B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM
NGUYN TH QUÝ GII PHÁP NÂNG CAO HIU QU HOT NG
TÍN DNG BT NG SN CA CÁC NGÂN HÀNG THNG MI
TRÊN A BÀN THÀNH PH H CHÍ MINH CHUYÊN NGÀNH KINH T TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG
MÃ S: 60.31.12
LUN VN THC S KINH T
c trng ca th trng bt đng sn 7
1.2.3 Cu trúc ca th trng bt đng sn 8
1.2.4. Các nhân t nh hng đn th trng bt đng sn 11
1.3. Hot đng tín dng bt đng sn ca các ngân hàng thng mi 13
1.3.1. Khái nim v tín dng bt đng sn 13
1.3.2
c trng ca tín dng bt đng sn 14
1.3.3. Các ch th tham gia hot đng tín dng bt đng sn 16
1.3.4. Ch tiêu đánh giá hiu qu tín dng BS 17
1.3.5. Thm đnh tín dng BS 18
1.3.6. Ri ro tín dng trong cho vay bt đng sn 19
1.4. Cuc khng hong tín dng bt đng sn M và bài hc kinh nghim
cho Vit Nam 23 - 2 -
CHNG 2: TÌNH HÌNH THC HIN HOT NG TÍN DNG CA
CÁC NGÂN HÀNG THNG MI TI THÀNH PH H CHÍ MINH
I VI LNH VC BT NG SN 27
2.1. Nhng bin đng v th trng bt đng sn trong thi gian qua 27
2.2. ánh giá chung v tình hình huy đng và cho vay vn ca h thng
ngân hàng thng mi 30
2.3. Thc trng hot đng tín dng bt đng sn ca các ngân hàng
th
ng mi ti thành ph H Chí Minh 33
2.3.1. Phân tích nhng bin đng v d n cho vay bt đng sn 33
2.3.2. Thc trng th chp bt đng sn 39
2.3.3. Ri ro trong cho vay BS trên đa bàn thành ph H Chí Minh 40
2.3.3.1. Phân tích v thc trng ri ro trong cho vay bt đng sn 40
2.3.3.2. Thc trng v n xu 44
nc 79
3.5. nh hng nghiên cu chính sách nh
m kim soát ri ro tín dng bt
đng sn 80
KT LUN . 82
TÀI LIU THAM KHO DANH MC CÁC BNG, BIU, HÌNH V
1. Biu đ 2.1: Tc đ tng trng ngun vn huy đng ca các NHTM trên
đa bàn đn ht tháng 9/2010 31
2. Bng 2.1: Lãi sut c bn ca Vit Nam qua các nm 32
3. Biu đ 2.2: Tc đ tng trng t trng d n cho vay/vn huy đng ca
các NHTM trên đa bàn đn ht tháng 9/2010 32
4. Biu đ 2.3: Tc đ tng d
n BS qua các nm 34
5. Bng 2.2 : C cu d n BS ca các NHTM trên đa bàn 38
6. Bng 2.3: Lãi sut cho vay theo thi gian đi vi BS ca mt s ngân
hàng ti thành ph H Chí Minh 39
7. Biu đ 2.4. T l n xu ca các NHTM trên đa bàn 45
chp nhà đt di chun M, trong thi k hu khng hong các ngân hàng
Vit Nam đang phi t tìm ra hng đi hiu qu trong hot đng cho vay có đ
ri ro khá cao này. Vì vy tìm hiu thc trng và đ ra nhng gii pháp nhm
phát trin hiu qu ho
t đng tín dng bt đng sn là vic cn thit nhm giúp
các NHTM tng cng h thng qun tr, đm bo an toàn tài sn và n đnh
hot đng trong dài hn. Do đó tôi chn đ tài “Gii pháp nâng cao hiu qu
hot đng tín dng bt đng sn ca các ngân hàng thng mi trên đa
bàn Tp. H Chí Minh” đ làm đ tài nghiên cu. - 2 -
2. MC TIÊU NGHIÊN CU
Trên c s nghiên cu nhng vn đ mang tính lý lun v th trng bt đng
sn và tín dng bt đng sn đ tài tp trung gii quyt 3 vn đ ln:
- Làm rõ nhng vn đ v mt lý lun v bt đng sn, th trng bt đng sn
và tín dng bt đng sn
- Phân tích và đánh giá thc trng v hot đng tín dng bt đng sn ca các
ngân hàng thng mi trên đa bàn thành ph H Chí Minh đt trong mi quan h vi
các yu t v mô khác
- Phát trin hiu qu hot đng tín dng gn lin vi vic nâng cao cht lng
và hn ch ri ro.
3. I TNG VÀ PHM VI NGHIÊN CU
- i tng nghiên cu: Hot đng tín dng bt đng sn ca các ngân hàng
thng mi và th trng bt đng sn ti thành ph H Chí Minh
- Phm vi nghiên cu: tài s dng s liu liên quan trong khong thi gian t
đu nm 2007 đn tháng 9/2010.
4. PHNG PHÁP NGHIÊN CU
- 4 -
CHNG 1
KHÁI QUÁT V TH TRNG BT NG SN VÀ
TÍN DNG BT NG SN
1.1. Khái nim bt đng sn
1.1.1. Khái nim
mi quc gia trên th gii hin nay đu có s phân chia tài sn thành đng sn
và bt đng sn. Theo quan đim ca Vit Nam thì bt đng sn đc hiu theo ngha
bao gm:
- t đai
- Nhà , công trình xây dng gn lin vi đt đai, k c các tài sn gn lin vi
nhà , công trình xây dng đó
- Các tài sn khác gn lin vi đt đai
- Các tài sn khác do pháp lut quy đnh
Vy: bt đng sn là tài sn không có kh nng di di,bao gm đt đai và nhng tài sn
gn lin vi đt đai đc xác đnh bi v trí đa lý ca đt
1.1.2. Phân loi bt đng sn
Bt đng sn đc phân loi ph bin theo hai cách sau
Th nht: Theo Bách khoa toàn th m thì bt đng sn có th phân làm ba loi:
- Bt đng sn có đu t xây dng
Gm nhng bt đng sn chính nh sau:
khin th trng BS gp phi mt s khó khn khi tin hành giao dch. Nhng bên
cnh đó vic quy hoch đt đai gn lin vi nhng d án đu t, các công trình công
cng khác cng to điu kin làm “nóng” th trng.
+ Các quy đnh, chính sách nh quy đnh v chuyn đi mc đích s dng đt;
nhng quy đnh v chiu cao, din tích đt xây dng, ranh l gii…
- Thi gian mua, bán giao dch dài, chi phí mua bán giao dch cao: bt đng sn là
tài sn có giá tr cao vì vy giao dch mua bán phi tn nhiu thi gian, chi phí nhm - 6 -
đm bo tính thn trng và an toàn. Mt khác vic mua bán phi thông qua mt trung
gian môi gii dn đn chi phí tng cao. Vic chuyn đi mc đích s dng đt phi
tuân theo các quy đnh ca nhà nc cng là mt nhân t chi phí mua bán giao dch tài
sn bt đng sn tng cao.
- Bt đng sn có tính thích ng và chu s nh hng ln nhau: bt đng sn di
dng các công trình xây dng trong quá trình s dng có th thay đi vào tng mc
đích s dng khác nhau mà không làm thay đi đc trng ca nó và vn đm bo đáp
ng đc nhu cu ca ngi tiêu dùng. Ví d mt tòa nhà xây dng cho mc đích đ
nhng cng có th cho thuê đ m vn phòng hot đng ca các công ty. Mt khác tài
sn bt đng sn còn có s nh hng ln nhau đc bit là mi quan h gia các công
trình thit k h tng k thut và h tng xã hi s làm tng thêm v đp và nâng cao
giá tr ca đt đai, giá tr các công trình khu vc đó. Ví d nh tài sn bt đng sn
nm gn k các khu d án, khu vui chi gii trí…
- Tính thanh khon thp: tài sn bt đng sn có giá tr rt cao và mang li li nhun
ln nhng liên quan đn nhiu th tc, vì vy vic quyt đnh mua bán rt mt thi
gian. Thc t cho thy, có nhng cá nhân s hu mt tài sn bt đng sn ln, giá tr
bng tin cao nhng khi cn tin thì h không th chia nh ngay ra đ bán đc.
- S can thip và qun lý cht ch ca nhà nc: Tài sn bt đng sn có tm quan
trng đi vi nn kinh t, chính tr, xã hi ca mt quc gia vì vy cn phi có s can
thip và qun lý ca nhà nc. iu này đc th hin thông qua h thng chính sách,
chng… BS.
- Thông tin v th trng BS.
1.2.2. c trng ca th trng bt đng sn
Th nht
: kém hoàn ho ca th trng BS. So vi th trng ca các hàng hóa
thông thng khác thì th trng BS đòi hi s can thip nhiu hn ca nhà nc ,
đc bit là trong công tác xây dng, quy hoch, trong vic xác lp quyn và bo h - 8 -
quyn s hu tài sn BS ca các cá nhân, t chc khi thc hin các giao dch v hàng
hóa BS.
Th hai:
Quá trình giao dch BS (mua, bán, cho thuê…) khá phc tp dn đn làm
tng các chi phí v thông tin, t vn, thm đnh, thanh toán…
Th ba
: S khan him ngày càng cao ca đt đai dn đn hin tng đu c trong kinh
doanh trên th trng BS. Vic đu c bên cnh nhng mt tích cc nh kích thích
các bên tham gia th trng to lp đim cân bng mi nhng cng bc l nhng tác
đng tiêu cc mà hu qu ca nó rt nng n. Kinh nghim ca cuôc khng hong n
nhà đt di chun M (nm 2007) cho thy vic đu c BS đã to ra tam giác n
nn gm ngân hàng, các nhà đu t kinh doanh và dân c đã dn đn nhng kt cc
khó lng trên phm vi toàn th gii.
Th t:
Th trng BS mang tính nhy cm cao trc nhng bin đng v kinh t,
chính tr, vn hóa, xã hi và b chi phi rt mnh bi yu t tâm lý.
Th nm: Là th trng giao dch loi hàng hóa BS – yu t đu vào quan trng nht
ca tt c các ngành sn xut, kinh doanh. Vì vy vic phát trin hiu qu th trng
BS s to điu kin thun li cho các nhà kinh doanh BS, các t chc s dng hàng
hóa BS vào kinh doanh trong các lnh vc ngành ngh khác nhau mt cách ti u
S dng BS th chp đòi hi phi có hot đng đnh giá BS trên c s giá c
th trng, tuy nhiên vic đnh giá BS th chp còn chu tác đng ln t hot đng
cung – cu v vn trên th trng. i vi nhng nc có th trng vn phát trin nh
Trung Quc, Singapore, các khon vay có th đc chuyn nhng. Khi các khon vay
đc chuyn nhng dn đn quyn nm gia các BS th chp cng phi thay đi
theo. i vi các khon vay không có kh nng hoàn tr khi th chp bng BS thì
ch n có quyn phát mãi BS th chp (vi giá thp hn giá th trng), đây là mt
hin tng din ra khá ph bin. Vì vy các giao dch liên quan đn BS làm tài sn
th chp hình thành nên th trng giao dch các BS làm tài sn th chp. - 10 -
- Th trng giao dch BS dùng đ góp vn liên doanh: Hin nay vic dùng
BS làm tài sn đ góp vn liên doanh (vi giá tr vn góp là giá tr ca BS) ngày
càng tr nên ph bin. Ngi có BS có th góp vn bng BS di hình thc liên
doanh hoc góp vn c phn. i vi các nc đang phát trin (trong đó có Vit Nam),
vic dùng BS làm vn góp liên doanh đ làm ngun vn đi ng thu hút các ngun
vn đu t, thu hút công ngh, tip thu kinh nghim qun lý t nc ngoài thông qua
các d án liên doanh. BS (ch yu là đt đai) dùng đ góp vn liên doanh làm hình
thành th trng giao dch BS dùng đ góp vn liên doanh.
Khi tham gia vào vic góp vn liên doanh, BS cn phi đc đnh giá trên c
s th trng, đng thi chu tác đng ca các yu t khác nh cung cu v vn, nhu
cu đu t, din bin th trng BS trong thi đim hin ti…
- Th trng các giao dch khác v BS: Ngoài các giao dch trên, hin nay
BS còn có mt s loi hình giao dch khác. Quá trình c phn hóa doanh nghip nhà
nc dn đn vic bán, chuyn dch quyn s hu các BS ca nhà nc thành BS
t nhân hoc s hu hn hp nhà nc và t nhân. Thc t hin nay nhiu doanh
nghip có giá tr BS chim t l ln trong giá tr doanh nghip. Vì vy, quá trình t
nhân hóa, c phn hóa doanh nghip nhà nc làm phát sinh nhng giao dch v BS.
1.2.3.2. Cn c vào trình t BS gia nhp th trng: thì th trng BS đc phân
nhà nc cn có nhng bin pháp nht đnh đi vi nhng d án quá thi hn mà
không cp giy ch quyn cho khách hàng nhm đm bo tính bn vng ca th trng.
i vi yu t tâm lý, ngi mua BS quan tâm đn ba li ích ch yu: li
nhun mang li sau khi mua, mua đ và kh nng cho thuê. Theo s liu thng kê,
trong nhng nm gn đây t l khách hàng mua BS đ sinh li chim 80%, mua đ
và cho thuê ch chim 20%. Khi lng cu v nhà trong mt thi k nht đnh tng
hay gim không phi ch vì lý do cu v nhà tng hay gim mà quan trng là k vng
v li nhun ca khách hàng bin đng nh th nào. Thc t cho thy trong nm 2008, - 12 -
2009 nu nhng công ty BS nào chuyn sang nhóm khách hàng mua BS đ và
cho thuê đu hot đng rt tt bt k cuc khng hong tài tài chính lan rng vì nhu
cu nhà và cho thuê còn rt ln. Nh vy yu t tâm lý cng to nên xu hng chn
cn h trong th trng BS hin nay. Do vy sn phm trong các d án đu t phi
phù hp vi s thích, th hiu, tp quán sinh hot, kh nng tài chính ca ngi mua có
nh vy vic tip cn vi th trng và ngi tiêu dùng mi d dàng hn.
1.2.4.2. Yu t pháp lý và tài chính
Quá trình phát trin ca th trng BS luôn đc gn lin và chu s tác đng
mnh m t nhng c ch, chính sách, pháp lut ca nhà nc. Chính vì vy các hot
đng đu t, khai thác, qun lý và kinh doanh bt đng sn là phng tin truyn ti
nhng thông tin liên quan v mt pháp lý đn th trng và đc nhà nc can thip,
điu tit bng nhng bin pháp trc tip hoc gián tip. Theo nghiên cu ca tác gi thì
hin nay cói ít nht 4 lut điu chnh liên quan đn hot đng ca th trng BS là
Lut Dân s, Lut đt đai, Lut nhà , Lut kinh doanh BS.
V yu t tài chính: D án đu t BS là nhng d án đu t dài hn nhng do
không tip cn đc các ngun vn tín dng dài hn nên các nhà đu t đã dùng ngun
vn ngn hn đ đu t vi hi vng sn phm s tiêu th nhanh, thu hi đc vn đm
bo kh nng tr lãi và gc cho ngân hàng. Vì vy khon chi phí tài chính trong các d
án BS (lãi vay) thng khá ln là mt trong nhng nguyên nhân giá sn phm tng
1.3.1. Khái nim v tín dng BS
Tín dng BS là quan h tín dng gia ngân hàng vi khách hàng có liên quan
đn hot đng BS. Hay nói cách khác, tín dng BS là vic ngân hàng cp vn cho
khách hàng cn c vào mc đích vay vn ca khách hàng liên quan đn lnh vc BS.
Trong quan h tín dng này thì ngân hàng là ngi cho khách hàng vay đ tin hành
các hot đng sau:
- Cho vay đ kinh doanh BS - 14 -
- Xây dng nhà đ bán
- Cho vay đ sa cha nhà ca
- Cho vay đ xây dng hoàn thin c s h tng các d án
- Cho vay đ mua nhà di hình thc tr góp
- Cho vay đ xây dng vn phòng cho thuê
Nh vy hot đng tín dng BS ca h thng NHTM bao gm hai ni dung:
va cho vay kinh doanh bt đng sn, va cho vay đi vi nhu cu nhà ca các h
gia đình.
Hot đng cp tín dng cho lnh vc BS to điu kin tng kh nng giao dch,
làm cho cung và cu trên th trng gp g nhau mt cách d dàng hn. Tuy nhiên,
điu này cng đt ra yêu cu đi vi h thng NHTM trong quá trình qun lý các
khon tin cho vay mt cách có hiu qu, gim thiu nhng ri ro có th xy ra gây
thit hi cho ngân hàng.
1.3.2. c trng ca tín dng bt đng sn
BS là mt loi hàng hóa có tính cht khá đc bit nh tính thanh khon thp,
quá trình giao dch mua bán din ra khá dài… vì vy cho vay đi vi lnh vc BS có
nhng đc trng c bn sau
1.3.2.1. Là hot đng có mc đ ri ro cao. iu này xut phát t chính đi tng cho
vay là BS và th trng giao dch loi hàng hóa này. S phát trin quá nóng ca th
trng BS, s mt cân đi trong cung cu và tình trng đu c… luôn là nhng yu
bt đng sn cn vn ln nhng vn đu t s dàn tri theo tng giai đon: đn bù gii
ta đt, xây dng h tng, nn móng, xây thô và hoàn thin…. Vì th, nhà đu t cn
khon tin ln cho d án, nhng nhng khon tin này cn theo tng giai đon khác
nhau do đó nu gii ngân theo tng giai đon s gim áp lc v lãi sut. Còn nu huy
đng vn mt ln thì vn không đc s dng ngay mt lúc nhng vn phi tr lãi cho
ngi cho vay dn đn vic s dng vn không hiu qu.
- 16 -
1.3.3. Các ch th tham gia hot đng tín dng BS
Tín dng BS là mt hot đng có vai trò rt quan trng trong nn kinh t. Do
đó vic xác đnh đc các ch th tham gia s có ý ngha trong vic đnh hng nhng
gii pháp có liên quan. Các ch thm tham gia vào hot đng tín dng BS hin nay
rt đa dng do s phát trin nhanh chóng ca th trng này, tuy nhiên có th k đn
nhng ch th chính sau
Nhà nc đóng vai trò rt quan trng trong vic qun lý, giám sát, điu tit và
đnh hng hot đng tín dng BS. Nhà nc thông qua chc nng ca mình có th
làm tng trng hoc hn ch hot đng tín dng này thông qua các chính sách kinh t
v mô. Bt k quc gia nào trên th gii hin nay thì vai trò ca nhà nc cng th hin
rt rõ nét, tuy nhiên tùy tng quc gia mà s can thip ca nhà nc vào tín dng BS
là nhiu hay ít và can thip bng nhng hình thc công c nào.
Ngân hàng, là yu t quan trng và then cht góp phn thúc đy hot đng tín
dng BS. ây là ch th cung cp ngun vn ch yu cho th trng BS. Chính
sách tín dng ca mi ngân hàng thay đi lp tc s nh hng rt ln đn s thay đi
trong hot đng kinh doanh, mua bán BS.
Các ch th khác gm nhng nhà đu t kinh doanh BS, cá nhân, h gia đình
và nhng nhà môi gii. Các ch th này đóng vai trò là ngi to lp th trng BS
và là ch th chu tác đng trc tip ca chính sách tín dng đi vi lnh vc BS ca
nhà nc và h thng các NHTM. Tuy nhiên, xét mt khía cnh khác thì các ch th
so vi ngun vn huy đng, nó còn nói lên kh nng huy đng vn ti đa phng ca
NH. Ch tiêu này ln th hin vn huy đng tham gia vào d n ít, kh nng huy đng
vn ca NH cha tt.
H s thu n ( % ) = ( Doanh s thu n / Doanh s cho vay ) * 100. Ch tiêu này
đánh giá hiu qu tín dng trong vic thu n ca NH. Nó phn ánh trong 1 thi k nào
đó, vi doanh s cho vay nht đnh thì ngân hàng s thu v đc bao nhiêu đng vn.
T l này càng cao càng tt - 18 -
T l n quá hn ( % ) = ( N quá hn / Tng s d ) * 100. Ch tiêu này cho thy
kh nng thu hi vn ca ngân hàng đi vi các kha vay. ây là ch tiêu đc dùng đ
đánh giá cht lng tín dng cng nh ri ro tín dng ti ngân hàng. T l n quá hn
càng cao th hin cht lng tín dng ngân hàng càng kém , và ngc li.
Vòng quay vn TD (vòng) = Doanh s thu n / D n bình quân
[ trong đó d n bình quân trong k = ( D n đu k + D n cui k ) / 2 ]. Ch
tiêu này đo lng tc đ luân chuyn vn tín dng ca ngân hàng, thi gian thu hi n
ca ngân hàng là nhanh hay chm. Vòng quay vn càng nhanh thì đc coi là tt và
vic đu t càng đc an toàn
Nh vy da vào các ch tiêu trên có th đánh giá đc hot đng tín dng trong
lnh vc BS có hiu qu tt hay xu tng NHTM
1.3.5. Thm đnh tín dng BS
Khi xét duyt h s cho vay đi vi lnh vc BS, các NHTM phi xem xét và
thm đnh mt cách thn trng. i vi nhng ngân hàng cho vay trong lnh vc BS
thng là nhng ngân hàng có ngun vn dài hn và có ngun nhân lc có trình đ
chuyên môn tng đi vng trong vic đnh giá tài sn.
mi lnh vc, ngành ngh kinh doanh khác nhau đu có nhng tiêu chí đc
thù. Trong quá trình thm đnh tín dng BS cn xem xét ti nhng ch tiêu sau
- i tng khách hàng: là các cá nhân, h gia đình, doanh nghip t nhân,
công ty và các t chc trong nn kinh t có nng lc pháp lut và nng lc hành vi dân
hàng tin hành đnh giá hoc do c quan đnh giá đc lp tin hành
1.3.6. Ri ro tín dng trong cho vay BS
Trong hot đng cho vay, ri ro tín dng là kh nng khách hàng vay vn không
thc hin đy đ ngha v đi vi ngân hàng. Hay nói cách khác các khon cho vay
ca ngân hàng tr thành các khon n xu, n khó đòi.
Trong qúa trình xét duyt h s cho vay, ngân hàng phi chú ý nhng ri ro nh
sau - 20 -
1.3.6.1. Ri ro t h thng pháp lut, chính sách ca nhà nc
Ri ro này xut phát ch yu t nguyên nhân là nhng chính sách ca nhà nc
có liên quan đn th trng BS và tín dng BS chm đc trin khai và còn nhiu
vng mc bt cp. S ra đi không kp thi ca nhng chính sách trc nhng bin
đng khó lng ca nn kinh t gây rt nhiu khó khn cho đnh hng hot đng ca
các ngân hàng. Bên cnh đó là s thay đi v chính sách vi h thng cung cp thông
tin cho các đi tng có liên quan còn quá yu kém. Do đó khi đi vào thc hin nhiu
ngân hàng còn khá bt ng và t ra lúng túng. Vì vy điu này làm gim hiu qu trong
vic m rng và kim soát ri ro tín dng.
1.3.6.2. Ri ro do s mt n đnh ca nn kinh t v mô
Bt k quc gia nào trên th gii hin nay cng đu n lc và c gng tham gia
vào nn kinh t toàn cu. Tuy nhiên, mt nn kinh t m, hi nhp sâu rng vi các
nc, các t chc trên th gii nh vy bên cnh nhng c hi cng mang li nhng
thách thc và ri ro khá ln nu nh không có nhng quyt sách đúng đn. i vi h
thng các NHTM, vic m rng hi nhp vi các t chc tài chính và các nc trên th
gii cng là mt xu th khách quan vì điu này mang li li ích khá ln cho các ngân
hàng. Mt khác cng chính điu này có kh nng làm gia tng n xu vì s tác đng t
nn kinh t bên ngoài, đc bit khi xy ra khng hong có tính chu k.
Khi cuc khng hong kinh t xy ra hai lnh vc b nh hng rt mnh là th
trng chng khoán và giá BS. Trong thi k hng thnh, sn xut và tiêu dùng đu