SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:
MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐỂ DẠY TỐT MÔN LỊCH SỬ Ở BẬC
TIỂU HỌC.
I.ĐẶT VẤN ĐỀ:
Dân tộc Việt Nam ta có một nền văn hóa, một bề dày lịch sử lâu đời .Đó là
những ngày đầu của vua Hùng dựng nước cho đến những năm tháng đấu
tranh giữ nước và xây dựng Tổ quốc. Từng chặng đường, từng giai đoạn đã
ghi lại những mốc son chói lọi, là niềm tự hào của cả dân tộc Việt Nam. Ai
đã đi qua những chặng đường ấy luôn cảm thấy yêu quê hương và con người
Việt Nam biết chừng nào. Thế hệ trẻ hôm nay sẽ viết tiếp những trang sử
vàng cho dân tộc bằng tài năng, trí tuệ và nhiệt huyết của mình. Để làm được
điều đó, trước hết các em phải yêu thích lịch sử quê hương, bởi vì “ Yêu Sử
chính là làm cho tâm hồn ta luôn hướng về đất nước”.
Ngay từ bậc tiểu học, ở lớp 4, lớp 5, các em đã được học lịch sử qua một
phân môn rõ rệt mà không lồng ghép chung với bất cứ phân môn nào. Có
chăng , đó là sự bổ sung thêm kiến thức Sử cho các em từ các phân môn
khác ( ví dụ: phân môn kể chuyện, đạo đức, tập làm văn, tập đọc….). Điều
này càng cho chúng ta thấy, việc dạy Sử trong nhà trường là điều cần thiết
và quan trọng không thể lơ là. Vậy làm thế nào để các em yêu thích môn lịch
sử, các em tự tìm đến với lịch sử của dân tộc. Và đây cũng chính là niềm
trăn trở của tất cả chúng ta, những người làm công tác “ trồng người”.
II.GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
Chương trình lịch sử lớp 5 tập trung cung cấp cho các em về một số sự
kiện , hiện tượng lịch sử và một số nhân vật lịch sử theo từng mốc giai
đoạn thời gian : 1858- 1945: Hơn 80 năm chống thực dân Pháp; 1945-
1954: Bảo vệ chính quyền non trẻ, trường kì kháng chiến chống Pháp ;
1954- 1975: Xây dựng Chủ nghĩa xã hội miền Bắc, đấu tranh thống nhất đất
nước; 1975- Nay: Xây dựng chủ nghĩa xã hội trong cả nước.
Đối với lứa tuổi các em, việc tiếp thu và nhớ các sự kiện lịch sử, nhân
vật lịch sử thật là khó, đặc biệt là với cách dạy thầy nói, trò nghe. Do vậy,
để có một tiết học lịch sử hiệu quả, tạo được sự thu hút, yêu thích nơi các

chậm, còn nhiều hạn chế cùng làm việc với nhau theo nhóm và dành riêng
cho các em một đề tài dễ hơn . Đây cũng là lúc giáo viên phát huy vai trò
của mình “ Dạy học phân hóa đối tượng học sinh.”
- Giáo viên nên chú trọng rèn kĩ năng, tạo cơ hội cho các em cùng tham
gia vào quá trình tìm hiểu, hình thành kiến thức thông qua các nhiệm vụ
như: tổ chức thảo luận, phân tích vấn đề, sắm vai tái hiện lại sự việc đã diễn
ra, thu thập tư liệu và trình bày những hiểu biết của mình qua trò chơi lớp
học nhằm tạo sự hứng thú, phát huy tính tích cực vốn có ở học sinh.
Ví dụ : Sau khi học sinh thảo luận câu hỏi sau: “ Cho biết nguyên nhân
dành thắng lợi trong chiến dịch Điện Biên Phủ?” Các nhóm sẽ tham gia trả
lời qua hình thức trò chơi” Rung chuông vàng” , cá nhân nhóm trả lời đúng
sẽ được rung chuông chúc mừng.
- Giáo viên nên nắm rõ được mục đích của việc tổ chức trò chơi lớp học là
giúp các em phấn khởi, không bị nhàm chán bó buộc trong yêu cầu của giáo
viên khi báo cáo lại kết quả làm việc, mà vẫn đem lại hiệu quả giáo dục cao.
Ví dụ: Có những hình thức trò chơi sau: trò chơi “Chung sức”, trò chơi “
Rung chuông vàng”, hội thi ” Em là phóng viên nhỏ”, trò chơi “ Thi tiếp
sức”, trò chơi “ Trúc xanh”…
- Khi phải truỵền đạt tường thuật lại một vấn đề lịch sử, giáo viên cần
chú ý cách diễn đạt , giọng kể sao cho phù hợp, hấp dẫn, thu hút sự chú ý
của học sinh, lồng giáo dục ý nghĩa lịch sử, khơi gợi niềm tự hào về truyền
thống đấu tranh của dân tộc.
Ví dụ: + Khi giới thiệu về nhân vật lịch sử, cụ thể là tấm gương chiến
đấu của anh Phan Đình Giót, anh Tô Vĩnh Diện cần thể hiện giọng chậm rãi,
sâu lắng, nhấn giọng khi nhắc đến tình huống hy sinh anh dũng của các anh.
+ Đối với sự kiện lịch sử, chúng ta trình bày với giọng nói rõ
ràng, manh tính chất tường thuật, lưu ý những mốc thời gian gắn với sự kiện
diễn ra tại địa điểm nào, kết hợp phương tiện trực quan để làm rõ ý cần minh
họa .
- Giáo viên hãy dành ít phút thời gian để có những cuộc trao đổi nhỏ với

vẽ có chọn lọc cũng sẽ giúp các em khắc họa được những nét tiêu biểu về
một số sự kiện, nhận vật lịch sử một cách tự nhiên và nhẹ nhàng.
Ví dụ: Tổ chức cho học sinh tham quan các di tích lịch sử, tổ chức triển
lãm các thông tin hình ảnh lịch sử do chính học sinh sưu tầm, sắp xếp diễn
biến theo từng chặng thời gian ( có sự hỗ trợ của Đoàn- Đội)
+ Gia đình : Gia đình là tế bào của xã hội, là môi trường quan trọng tác
động đến việc hình thành nhân cách cho các em. Nét đẹp truyền thống của
gia đình Việt Nam vẫn giữ được đó là nhiều thế hệ cùng sống chung trong
một nhà: Ông, bà- cha, mẹ- con- cháu, cho nên đây cũng luôn là một môi
trường học tập gần gũi với các em, những câu chuyện lịch sử sống động từ
kinh nghiệm và vốn sống hiểu biết của người thân luôn được các em lắng
nghe bằng cả sự háo hức và tin tưởng. Giáo viên cũng hãy tạo điều kiện
cho trẻ khai thác môi trường học tập này nếu các em chưa có cơ hội.
Ví dụ: Em hãy về tìm hiểu cho cô câu hỏi sau: Tại sao gọi chiến thắng 12
ngày đêm cuối năm 1972 ở Hà Nội và các thành phố khác ở miền Bắc là “
Chiến thắng Điện Biên Phủ trên không”? Bến Nhà Rồng được xây dựng từ
năm nào? Vì sao lại được đặt tên là Bến Nhà Rồng?
Tuy nhiên qua việc trao đổi , cùng trò chuyện giải đáp những thắc mắc
của cac em trong các tiết học lịch sử trên lớp, đôi khi chúng ta sẽ bắt gặp
những suy nghĩ lệch lạc không đúng về một sự kiện, nhân vật lịch sử mà
người lớn vô tình truyền đạt cho các em. Đây quả là điều không tốt trong
việc giáo dục trẻ trở thành công dân của đất nước mình đang sống. Chúng ta
hãy nhìn nhận vấn đề một cách khách quan nhất, tránh cường điệu và cần có
sự chọn lọc khi nói chuyện với các em . Bởi tâm hồn các em như tờ giấy
trắng, chưa đủ để đánh giá, nhìn nhận những điều mà chúng ta đôi khi còn
phải đang bàn cãi, suy ngẫm. Hãy suy nghĩ thật kĩ, hãy chuẩn bị trước khi
làm, khi nói, nhất là đối tượng nghe là trẻ em. Và để làm được điều này
chúng ta cũng cần có sự phối hợp đồng bộ giữa nhà trường và gia đình.
4.Khai thác phương tiện dạy học:
- Tất cả những hình ảnh, lược đồ, sơ đồ, đoạn phim tư liệu làm phương tiện

- Giáo viên phải nỗ lực và dành nhiều thời gian cho mục tiêu giảng dạy
của mình, xây dựng, đầu tư kế hoạch bài dạy.
- Phần lớn học sinh là dân tộc thiểu số,sự hiểu biết của các em về lịch
sử còn nhiều hạn chế.
- Tự bản thân phải khơng ngừng học tập để cập nhật thơng tin, kiến
thức.
- Phải có sự trao đổi, kết hợp liên thơng thống nhất với tất cả các đối
tượng cùng tham gia giáo dục.
- Giáo viên cần được sự hỗ trợ về thiết bị dạy học thiết thực và hiệu quả
bên cạnh việc linh hoạt, chủ động làm đồ dùng dạy học của mỗi giáo
viên.
- Và điều quan trọng, mỗi giáo viên phải có tâm và nhiệt huyết với
nghề.
VI. HIỆU QUẢ ÁP DỤNG CỦA ĐỀ TÀI :
Tríc khi ¸p dơng ®Ị tµi kÕt qu¶ thi kh¶o s¸t ®Çu n¨m häc 2011 -2012 lµ:

Líp SÜ
sè
Kh¶o s¸t ®Çu
n¨m
Kh¸ Trung
b×nh
Ỹu
5 33 33 0 25 8
Qua lần kiểm tra cuối kì I trong năm häc 2011 - 2012, số lượng
học sinh líp 5 đạt điểm trung bình, kh¸ tăng đáng kể, cụ thể như sau :
Líp SÜ
sè
KiĨm tra
cuối k× I