B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM

 NGUYN TH HNG LINH NÂNG CAO NNG LC QUN TR
RI RO TI CÁC NHTM VIT NAM

LUN VN THC S KINH T TP. H Chí Minh – Nm 2010
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM

 NGUYN TH HNG LINH

NÂNG CAO NNG LC QUN TR
RI RO TI CÁC NHTM VIT NAM

Chuyên ngành: Tài chính doanh nghip

MC LC
Danh mc ch vit tt
Danh mc các bng biu
Danh mc các biu đ, s đ
Danh mc các phng trình
M U 1
CHNG 1: TNG QUAN V QUN TR RI RO TRONG NGÂN HÀNG
THNG MI
1.1 Tng quan v qun tr ri ro trong NHTM 4
1.1.1 Khái nim v ri ro và qun tr ri ro 4
1.1.2 Các ri ro trong hot đng kinh doanh ca ngân hàng thng mi 4
1.1.2.1 Ri ro tín dng 4
1.1.2.2 Ri ro thanh khon 8
1.1.2.3 Ri ro th trng 11
1.1.2.4. Ri ro hot đng 12
1.1.3 Hu qu ca ri ro trong hot đng kinh doanh ca NHTM 12
1.1.3.1. Hu qu ca ri ro đi vi ngân hàng 12
1.1.3.2. Hu qu ca ri ro đi vi khách hàng 13
1.1.3.3. Hu qu ca ri ro đi vi nn kinh t 14
1.1.4 Các bc qun tr ri ro trong hot đng kinh doanh ca ngân hàng 14
1.1.4.1. Nhn bit và xác đnh hn mc ri ro 15
1.1.4.2. ánh giá ri ro 15
1.1.4.3. Theo dõi ri ro 15
1.1.4.4. Kim soát ri ro 16
1.2. Hip c quc t v qun tr ri ro ngân hàng và ng dng ti mt s nc
trên th gii 16
1.2.1. Quá trình ra đi ca hip c vn Basel 16

2.3.3. H thng thông tin và xp hng tín nhim cha đy đ 58
2.3.4. Hn ch v nng lc giám sát 59
2.3.5. Ni dung ca Basel II quá phc tp 60
2.3.6. Cha có vn bn hng dn thc hin 61
2.3.7. Các NHTM VN cha đáp ng các điu kin ng dng Basel II 61
KT LUN CHNG 2 62
CHNG 3: GII PHÁP VÀ KIN NGH NHM NÂNG CAO NNG LC
QUN TR RI RO TRONG CÁC NGÂN HÀNG THNG MI TI
VIT NAM.
3.1 S cn thit phi nâng cao nng lc qun tr ri ro ti các NHTM VN 63
3.2. Các gii pháp đi vi các NHTM VN 64
3.2.1. Các gii pháp chung 64
3.2.1.1. Hoàn thin h thng công ngh thông tin 64
3.2.1.2. Ci tin qui trình qun tr ri ro 65
3.2.1.3. Xây dng h thng xp hng tín dng ni b 66
3.2.1.4. Nâng cao nng lc tài chính đ ng dng Basel II 68
3.2.1.5. Nâng cao cht lng ngun nhân lc 69
3.2.2. Các gii pháp c th trong qun tr ri ro ngân hàng 70
3.2.2.1. Gii pháp đi vi ri ro tín dng 70
3.2.2.2. Gii pháp đi vi ri ro thanh khon 72
3.2.2.3. Gii pháp đi vi ri ro lãi sut 73
3.3. Nhng kin ngh vi các cp v mô trong vic h tr qun tr ri ro Ngân
hàng 75
3.3.1. i vi Chính Ph 75
3.3.1.1. a ra các chính sách qun lý theo yêu cu minh bch tài chính 75
3.3.1.2. Xây dng h thng pháp lut đng b đ qun lý cht ch v tài sn 75
3.3.1.3. Có các chính sách thích hp và đng b khi s dng công c Tài chính-
Ngân hàng trong vic điu tit nn kinh t 76
3.3.2. i vi Ngân Hàng Nhà Nc Vit Nam 76
3.3.2.1. Nêu cao vai trò qun lý nhà nc ca NHNN trong vic thc hin các

NH : Ngân hàng
NHNN : Ngân hàng nhà nc
NHTM : Ngân hàng thng mi
NHTM CP : Ngân hàng thng mi c phn
NHTM NN : Ngân hàng thng mi nhà nc
NHTW : Ngân hàng trung ng
TCTD : T chc tín dng.
TK : Tài khon
TS : Tài sn
TTGS : Thanh tra giám sát
WTO : T chc thng mi th gii
DANH MC CÁC BNG BIU

Bng 1.1 Trng s ri ro theo đánh giá xp hng. 20
Bng 1.2. Trng s ri ro theo loi tài sn 21
Bng 1.3 Kt qu kho sát v vic ng dng các phng pháp Basel II trong đánh
giá ri ro tín dng. 24
Bng 1.4 Vic thc thi Basel II  mt s nc Châu Á 24
Bng 2.1 Vn điu l ca mt s NHTM NN 31
Bng 2.2 Vn điu l ca mt s NHTM CP. 31
Bng 2.3 H s an toàn vn ca mt s NHTM. 32
Bng 2.4 Li nhun ca mt s NHTM VN 35
Bng 2.5 So sánh kt qu mt s ch tiêu v li nhun ca các ngân hàng VN vi
Thái Lan, các nc ông Âu và th gii 35

1

Lun vn Thc s- đ tài “Nâng cao nng lc qun tr ri ro ti các NHTM Vit Nam”

PHN M U
1. Tính cp thit ca đ tài:
Trong nn kinh t th trng, tìm cách khai thác và s dng các ngun vn
có hiu ích cao nht là nhng khát vng ca các danh nghip. i vi h thng
ngân hàng thng mi (NHTM) cng vy, vi thành tích đáng phn khi ca hn
20 nm đi mi ca hot đng tin t, tín dng và ngân hàng theo c ch th
trng, chúng ta càng nhn thc đy đ hn các quy lut giá tr, quy lut vn
đng ca các phm trù lãi sut, tài chính, tín dng, lu thông tin trong nn kinh
t. c bit là t khi Vit Nam gia nhp WTO, thì vc m ca th trng tài
chính theo tin trình hi nhp kinh t quc t là mt yêu cu khách quan, nh: S
g b bo h ca Nhà nc đi vi các ngân hàng trong nc và cho phép các
ngân hàng nc ngoài đc hot đng ti VN. Chính vì vy, các NHTMVN đã
không ngng đi mi công ngh, phát trin v qui mô và nâng cao cht lng
ngun nhân lc đ phù hp vi điu kin hot đng kinh doanh trong th trng
có sc cnh tranh cao. Trong quá trình phát trin ca h thng NHTM Vit nam
đã góp phn rt ln vào công cuc phát trin kinh t xã hi đt nc, nh: n
đnh th trng tin t, là c s chính sách v mô điu chnh mc đ lm phát
trong nhiu nm qua, góp phn giúp cho đt nc vt qua khng hong vào
nhng nm 2007- 2009. Tuy nhiên, trong thi gian qua h thng ngân hàng VN
đã bc l nhng đim yu kém mà nguyên nhân xut phát t vic các ngân hàng

s, suy lun logic, phng pháp phân tích, tng hp, gii thích, so sánh.
Các d liu ca đ tài ch yu da vào d liu thng kê các hot đng
NHTM trong quá kh đc thu thp t các báo cáo nm, báo cáo thng niên
ca các NHTM, ca NHNN, các tp chí và các wesite đin t,
4. i tng và phm vy nghiên cu:
i tng nghiên cu ca đ tài tp trung phân tích và đánh giá các ri ro
trong hot đng ca NHTM.
Phm vi nghiên cu đ tài ch tp trung phân tích  mt s ngân hàng vì lý
do khó khn trong vic tip cn và thu thp thông tin toàn b h thng NHTM.
5. Kt cu ca đ tài:
Ngoài phn m đu và kt lun, lun vn có kt cu gm 3 chng:
3

Lun vn Thc s- đ tài “Nâng cao nng lc qun tr ri ro ti các NHTM Vit Nam”

Chng 1: Tng quan v NHTM và qun tr ri ro ti các NHTM.
Chng 2: Thc trng qun tr ri ro và vic ng dng hip c Basel
trong qun tr ri ro ti các NHTM VN.
Chng 3: Các gii pháp nâng cao nng lc qun tr ri ro trong hot đng
kinh doanh ca NHTM VN.


Qun tr ri ro trong kinh doanh NH là vic theo dõi quá trình s dng vn
ca ngân hàng vi nhim v ch yu là kim soát và hn ch các loi ri ro phát
sinh cng nh đa ra các gii pháp x lý ri ro hiu qu nht. ng thi, xác
đnh s tng quan hp lý gia vn t có ca NH vi mc đ mo him có th
trong vic s dng vn ca NH.
1.1.2 Các ri ro trong hot đng kinh doanh ca ngân hàng thng mi
Trong hot đng kinh doanh ca NHTM thng phát sinh nhng ri ro ch
yu sau:
1.1.2.1 Ri ro tín dng
Ri ro tín dng là ri ro tht thoát tài sn có th phát sinh khi mt bên đi
tác không thc hin mt ngha v tài chính hoc ngha v theo mt hp đng đi
vi mt ngân hàng, biu hin c th là vic khách hàng chm tr n, tr n không
đy đ hoc không thc hin thanh toán n gc hay n lãi khi khon n đn hn.
Ri ro này bao gm c ri ro thanh toán khi mt bên th ba không thc hin các
5

Lun vn Thc s- đ tài “Nâng cao nng lc qun tr ri ro ti các NHTM Vit Nam”

ngha v ca mình đi vi ngân hàng. Ngi cho vay luôn phi chu ri ro khi
chp nhn mt hp đng cho vay
tín dng. Bt k mt hp đng cho vay nào
cng có ri ro tín dng.
Xut phát t đc đim hot đng tín dng thng chim t trng ln nht
trong hot đng kinh doanh ca ngân hàng, do đó ri ro tín dng cng chim t
trng ln và ph bin.
Ri ro tín dng đc đánh giá da trên h s n quá hn và h s ri ro tín
dng.
Phng trình 1.1 h s n quá hn.
trng kinh doanh gi là ri ro do nguyên nhân khách quan. Ri ro xut phát t
ngi vay và ngân hàng cho vay gi là ri ro do nguyên nhân ch quan.
+ Nhng nguyên nhân khách quan:
* Ri ro do các thm ha t nhiên: nh thiên tai, bo lt, hn hán, ha
hon, dch bnh,…

* Ri ro do môi trng kinh t không n đnh: s bin đng quá nhanh
và không d đoán đc ca th trng th gii; s thay đi ca các chính sách
kinh t - xã hi hay ri ro tt yu ca quá trình t do hóa tài chính, hi nhp quc
t to ra mt môi trng cnh tranh gay gt, khin hu ht các doanh nghip,
nhng khách hàng thng xuyên ca ngân hàng phi đi mt vi nguy c thua l
và quy lut chn lc khc nghit ca th trng. Bên cnh đó, s cnh tranh ca
các NHTM trong nc và quc t trong môi trng hi nhp kinh t cng khin
cho các ngân hàng trong nc gp phi nguy c ri ro n xu tng lên bi hu ht
các khách hàng có tim lc tài chính ln s b các ngân hàng nc ngoài thu hút.
* Ri ro do môi trng pháp lý cha thun li :
S kém hiu qu ca c quan pháp lut cp đa phng: nhiu lut,
vn bn di lut hng dn thi hành lut liên quan đn hot đng tín dng ngân
hàng đã đc ban hành song vic trin khai vào hot đng ngân hàng thì li ht
sc chm chp và còn gp phi nhiu vng mc bt cp nh mt s vn bn v
vic cng ch thu hi n dn đn tình trng NHTM không th gii quyt đc
n tn đng, tài sn tn đng.
S thanh tra, kim tra, giám sát cha hiu qu ca NHNN: nng lc
cán b thanh tra, giám sát cha đáp ng đc yêu cu, thm chí mt s nghip v
kinh doanh và công ngh mi thanh tra ngân hàng còn cha theo kp. Ni dung
và phng pháp thanh tra, giám sát lc hu, chm đc đi mi. Vai trò kim
toán cha đc phát huy. Thanh tra ti ch vn là phng pháp ch yu, kh
nng kim soát toàn b th trng tin t và giám sát ri ro còn yu, ít có kh
nng ngn chn và phòng nga ri ro và vi phm.
7

hàng sau khi cho vay.
8

Lun vn Thc s- đ tài “Nâng cao nng lc qun tr ri ro ti các NHTM Vit Nam”

Trình đ chuyên môn cng nh đo đc ngh nghip ca cán b cho vay
cng là các nhân t tác đng đn mc đ ri ro ca ngân hàng.
S hp tác gia các NHTM quá lng lo, vai trò ca CIC cha thc s
hiu qu.
S cnh tranh không lành mnh gia các TCTD khin cho vic thm đnh
khách hàng tr nên s sài, qua loa hn do mt s ngân hàng đã h thp tiêu chun
tín dng, gim thi gian thm đnh,…
- Các phng pháp qun lý ri ro tín dng:
+ T chc hp lý và khoa hc quy trình tín dng theo hng cht ch, có
hiu qu và duy trì các khon d phòng đ đi phó vi ri ro.
+ a dng hóa khách hàng và phng thc cho vay: nhm phân tán ri ro
trong cho vay không dn vn vay quá nhiu đi vi mt khách hàng hoc không
tp trung cho vay quá nhiu vào mt ngành, lnh vc kinh t có ri ro cao. Ngoài
ra, đa dng hóa các phng thc cho vay to s thun li cho khách hàng và
lung tin vào ra ca ngân hàng cng đc đa dng hóa.
+ Thc hin qui trình thm đnh cht ch đi vi khách hàng có nhu cu
vay vn.
+ Thc hin kim tra sau cho vay đ thng xuyên nm đc tình hình s
dng vn vay, tình hình hot đng ca khách hàng đ có các bin pháp kp thi.
+ Nâng cao trình đ, nng lc đi ng cán b tín dng.
+ Xây dng chin lc khách hàng: thc hin phân loi khách hàng theo
nhiu tiêu chí, la chn nhng khách hàng kinh doanh hiu qu, có uy tín.
1.1.2.2 Ri ro thanh khon
Ri ro thanh khon là nhng tn tht xy ra đi vi ngân hàng khi nhu cu
thanh khon thc t vt mc d kin hay ngân hàng không đáp ng nhu cu

NPL = Tng cung v thanh khon - Tng cu v thanh khon
NPL > 0: Thng d thanh khon => ngân hàng cn xem xét đ đu t s
vn thng d.
NPL = 0: cân bng thanh khon.
NPL > 0: thâm ht thanh khon => ngân hàng cn xác đnh b sung vn
thanh khon  đâu? Khi nào?
- Các nguyên nhân dn đn ri ro thanh khon:
+ Do s mt cân xng v thi hn đn hn gia tài sn có và tài sn n:
ngân hàng vay mn quá nhiu các khon tin gi ngn hn sau đó cho vay vi
thi hn dài hn hoc chuyn chúng thành nhng tài sn đu t dài hn. Do đó,
dn đn s mt cân đi gia k hn ngun vn huy đng vi k hn ngun vn
10

Lun vn Thc s- đ tài “Nâng cao nng lc qun tr ri ro ti các NHTM Vit Nam”

s dng, s tin thu hi t đu t không đ đ chi tr cho ngun vn đn k
khách hàng rút.
+ S thay đi ca LS nh hng trc tip đn các khon tin gi. Khi LS
NH gim, ngi gi tin s rút tin ra khi NH đ đu t vào ni có t sut sinh
li cao hn, còn ngi vay s tích cc tip cn các khon tín dng vì lúc này LS
cho vay s thp hn. Do đó, làm nh hng đn trng thái thanh khon ca NH.
+ Ngân hàng luôn phi đáp ng nhu cu thanh khon mt cách hoàn ho:
nhng trc trc v thanh khon s làm xói mòn lòng tin ca dân chúng vào ngân
hàng. Do đó, ngân hàng phi luôn liên h cht ch vi nhng khách hàng có s
d tin gi ln và nhng khách hàng đang còn hn mc tín dng ln cha s
dng đ bit k hoch s dng ca h khi nào rút tin và rút bao nhiêu đ có
phng án thanh khon thích hp.
+ Chin lc qun tr ri ro thanh khon kém hiu qu: chng khoán có
tính thanh khon thp, d tr thanh toán thp…
- Các phng pháp qun lý ri ro thanh khon:

Chng khoán chính ph
Chng khoán thanh khon =
Tng tài sn
Chng khoán chính ph (gm trái phiu và tín phiu kho bc) là nhng
chng khoán có đ thanh khon cao nht. Ch s chng khoán thanh khon càng
cao, trng thái thanh khon ca ngân hàng càng tt.
1.1.2.3 Ri ro th trng
Là nhng tn tht xy ra đi vi ngân hàng khi có s bin đng lãi sut, t
giá hoc giá c th trng. S bin đng ca t giá và lãi sut tác đng không
ging nhau đn hot đng ca ngân hàng. Lãi sut bin đng làm thay đi thu
nhp và chi phí thì t giá bin đng làm thay đi giá tr ca tài sn và ngun vn
ca ngân hàng. Tuy nhiên, chúng li có đim ging nhau là luôn thay đi trên th
trng ph thuc vào cung và cu v vn và ngoi t.
Trong nn kinh t th trng vi s vn đng linh hot thì lãi sut và t giá
luôn bin đng và khó có th d báo. Lãi sut và t giá bin đng theo chiu
hng khác nhau, nu mt ngân hàng đc hng li t s bin đng tng ca
Tin mt + Tin gi ti các TCTD khác
Trng thái tin mt =
Tng tài sn
12

Lun vn Thc s- đ tài “Nâng cao nng lc qun tr ri ro ti các NHTM Vit Nam”

lãi sut hay t giá thì cng b tn tht khi lãi sut hay t giá gim xung. Ri ro
lãi sut và ri ro t giá đc xem là hoàn toàn t nhiên đi vi các ngân hàng.
Ri ro th trng cha có nguy c ln ti VN do s lng và t trng vn
dành cho kinh doanh ngoi t cng nhng kinh doanh CK ti các NHTM không
nhiu, đi vi ngoi t thì các NHTM ch yu thc hin mua bán đ phc v cho
nhu cu thanh toán ca các doanh nghip, ít ngân hàng thc hin hot đng đu
c. i vi kinh doanh CK thì t nm 2008 các ngân hàng đã dn gim bt vic

ca NH s b gim sút nghiêm trng.
- Hn ch kh nng tng trng vn, tác đng xu đn vic m rng qui
mô hot đng và kh nng áp dng công ngh và làm gim kh nng cnh tranh
ca NH. Khi xy ra ri ro, li nhun gim làm gim tng trng vn ca NH do
vic tng trng vn đc thc hin thông qua phân phi li nhun.
- Ri ro làm gim uy tín ca NH và làm nh hng đn hình nh chung
ca NH. Các NH có mc đ ri ro cao s làm mt lòng tin ca khách hàng, khách
hàng s rút tin cng nh không s dng các dch v ca NH và chuyn sang
giao dch  NH có uy tín hn. Nu ri ro không đc gim mà ngày càng nghiêm
trng có th dn đn ri ro thanh khon, NH mt kh nng thanh toán và nguy c
NH b thua l và phá sn có th xy ra.
Nh vy, khi ri ro xy ra trong hot đng kinh doanh ca NH s làm gim
thu nhp, có th dn đn thua l và thm chí làm phá sn NH. Tuy nhiên, không
dng li  đó, mà nhng ri ro này còn nh hng đn các khách hàng ca NH
và toàn b nn kinh t cng b tác đng đáng k.
1.1.3.2. Hu qu ca ri ro đi vi khách hàng
- i vi nhng khách hàng có tình trng kinh doanh không tt nh s
dng vn sai mc đích, không thanh toán n lãi, n gc hoc đang b n quá hn
s b nhng áp lc t phía NH trong vic thu hi vn vay, đng thi khách hàng
s gp khó khn trong vic vay vn ti các ngân hàng khác do thông tin ca
khách hàng b n quá hn s đc qun lý trên h thng CIC. T đó, nh hng
đn hình nh, uy tín ca khách hàng và khách hàng phi tìm đn nhng ngun
vn vay khác có chi phí cao và s n đnh thp.
- Khi nn kinh t không n đnh, lm phát cao, đng thi lãi sut cho vay
cao s nh hng đn khách hàng: khách hàng khó vay vn hoc không th vay
14

Lun vn Thc s- đ tài “Nâng cao nng lc qun tr ri ro ti các NHTM Vit Nam”

vn do các điu kin vay vn lúc này s khó hn. Do đó, khách hàng không làm

đng ca ri ro
15

Lun vn Thc s- đ tài “Nâng cao nng lc qun tr ri ro ti các NHTM Vit Nam”

S đ 1.1 Các bc qun tr ri ro.
1.1.4.1. Nhn bit và xác đnh hn mc ri ro
Ngân hàng có kh nng nhn bit và xác đnh chính xác ri ro thì vic
phân tích, đo lng,  các bc tip theo mi thc s có ý ngha và hiu qu.
Các b phn nghip v qun tr ri ro xác đnh hn mc ri ro cho b phn mình
và mc ri ro này có th chp nhn đc trên c s khi xy ra ri ro ngân hàng
có th chu đng đc. Hi đng qun tr theo đnh k có trách nhim xem xét li
và thông qua các hn mc đó. Các mc này sau đó đc thông báo ti toàn b
nhân viên các b phn nghip v và ban điu hành. Ban điu hành chu trách
nhim đm bo các b phn tuân th các hn mc này.
1.1.4.2. ánh giá ri ro
Vic đánh giá ri ro đòi hi phi xác đnh đc nhng ri ro ln liên quan
đn các sn phm, dch v hay hot đng ca TCTD, phi có các cht kim tra
nm trong qui trình nghip v đ kim ch ri ro trong các hn mc đã đc đ
ra cùng các bin pháp đ theo dõi các trng hp ngoi l vt hn mc ri ro.
o lng và phân tích ri ro trong hot đng ca ngân hàng phi đt đc
2 yu t c bn và quan trng:
+ Kh nng hay xác sut gp phi ri ro.
+ Mc đ tn tht khi ri ro xy ra.
Kim soát và
qun lý ri ro
Báo cáo đánh giá
v qun tr ri ro
Nhn bit và
xác đnh ri ro