B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH
LUN VN
BÀI HC KINH NGHIM
T CHÍNH SÁCH H TR LÃI SUT
CA VIT NAM GIAI ON 2009 - 2010
Hc viên: Nguyn Th Nhung
Lp: Cao hc Ngân hàng ngày 2 K16
GVHD: TS. Nguyn Ngc nh THÀNH PH H CHÍ MINH.
THÁNG 6 - 2010
MC LC LUN VN:
“BÀI HC KINH NGHIM T CHÍNH SÁCH H TR LÃI SUT
CA VIT NAM GIAI ON 2009 – 2010”
MC LC
LI M U
1.3.1 Suy gim kinh t và nhng tác đng có th xy ra 14
1.3.1.1 Suy gim kinh t 14
1.3.1.2 Nhng tác đng do suy gim gây ra 15
1.3.1.3 Cách tính toán mc đ suy gim kinh t và phng pháp phòng
chng 16
1.3.2 Các công c trong chính sách tài khóa đc dùng chng suy gim kinh
t
17
1.3.2.1 Gim thu 17
1.3.2.2 Tng chi tiêu 18
1.3.2.3 Tng đu t 18
1.3.2.4 Xut khu - Nhp khu 18
1.3.3 Các công c trong chính sách tin t đc dùng chng suy gim
kinh t 19
1.3.3.1 Gim lãi sut 19
1.3.3.2 Tng cung tin 19
1.4 Kinh nghim các nc trong vic s
dng công c lãi sut đ chng suy
gim kinh t 19
1.4.1 Bài hc t cuc khng hong kinh t thi k trc nm 2008 19
1.4.2 Gii pháp kích cu các nc la chn nhm đi phó vi cuc khng
hong kinh t th gii thi k 2008 – 2010 20
1.4.2.1 Chính sách kích cu ca 1 s nc trong giai đon
2008 – 2010 21
1.4.2.2 Gói kích cu c
a M 22
1.4.2.3 Gói kích cu ca Trung Quc 24
1.4.2.4 Gói kích cu ca Singapore 28
1.4.3 Bài hc kinh nghim t gói kích cu các nc 29
KT LUN CHNG 1 30
2.3.5.3 i tng đc h tr lãi sut và phm vi áp dng 50
2.3.5.4 Các t chc tín dng thc hi
n h tr lãi sut 50
2.3.5.5 Thi gian h tr lãi sut và thi đim gii ngân đc tính h tr lãi
sut 51
2.3.6 Tác đng tích cc đn nn kinh t 52
2.3.6.1 Tc đ tng trng 53
2.3.6.2 Ch s giá 54
2.3.6.3 Duy trì sn xut, to vic làm, n đnh đi sng xã hi 54
2.3.6.4 Th trng ch
ng khoán 54
2.3.6.5 Thu hút vn đu t 55
2.3.6.6 Tình hình xut nhp khu 56
2.3.6.7 Hot đng ngành Ngân hàng 56
2.4 Nhng thun li và khó khn trong vic thc thi chính sách h tr lãi
sut ti Vit Nam 59
2.4.1. Thun li 59
2.4.1.1 Thun li khách quan 59
2.4.1.2 Thun li ch quan
60
2.4.2. Khó khn khách quan, ch quan 61
2.4.2.1 V tình hình kinh t - xã hi 61
2.4.2.2 V chính sách h tr lãi sut 64
- V c ch chính sách 64
- V ngun vn 66
- V chi phí 66
- V tác dng ca lá chn thu 66
- V chng t chng minh mc đích s dng vn 66
- V đi tng đc hng ch đ HTLS 67
- V công tác thc thi chính sách 67
3.3.2.4 S dng có hiu qu các công c v mô 80
3.3.2.5 Ci thin cán cân thng mi 81
3.3.2.6 Ci thin tình hình thâm ht NSNN 81
KT LUN CHNG 3 83
KT LUN 85
PH LC
TÀI LIU THAM KHO
LI CM N
Lun vn “BÀI HC KINH NGHIM T CHÍNH SÁCH H TR LÃI
SUT CA VIT NAM GIAI ON 2009 – 2010” là kt qu ca quá trình hc tp,
rèn luyn và nghiên cu nghiêm túc ca tôi, di s dy bo, hng dn tn tình ca
Quý thy, cô Trng i hc Kinh t thành ph H Chí Minh và đc bit là thy: TS.
Nguyn Ngc nh - trng khoa Tài chính trng i hc Maketting thành ph H
Chí Minh - Ging viên hng dn khoa hc.
Sut mt thi gian rt dài, Quý thy cô đã truyn đt nhng kin thc quý giá,
hu ích cho tôi trong hc tp và thc hin lun vn này.
Tôi kính gi đn Quý thy, cô lòng bit n sâu sc ca mình và kính chúc Quý
thy, Quý cô luôn di dào sc khe, hnh phúc, đt đc nhng thành qu tt đp trong
s nghip trm nm trng ngi.
Bên c
nh đó, tôi cng nhn đc s ng h nhit tình, góp ý chân thành t các
bn hc lp cao hc ngân hàng ngày 2 K 16 và các đng nghip ti Tp.HCM, à Nng,
KonTum. Xin gi đn các bn li cám n chân thành, li chúc sc khe, hnh phúc và
thành công.
LI M U
Lãi sut luôn là bin s nhy cm, là mt trong nhng công c hu ích nht, làm
thay đi din mo kinh t ca mt quc gia. Vi chính sách h tr lãi sut ca Vit
Nam giai đon 2009 – 2010, đã tác đng và vc dy sc đu t, nn sn xut và tiêu
dùng ca quc gia trong giai đon suy gim kinh t, góp phn duy trì tc đ tng trng
kinh t.
Chính sách h
tr lãi sut - mt chính sách trong gói kích cu ca Chính ph, đã
m ra nhiu hng mi trong vic điu hành chính sách tin t ti Vit Nam. Vi ln
đu tiên áp dng chính sách vào thc tin, kinh t Vit Nam đã đt đc nhiu thành
qu rt kh quan, song bên cnh đó, còn tn ti mt s bt cp. Nhm hn ch các yu
t tiêu cc, nhanh chóng khc ph
c các đim còn hn ch và nhân rng các tác đng
tích cc, tôi nhn thy cn thit phi tng hp và đúc kt bài hc kinh nghim, làm tin
đ cho nhng giai đon sau có c s nghiên cu hoc vn dng tt hn.
Trên c s vn dng các phng pháp: duy vt bin chng, nghiên cu, thng kê,
phân tích, so sánh, tng hp lun vn trình bày các lý thuyt liên quan đn chính sách
kích c
u ti Vit Nam giai đon 2009 – 2010, qua đó đim li thành công nht đnh và
thy, cô và các bn.
Trân trng kính chào! DANH MC T VIT TT
CPI: Ch s giá bán l
CSTK: Chính sách tài khóa
CSTT: Chính sách tin t
DNNN: Doanh nghip nhà nc
DNVVN: Doanh nghip va và nh
DTBB: D tr bt buc
GDP: Tng sn phm quc ni
ICOR: H s s dng vn (Incremental Capital - Output Rate)
FDI: u t trc tip nc ngoài
FED: Cc D tr liên bang M
FPI: u t gián tip nc ngoài
NHNN: Ngân hàng Nhà nc
NHTM: Ngân hàng thng mi
NHTW: Ngân hàng Trung ng
NSNN: Ngân sách Nhà nc
SGD:
ô la Singapore
TCTD: T chc Tín dng
TTTT: Th trng tin t
hàng quý trong nm 2008 – 2009
Hình 2.11: Din bin ch s giá hàng tháng nm 2009
Hình 2.12: Din bin tng trng tín dng, ICOR và nhp siêu/GDP (giá hin
hành) ca Vit Nam giai đon 2000 – 2009
Hình 2.13: C cu kinh t theo ngành ca Vit Nam nm 2009
Hình 2.14: Bi chi NSNN ca Vit Nam giai đon 2000 – 2009 Bng s liu trong Ph lc
Bng 2.1: Biu lãi sut chính sách tin t tht cht nm 2008
Bng 2.2: Biu lãi sut chính sách tin t ni lng nm 2008 – 2009
Bng 2.3: Biu t l d tr bt buc chính sách tin t ni lng nm 2008 – 2009
Bng 2.4: Biu lãi sut tin gi d tr bt buc bng VN nm 2008 – 2009
Bng 2.5: T giá mua, t giá bán giao ngay (SPOT) ca VN đi vi USD
Bng 2.6: H thng vn bn quy đnh thc hin h tr lãi sut nm 2009
Bng 2.7: S lng các TCTD tng thêm ti Vit Nam nm 2009
Bng 2.8: D n cho vay h tr lãi sut theo nhóm ngân hàng thng mi t
01/02/2009 đn 30/12/2009
BNG 2.9: D n cho vay h tr lãi sut theo nhóm khách hàng t 01/02/2009 đn
30/12/2009
Bng 2.10: Tc đ tng trng tín dng và huy đng vn ca TCTD Vit Nam
tháng 12/2009
Bng 2.11: Mc tng trng tín dng các TCTD Vit Nam nm 2009
Bng 2.12: Mc tng vn huy đng các TCTD Vit Nam nm 2009
s phát trin y, tùy thuc vào s khôn ngoan hay kh di trong vic s dng
chúng".
Khi bàn v bn cht ca lãi sut, K.Marx quan nim rng: “Thông qua hình
thc biu hin, lãi sut là giá c ca vn cho vay nh mt loi hàng hóa, giá c
ca hàng hóa biu hin bng tin ca giá tr hàng hóa còn giá c ca vn cho vay
2
biu hin trc tip bng lãi sut”. Nh vy, ngun gc ca lãi sut là giá tr thng
d, lãi sut là giá tr ca quyn s dng vn.
Theo các nhà kinh t hc hin đi trên quan đim kinh t ng dng thì: “lãi
sut là giá mua và giá bán quyn s dng vn, nh lãi sut tin gi tit kim chính
là phn thng cho s tit ch tiêu dùng trong hin ti đ có mt s tiêu dùng ln
hn trong tng lai”. Lãi sut là cái giá phi tr cho vic s dng vn trên mt th
trng bt k, lãi sut vn ti mt mc cân bng sao cho tng cu v vn bng
tng cung v vn.
Hay nói cách khác, lãi sut là giá c ca quyn s dng mt đn v vn vay
trong mt khong thi gian nh
t đnh. Lãi sut cao hay thp do quan h gia cung
và cu vn quyt đnh. Lãi sut đc th hin trên th trng là lãi sut danh ngha,
trong khi đó lãi sut thc là lãi sut đc điu chnh li đúng theo nhng thay đi
d tính v giá.
1.1.2 Phân loi lãi sut
Có nhiu cách phân loi lãi sut khác nhau, trong phm vi nghiên cu ca
lun vn, có ba cách phân loi nh sau:
1.1.2.1 Theo tính cht ca khon vay
- Lãi sut chit khu: áp dng khi ngân hàng cho khách hàng vay di hình
thc chit khu thng phiu hoc các giy t có giá khác cha đn hn thanh toán
ca khách hàng, đc tính bng t l phn trm trên mnh giá ca giy t có giá.
lm phát, hay nói cách khác, là loi lãi sut đã loi tr đi t l lm phát. Quan h
gia lãi sut thc và lãi sut danh ngha đc phn nh bng phng trình Fisher:
Lãi sut danh ngha = lãi sut thc + t l lm phát
Vì đc điu chnh li cho đúng theo nhng thay đi v lm phát nên lãi
sut thc phn nh chính xác khon thu nhp thc t t tin lãi mà ngi cho vay
4
nhn đc hay chí phí thc ca vic vay tin. S phân bit gia lãi sut thc và lãi
sut danh ngha có mt ý ngha quan trng bi l chính lãi sut thc nh hng đn
đu t, phn nh chi phí thc ca vic vay tin, tái phân phi thu nhp gia ngi
vay, ngi cho vay và s lu thông ca dòng vn.
1.1.2.3 Phân loi theo loi tin cho vay
- Lãi sut ni t: là lãi sut cho vay và đ
i vay bng đng ni t
- Lãi sut ngoi t: là lãi sut cho vay và đi vay bng đng ngoi t
Mi liên h gia hai lãi sut này là: rD = rF + E;
Trong đó: rD là lãi sut ni t, rF là lãi sut ngoi t, E là mc tng t giá
d tính ca đng ngoi t.
1.1.3 Các nhân t tác đng đn lãi sut
1.1.3.1 Nhóm nhân t nh hng đn cung cu vn
Lãi sut đc xem là giá c
ca quyn s dng vn vay do vy nó s đc
xác đnh trên c s quan h cung cu vn vay trên th trng. Cung vn vay là khi
lng vn dùng đ cho vay kim li ca các ch th khác nhau trong xã hi. Cu
vn vay là nhu cu vay vn phc v sn xut kinh doanh hoc tiêu dùng ca các
ch th khác nhau trong nn kinh t.
ra cng làm cho chi phí thc ca vic vay tin gim dn đn nhu cu vay vn tng
lên. Kt qu là lãi sut cân bng tng. Nhà kinh t hc Irving Fisher là ngi đu
tiên đã nêu ra s liên h gia lm phát d tính vi lãi sut vì vy mi liên h đ
ó
còn đc gi là hiu ng Fisher. S tng hay gim t l lm phát kéo theo s bin
đng ca giá tr tin t, t đó nh hng đn li ích kinh t ca ngi cho vay. Nu
t l lm phát tng thì lãi sut phi tng theo. Lúc đó, các TCTD mi thu hút đc
ngun vn tin gi. Khi t l lm phát gim thì lãi sut tín dng cng gim.
đm bo hch toán kinh doanh cho các TCTD. Ngc li, NHNN s dng lãi sut
tín dng làm công c kim ch lm phát. Khi lm phát tng cao, NHNN điu chnh
tng lãi sut tin gi đ làm h cn st lm phát.
6
- Tình hình ngân sách chính ph: vì chính ph các nc hin nay có xu
hng tài tr cho thâm ht ngân sách bng đi vay nên tình trng thâm ht ngân
sách ca chính ph s tác đng đn nhu cu vay vn ca chính ph và do đó tác
đng đn nhu cu vay vn ca nn kinh t.
1.1.3.2 Nhóm nhân t nh hng đn cung cu tin t
ng vi mi mt mc cung cu tin s xác đnh đc mt lãi sut cân b
ng
tng ng. Cho nên có th nói nhng nhân t nh hng đn quan h cung cu tin
t trên th trng cng s nh hng đn s bin đng ca lãi sut trên th trng.
Nhóm nhân t làm dch chuyn đng cu tin gm:
- Thu nhp: thu nhp tng lên s làm tng nhu cu nm gi tin đ giao dch
và là ni ct gi giá tr
, do đó làm cho lng cu tin tng lên và ngc li.
- Mc giá: nhng thay đi ca mc giá s làm cu v tin thc t thay đi
nu cu tin danh ngha cha thay đi.Do nn kinh t có xu hng cu mt lng
tin thc t không đi ng vi mt mc lãi sut và thu nhp nht đnh nên cu tin
gi tin vào tài khon ngân hàng và các TCTD khác vv…Mt trong nhng hình
thc đu t có tính an toàn khá cao đi vi ngi dân là gi tin vào ngân hàng.
thu hút đc nhiu khách hàng gi tin vào ngân hàng, lãi sut là mt trong
nhng yu t hp dn mà các ngân hàng thng s dng. Hin nay, các NHTM
còn cnh tranh vi nhau bng các chng trình khuyn mãi, thng quà, thng
tin…đ thu hút vn huy đng.
1.1.4.2 Lãi sut là công c phân phi vn, kích thích s dng vn có hiu
qu và điu chnh các hot đng đu t
Trong nn kinh t th trng, lãi sut tín dng đc coi là công c quan
trng đ phân phi vn hp lý và phù hp vi đng li phát trin kinh t tng
thi k.
8
Mt khác, lãi sut là cn c đ các ch th kinh t la chn c hi đu t.
Doanh nghip ch kinh doanh khi t sut sinh li cao hn lãi sut tín dng. Cá nhân
ch gi tit kim khi lãi sut đem li cao hn món đu t khác và cao hn t l lm
phát. Nh vy, lãi sut tín dng làm thay đi t l gia tích ly và tiêu dùng ca
doanh nghip và cá nhân, đng ngha vi vic là h m rng hay thu hp đu t.
1.1.4.3 Lãi sut là công c đo lng tình trng sc kho ca nn kinh t
Mi mt s bin đng, dù là nh nht cng nh hng đn hot đng ca
mi cá nhân, t chc và ca c nn kinh t. các nc kinh t phát trin, giá trái
khoán và lãi sut đc niêm yt hàng ngày. Ngi ta có th cn c vào s bin
đng ca lãi sut đ d báo các yu t khác ca nn kinh t nh: tính sinh li ca
các c hi đu t, mc lm phát d tính, mc thiu ht ngân sách. Các yu t này
hp thành ch tiêu “sc khe” ca nn kinh t. Ngi ta có th da vào lãi sut
trong mt thi k đ d báo tình hình kinh t trong tng lai. Trên c s
đó các
doanh nghip lp k hoch ch tiêu trong tng lai ca h, trong khi đó ngân hàng
Nhà nc có th dùng các công c nh
thu, đu t, chi tiêu ca Chính
ph… trong chính sách tài khóa ca mình đ điu tit nn kinh t theo mc tiêu đt
ra hàng nm hay trong tng thi k nht đnh.
Cn c vào quy lut tng cung - tng cu, ta có:
Tng cung: GDP = C + I + G + X – N
Tng cu: GDP = C + S + T + Rf
Khi sn lng cân bng, ta có: C + I + G + X – N = C + S + T + Rf
hay I + G + X – N = S + T + Rf
trong đó:
C: chi tiêu ca h gia đình; G: chi tiêu ca Chính ph;
10
GDP: tng sn phm ni đa.
S: tit kim ca khu vc t;
X: xut khu;
N: nhp khu;
I: đu t;
T: thu ròng;
Rf: chuyn nhng ca t
nhân cho nc ngoài;
Quyt đnh sn lng quc gia trong nm, Nhà nc có th áp dng chính
sách tài khóa thu hp hay m rng cho phù hp vi tình hình hin ti ca quc gia
và tác đng trc tip đn nn kinh t.
Chính sách tài khóa m rng bao gm các bin pháp nh: gim thu, tng
chi tiêu Chính ph
(tng lng, gim gi làm vic, tng đu t xây dng c bn
nh đng, cu, trng hc…), áp dng các gói tr cp cho các đi tng (ngi
nghèo, dân tc thiu s, tr em,…), hay áp dng các bin pháp thu hút đu t (gim
s chi phi cc k ln và đ nhy cm rt cao, do vy khi áp dng cn có s tính
toán khá k ca các chuyên gia chuyên ngành.
Ví d: nu áp dng bin pháp gim lãi sut cho vay, s to điu kin thun
li cho ngi đu t m rng sn xut, đng thi kích thích ngi tiêu dùng vay
tin đ mua hàng hóa, nâng mc thõa dng ca bn thân, kích thích tình hình sn
xut, nâng cao tc đ tng trng kinh t …
1.2.3 Mi quan h gia chính sách tài khoá và chính sách tin t
Hai chính sách trên luôn có mi quan h cht ch và có tng tác vi nhau,
chính sách nào cng có đ tr nht đnh, trong khi s bin chuyn không ngng là
thuc tính ca nn kinh t. Vic áp dng đn l mt chính sách không th xy ra,
do vy cn có s phi hp đng b, nht quán nhm đem li hiu qu cao nht.
Hiu qu do chính sách mang li còn ph thuc rt nhiu vào đc đim nn kinh t
ca quc gia (là nn kinh t đóng hay m, nh hay ln…).
Ví d: khi chúng ta áp dng chính sách tài khóa m rng bng bin pháp
gim thu, nhm kích thích chi tiêu, thúc đy sn xut, thì s có nhiu hiu ng tùy
vào đc đim nn kinh t, c th:
- Vi nn kinh t đóng, s m rng ca chính sách tài khóa s làm tng thu
nhp, s
n xut và tiêu dùng tng s kéo theo lãi sut tng;
12
- Nhng vi nn kinh t nh, m ca vi t giá hi đoái th ni thì phng
pháp trên không làm thay đi thu nhp, mà làm đu t nc ngoài ròng gim, t
giá hi đoái tng gây suy gim xut khu ròng…;
1.2.4 Phân tích chính sách kích cu Vit Nam bng lý thuyt kinh t hc
Ta có: GDP = C + I + G + X – N = C + S + T + Rf
Lng tin cung ng nhiu hn tính theo giá thc t (M/P) tng lên, kéo
theo lãi sut (r) gim xung, chi phí vay vn thp, đng ni t gim giá, tác đng