Thanh Hải là một trong những nhà thơ tiêu biểu của văn chương cách mạng miền
Nam thời chống Mĩ cứu nước. Ông sinh ra, sống, chiến đâu gắn bó với miền Thừa
Thiên – Huế. Thơ của ông là tiếng lòng của đồng bào Trị Thiên – Huế lúc cất lên
tiếng thét căm hờn tố cáo tội ác giết người của giặc, lúc thủ thỉ khúc tâm tình của
đồng bào, chiến sĩ, lúc tha thiết một niềm kính yêu Bác Hồ… Những bài Mồ anh
hoa nở, Núi vẫn nhớ người vẫn thương, Cháu nhớ Bác Hồ, A Vầu không chết…
của ông được nhiều người tìm đọc với bao xúc động, mến thương. Thời gian này
thơ Thanh Hải đã được tặng giải thưởng văn học Nguyễn Đình Chiểu.
Sau khi thống nhất đất nước, ông tham gia lãnh đạo Hội văn nghệ Bình – Trị –
Thiên song không ngừng sáng tác. Bài Mùa xuân nho nhỏ và một số bài thơ khác
của ông đã được dư luận đánh giá là tác phẩm hay, phản ánh tâm hồn lạc quan, cái
nhìn tươi trẻ của người Việt Nam trong giai đoạn xây dựng đất nước.
Bài Mùa xuân nho nhỏ được Thanh Hải viết vào tháng 11-1980. Lúc đó đất nước
đang có những khó khăn: chiến tranh biên giới, nền kinh tế chưa ra khỏi chính
sách bao cấp… song công cuộc kiến thiết vẫn rộn ràng khắp nơi. Bài thơ đã phản
ánh được tâm trạng của nhân dân ta: vui phóng khoáng, bay bổng nhưng không
phải không còn những trăn trở. Vì lẽ đó bài thơ đã mau chóng được bạn đọc yêu
mến, được phổ nhạc và bài hát lập tức được nhiều người ưa thích.
Bài Mùa xuân nho nhỏ giàu nhạc điệu. Có lẽ chính thể thơ năm chữ cùng với cách
gieo vần đầy biến hóa tạo cho bài thơ một ưu thế diễn tả niềm vui có phần nhí
nhảnh yêu đời của “mùa xuân nho nhỏ” kia. Cái nhạc điệu của ngôn từ lại được
nâng lên bởi chất nhạc, chất thơ của những hình tượng đẹp trong bài. Hãy đọc lại
khổ thơ đầu để có thể thấy hết sự hòa quyện giữa nhạc và thơ trong từng chữ, từng
dòng:
Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng.
Trong khổ thơ này có chim và hoa, chim hót vang trời, hoa tím biếc; có trời và

….
Ta làm con chim hót
Ta làm một nhành hoa
Ta nhập vào hòa ca
Một nốt trầm xao xuyến.
Ở đây, “ta” là nhà thơ và cũng là tất cả mọi người. Sự chuyển đổi của nhân vật trữ
tình không có sự gượng gạo, giả dối. Đọc khổ thơ, chúng ta vẫn thấy một cách
diễn đạt hào hứng, sảng khoái và tự nhiên. Ta làm con chim, làm một cành hoa,
làm một nốt trầm, ta trở thành người mang lại niềm vui cho cuộc đời một cách
khiêm tốn, đáng yêu.
Ở hai khổ thơ cuối, mùa xuân được chuyển thành mùa xuân của lí tưởng, của tiếng
lòng cao cả. Đây là tiếng hát của con người muốn cống hiến sức mình cho cuộc
sống cách mạng, cho đất nước không biết đến tuổi tác, coi đó là niềm ủi và lẽ
sống. Nhân vật trữ tình lúc này không còn là “tôi” hay “ta” nữa, bỗng biến thành:
Một mùa xuân nho nhỏ
Lẵng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc.
Cái công việc “lặng lẽ dâng cho đời” dù ở lứa tuổi nào đâu có còn là của riêng ai.
Nó là khát vọng sống của cả một thời đại, của tôi, của bạn, của cả thế hệ chúng ta.
Chính sự chuyển đổi như vậy của nhân vật trữ tình đã làm cho hai khổ thơ cuối tuy
vẫn được diễn tả bằng giọng thơ nhỏ nhẹ nhưng lại mang sức khái quát lớn, có ý
nghĩa triết lí.
Mùa xuân nho nhỏ là một bài thơ hay vì đã nói được những tình cảm lớn, những
xúc động lớn của chính tác giả và của cả một thời đại.