  
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM

NGUYN ÌNH HUN ÌNH CÔNG TRONG CÁC DOANH NGHIP CÓ VN
U T NC NGOÀI TI KHU CH XUT, KHU
CÔNG NGHIP, KHU CÔNG NGH CAO THÀNH PH
H CHÍ MINH: NGUYÊN NHÂN VÀ GII PHÁP LUN VN THC S KINH T LUN VN THC S KINH T
NGI HNG DN KHOA HC: PGS.TS TRN KIM DUNG



  
MC LC

Li cam oan xxx
Các t vit tt xxx
Phn m u 1
1. Gii thiu lý do chn  tài 1
2. Mc ích nghiên cu ca  tài 3
3. Phm vi và phng pháp nghiên cu 3
4. Ý ngha thc tin ca nghiên cu 4
5. B cc  tài 4
Chng 1: GII THIU V ÌNH CÔNG VÀ CÁC KHU CH XUT, KHU
CÔNG NGHIP VÀ KHU CÔNG NGH CAO THÀNH PH H CHÍ MINH
1.1 Gii thiu v ình công 6
1.1.1 Khái nim, c im, b n ch!t và d!u hiu ca ình công 6
Khái nim 6
ình công và bãi công 7
ình công và biu tình 7
B n ch!t ca ình công 8
1.1.2 Các d!u hiu c b n ca ình công 9

và các nguyên nhân liên quan n ngi lao #ng 37
2.3 M#t s các cu#c ình công tiêu biu  các khu ch xu!t, khu công nghip
và khu công ngh cao 38
2.3.1 Các cu#c ình công do nguyên nhân liên quan n các v!n  v
lng, thng óng vai trò ch o và là ngòi n∀ ca cu#c ình công 39
2.3.2 Các cu#c ình công do nguyên nhân liên quan n các v!n  v thi
gian lao #ng óng vai trò ch o là git nc làm tràn ly gây ra các v!n  ình
công………… 42
2.3.3 Các cu#c ình công có nguyên nhân liên quan n các v!n  v iu
kin làm vic óng vai trò ch o và là ngòi n∀ d/n n ình công ………… . 43
2.4 Nh,n xét 45
2.5 Các nguyên nhân khác gây ra ình công 46
a. Thiu thng l∃ng, i thoi là nguyên nhân ca ình công 46
 




b. Vic thc thi pháp lu,t không hiu qu và m#t môi trng ng h# các
nhà u t……………… 47
c. Công oàn  c!p doanh nghip yu kém 47
2.6 Tóm tt chng 2 49

Chng 3: M0T S GI1I PHÁP NH2M NG3N NG4A VÀ GI1I QUYT ÌNH
CÔNG……… 51
3.1 Thách thc ca quan h lao #ng trong các khu ch xu!t, khu công
nghip và khu ngh cao 51
3.1.1 Th∗ trng lao #ng khan him 51
3.1.2 Nh,n thc ca ngi lao #ng v ình công ã thay ∀i nhiu, mun
ình công hn, bit cách t∀ chc ình công hn, ình công x y ra nhiu hn 52
 




LI CAM OAN
Tác gi xin cam oan t!t c các n#i dung chi tit ca bài lu,n v)n này


KCNC Khu công ngh cao
CNC Công ngh cao
TLLTP T∀ng liên oàn lao #ng thành ph
ILO T∀ chc lao #ng quc t
PTMCNVN/ VCCI Phòng thng mi công nghip Vit Nam
S LTBXH S lao #ng thng binh xã h#i
Cty Công ty









 




PHN M U

1. Gii thiu lý do chn  tài

Thi gian gn ây, tình trng ình công liên tip x y ra theo chiu
hng gia t)ng, c bit trong các doanh nghip có vn u t nc ngoài,
t,p trung  các công ty có l∃ng lao #ng ln trong các lnh vc nh giày da,
may mc,in t−…

mi ni, mi loi hình doanh nghip. Tuy nhiên thng kê cho th!y hai phn
ba các cuôc ình công xy ra  các doanh nghiêp có vn u t nc ngoài,
tp trung ch yu các tnh và thành ph phía Nam, ni có nhiu khu ch xut
và khu công nghip ca c nc. Mc dù các doanh nghip này ch chim
khong 3% tng s doanh nghip trên c nc nhng s dng ti 15% lc
lng lao ng
1
. Thng kê t Ban Qu n lý các khu ch xu!t, khu công ngh
cao thành ph H& Chí Minh cho th!y tình hình ình công ang có xu hng
gia t)ng. C th, nm 2005 các khu ch xu!t, khu công ngh cao thành ph
H& Chí Minh ch có 16 v ình công; nm 2006: 38 v; nm 2007: 62 v và
ch mi 6 tháng u nm 2008: trên 60 v
2 M=i cu#c ình công u làm phát sinh nh%ng v!n  pháp lý, có khi
là nh%ng v!n  r!t phc tp mà các quy ∗nh v lao #ng hin ti cha th
bao quát ht. Thc t ã cho th!y nh%ng b!t c,p trong lý lu,n c<ng nh thc
tin cu#c sng mà c)n nguyên xu!t phát t mâu thu/n l∃i ích trong quan h
lao #ng, xung #t gi%a ch và th∃. Vì th trong bi c nh hin nay ca nc
ta, v!n  này cn ∃c nghiên cu sâu  to c s lý lu,n cho vic gi i
quyt nh%ng vng mc này.  tài: “ình công trong các doanh nghip có
vn u t nc ngoài ti khu ch xu!t, khu công nghip và khu công ngh
cao thành ph H Chí Minh: Nguyên nhân và gi i pháp” ∃c thc hin
nh6m giúp cho các nhà hoch ∗nh chính sách, các doanh nghip, các nhà
qu n tr∗ nhân s có cái nhìn khoa hc v v!n  ình công.



Jan Jung Min. 2007.Tr.3.

ch yu là b6ng thng kê mô t trên Excel.

Da vào c s lý thuyt, b ng câu h+i này ∃c thit k làm hai phn : Phn 1 : các
nguyên nhân gây ra ình công; Phn 2 các bin pháp gi i quyt ình công ( Ph lc
1 và 3)
 




C> m/u: 100 ngi( dành cho phn 1 ca b n câu h+i) và 40 ngi( dành cho phn
2 ca b n câu h+i) ( ph lc 2 ính kèm)
i t∃ng iu tra: là các giám c nhân s, chuyên viên phòng nhân s, cán b#
công oàn, lãnh o phòng qu n lý doanh nghip và công nhân lao #ng ti khu
công ngh cao, khu ch xu!t và khu công nghip thành ph H& Chí Minh.
B ng câu h+i ∃c gi n cho các i t∃ng trên t ngày 05 tháng 01 n)m 2009 và
nh,n ∃c t!t c các câu tr li vào ngày 23 tháng 1 n)m 2009

4. Ý ngh∀a th#c ti∃n ca nghiên cu

Thông qua các cu#c kh o sát thc t các cu#c ình công ti các doanh nghip FDI
c<ng nh thng kê kt qu iu tra t các nhà qu n tr∗ nhân s, nh%ng kt qu c
th mà nghiên cu s: mang li :

i vi doanh nghip : bit ∃c các nguyên nhân d/n n ình công, các phng
pháp, kinh nghim gi i quyt khi x y ra ình công và ng)n chn ình công. T ó
có nh%ng chính sách và gi i pháp phù h∃p  ng)n nga hoc x− lý tt các v!n 
v lao #ng, tránh tình trng ình công x y ra hoc tái din.

i vi ngi lao #ng: Giúp cho ngi lao #ng có nh,n thc m#t cách úng n


 




CH&NG 1
GII THIU V∋ ÌNH CÔNG VÀ CÁC KHU CH XUT, KHU CÔNG
NGHIP VÀ KHU CÔNG NGH CAO THÀNH PH H CHÍ MINH

1.1 Gii thiu v ình công
1.1.1 Khái nim, b(n ch)t và d)u hiu ca ình công
a.Khái nim
Theo website Wikipedia, ình công ∃c hiu là s kin lao #ng ngng li vì r!t
nhiu công nhân t chi làm vic
3
.
Theo quy ∗nh ca pháp lu,t, ình công ∃c hiu là s ngng vic tm thi, có t∀

kh n)ng chuyn hoá thành biu tình là r!t ít x y ra
5
.
c. ình công và bi∗u tình
ình công khác v c b n vi biu tình  nh%ng im sau:
Yu t ình công Biu tình
Khác
v ∗nh
ngha
ình công là s
ngng vic tm thi
trong cùng m#t thi
im và ch yu do
ngi lao #ng thc
hin
- biu tình là s !u tranh b6ng t hp
ông  o  bày t+ ý chí, nguyn vng
và biu dng lc l∃ng chung và do
nhiu thành phn tham gia thc hin.
Ví d: biu tình tun hành, xung
ng biu tình….

Khác
v
nguyên
nhân
ình công là xu!t
phát t s tranh ch!p
lao #ng gi%a ngi
s− dng lao #ng và

ng x và x lý ình công ti doang nghip, Nxb V)n hóa-Thông tin, tr.15-16.
 




Do có s khác nhau v nguyên nhân, i t∃ng, mc tiêu mà cách thc gi i quyt
các loi này c<ng có s khác nhau, &ng thi c)n c vào các trng h∃p c th 
có s v,n dng cách gi i quyt phù h∃p
6d. B(n ch)t ca ình công.

≅nh công ΑΒΧhin t∃ng quan hΧlao #ng tΧnhiên trong m#t nn kinh tΧ∆Ε∗Χtrng
ni l∃i Φch Γa ngi lao #ng ΗΒΧngi s−ΧΙng lao #ng thng không &ng nh!t,
do ϑΧΚΕΛt sinh xung #t diΧΙng ≅nh công.
ΧΜ n ch!t Γa ≅nh công thng thay ∀i ΗΒΧΚΕΛt trin ΓΝng vi sΧΚΕΛt trin Γa ΟΠΧ
h#i qua ΓΛc giai Θn ΡΕΛc nhau Γa ΣΤΛΧ∆Υ≅nh công nghiêp Εϑa ΗΒΧt)ng trng kinh
t. ςΒΧgiai Θn u Γa công nghip Εϑa, tranh ch!p lao #ng phΛt sinh ΓΕΧyu do
ngi s−ΧΙng lao #ng vi ΚΕm quyn h∃p ΚΕΛp Γa ngi lao #ng. Trong trng
h∃p ϑ, ngi lao #ng thng ΓϑΧnh%ng ΕΒnh #ng ΚΕ n i t,p thΧkhi ΕΧkhông
thΧΓΕ∗u ng sΧb!t công ΩΒΧgii ΓΕΧgây ra, ΙΝΧϑΧΑΒΧsΧb!t công th,t sΧhay do ΕΧ
Γ m nh,n th!y.
Nh%ng tranh ch!p thng xuyên vΧquyn trong giai Θn u Γa ΣΤΛΧ∆Υ≅nh công
nghip Εϑa Γ<ng thΧhin thc tΧΑΒΧΓΕΦnh ΚΕΧcha Χn)ng lc thc thi lu,t lao
#ng thông qua hΧthng thanh tra lao #ng hiu ΣΤ . ΞΒnh #ng ΚΕ n i tΧΚΕΛt
theo Ιng trên thng mang ∆Φnh tΧvΧΗΒΧ∆ΕΧ#ng Η≅Χngi lao #ng ΓΕ;Χmun Ψ o
vΧquyn h∃p ΚΕΛp Γa Ω≅nh.
Kinh nghim Α∗ch s−ΧΓa ΓΛc nc ΡΕΛc cho th!y ngi lao #ng Ζ:Χnhanh ΓΕϑng

8
.

1.1.3 S#+chuy∗n ,i −(n ch)t ./c cu0c 1nh công 2 Vit Nam

Theo các chuyên gia ILO, nguyên nhân ΓΕΦnh Γa ≅nh công tΧΚΕΛt: ΑΒΧdo doanh
nghip vi ΚΕm quyn l∃i h∃p ΚΕΛp Γa ngi lao #ng, sΧthiu hiu bit lu,t lao
#ng ΗΒΧΡΕΛc bit vΧv)n Εϑa gi−a ngi ΣΤ n Α]Χnc ∴⊥ΘΒi ΗΒΧngi lao #ng
trong nc. ς≅Χv,y, ΓΛc chuyên gia thng nh!n mnh ti vicΧ⊥_Λo Ιc cho ngi
lao #ng ΗΒΧngi s−ΧΙng lao #ng vΧlu,t lao #ng, coi ϑΧnh m#t bin ΚΕΛp Χ
ΚΕ[ng nga “≅nh công tΧΚΕΛt”. Tuy nhiên, thc t cho th!y ≅nh công không ΓΕ;Χ
xu!t ΚΕΛt tΧsΧvi ΚΕm ΚΕΛp lu,t Γa ngi s−ΧΙng lao #ng ΩΒΧ∴⊥Βy ΓΒng bt
ngu&n nhiu hn tΧxung #t trc tip vΧl∃i Φch gi%a ngi lao #ng ΗΒΧngi s−Χ


Chang Hee Lee .2006. Tr.2.

Trng Thanh Cn, Lê Tin D<ng, Trn Tin Hòa, Lê Th∗ Bích H&ng, Nguyn H%u Thc.2008.
Tr.26-27

 




Ιng lao #ng. M)c ΙΝΧΑ]Χdo ΡΕΛc bit v)n Εϑa ΓϑΧthΧng trong khu vc u t
nc ∴⊥ΘΒi, yu tΧv)n Εϑa cn ∃c coi ΑΒΧ⊥_t nc ΑΒm ∆ΥΒn ly khin cho tranh
ch!p vΧl∃i Φch n∀Χra, ΗΒΧdΧΙΒng ΨΝng ΚΕΛt ∆ΕΒnh xung #t khi thiu ΕΘt #ng i
∆ΕΘi hai chiu gi%a ngi ΣΤ n Α]Χnc ∴⊥ΘΒi ΗΒΧngi i din cho công nhân. Do
Ιϑ, vic ⊥_Λo Ιc ngi lao #ng ΗΒΧngi s−ΧΙng lao #ng v lu,t lao #ng ΓϑΧΑ:Χ

ΗΒΧ“!u tranh” ΓϑΧquan hΧqua Αi. Vi ∆Φnh ΘΒn kt cao trong công nhân Vit Nam,
ΓϑΧthΧngi lao #ng Ζ:Χ la ΓΕn phng Λn “!u tranh” nhiu hn nh!t ΑΒΧkhi
ngu&n lao #ng khan him, tΧϑΧd/n ti nhiu cu#c ≅nh công tΧΚΕΛt hn xu!t
ΚΕΛt tΧv!n Χl∃iΧΦch hn ΑΒΧquyn h∃pΧΚΕΛp
91.1.4 Nguyên nhân gây ra ình công :

Nguyên nhân gây ra ình công theo nghiên cu cu( ILO v tình hình ình công
ca Vit Nam
10

Nguyên nhân ∴ y sinh nhiu cu#c ≅nh công trong khu vc u t nc ∴⊥ΘΒi ΗΒo
gi%a th,p niên 90 ΑΒΧdo “khΛc bit vΧv)n Εϑa” ΗΒΧ m#t sΧΕΒnh vi Λnh ,p, Οc
ΚΕm công nhân Γa ΣΤ n Α]Χngi nc ∴⊥ΘΒi. Theo thông tin ΩΒΧΓΛc chuyên gia
ILO ΓϑΧ∃c, ΡΕΘ ng m#t n%a sΧ≅nh công trong khu vc ∴Βy trc n)m 2001 ΑΒΧ
do sΧΛnh ,p hoc Οc ΚΕm Γa ngi ΣΤ n Α]Χvi công nhân. Tuy nhiên, tΧϑΧ
ti nay con sΧΓΛc cu#c ≅nh công ΓϑΧnguyên nhân tΧΓΛch x−ΧsΧΓa ngi ΣΤ n Α]Χ
ΠΧ⊥_ m nhiu. Hin nay ≅nh công Αi xu!t ΚΕΛt tΧΑ]Χdo kinh t. Theo nghiên cu
Γa ILO, gn 1/3 ΓΛc cu#c ≅nh công n)m 2002-2004 xu!t ΚΕΛt tΧv!n Χ∆Υ Χlng
th!p (thng ΑΒΧdoanh nghip không thΧt)ng lng nh ΠΧha vi công nhân), ¼ ΑΒΧ
do yêu cu t)ng tin thng (thng do doanh nghip không ∆Υ ∃c mc thng
nh ΠΧ ∆Ε+a thu,n), ¼ liên quan ti giΧΑΒm vic (thng ΑΒΧ Η≅Χdoanh nghip ∆Υ Χ
lng ΑΒm thêm cho công nhân ΣΤΛΧth!p), 1/5 ΑΒΧyêu cu ∆Υ ΧsΧlng ΩΒΧdoanh
nghip Γ[n n∃, 1/6 ΑΒΧdo doanh nghip không tr lngΧΑΒm thêm. 1/6 cu#c ≅nh
công xu!t ΚΕΛt tΧvic công nhân không ∃c nh,n h∃p &ng lao #ng, 1/8 ΑΒΧdo
ngi s−ΧΙng lao #ng không ϑng b o him xã h#i ΗΒΧ1/8 ΑΒΧdo ngi s−ΧΙng lao
#ng Λp Ιng bin ΚΕΛp ΚΕt (b!t h∃p ΚΕΛp) vi công nhân.


• ình công do các nguyên nhân liên quan n thi gian lao #ng: nh t)ng ca
liên tc, ct bt thi gian lao #ng làm nh hng n thu nh,p ca ngi
lao #ng…
• ình công do các nguyên nhân ngi lao #ng không ch)m lo n iu kin
sinh hot và môi trng làm vic : din tích nhà xng ch,t h5p, trang thit
b∗ b o h# lao #ng thiu thn; nhà xng thiu ánh sáng; b%a )n gi%a ca
không  dinh d>ng thiu ch!t l∃ng, không  ch!t l∃ng …


Trng Thanh Cn, Lê Tin D<ng, Trn Tin Hòa, Lê Th∗ Bích H&ng, Nguyn H%u Thc.2008.
Tr.27-29.


 




• ình công do các nguyên nhân ngi lao #ng có thái # hành #ng i x−
thiu v)n hóa nh là ngi s− dng lao #ng i x− thiu tôn trng ngi lao
#ng hoc do ngi s− dng lao #ng không am hiu phong tc, t,p quán ,
tính ch!t dân t#c tôn giáo…

-%i vi ng 4i lao 0ng: do nh,n thc v pháp lu,t còn hn ch không nm ∃c
quyn l∃i và ngha v ca mình n âu, ∃c làm nh%ng gì và không ∃c làm
nh%ng gì; cá bit có m#t s trng h∃p ngi lao #ng b∗ kích #ng a dua theo kδ
x!u.

1.1.5 Tác hi ca ình công


%i vi xã h0i :

Vic ình công không ch; nh hng trong phm vi n v∗, nó còn nh hng n
∗a bàn, môi trng hot #ng xung quanh, nh làm náo lon gây m!t tr,t t tr∗ an,
gây nh hng n các doanh nghip, h# gia ình và khu vc dân c lin k, gây
tâm lý lo ngi cho các cho các nhà u t (c trong và ngoài nc) trong quá trình
tin hành các d án u t phát trin kinh t - xã h#i  nc ta
12
.

1.1.6 Th3 nào là m0t cu0c ình công h6p pháp

Theo b# lu,t s−a ∀i, b∀ sung n)m 2006 chng XIV, Mc IV- ình công và gi i
quyt ình công, thì vic t∀ chc ình công t,p th úng pháp lu,t cn chú ý nh%ng
vic sau:

V phía ban ch!p hành công oàn c s hoc i din t,p th ngi lao #ng cn
nm bt ∃c tâm t, nguyn vng ca ngi lao #ng liên quan n vic có mun
hay không mun t∀ chc ình công; ch #ng ng ra t∀ chc và lãnh o cu#c
ình công, sau khi ã l!y ý kin(b+ phiu hoc l!y ch% ký) ca ngi lao #ng v


Trng Thanh Cn, Lê Tin D<ng, Trn Tin Hòa, Lê Th∗ Bích H&ng, Nguyn H%u Thc.2008.
Tr.31-33.


 





Trng Thanh Cn, Lê Tin D<ng, Trn Tin Hòa, Lê Th∗ Bích H&ng, Nguyn H%u Thc.2008.
Tr.38-40.


 





1.1.7 Nh7ng iu c8n tránh khi t, chc ình công

Trc ht cn tránh là vic ình công không h∃p pháp ( không úng, không
y  vi các quy ∗nh trong B# Lu,t Lao #ng s%a ∀i, b∀ sung n)m 2006 ti
Chng XIV, Muc IV – ình công và gi i quyt ình công) tc là vic ình công
cha ∃c Ban Ch!p hành Công oàn c s t∀ chc và lãnh o , cha xu!t phát t
tranh ch!p lao #ng t,p th, hoc cha có i din do t,p th ngi lao #ng c− ra
và vic ình công cha ∃c thông báo vi công oàn huyn, qu,n, th∗ xã, thành
ph thu#c t;nh hoc tng ng; có hin t∃ng c n tr vic thc hin quyn ình
công c<ng nh ép bu#c ngi lao #ng ình công và c n tr ngi lao #ng không
tham gia ình công i làm vic.

Vic ình công ti kε lôi kéo nh%ng ngi không liên quan tham gia, vì th
s: ch; là “∀ du vào l−a” ã không gi i quyt ∃c v!n  li còn làm cho tình
hình thêm phc tp, gây khó kh)n cho c ngi lao #ng và ngi s− dng lao
#ng. Cn tránh vic trng biu ng%, kh.u hiu, r i truyn n, dùng áp lc 
“ép” nh%ng bên tham gia gi i quyt các v!n  liên quan n vic ình công, c<ng
nh các hành #ng thoái m, vu cáo và các hành vi thiu v)n hóa khác, vì ó không
ph i là bin pháp tt, trái li còn ph n tác dng, phá v> tính h∃p tác trong vic gi i


Theo Quyt ∗nh 188/2004/Q-TTg ca Th tng Chính ph v qui hoch phát
trin công nghip thành ph H& Chí Minh n 2010 có tính n 2020 xác ∗nh quγ
!t khu ch xu!t, khu công nghip t,p trung là 7.000ha trong ó ã khai thác 4000
ha, din tích !t còn li là 3000 ha.Hin nay, ∗nh hng phát trin khu ch xu!t,
khu công nghip ca thành ph H& Chí Minh chú trng thu hút các nhà u t vào
các lnh vc kγ thu,t cao, công ngh tiên tin – c bit là các ngành c khí, in –
in t− và hóa ch!t.

Thành ph H& Chí Minh ∃c xem là m#t thành ph n)ng #ng vi m#t nn t ng
chính tr∗-xã h#i ∀n ∗nh, các ngành kinh t phát trin nhanh chóng và lc l∃ng lao
#ng d&i dào có ch!t l∃ng chuyên môn cao. n nay, thành ph óng góp 20% v
GDP, 30% giá tr∗ s n xu!t công nghip, 40% v kim ngch xu!t kh.u ca c nc

14
B# lu,t lao #ng. Chng 14. iu 174d.