Hội thảo Quốc gia về Khoa học Cây trồng lần thứ nhất
945
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU KỸ THUẬT THÂM CANH CÀ PHÊ CHÈ
ĐẠT NĂNG SUẤT CAO, CHẤT LƯỢNG TỐT, HIỆU QUẢ VÀ BỀN VỮNG
TRÊN ĐẤT ĐỒI NÚI PHỦ QUỲ, NGHỆ AN
ThS. Bùi Văn Hùng, TS. Nguyễn Quốc Hiếu,
ThS. Nguyễn Quang Huy, ThS. Phạm Duy Trình
và các cộng sự
Viện KHKT Nông nghiệp Bắc Trung Bộ

SUMMARY
Result of research on coffea arabica intensive cultivation to get high yield, good
quality on hill land areas in Phu Quy, Nghe An
World wide, coffea arabica is preferred by customers. The average consumption prices is from 1.5 to
1.7 times as many as coffea robusta. So, coffea arabica has a high economic value. Fertilizer, irrigation,
and pest control are sensitive factors. They affect rapidly on the growth, productivity and influence product
quality and production cost of coffee. Over the course of field research in rural Tay Hieu 1 and Tay Hieu 3-
Phu Quy- Nghe An, we have drawn the following conclusions: For the fertilizer experiment: fertilizer with
the amount of 250N + 120 + K
2
O + 250 P
2
O
5
for maximum productivity (over 15 tons/ha; economic
efficiency reached 26 millions /ha, higher than the control from 10 to 12 millions/ha). The disease
experiment: The drug treatment with copper sulphate gets the highest economic efficiency; to profit from 9
to 13 millions VND/ha higher than the control from 4 to 5 millions/ha. The water experiment: The water
with volume 150-200 m
3
/ha gets the highest yield (reaching 12.3 tons/ha, higher than the control about

Người phản biện: ThS. Phạm Hùng Cương
tấn nhân/ha) và chất lượng hạt chưa cao, hiệu quả
sản xuất còn thấp do người nông dân chưa nắm
được các biện pháp kỹ thuật thâm canh cà phê
một cách có khoa học. Vì vậy
“Nghiên cứu kỹ
thuật thâm canh cà phê chè đạt năng suất cao,
phẩm chất tốt có hiệu quả và bền vững trên đất
đồi núi Phủ Quỳ - Nghệ An”
sẽ góp phần vào
việc nâng cao năng suất chất lượng và hiệu quả
đồng thời góp phần vào việc duy trì và mở rộng
diện tích trồng cà phê chè ở Phủ Quỳ.

II. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.1. Vật liệu
Giống cà phê chè ở thời kỳ kinh doanh.
2.2. Phương pháp nghiên cứu
Các thí nghiệm được bố trí theo khối ngẫu
nhiên hoàn chỉnh, 3 lần nhắc lại, theo phương
pháp của Gomez.A. Các số liệu được theo dõi và
đánh giá theo tiêu chuẩn của Viện tài nguyên di
truyền thực vật Quốc tế (IPGRI), và được xử lý
thống kê theo phần mềm IRRISTAT và EXCEL
trên máy vi tính.
VIỆN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
946
Thí nghiệm: Nghiên cứu ảnh hưởng của phân
bón đến năng suất và chất lượng cây cà phê chè ở
Phủ Quỳ: CT1: 300N -300P

200m
3
/ha/lần. (Lượng phân bón được bón chung
cho các công thức theo nền phân: 300N -300P
2
O
5

-150K
2
O)
Thí nghiệm: Nghiên cứu lượng vôi bón thích
hợp cho cà phê chè: Mức vôi ở các công thức lần
lượt là: CT1: 500kg/ha; CT2: 700kg/ha; và CT3:
1000kg/ha. (Lượng phân bón được bón chung
cho các công thức theo nền phân: 300N -300P
2
O
5

-150K
2
O)
Thí nghiệm: Nghiên cứu một số laọi sâu
bệnh hại đến cây cà phê chè tại Phủ Quỳ: Các
công thức như sau: CT1: Không phun thuốc (đối
chứng); CT2: Xử lý bằng thuốc Phuradan; CT3:
Xử lý bằng thuốc Vibasu và CT4: Xử lý bằng
Sunphat đồng (Boocđô). (Lượng phân bón được
bón chung cho các công thức theo nền phân:

Đường kính
gốc (cm)
Cặp cành
(cặp)
Dài cành
(cm)
CT 1 (Đ/C) 180,9 182,2 4,20 9,2 90,0
CT 2 190,2 179,3 4,40 10,1 100,0
CT 3 193,7 189,2 4,40 11,1 100,0
CT 4 190,5 184,6 4,60 10,4 110,0

Tây Hiếu 1
CT 5 188,5 181,8 4,50 10,5 100,0
CT 1 (Đ/C) 190,4 184,9 4,80 9.3 80,0
CT 2 196,9 178,3 4,70 9,3 90,0
CT 3 188,7 178,7 4,40 9,3 100,0
CT 4 178,8 181,3 4,50 9,8 90,0

Tây Hiếu 3
CT 5 184,6 184,4 4,60 10,5 90,0
Bảng 2. Kích thước hạt cà phê nhân
Tây Hiếu 1 Tây Hiếu 3
Công thức
Dài hạt (mm) Rộng hạt (mm) Dài hạt (mm) Rộng hạt (mm)
CT1 (Đ/C) 10,90 7,40 8,9 7,2
CT2 11,23 7,33 10,4 7,3
CT3 11,00 8,13 10,6 8,0
CT4 11,40 8,17 10,8 8,3
CT5 10,93 8,07 10,3 8,0


CT 1 151,5 15,2 685,3 120,8 17,63 176,0 4,93 11,96
CT 2 147,2 14,9 709,5 265,2 37,38 185,0 5,41 14,00
CT 3 155,3 16,3 715,1 162,5 22,72 217,0 4,61 15,31
CT 4 153,1 15,4 711,9 128,1 17,99 190,0 5,26 13,17
Tây Hiếu 1
CT 5 154,9 15,9 713,7 123,7 17,33 154,0 6,49 13,15
CV (%) 7,3
LSD
.05
1,862
CT 1 152,0 15,0 680,8 123,7 18,2 169,0 5,92 11,80
CT 2 145,1 14,7 703,9 268,2 38,1 181,0 5,52 13,90
CT 3 154,0 16,1 711,4 168,5 23,7 206,0 4,85 15,10
CT 4 153,3 15,3 709,5 130,9 18,5 187,0 5,35 12,80

Tây Hiếu 3
CT 5 154,2 15,7 710,8 125,1 17,6 148,0 6,76 12,90
CV (%) 4,2
LSD
.05
1,056

Kết quả nghiên cứu cho thấy:
Năng suất thực thu: Cả hai địa điểm công
thức 2 và 3 cho năng suất cao nhất; ở Tây Hiếu
1 năng suất cao nhất là công thức 3 đạt 15,31
tấn/ha, tiếp đến là công thức 2 đạt 14,00 tấn/ha;
thấp nhất là công thức đối chứng chỉ đạt 11,96
tấn/ha. Điểm Tây Hiếu 3 Công thức 3 cho năng
suất 15,1 tấn/ha và công thức 2 cho năng suất

ong khi đó đối chứng cho
lãi từ 13,5 đến 14 triệu đồng/ha. (bảng 4)
VIỆN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
948
3.2. Kết quả nghiên cứu kỹ thuật tưới nước cho cà phê chè ở Phủ Quỳ:
Bảng 5. Ảnh hưởng của lượng nước tưới đến sinh trưởng của Cà phê chè
Địa điểm Công thức
Cao cây
(cm)
Đường kính tán
(cm)
Đường kính gốc
(cm)
Cặp cành
(cặp)
Dài cành
(cm)
CT1(Đ/C) 189,9 178,2 4,2 9,9 90,0
CT 2 192,9 180,1 4,2 9,2 110,0
CT 3 195,1 182,3 4,3 8,9 100,0
Tây Hiếu 1
CT 4 194,3 182,0 4,3 9,1 110,0
Bảng 6. Kích thước hạt cà phê nhân
Tây Hiếu 1
Công thức
Dài hạt (mm) Rộng hạt (mm)
CT1(Đ/C) 10,70 7,53
CT 2 10,33 7,43
CT 3 11,53 8,00
CT 4 11,03 8,03

Tây Hiếu 1
CT 4 141,0 14,31 746,8 168,6 22,58 193,0 5,18 10,05
CV (%)
3,4
LSD
.050,724

Kết quả cho thấy: Năng suất quả tươi, cao
nhất là công thức 3 đạt 12,38 tấn/ha, tiếp đến là
công thức 2 là 10,67 tấn/ha; thấp nhất là công
thức đối chứng đạt 9,65 tấn/ha (Sai khác giữa các
công thức so với đối chứng có ý nghĩa ở mức
5%) (bảng 7).
Bảng 8. Hiệu quả kinh tế của các các liều lượng nước tưới khác nhau
Đơn vị tính: Đồng/ha
Địa điểm Công thức Thu Chi Lãi TSLN (%)
CT1 (Đ/C) 43,425,000 35,631,500 7,793,500 17.9
CT 2 48,015,000 37,161,500 10,853,500 22.6
CT 3 55,710,000 39,726,500 15,983,500 28.7
Tây Hiếu 1
CT 4 45,225,000 36,231,500 8,993,500 19.9

Hiệu quả kinh tế cho thấy: Thu lãi cao nhất
là công thức 3, cho lãi gần 16 triệu đồng/ha; tiếp
đến là công thức 2 cho lãi 10,8 triệu đồng/ha.
Thấp nhất là công thức đối chứng chỉ cho lãi 7,7
triệu đồng /ha. (bảng 8)


Kết quả bảng 10 cho thấy: Chiều dài hạt ở 2
điểm chênh lệch nhau không đáng kể; Tây hiếu 1
biến động từ 10,73 đến 11,23mm; Tây Hiếu 3
biến động từ 10,6 đến 11,0mm. Chiều rộng hạt
Biến động từ 7,4mm đến 7,93mm.
Bảng 11. Ảnh hưởng của lượng vôi bón đến năng suất của cà phê chè
Địa điểm
Công
thức
P.100
quả(g)
P.100
hạt(g)
Tổng
quả/kg
Sốquả
nổi/kg
T.Lệ nổi(%)
P.nhân/kg
quả tươi (g)
T.lệ
tươi/nhân
khô
NS tươi
(tấn/ha)
CT 1 149,0 15,03 680,5 201,9 29,67 178,0 5,62 9,7
CT 2 151,0 15,52 681,7 124,1 18,20 199,0 5,03 11,9
Tây Hiếu 1
CT 3 155,0 16,48 698,9 103,7 14,84 231,0 4,33 13,8

CT 2 52,335,000 38,401,500 13,933,500 26.6
Tây Hiếu 3
CT 3 62,145,000 42,271,500 19,873,500 32.0

Kết quả đánh giá hiệu quả kinh tế cho thấy:
Điểm Tây Hiếu 1 và Tây Hiếu 3 đều cho lãi cao
nhất ở công thức 3 đạt 19,8 triệu đồng/ha; tiếp
đến là công thức 2, ở Tây hiếu 1 đạt 14,7 triệu
đồng/ha và ở Tây Hiếu 3 đạt 13,9 triệu đồng/ha.
Thấp nhất là công thức 1, ở Tây Hiếu 3 chỉ đạt
6,1 triệu đồng/ha và ở Tây Hiếu 1 đạt 8,5 triệu
đồng/ha (bảng 12).
VIỆN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
950
3.4. Nghiên cứu một số loài sâu bệnh hại đến cây cà phê chè vùng Phủ Quỳ
Bảng 13. Tình hình sinh trưởng và phát triển của Cà phê chè
Địa điểm Công thức Cao cây (cm) ĐK tán (cm) ĐK gốc (cm) Cặp cành (cặp) Dài cành (cm)
CT 1 (Đ/C) 185,9 178,5 4,37 7,93 83,0
CT 2 186,5 179,5 4,30 7,33 89,0
CT 3 182,0 186,5 4,58 8,07 83,0

Tây Hiếu 1
CT 4 191,0 187,1 4,52 8,27 91,0
CT 1 (Đ/C) 172,5 172,5 4,21 8,0 79,0
CT 2 175,5 174,8 4,22 8,4 84,0
CT 3 180,0 184,1 4,36 8,5 90,0

Tây Hiếu 3
CT 4 192,2 184,6 4,36 9,0 91,0
Bảng 14. Kích thước hạt cà phê nhân

đến là công thức 2 là 10,56%; thấp nhất là công
thức 4 tỷ lệ bệnh 9,17%; chỉ số bệnh công thức
đối chứng cao nhất 4,97% thấp nhất là công thức
3 là 2,11%. Điểm Tây Hiếu 3 tỷ lệ bệnh cao nhất
là công thức đối chứng 18,33%; thấp nhất là công
thức 3 là 10,83%.
- Bệnh khô cành: Điểm T
ây Hiếu 1 có tỷ lệ
bệnh cao nhất là công thức đối chứng 10%, thấp
nhất là công thức 4 là 6,33%; chỉ số bệnh cao
nhất là công thức 2 là4%, thấp nhất là công thức
3 và 4 là 1,67%. Điểm Tây Hiếu 3 công thức 4 và
công thức đối chứng cho tỷ lệ bệnh cao nhất
6,67%, thấp nhất là công thức 2 là 1,67%.
- Sâu đục thân: Điểm Tây hiếu1 sâu đục thân
gây hại nặng nhất là công thức đối chứng 23,6%
,
các công thức còn lại biến động từ 16,5 đến
18,6%. Điểm Tây Hiếu 3 sâu đục thân gây hại
nặng nhất là công thức đối chứng 25,6% tiếp đến
là công thức 4 là 23,6% và công thức 2 là 23,2%;
thấp nhất là công thức 3; 18,5%. (bảng 15)
Hội thảo Quốc gia về Khoa học Cây trồng lần thứ nhất
951
Bảng 16. Các yếu tố cấu thành năng suất và nắng suất của cà phê
Địa điểm
Công
thức
P.100 quả
(g)

LSD
.05
1,611

Kết quả nghiên cứu ở bảng 16 chúng tôi thấy:
Năng suất: Điểm Tây hiếu 1 và Tây Hiếu 3,
công thức 3 và công thức 4 đều cho năng suất cao
nhất. Điểm Tây hiếu 1 công thức 4 cho năng suất
11,55 tấn/ha và công thức 3 cho năng suất 10,55
tấn/ha; thấp nhất là công thức 1 và 2 tương ứng là
9,48 và 9,67 tấn/ha. Điểm Tây Hiếu 3 công thức
4 cho năng suất 10,23 và công thức 2 cho năng
suất 9,45 tấn/ha; thấp nhất là công thức đối
chứng chỉ đạt
8,30 tấn/ha.
Bảng 17. Hiệu quả kinh tế của các công thức
Đơn vị tính: Đồng/ha
Địa điểm Công thức Thu Chi Lãi TSLN (%)
CT 1 (Đ/C) 42,660,000 33,776,500 8,883,500 20.8
CT 2 43,515,000 35,661,500 7,853,500 18.0
CT 3 47,475,000 36,981,500 10,493,500 22.1
Tây Hiếu 1
CT 4 51,975,000 38,481,500 13,493,500 26.0
CT 1 (Đ/C) 37,350,000 32,006,500 5,343,500 14.3
CT 2 38,925,000 34,131,500 4,793,500 12.3
CT 3 42,525,000 35,331,500 7,193,500 16.9
Tây Hiếu 3
CT 4 46,035,000 36,501,500 9,533,500 20.7

Kết quả đánh giá hiệu quả kinh tế cho thấy:

phòng trừ sâu bệnh kịp thời.
Bảng 18. Kết quả xây dựng mô hình
Hiệu quả kinh tế (đồng) Chỉ
tiêu
Mô
hình
Năng
suất
(tấn/ha)
Thu Chi Lợi nhuận
Mô hình mới 15,6 101.400.000 48.055.000 53.345.000
Mô hình đối
chứng
9,3 60.450.000 41.900.000 18.550.000
So với đối
chứng
6,3 40.950.000 6.155.000 34.795.000
Ghi chú: Giá cà phê được tính theo thời điểm xây
dựng mô hình (Năm 2011) là: 6.500 đ/kg.
Kết quả xây dựng mô hình, đã cho năng
suất đạt 15,6 tấn/ha, cao hơn so với đối
chứng 6,3 tấn/ha. Sau khi trừ chi phí, lợi
nhuận đem lại đạt trên 53 triệu đồng/ha, cao
hơn so với đối chứng trên 34 triệu đồng/ha.
(kết quả bảng 18)
IV. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
4.1. Kết luận
1) Đối thí nghiệm phân bón: Bón với lượng
250N + 250 P
2

3
/ha; đốn tỉa cành kết
hợp với phun thuốc và phòng trừ sâu bệnh kịp
thời.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Tôn Nữ Tuấn Nam (1998). “ Nghiên cứu bổ sung
lượng phân NPK thích hợp cho cà phê chè Catimor
trồng trên đất đỏ Bazan vùng Buôn Ma Thuột”, Tạp
chí Nông nghiệp và Công nghệ thực phẩm
2. Tôn Nữ Tuấn Nam, Trương Hồng (1999). Cây cà
phê ở Việt Nam. Nhà xuất bản Nông nghiệp.
3. Đoàn Triệu Nhạn(1990). “ Cây cà phê ở Phủ Quỳ”,
Một số kết quả nghiên cứu của trạm nghiên cứu cây
nhiệt đới Tây Hiếu.
4. Cục Trồng
trọt - Bộ Nông nghiệp và PTNT (2011).
Đánh giá kết quả sản xuất cà phê năm 2010 và giải
pháp phát triển cà phê bền vững trong thời gian tới.
5. Tiêu chí phân loại tiêu chuẩn cây và vườn cà phê.
Bộ Nông nghiệp và phát triển Nông thôn, Số
1709/BNN-TT, 2011.
6. Rahman, Shukor Ngadimon (1991). Fertilizer
recommemdation for liberica coffee on Rewgam
Series soil