B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. HCM
VÕ TH THANH LAN MT S GII PHÁP
HOÀN THIN CÔNG TÁC K TOÁN
TI I HC QUC GIA TP. H CHÍ MINH
LUN VN THC S KINH T
Chuyên ngành: K toán
Mã s: 60.34.30 LUN VN THC S KINH T
NGI HNG DN KHOA HC:
PGS – TS VÕ VN NH
TP. H Chí Minh – Nm 2009 MC LC
Trang ph bìa
Li cam đoan
2.1.1 Khái quát v s hình thành và phát trin ca i hc Quc gia TP.HCM 21
2.1.2 Qun lý tài chính ti i hc Quc gia TP.HCM 22
2.1.2.1 T chc công tác qun lý tài chính 22
2.1.2.2 B máy k toán ti HQG TP. HCM 26
2.2 Các quy đnh k toán áp dng ti i hc Quc gia TP.HCM 27
2.3 Tình hình công tác k toán ti các đn v thuc i hc Quc gia TP.HCM . 28
2.3.1 V vic áp dng h thng chng t k toán 29
2.3.2 V vic s dng và ghi chép tài khon k toán 29
2.3.3 V vic áp dng h thng s k toán và hình thc k toán 30
2.3.4 V vic lp báo cáo tài chính và quyt toán ngân sách 30
2.4 Mt s nhn xét 31
2.4.1 Thun li 31
2.4.2 Các khó khn và hn ch 31
2.4.2.1 Do quy đnh pháp lut, ch đ cha rõ ràng 32
2.4.2.2 Do c quan qun lý nhà nc v k toán 34
2.4.2.3 Do HQG và các đn v thành viên, trc thuc 40
CHNG III: MT S GII PHÁP HOÀN THIN T CHC CÔNG TÁC
K TOÁN TI I HC QUC GIA TP.HCM
3.1 Quan đim hoàn thin 44
3.1.1 Phù hp vi các yêu cu thông tin vi c ch t ch tài chính 44
3.1.2 áp ng mc tiêu ci cách k toán trong lnh vc k toán công 45
3.1.3 Phù hp vi trình đ chuyên môn và tin hc k toán 47
3.2 Các gii pháp hoàn thin 47
3.2.1 Các gii pháp liên quan đn Lut K toán và Chun mc K toán 47
3.2.2 Các gii pháp liên quan đn c ch tài chính đn v s nghip 52
3.2.3 Gii pháp liên quan đn ch đ k toán 53
3.2.4 Gii pháp ng dng tin hc trong công tác k toán 55
3.2.5 Kim tra k toán 56
n v s nghip công lp VSNCL
Kho bc Nhà nc KBNN
Hành chính s nghip HCSN
Ngân sách Nhà nc NSNN
Ngh đnh
N
Quc hi
QH
Quyt đnh Q
Tài sn c đnh TSC
Thành ph H Chí Minh TP. HCM
Sn xut kinh doanh SXKD
Xây dng c bn XDCB
1
M U
1. TÍNH CP THIT CA TÀI
i hc Quc gia Thành ph H Chí Minh, đc thành lp theo Ngh đnh
16/CP ngày 27/01/1995 ca Chính ph, là mt trong hai i hc Quc gia ca
c nc đc thành lp t yêu cu đi mi h thng giáo dc đi hc Vit Nam,
nhm xây dng mô hình đi hc mi, mt trung tâm đào to, nghiên cu khoa
hc, chuyn giao công ngh đa ngành, đa lnh vc, cht lng cao, đáp ng nhu
cu phát trin kinh t - xã hi ca đt nc.
Quá trình gn 15 nm xây dng và phát trin ca i hc Quc gia Thành
ph H Chí Minh cng là khong thi gian mà h thng tài chính k toán nhà
nc có nhng bin chuyn quan trng, nh: s ra đi ca lut Ngân sách Nhà
nc (2002); Ngh đnh 10/2002/N-CP; Lut k toán (2003); Ch đ K toán
hành chính s nghip ban hành kèm theo Quyt đnh s 19/2006/Q-BTC; Ngh
đnh 43/2006/N-CP v t ch t chu trách nhim; Ngh đnh 115/2006/N-
CP quy đnh c ch t chu, t chu trách nhim ca t chc khoa hc và công
19/2006/Q-BTC ngày 30 tháng 03 nm 2006 ca B trng B Tài chính.
Các vn bn hin hành hng dn v c ch tài chính áp dng cho các
đn v hành chính s nghip, đc bit dành cho các đn v s nghip công lp
thc hin theo ngh đnh s 43/2006/N-CP.
4. PHM VI NGHIÊN CU
Nghiên cu vic thc hin công tác k toán hành chính s nghip ti mt
đn v s nghip giáo dc công lp c th, i hc Quc gia Thành ph H Chí
Minh.
5. PHNG PHÁP NGHIÊN CU
Lun vn tp trung vào vic nghiên cu ch đ k toán hành chính s
nghip và các vn bn hng dn v c ch tài chính, qun lý tài chính áp dng
3
cho các đn v s nghip công lp. Trong quá trình nghiên cu, tác gi đã tin
hành kho sát ti 22/23 đn v thành viên, trc thuc i hc Quc gia Thành
ph H Chí Minh và s dng mt s các phng pháp nghiên cu sau:
̇ Phng pháp h thng: xem xét tính h thng và tính đng b ca toàn
b ch đ k toán hành chính s nghip và các vn bn pháp quy liên
quan.
̇ Phng pháp phân tích: phân tích đc đim, điu kin hot đng ca đn
v s nghip công lp nh hng ti vic thc hin ch đ k toán hành
chính s nghip.
̇ Phng pháp tng hp: tng hp, phân loi, đánh giá và đa ra các nhn
xét.
̇ Ngoài ra còn s dng mt s các phng pháp khác nh phng pháp
thng kê, …
6. KT CU CA LUN VN
Ngoài phn m đu, phn kt lun, ni dung ca lun vn nghiên cu gm 3
chng:
Chng 1: MT S VN LÝ LUN V K TOÁN HÀNH
CHÍNH S NGHIP.
và phân b d toán ngân sách cho đn v d toán cp III; có trách
nhim t chc, thc hin qun lý kinh phí ca cp mình và ca các
đn v trc thuc.
5
3. n v d toán cp III: là đn v d toán trc tip s dng kinh phí
nhn d toán ngân sách ca đn v d toán cp II hoc cp I (nu
không có cp II) có trách nhim t chc, thc hin qun lý kinh phí
ca mình và đn v d toán cp di (nu có).
1.1.2 Phân loi đn v hành chính s nghip
Da vào chc nng, đn v hành chính s nghip đc chia làm bn loi:
- n v hành chính nhà nc: là các c quan qun lý nhà nc t cp Trung
ng đn đa phng, thc hin các chc nng qun lý nhà nc nhm n đnh, duy
trì b máy qun lý nhà nc các cp, đm bo n đnh chính tr xã hi và an ninh
quc phòng.
- n v s nghip: là nhng t chc đc thành lp đ thc hin các hot
đng s nghip thuc lnh vc giáo dc, y t, vn hóa,… mà nhng hot đng này
nhm duy trì và đm bo s hot đng bình thng, liên tc ca xã hi, mang tính
cht phc v là ch yu. Nhng đn v s nghip trong quá trình hot đng s
nghip đc phép thu phí đ bù đp mt phn hay toàn b chi phí hot đng đc
gi là đn v s nghip có thu. Nhng đn v s nghip đc các c quan nhà nc
có thm quyn thành lp và đc nhà nc cho phép thu các loi phí (nh: l phí,
hc phí, vin phí,…) đ bù đp mt phn hay toàn b chi phí hot đng thng
xuyên ca đn v, đc gi là đn v s nghip công lp có thu.
- Các t chc đoàn th xã hi: là nhng t chc, hip hi phc v li ích cho
cng đng nh Mt trn T quc Vit Nam, Liên đoàn Lao đng Vit Nam, oàn
Thanh niên Cng sn H Chí Minh, Hi Cu Chin binh, Hi Nông dân Vit
Nam,… đc h tr ngân sách mt phn kinh phí đ hot đng.
- Các c quan an ninh quc phòng: là nhng c quan nhà nc hot đng
trong lnh vc an ninh quc phòng nh các đn v b đi, công an…
6
- n v s nghip y t
- n v s nghip vn hóa, thông tin
- n v s nghip phát thanh, truyn hình
- n v s nghip dân s – tr em, k hoch hóa gia đình
- n v s nghip th dc, th thao
- n v s nghip khoa hc, công ngh, môi trng
- n v s nghip kinh t khác.
Cn c vào v trí, đn v s nghip gm:
- n v s nghip có thu Trung ng nh ài ting nói Vit Nam, các bnh
vin, trng hc do các b, ngành, c quan Trung ng qun lý…
- n v s nghip có thu đa phng nh đài phát thanh truyn hình các
đa phng, các bnh vin, trng hc do đa phng qun lý,…
Cn c vào kh nng thu phí, các đn v s nghip đc phân loi nh sau:
- n v có ngun thu s nghip t bo đm toàn b chi phí hot đng thng
xuyên (gi tt là đn v s nghip t bo đm chi phí hot đng).
- n v có ngun thu s nghip t bo đm mt phn chi phí hot đng
thng xuyên, phn còn li do ngân sách cp (gi tt là đn v s nghip t bo
đm mt phn chi phí hot đng).
- n v có ngun thu s nghip thp, đn v không có ngun thu, kinh phí
thung xuyên do ngân sách nhà nc bo đm toàn b (gi tt là đn v s nghip
do ngân sách nhà nc đm bo toàn b chi phí hot đng).
1.2 Qun lý tài chính trong đn v hành chính s nghip
1.2.1 Các khon thu chi
1.2.1.1 Các ni dung thu:
à Kinh phí do ngân sách nhà nc cp, gm:
- Kinh phí đm bo hot đng thc hin chc nng nhim v (kinh phí thng
xuyên, kinh phí thc hin ch đ t ch), đc c quan qun lý cp trên trc tip
giao, trong phm vi d toán đc cp thm quyn giao;
8
- Kinh phí thc hin các nhim v khoa hc và công ngh (đi vi các đn v
t chc, cá nhân trong và ngoài nc theo quy đnh ca pháp lut.
1.2.1.2 Các ni dung chi:
à Chi thng xuyên, gm:
Chi hot đng theo chc nng, nhim v cp có thm quyn giao, gm: tin
lng; tin công; các khon ph cp lng; các khon trích np bo him xã hi,
bo him y t, kinh phí công đoàn theo quy đnh hin hành; dch v công cng; vn
phòng phm; các khon chi nghip v; sa cha thng xuyên tài sn c đnh và
các khon chi khác theo ch đ quy đnh.
Chi hot đng phc v cho công tác thu phí, l phí bao gm: tin lng; tin
công; các khon ph cp lng; các khon trích np bo him xã hi, bo him y t,
kinh phí công đoàn theo quy đnh hin hành cho s lao đng trc tip phc v công
tác thu phí và l phí; các khon chi nghip v chuyên môn; sa cha thng xuyên
tài sn c đnh và các khon chi khác theo ch đ quy đnh phc v cho công tác thu
phí và l phí.
Chi cho các hot đng dch v bao gm: tin lng; tin công; các khon ph
cp lng; các khon trích np bo him xã hi, bo him y t, kinh phí công đoàn
theo quy đnh hin hành; nguyên, nhiên, vt liu, lao v mua ngoài; khu hao tài sn
c đnh; sa cha tài sn c đnh; chi tr lãi tin vay, lãi tin huy đng theo hình
thc vay ca cán b, viên chc; chi các khon thu phi np theo quy đnh ca pháp
lut và các khon chi khác.
à Chi không thng xuyên, gm:
- Chi thc hin các nhim v khoa hc và công ngh;
- Chi thc hin chng trình đào to bi dng cán b, viên chc;
- Chi thc hin chng trình mc tiêu, quc gia;
- Chi thc hin các nhim v do nhà nc đt hàng theo giá hoc khung giá do
nhà nc quy đnh;
- Chi vn đi ng thc hin các d án có ngun vn nc ngoài theo quy đnh;
10
- Chi thc hin nhim v đt xut đc cp có thm quyn giao;
- Chi thc hin tinh gim biên ch theo ch đ quy đnh do nhà nc quy đnh;
mc chi phi có đnh mc (ví d nh cc đin thoi, công tác phí,…) hay s dng
đnh mc tng hp đ xây dng d toán (ví d nh đnh mc chi cho mi ging
bnh, đnh mc chi trên mt sinh viên…)
- Phng pháp khoán trn gói: ây là phng pháp mi đa áp dng t nm
2001 đn nay đ áp dng cho đn v hành chính s nghip trên c s đ cao quyn
s dng kinh phí ca đn v th hng ngân sách đ nâng cao hiu qu chi thng
xuyên, phù hp vi vic đi mi c ch qun lý tài chính đi vi khu vc công giai
đon 2001-2010. Phng pháp này đc c th hóa qua c ch khoán biên ch và
kinh phí qun lý hành chính đi vi c quan hành chính nhà nc và c ch t ch
tài chính đi vi đn v s nghip có thu.
1.3 c đim k toán và ni dung t chc k toán đn v hành chính s nghip
1.3.1 c đim k toán đn v hành chính s nghip
Vì các đn v hành chính s nghip va là nhng đn v có s dng ngân sách
va là nhng đn v có cung cp dch v nên đi tng k toán gm:
- Tin và các khon tng đng tin;
- Vt t và tài sn c đnh;
- Ngun kinh phí, qu;
- Các khon thanh toán trong và ngoài đn v k toán;
- Thu, chi và x lý chênh lch thu chi hot đng;
- u t tài chính, tín dng nhà nc;
- N phi tr;
- Các khon doanh thu dch v, chi phí dch v;
- Thu và các khon np ngân sách nhà nc;
- Kt qu và phân chia kt qu hot đng dch v;
- Các tài sn khác có liên quan đn đn v k toán.
Các đn v hành chính s nghip phi tuân theo các nguyên tc k toán nh sau:
12
- Giá tr ca tài sn đc tính theo giá gc, bao gm chi phí mua, bc xp, vn
chuyn, lp ráp, ch bin và các chi phí liên quan trc tip khác đn khi đa tài sn
vào trng thái sn sàng s dng. n v k toán không đc t điu chnh li giá tr
tài sn c đnh) và chng t k toán ban hành theo các vn bn pháp lut khác.
Trong quá trình thc hin, các đn v không đc sa đi biu mu chng t thuc
loi bt buc. Mu chng t in sn phi đc bo qun cn thn, không đc đ h
hng, mc nát. Séc và giy t có giá phi đc qun lý nh tin.
- Khi lp chng t k toán: ch lp mt ln cho mt nghip v kinh t, tài
chính phát sinh, ni dung chng t phi rõ ràng, trung thc, ch vit trên chng t
phi rõ ràng, không ty xóa, không vit tt, s tin vit bng ch phi khp, đúng
vi s tin vit bng s, chng t k toán phi đc lp đ s liên theo quy đnh.
Các chng t k toán dùng làm cn c trc tip ghi s k toán phi có đnh khon
k toán. Các chng t k toán đc lp bng máy vi tính phi đm bo ni dung
quy đnh và tính pháp lý cho chng t k toán .
- Các chng t k toán phi có đ ch ký theo chc danh quy đnh trên chng
t mi có giá tr thc hin. Riêng chng t đin t phi có ch ký đin t theo quy
đnh ca pháp lut. Các đn v hành chính s nghip phi m s đng ký mu ch
ký ca th qu, th kho, các nhân viên k toán, k toán trng (và ngi đc y
quyn), Th trng đn v (và ngi đc y quyn). Vic phân cp ký trên chng
t k toán do Th trng đn v quy đnh phù hp vi lut pháp, yêu cu qun lý,
đm bo kim soát cht ch, an toàn tài sn.
- Tt c chng t k toán do đn v lp hoc t bên ngoài chuyn đn đu phi
tp trung vào b phn k toán đn v. B phn k toán phi kim tra toàn b chng
t k toán đó và ch sau kim tra, xác minh tính pháp lý ca chng t thì mi dùng
nhng chng t đó đ ghi s k toán. i vi nhng chng t k toán lp không
đúng th tc, ni dung và ch s không rõ ràng thì ngi chu trách nhim kim tra
hoc ghi s phi tr li yêu cu làm thêm th tc và điu chnh sau đó mi làm cn
c ghi s k toán.
14
- Các chng t k toán ghi bng ting nc ngoài, khi s dng đ ghi s k
toán Vit Nam phi đc dch ra ting Vit. Ngi dch phi ký, ghi rõ h tên và
chu trách nhim v ni dung dch ra ring Vit. Bn chng t dch ra ting Vit
phi đính kèm vi bn chính bng ting nc ngoài.
hin tài khon cp 1, ch s th t th hin tài khon cp 2, ch s th nm th hin
tài khon cp 3.
- Tài khon ngoài Bng cân đi tài khon đc đánh s t 001 đn 009.
Các đn v hành chính s nghip phi cn c vào H thng tài khon k toán
ban hành ti Quyt đnh này đ la chn h thng tài khon k toán áp dng cho
đn v. n v đc b sung thêm các Tài khon cp 2, cp 3, cp 4 (tr các tài
khon k toán mà B Tài chính đã quy đnh trong h thng tài khon k toán) đ
phc v yêu cu qun lý ca đn v. Nu các đn v cn m thêm Tài khon cp 1
ngoài các Tài khon đã có hoc cn sa đi, b sung Tài khon cp 2 hoc cp 3
trong H thng Tài khon k toán do B Tài chính quy đnh thì phi đc B Tài
chính chp thun bng vn bn trc khi thc hin.
Các đn v hành chính s nghip khi hch toán k toán các loi tài khon thì
phi tôn trng quy đnh, kt cu và phng pháp ghi chép tài khon k toán đc
ban hành trong quyt đnh s 19/2006/Q-BTC.
1.3.2.3 H thng s k toán và hình thc k toán
Các đn v hành chính s nghip đu phi m s k toán, ghi s, khóa s, sa
cha s k toán, qun lý, bo qun, lu tr s k toán theo đúng quy đnh ca Lut
K toán, Ngh đnh s 128/2004/N-CP và quyt đnh s 19/2006/Q-BTC. i
vi các đn v k toán cp I và cp II ngoài vic m s k toán theo dõi tài sn và s
dng kinh phí trc tip ca cp mình còn phi m s k toán theo dõi vic phân b
d toán, tng hp vic s dng kinh phí và quyt toán kinh phí ca các đn v trc
thuc (đn v k toán cp II và cp III) đ tng hp báo cáo tài chính v tình hình s
16
dng kinh phí và quyt toán vi c quan qun lý cp trên và c quan tài chính đng
cp.
Mi đn v k toán ch có mt h thng s k toán cho mt k k toán nm. i
vi đn v tip nhn kinh phí vin tr ca các t chc, cá nhân nc ngoài, theo yêu
cu ca nhà tài tr, thì đn v nhn vin tr phi m thêm s k toán chi tit theo
dõi quá trình tip nhn và s dng ngun kinh phí vin tr đ làm c s lp báo cáo
tài chính theo yêu cu ca nhà tài tr. S k toán gm: s k toán tng hp và s k
np báo cáo quyt toán cho đn v k toán cp trên, c quan Tài chính và c quan
Thng kê đng cp, Kho bc Nhà nc ni đn v giao dch đ phi hp kim tra,
đi chiu, điu chnh s liu k toán liên quan đn thu, chi ngân sách nhà nc và
hot đng nghip v chuyên môn ca đn v. Các đn v k toán cp trên có trách
nhim kim tra, xét duyt báo cáo quyt toán cho đn v k toán cp di và lp báo
cáo tài chính tng hp t các báo cáo tài chính nm ca các đn v k toán cp di
và các đn v k toán trc thuc.
- Báo cáo tài chính, báo cáo quyt toán ngân sách phi lp đúng theo mu
biu quy đnh (theo mu trong quyt đnh s 19/2006/Q-BTC), lp và np đúng
thi hn ti ni nhn báo cáo. H thng ch tiêu báo cáo tài chính, báo cáo quyt
toán ngân sách phi phù hp và thng nht vi ch tiêu d toán nm tài chính và
Mc lc ngân sách nhà nc, đm bo có th so sánh đc gia s thc hin vi s
d toán và gia các k k toán vi nhau.
- Phng pháp tng hp s liu và lp các ch tiêu trong báo cáo tài chính,
báo cáo quyt toán ngân sách phi đc thc hin thng nht các đn v hành
chính s nghip, to điu kin cho vic tng hp, phân tích, kim tra, đánh giá tình
hình thc hin d toán ngân sách nhà nc ca cp trên và các c quan qun lý nhà
nc. S liu trên báo cáo tài chính, báo cáo quyt toán ngân sách phi chính xác,
trung thc, khách quan và phi đc tng hp t các s liu ca s k toán
1.3.2.5 T chc b máy
18
Do đc đim ca đn v hành chính s nghip đc qun lý theo ngành dc,
công tác t chc b máy k toán cng thc hin theo các cp d toán gm b máy
k toán ti đn v d toán cp I, b máy k toán ti đn v d toán cp II, b máy k
toán ti đn v d toán cp III. B máy k toán ti các đn v cùng ngành này đc
lp vi nhau.
Cn c vào đc đim t chc và quy mô hot đng ca đn v, vào tình hình
phân cp qun lý, khi lng tính cht và mc đ phc tp ca các nghip v kinh
t, tài chính cng nh yêu cu, trình đ ca các b qun lý, cán b k toán, vic t
chc b máy k toán s chn trong nhng hình thc k toán sau đ thc hin: