nghiên cứu - trao đổi
40 - Tạp chí luật học
Phan Thị Hơng Thủy *
iện nay, trớc yêu cầu chủ động hội nhập
kinh tế quốc tế, việc hoàn thiện cơ chế
giải quyết tranh chấp kinh tế của các doanh
nghiệp có vốn đầu t nớc ngoài tại Việt Nam
đ trở thành một trong những yêu cầu bức xúc
bởi vì các lí do chủ yếu sau:
- Cơ chế giải quyết tranh chấp kinh tế hiện
nay ở Việt Nam, tuy vẫn đợc coi là công cụ
góp phần tạo trật tự ổn định cho hoạt động của
các chủ thể kinh tế, trong đó có các doanh
nghiệp có vốn đầu t nớc ngoài - bộ phận
quan trọng của nền kinh tế quốc dân nhng
vẫn còn nhiều hạn chế nên cha thực sự đáp
ứng yêu cầu của tình hình mới. Vì vậy, vấn đề
đặt ra là cần phải quan tâm đến những nét đặc
thù của cơ chế giải quyết tranh chấp kinh tế
của các doanh nghiệp có vốn đầu t nớc
ngoài tại Việt Nam sao cho vừa phù hợp với cơ
chế giải quyết tranh chấp kinh tế nói chung,
vừa thể hiện đợc những nét riêng có của các

- "Doanh nghiệp có vốn đầu t nớc
ngoài": là doanh nghiệp đợc thành lập theo
Luật đầu t nớc ngoài tại Việt Nam, có sự
góp vốn và tham gia quản lí điều hành của
nhà đầu t nớc ngoài để tiến hành hoạt
động kinh doanh trên lnh thổ Việt Nam
nhằm mục đích thu lợi nhuận.
- "Tranh chấp kinh tế của các doanh
nghiệp có vốn đầu t nớc ngoài" là tranh
chấp liên quan đến hoạt động kinh tế (nhằm
mục đích thu lợi nhuận) của các doanh
nghiệp có vốn đầu t nớc ngoài và đợc
H
* Công ti luật Hoàng Long nghiên cứu - trao đổi
Tạp chí luật học - 41

pháp luật quy định là tranh chấp kinh tế.
- Giải quyết tranh chấp kinh tế của các
doanh nghiệp có vốn đầu t nớc ngoài "bằng
thơng lợng" là cách thức tự các bên tranh
chấp bàn bạc tìm ra cách tháo gỡ vớng mắc
mà không có sự can thiệp từ ngời thứ ba,
trên cơ sở tôn trọng và bảo đảm quyền và lợi
ích hợp pháp của từng bên, có tính đến yếu
tố thoả hiệp vì lợi ích chung. Đây là giai
đoạn tiền xét xử.
- Giải quyết tranh chấp kinh tế của các

- Cách xác định thời điểm phát sinh tranh
chấp và phát sinh quyền của các bên yêu cầu
toà án giải quyết: Cụ thể là 6 tháng nhng
lấy mốc sau khi các bên đ trải qua hình thức
giải quyết bằng thơng lợng và hoà giải trên
cơ sở văn bản do các bên tranh chấp kí vào
hoặc có ý kiến của cơ quan hoà giải.
- Quy định về thủ tục hoà giải tại toà án:
Có thể có sự tham gia của các thành phần
khác nh cơ quan quản lí nhà nớc về đầu t
nớc ngoài, các cơ quan chuyên môn của ủy
ban nhân dân tuỳ theo từng loại tranh chấp.
Đây là điểm khác với thủ tục hoà giải các vụ
án kinh tế hiện hành (chỉ có các bên đơng
sự).
- Thời hạn yêu cầu toà án giải quyết
tranh chấp kinh tế (nhất là đối với các tranh
chấp phát sinh trong nội bộ doanh nghiệp có
vốn đầu t nớc ngoài): Cần dài hơn quy
định hiện hành, cụ thể là 2 năm nh quy định
của Luật thơng mại. Tuy nhiên, song song
với quy định này cần có quy định đề cao và
khuyến khích các bên giải quyết nhanh
chóng vụ tranh chấp bằng thơng lợng và
hoà giải.
- Trình tự và thủ tục giải quyết tranh
chấp bằng thơng lợng giữa các bên tranh
chấp, thẩm quyền của những ngời tham gia
họp và giá trị pháp lí của các thoả thuận đạt
đợc giữa các bên.

thể cử ngời của mình tham gia hội đồng quản
trị với số lợng bằng nhau nhng nếu khi có số
phiếu ngang nhau thì bên nào có chủ tịch hội
đồng quản trị thì sẽ đợc thông qua.
- Sửa đổi quy định về thẩm quyền của phó
tổng giám đốc thứ nhất (là bên Việt Nam) theo
hớng tăng thẩm quyền để tạo thế đối trọng lại
quyền hạn của tổng giám đốc nhằm tránh gây
thiệt hại cho doanh nghiệp có vốn đầu t nớc
ngoài do quyết định sai lầm của tổng giám
đốc trớc khi có sự can thiệp của hội đồng
quản trị. Có thể sử dụng cơ chế đồng giám
đốc trong doanh nghiệp liên doanh để thay
thế cho cơ chế một giám đốc làm đại diện
cho doanh nghiệp.
- Sửa đổi quy định pháp luật về chế tài đối
với các bên không có thiện chí đối với bên kia
(triệu tập họp, biểu quyết, thành lập ban thanh lí).
+ Sửa đổi quy định về hoạt động của hội
đồng quản trị doanh nghiệp liên doanh giữa
các nhiệm kì.
+ Bổ sung những quy định về trình tự giải
quyết tranh chấp giữa các bên tham gia liên
doanh.
Ba là, sửa đổi quy định về vai trò của cơ
quan quản lí nhà nớc về đầu t nớc ngoài:
Vai trò của cơ quan quản lí nhà nớc thể
hiện không những ở khâu xét duyệt thẩm
định hồ sơ mà còn cả ở việc giải quyết tranh
chấp phát sinh của các doanh nghiệp có vốn

lợng để giải quyết tranh chấp.
+ Quy định ngời có thẩm quyền theo
dõi thực hiện các kết quả.
Hai là, đối với phơng thức giải quyết
tranh chấp bằng hoà giải:
- Quy định trình tự, thủ tục, thẩm quyền nghiên cứu - trao đổi
Tạp chí luật học - 43

giải quyết bằng hoà giải tại cơ quan quản lí
nhà nớc về đầu t nớc ngoài.
- Xác định thời hạn phải đa tranh chấp ra
giải quyết bằng hoà giải.
- Giá trị pháp lí về kết luận giải quyết.
- Việc thi hành các tranh chấp đ đợc
hoà giải.
- Quy định chế tài nếu các bên không
tuân thủ trình tự giải quyết nh quy định
của pháp luật.
Ba là, đối với phơng thức giải quyết tranh
chấp bằng trọng tài:
- Thủ tục tố tụng của trọng tài nhằm tạo ra
cơ sở pháp lí và sự thống nhất của các quy tắc
trọng tài của các tổ chức trọng tài hiện nay ở
Việt Nam và đối với các tổ chức trọng tài nớc
ngoài (nếu có trong tơng lai).
- Về tổ chức trọng tài ad-hoc: Vì ở nớc ta
cha có điều kiện để phát triển hình thức trọng

Ngoài ra, trớc mắt, nhằm tạo điều kiện
để các doanh nghiệp lựa chọn tổ chức trọng
tài trong giải quyết tranh chấp kinh tế, các tổ
chức trọng tài hiện nay ở Việt Nam cũng
phải tham khảo các kinh nghiệm giải quyết
về tranh chấp đầu t nớc ngoài của các
nớc để bổ sung, sửa đổi quy chế giải quyết
của trọng tài cho phù hợp với yêu cầu của
thực tế. Cần lu ý các vấn đề:
- Thời hạn giải quyết cần phải nhanh.
- Quy định lệ phí trọng tài cho phù hợp
(biểu phí hiện nay là khá cao).
Bốn là, đối với phơng thức giải quyết
tranh chấp bằng toà án:
- Về cơ quan tài phán: Mở rộng thêm
hình thức giải quyết bằng toà án thông
qua việc quy định các bên tranh chấp có
quyền thoả thuận chỉ định toà án nớc
ngoài hoặc toà án quốc tế giải quyết tranh
chấp kinh tế của các doanh nghiệp có vốn
đầu t nớc ngoài.
2. Đổi mới và nâng cao hiệu quả hoạt
động của các cơ quan có thẩm quyền
trong việc giải quyết tranh chấp kinh tế
của các doanh nghiệp có vốn đầu t nớc
ngoài tại Việt Nam
2.1. Cơ quan quản lí nhà nớc về đầu t
nớc ngoài
Hoạt động của đầu t nớc ngoài không


giải quyết các tranh chấp kinh tế, nhất là các
tranh chấp phát sinh trong nội bộ doanh nghiệp
có vốn đầu t nớc ngoài.
- Cần cải cách hành chính trong hoạt động
của cơ quan xét xử. Ví dụ, đơn giản thủ tục
hành chính tại các khâu nộp đơn, xin cấp trích
sao, cấp bản án
3. Tăng cờng công tác giáo dục ý thức
pháp luật của các doanh nghiệp có vốn đầu
t nớc ngoài tại Việt Nam
Việc giáo dục ý thức pháp luật là yếu tố
cần thiết bởi vì khi các bên đ hiểu biết pháp
luật, hiểu về quyền và nghĩa vụ thì thờng là
họ tự nguyện thực hiện cam kết, cho nên sẽ ít
phát sinh tranh chấp. Hoặc nếu có bất đồng ý
kiến thì dễ tìm đợc tiếng nói trong giải
quyết bằng thơng lợng. Các giải pháp cho
vấn đề này bao gồm:
+ Nâng cao năng lực của bên Việt Nam
trong doanh nghiệp liên doanh: Lựa chọn
ngời có năng lực để cử vào liên doanh; kịp
thời thay thế cán bộ không đủ năng lực, kém
phẩm chất, hoạt động không hiệu quả trong
doanh nghiệp liên doanh; có kế hoạch bồi
dỡng, bổ sung kiến thức pháp luật nói
chung, kiến thức về quản lí nói riêng cho cán
bộ của mình; tổ chức đội ngũ chuyên gia giỏi
về mặt pháp luật, khoa học, công nghệ
chuyển giao, kinh tế - tài chính; nhờ sự giúp
đỡ của các cơ quan t vấn, có trình độ để