BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH T TP.HCM

LÊ TH THU TRÚC MT S GII PHÁP XÂY DNG VÀ HỒN THIN H
THNG K TỐN TRÁCH NHIM TI CƠNG TY
C PHN DÂY CÁP IN VIT NAM ( CADIVI) CHUN NGÀNH: K TỐN - KIM TỐN
MÃ S : 60.34.30

LUN VN THC S KINH T

NGI HNG DN KHOA HC
PGS.TS. PHM VN DC
Thành ph H Chí Minh Tháng 10 - 2010
96

2.2.1. Phân cp qun lý ti Công ty CP CADIVI 35
2.2.1.1. Chc nng, nhim v ca các phòng ban. 35
2.2.1.3 c đim t chc b máy k toán ti Công ty CP CADIVI 37
2.2.2. Các công c đánh giá thành qu qun lý ti Công ty CADIVI 39
2.2.2.1. Thc trng công tác lp d toán ti CADIVI 39
2.2.2.2. Các ch tiêu đo lng thành qu hot đng ca các trung tâm 46
2.2.2.3. H thng báo cáo b phn 53
2.2.3. ánh giá thc trng t chc công tác k toán trách nhim ti CADIVI.
54
2.2.3.1. u đim 54
2.2.3.2. Nhc đim 55
Kt lun chng 2 60
CHNG 3: MT S GII PHÁP XÂY DNG VÀ HOÀN THIN H
THNG K TOÁN TRÁCH NHIM TI CÔNG TY CADIVI 61
3.1. Mt s quan đim, nguyên tc đnh hng hoàn thin h thng k toán
trách nhim ti Công ty CADIVI. 61
3.1.1. Mt s quan đim xây dng h thng k toán trách nhim 61
3.1.1.1 La chn mô hình qun lý phù hp: 61
3.1.1.2 T chc h thng thông tin phù hp: 62
3.1.2 Nguyên tc đnh hng xây dng h thng k toán trách nhim. 63
3.2. Mt s gii pháp xây dng và hoàn thin k toán trách nhim ti Công ty
c phn CADIVI. 64
3.2.1. Gii pháp nâng cao nhn thc ca ngi qun lý v lý lun k toán
trách nhim 65
3.2.2. Gii pháp hoàn thin t chc qun lý 65
3.2.2.1 T chc các trung tâm trách nhim 65
3.2.2.2 Xác đnh trách nhim nhà qun tr trong vic điu hành doanh nghip
và hoch đnh chin lc ca công ty 68
98
3.2.2.3 Xây dng các tiêu chí đo lng mc đ thành công ca chin lc

Cáp in Vit Nam (CADIVI) kt hp vi tham kho các công trình khoa hc đã
công b, lun vn h thng hoá nhng lý lun c bn v k toán trách nhim, đng
thi phân tích, so sánh gia lý lun và thc tin nhm rút ra nhng nhn xét, đánh
giá thc trng, t đó đ xut các gii pháp đ hoàn thin t chc h thng k toán
trách nhim ti Công ty CADIVI.
2. i tng và phm vi nghiên cu:
 tài nghiên cu đc thc hin trong phm vi công tác t chc h thng k
toán trách nhim ti công ty CP Dây Cáp in Vit Nam- mt mô hình doanh
nghip nhà nc chuyn sang công ty c phn bt đu t nm 2007. Trong đó đi
2
tng nghiên cu bao gm các trung tâm trách nhim, các ch tiêu đánh giá, các
công c phân tích thông tin cho vic ra quyt đnh ca các cp qun lý, đng thi
đánh giá thành qu qun lý trong doanh nghip.
3. Các phng pháp và k thut nghiên cu:
Lun vn da trên c s phng pháp lun duy vt bin chng và duy vt lch
s kt hp s dng các phng pháp thu thp d liu và phân tích d liu đ rút ra
nhng đánh giá và nhn xét v đi tng nghiên cu. Phng pháp thu thp d liu
c bn là phng pháp thu thp thông tin bng các ngun tài liu có sn, ch yu là
ngun thông tin t các phòng ban trong doanh nghip nh phòng k toán, phòng k
hoch, phòng thng mi sn xut, phòng bán hàng,…và ngun tài liu thu thp t
bên ngoài nh các giáo trình v k toán qun tr, các tp chí chuyên ngành, các công
trình khoa hc đã công b có ni dung liên quan,…Trên c s ngun tài liu, thông
tin đã thu thp đc, tác gi tin hành nghiên cu, phân tích, so sách và thng kê đ
rút ra nhng mt tn ti trong t chc h thng k toán trách nhim ca Công ty
CADIVI, t đó đ xut các gii pháp hoàn thin.
4. Ý ngha khoa hc và ý ngha thc tin:
- Ý ngha khoa hc: H thng hoá mt s khái nim, nhng lý lun c bn v
k toán trách nhim.
- Ý ngh
a thc tin: Công trình nghiên cu góp phn xây dng và hoàn thin

(Responsibility Accounting) đ
phân loi cu trúc t chc thành các trung tâm trách nhim, trên c s đó đánh giá
kt qu ca tng b phn da trên trách nhim đc giao cho b phn. Vy k toán
trách nhim là gì? Mc tiêu ca k toán trách nhim là gì?
H thng k toán trách nhim là h thng k toán đc thit lp đ ghi nhn,
đo lng kt qu hot đng ca tng b phn trong t chc, trên c s đó lp các
báo cáo thc hin nhm phc v cho các nhà qun lý kim soát hot đng và chi phí
ca h. Hay nói cách khác:
K toán trách nhim là h thng k toán tp hp kt qu
theo tng lnh vc thuc trách nhim cá nhân nhm giám sát và đánh giá ca tng
b phn trong t chc.
Mc tiêu ca h thng k toán trách nhim là nhm đm bo s dng hu
hiu và hiu qu các ngun lc ca t chc. Tính hu hiu bao gm vic hoàn thành
nhng gì t chc mun làm. Tính hiu qu bao gm vic hoàn thành các mc tiêu
ca t chc vi chi phí thp, th hin b
ng lng đu ra đt đc trên mt đn v
đu vào. Nh vy, mt t chc có th hot đng hu hiu mà không hiu qu và
ngc li. u ra thng đc đo lng bng doanh thu, đu vào thng đo lng
bng chi phí.
1.1.2. C s hình thành k toán trách nhim.
Vic hình thành h thng k toán trách nhim phi xut phát trc ht t yêu
c
u qun lý ca mi t chc, mi doanh nghip. Mt s nghiên cu thc nghim đã
ch ra rng hu ht các doanh nghip cho rng cn thit mt h thng k toán trách
5
nhim cn c vào các c s sau:
- Quan đim phân quyn cho qun lý và mc đ phân quyn.
- Doanh nghip ln, t chc có s phân cp qun lý.
- Doanh nghip kinh doanh nhiu ngành ngh, lnh vc hoc đa dng hóa sn
phm.

đ hn ch ri ro và đ sc cnh tranh vi các doanh nghip nc ngoài. Do đó,
hin nay các doanh nghip ln ca Vit Nam đã và đang ngh đn chin lc phát
trin lâu dài, coi k toán qun tr là công c không th thiu đ thc hin qun tr
doanh nghip. Và h đã áp dng mô hình này. Vic s dng k toán trách nhim s
có nhng li ích nh sau:
- Vic phân chia các trung tâm trách nhim s to ý tng cho lãnh đo công
ty trong vic thit lp mt mô hình c cu tt nht cho t chc, phân chia trách
nhim qun lý, lp k hoch, phân tích, báo cáo tách bch theo nhóm hot đng
nhm phát huy ti đa ngun lc và thun tin cho qun lý. Mt tp đoàn sn xut
ln có th xác đnh các nhà máy lp ráp là các trung tâm chi phí, công ty phân phi
là trung tâm doanh thu, các công ty con trc thuc tp đoàn là các trung tâm li
nhun; công ty m đu t vào các công ty con và công ty bt đng sn phát trin h
thng ca hàng, chi nhánh trc thuc là các trung tâm đu t.
- K toán trách nhim da trên qun tr mc tiêu, các k thut tài chính v lp
d toán ngân sách cn đc s dng, ngân sách cn đc giám sát và theo dõi liên
tc gia k hoch vi thc t. Do đó cng đòi hi k thut phân tích các khon bin
đng nh chi phí nguyên vt liu trc tip, nhân công trc tip, chi phí sn xut
chung, chi phí bán hàng, chi phí qun lý, chi phí tài chính, phân tích bin đng
doanh thu….
Tt c các trung tâm trách nhim s phi cùng làm k hoch ngân sách, cân
đi vi k hoch kinh doanh, k hoch s dng ngun lc. Vic lp k hoch cng
cn phi đc thit k chi tit cho các khon giao dch ni b đ tin hành loi tr,
thun tin cho vic tng hp thành mt k hoch hp nht ca tp đoàn.
7
1.2. Ni dung ca k toán trách nhim
1.2.1. Các trung tâm trách nhim:
Trung tâm trách nhim là mt b phn trong t chc ni mà nhà qun tr b
phn chu trách nhim v vic hoàn thành ca b phn mình.
Trong k toán trách nhim, các trung tâm trách nhim ch yu đc phân chia
theo chc nng tài chính. ó là trung tâm chi phí, trung tâm doanh thu, trung tâm

/b phn ca t chc trong đó nhà qun lý ch chu trách nhim
v doanh thu cn to ra, không chu trách nhim v li nhun và vn đu t.
Trung tâm doanh thu có quyn quyt đnh công vic bán hàng trong khung giá c
cho phép đ to ra doanh thu cho đn v.
1.2.1.3 Trung tâm li nhun:
Trung tâm li nhun là trung tâm trách nhim mà nhà qun tr phi chu trách
nhim vi kt qu sn xut và tiêu th c
a trung tâm. Do vy, nhà qun tr đc
quyn quyt đnh v nhng vn đ nh đnh giá, marketing, sn lng sn xut,
ngun cung cp, c cu bán hàng v.v… Nhà qun lý trung tâm li nhun còn đc
giao qun lý và s dng mt s vn ca ca t chc cùng nhim v to ra li nhun
t vic s dng hiu qu ngun vn đó. Mi s đu t thêm vn cho trung tâm đu
nm ngoài phm vi quyn hn và trách nhim ca nhà qun lý trung tâm li nhun.
c xp vào loi trung tâm li nhun là các đn v kinh doanh trong t chc nh
các công ty ph thuc, các chi nhánh v.v …
1.2.1.4 Trung tâm đu t:
Là trung tâm trách nhim mà nhà qun tr ngoài vic phi chu trách nhim
vi chi phí, doanh thu, li nhun ca trung tâm còn phi chu trách nhim vi vn
đu t
 và kh nng huy đng các ngun tài tr. Do vy, nhà qun tr trung tâm đu
t đc quyn ra các quyt đnh v lng vn s dng đ đu t sn xut kinh
doanh và có trách nhim kim soát hiu qu đu t thông qua mi liên h gia li
nhun và tài sn s dng đ to ra li nhun đó.
9
1.2.2. Các công c s dng đ đánh giá trách nhim qun lý:
1.2.2.1. Lp d toán.
a) Khái quát v d toán
D toán là tng th các d tính đc th hin qua mt c cu nht đnh thông
qua vic c th hoá bng con s ni dung ca các k hoch, d án. Lp d toán sn
xut kinh doanh là vic lp d kin chi tit nhng ch tiêu trong h th

t đó đm bo cho nhà qun tr bit đc thc cht v quá trình sn xut ca
doanh nghip đ t đó có các điu chnh cho phù hp
- D toán sn xut kinh doanh kt hp toàn b hot đng ca doanh nghip
da trên cn c t nhiu hot đng ca các b phn khác nhau, nh vy d
toán đm bo cho k hoch ca tng b phn phù hp vi mc tiêu chung ca
doanh
nghip.

b) D toán dài hn và d toán ngn hn:
S
 khác nhau c bn gia d toán ngn hn và d toán dài hn là thi gian
và vn đ k thut phân tích và các x lý đi vi nhân t thi gian ( hin giá ca
đng tin, nh hng ca ri ro, tính không chc chn )
D toán dài hn: D toán mang tính cht k hoch dài hn thng liên quan
nhiu đn vic thay đi kh nng sn xut ca doanh nghip, nh vic đu t to ra
các ngun lc mi cho doanh nghip. Trong các doanh nghip sn xut d toán dài
hn chính là vic lp chin lc sn xut kinh doanh gm: u t các d án xây
dng m rng nhà xng , đu t mua mi hoc thay th máy móc thit b phc v
cho sn xut., m rng quy mô sn xut chim lnh th trng trong và ngoài nc.
Các d án đu t dài hn đòi hi khon đu t ln thc hin trong mt thi gian
dài to tin đ cho s thành công ca doanh nghip trong tng lai.
c đim ca vn đu t: u t chính là vic b vn vào mt d án nhm
mc đích thu li nhun trong tng lai vi thi gian thu hi vn đu t vt
quá mt k k
toán.
Ni dung lp d toán đu t: Do nhng đc đim trên vic lp d toán đc
đt ra ho nhà qun tr cp trên vi ni dung sau:
11
- D toán vn.
- Thi gian thu hi vn.

Báo cáo b phn thng lp theo cách ng x ca chi phí, trình bày di hình
thc s d đm phí, phân loi chi phí theo tiêu thc bin phí - đnh phí và chi phí
kim soát đc - chi phí không kim soát đc, chi phi phân b - chi phí không
phân b. Lp báo cáo b phn theo cách này có tác dng thit thc giúp cho vic
phân tích, đánh giá các mt hot đng ca b phn nói riêng và ca toàn t chc nói
chung.
Báo cáo b phn thng đc lp  nhiu mc đ hot đng hoc nhiu phm
vi khác nhau, chúng phn ánh tình hình ca mt mc đ hot đng hoc mt phm
vi hot đng c th ca t chc.
Báo cáo b phn càng tin lên cp qun lý cao hn càng gim dn chi tit. 
cp qun lý cao nht trong mt t ch
c có th nm đc toàn b tình hình hot đng
ca t chc, đnh k các trung tâm trách nhim t cp thp nht phi báo cáo dn
lên các cp cao hn trong h thng v nhng ch tiêu tài chính ch yu ca trung
tâm trong mt báo cáo đc gi là báo cáo thc hin (performance report).
Mt báo cáo thc hin trình bày các s liu d toán, s liu thc t và s
chênh lch nhng ch tiêu tài chính ch yu phù hp theo tng loi trung tâm trách
nhim. Thông qua các báo cáo thc hin, nhà qun lý s kim soát đc các hot
đng ca t chc mt cách hiu qu.
Các loi báo cáo thc hin:
- i vi trung tâm chi phí: Báo cáo tình hình thc hin chi phí
- i vi trung tâm doanh thu: Báo cáo tình hình thc hin doanh thu
- i vi trung tâm li nhun: Báo cáo thu nhp theo s d đm phí
- i vi trung tâm đu t: Báo cáo thu nhp theo vn đu t

c/. S vn đng thông tin trong h thng k toán trách nhim:
13
Cu trúc ca h thng báo cáo thc hin bt đu t cp qun lý thp nht và
xây dng ngc lên cp qun lý cao nht. Mi nhà qun lý trong t chc nhn
đc báo cáo thc hin ca chính b phn ca mình qun lý và các báo cáo thc

phn và đnh phí chung.
nh phí b phn: là nhng khon đnh phí gn bó riêng bit vi tng b
phn, phát sinh và tn ti vi cùng b phn đó nh: lng công nhân qun lý, khu
hao thit b ca b phn.
nh phí chung: Là nhng khon đnh phí không g
n bó riêng bit vi tng
b phn, hoc không trc thuc bt k b phn riêng r nào mà phát sinh vì s tn
ti hoc vì hot đng ca nhiu b phn. nh phí chung đc phân b theo nguyên
tc gián tip, còn đnh phí b phn thuc b phn nào thì đc phân b ngay cho
b phn đó theo nguyên tc trc tip.
Ví d mt s tiêu thc phân b chi phí:

B PHN PHC V TIÊU THC PHÂN B
Cn tin
Bo
v
K
toán
ng lc
Qun đc
Giao nhn – kho vn
Qun lý doanh nghip
S lng nhân viên
Din tích chu trách nhim
S gi lao đng
Nng lc phc v ( ca máy, kwh)
S nhân viên
S lng vn đn
S gi lao đng
Ngun: Phm Vn Dc, 2006, K toán qun tr.

t vi chi phí đnh mc, phân tích bin đng và xác đnh các nguyên nhân ch
quan, khách quan tác đng đn tình hình thc hin đnh mc chi phí. =
T l li nhun trc thu và
tr lãi / Tài sn bình quân
Li nhun trc thu và tr lãi
Giá tr tài sn bình quân
16
- Trung tâm chi phí d toán (discretionary expense center): là trung tâm chi
phí mà đu ra không th lng hóa đc bng tin mt cách chính xác và mi quan
h gia đu ra vi đu vào  trung tâm này không cht ch. in hình v trung tâm
chi phí này là các phòng ban thuc b phn gián tip nh phòng nhân s, phòng
tng hp, phòng k toán,…Các khon chi phí thng đc đt ra c đnh cho mi
phòng ban, s thay đi nu có ca các khon chi phí này cng không làm nh
hng đn nng sut  các phân xng sn xut. Các trung tâm chi phí này đc
đánh giá nh sau:
 V mt hiu qu: đc đánh giá thông qua vic so sánh gia đu ra và mc
tiêu phi đat đc ca trung tâm.
 V mt hiu nng: đc đánh giá ch yu da vào vic đi chiu gia chi
phí thc t phát sinh và d toán ngân sách đã đc duyt. Thành qu ca các nhà
qun lý b phn này s
đc đánh giá da vào kh nng kim soát chi phí ca h
trong b phn.
Nhìn chung, phng pháp đánh giá trung tâm chi phí này là phng pháp phân
tích nhân t bin đng:
Bin đng v lng = Giá đnh mc x ( lng thc t - lng đnh mc).
Bin đng v giá = Lng thc t x ( Giá thc t - giá đnh mc ).
Kt qu phân tích s cung cp thông tin cho nhà qun tr bit đc nguyên

qua mi quan h vi giá bán và lng bán.
Khi đánh giá kt qu ca mt trung tâm li nhun, trc tiên KTQT s thc
hin đánh giá theo các ch tiêu c bn sau:
- Mc li nhun thc hin so vi k hoch đc giao (s tuyt đi và s tng
đi).
* Mc tng / gim li nhun = LN thc t - LN k hoch
* T l
hoàn thành k hoch li nhun = LN thc t / LN k hoch
Do li nhun là phn còn li ca doanh thu sau khi đã tr chi phí, nên doanh
thu và chi phí là hai nhân t có nh hng trc tip đn li nhun.  đánh giá
18
chính xác kt qu ca mt trung tâm li nhun, KTQT trc ht s xác đnh phm
vi chi phí mà nhà qun tr trung tâm có th kim soát đc ri áp dng phng pháp
phân tích bin đng chi phí nh phng pháp áp dng  các trung tâm chi phí. i
vi ch tiêu doanh thu, KTQT đánh giá hai khía cnh:
- Có đt đc mc tiêu th d toán hay không?
- Giá bán có đúng nh d toán hay không?
- C cu hàng bán có đúng nh d toán hay không? (trng hp kinh doanh
nhi
u loi sn phm).
Khi đánh giá chênh lch (nu có) gia doanh thu thc hin so vi doanh thu
d toán, KTQT thc hin phân tích xác đnh các nhân t nh hng đn doanh thu
theo công thc:
∑ P
1
Q
1
∑ P
1
Q

Công thc (2) phn nh nh hng ca lng bán
Vi ∑ P
1
Q
1
- Doanh thu thc hin
∑ P
0
Q
0
- Doanh thu d toán
P
1
- Giá bán thc hin
P
0
- Giá bán d toán
Q
1
- Lng bán thc hin
Q
0
- Lng bán d toán
d) Các ch tiêu đánh giá Trung tâm đu t:
Mc tiêu quan trng ca bt k doanh nghip kinh doanh nào là ti đa hoá li
nhun và s dng vn đu t có hiu qu. i vi trung tâm này, ngoài ch tiêu t
l li nhun trc thu và tr lãi / giá tr tài sn bình quân tính cho toàn b t chc,
==
x
19

cách tng t l sn phm sinh li cao trong c cu đó. Nh vy, t l lãi trên doanh
thu tng và ROI cng tng theo.
20
Nhân t (2) phn ánh tính hiu qu ca vic s dng vn, th hin bng t l
tao ra doanh thu ca tng đng vn. Mi đng vn càng to ra nhiu đng doanh
thu thì vic s dng vn càng hiu qu. Nu h s quay vòng vn tng mà các yu
t khác không đi thì ROI s tng. Thí d, mt b phn có th làm tng doanh thu
bng các đt khuyn mãi đc bit hoc bng vic gim hàng tn kho, c hai cách
này đu làm tng h s quay vòng vn.
Li nhun đc s dng trong công thc là lãi thun trc thu thu nhp và
trc khi tr tin li. Lý do s dng ch tiêu lãi thun t hot đng là đ phù hp
vi doanh thu và vn hot đng đã to ra nó và đ làm c s xác đnh s ln quay
vòng vn.
Vn hot đng bao gm tin mt, các khon phi thu, các khon tn kho, máy
móc thit b và các khon vn khác đc s dng trong quá trình hoat đng sn
xut kinh doanh ca t chc. Vn hot đng đc s dng trong c cu xác đnh
ROI  điu kin bình thng là vn bình quân gia đu nm và cui nm. Nu có
bin đng v vn đu t thì phi tính bình quân tng tháng trong nm. Nhng
khon vn không đc xp vào loi vn hot đng là giá tr đt đai đ xây dng
nhà xng trong tng lai hoc giá tr tài sn c đnh thuê ngoài.
Các bin pháp làm tng ROI
Da vào vic phân tích các yu t cu thành nên ch tiêu ROI đã đc trình
bày  trên, ta thy có th tng ch tiêu ROI bng các bin pháp sau đây:
- T
ng doanh thu (chi phí có th không đi hoc gim xung): doanh thu tng
trong khi chi phí không đi hay gim xung s làm mc li nhun tng lên. Do li
nhun nm  phn t s trong công thc xác đnh ROI, nên vic li nhun tng s
làm tng ROI.
- Gim chi phí hot đng (doanh thu không đi hoc tng): Trong bin pháp
này, các nhà qun tr c gng gim các khon chi phí hot đng mà mc tiêu ch

này đã che m kh nng khuyn khích gia tng đu t vi con s li nhun tuyt
đi cn đt đc. Suy cho cùng mc tiêu ti đa hóa li nhun mi là mc tiêu cui

Trích đoạn T ch c các trung tâm trách nh im Hồn th in các báo cáo ca trung li nh un

---