanh niên yêu nước Việt Nam giác ngộ lí tưởng Mác Lê Nin trong
ngày hội lớn của cách mạng:
Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ
Mặt trời chân lí chói qua tim
Hồn tôi là một vườn hoa lá
Rất đậm hương và rộn tiếng chim
“Từ ấy” là một thời điểm lịch sử đã trực tiếp tác động đến cuộc đời nhà thơ khi được giác ngộ chủ nghĩa Mác
– Lênin, một kỷ niệm sâu sắc của người thanh niên yêu nước bắt gặp lí tưởng Cách mạng,Trong buổi ban đầu
ấy, những người thanh niên như Tố Hữu dù có nhiệt huyết nhưng vấn chưa tìm được đường đi trong kiếp

giai cấp tiểu tư sản tự giác và quyết tâm gắn bó vớI mọi người:
Tôi buộc hồn tôi với mọi người
Để tình trang trải với trăm nơi
Để hồn tôi với bao hồn khổ
Gần gũi bên nhau thêm mạnh khối đời.
“Buộc” và “trang trải”là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau nhưng nó đều nằm trong nhận thức mới về lẽ
sống của Tố Hữu. “Buộc” là đoàn kết gắn bó, tự nguyện gắn bó đời mình với nhân dân cần lao, với hết thảy
nhân dân lao động Việt Nam
Để tình trang trải với trăm nơi
Xác định vị trí của mình là đứng trong hàng ngũ nhân dân lao động chưa đủ, Tố Hữu còn biểu hiện một tinh
thần đoàn kết, tình cảm nồng thắm, chan hòa với nhân dân.Tình yêu người, yêu đời trong Tố Hữu đã nâng lên
thành chủ nghĩa nhân đạo cộng sản.Nhà thơ muốn được như Mác: “Vì lẽ sống, hy sinh cho cuộc sống – Đời
với Mác là tình cao nghĩa rộng”., mong ước xây dựng một khối đời vững chắc làm nên sức mạnh quần chúng
cách mạng.Từ đó Tố Hữu đã thể hiện niềm hãnh diện khi được là một thành viên ruột thịt trong đại gia đình
những người nghèo khổ bất hạnh:
Tôi đã là con của vạn nhà
Là em của vạn kiếp phôi pha
Là anh của vạn đầu em nhỏ
Không áo cơm cù bấc cù bơ.
Tố Hữu nguyện sẽ đứng vào hàng ngũ những người “than bụi, lầy bùn”là lực lượng tiếp nối của “vạn kiếp
phôi pha”, là lực lượng ngày mai lớn mạnh của “vạn đầu em nhỏ”,để đấu tranh cho ngày mai tươi sáng.Điệp
từ “là” được nhắc đi nhắc lại, nó vang lên một âm hưởng mạnh mẽ lắng đọng trong tâm hồn ta một niềm cảm
phục, quý mến người trai trẻ yêu đời, yêu người này.
Với một tình cảm cá nhân đằm thắm, trong sáng, “Từ ấy” đã nói một cách thật tự nhiên nhuần nhụy về lí
tưởng, về chính trị và thật sự là tiếng hát của một thanh niên, một người cộng sản chân chính luôn tuôn trào
trong mình mạch nguồn của lí tưởng cách mạng.
Bài thơ “Từ ấy” của Tố Hữu là một bài thơ vừa có tính triết lý sâu sắc, vừa rất gần gũi, bình dị, thân thuộc.
Sau mấy chục năm đọc lại, những vần thơ đó vẫn là một câu hỏi thấm thía mà những người cộng sản hôm
nay không thể không suy ngẫm một cách nghiêm túc để tự mình tìm ra lời giải đáp thấu đáo. Giữa cái chung
và cái riêng, giữa cộng đồng – tập thể và cá nhân, giữa vật chất tầm thường và tinh thần – tư tưởng của người