I - TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả:
Nữ nhà văn Lê Minh Khuê sinh năm 1949 tai xã An Hải, huyện Tĩnh Gia, tỉnh
Thanh Hóa; Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam (1980), hiện ở Hà Nội.
Tốt nghiệp phổ thông trung học, Lê Minh Khuê tham gia đội thành niên xung
phong chống Mĩ cứu nước. Những năm tháng vất vả gian nan mà hào hùng ở
ngoài tuyến lửa đã tạo cảm hứng cho những sáng tác của chị sau này. Năm 1969
chị là phóng viên báo Tiền phong. Năm 1973-1977 phóng viên Đài phát thanh
Giải phóng và sau đó là Đài Truyền hình Việt Nam. Từ 1978 đến nay, nhà văn Lê
Minh Khuê là biên tập viên văn học Nhà xuất bản Hội Nhà văn.
Là nhà văn sở trường về truyện ngắn, từ sau năm 1975, sáng tác của Lê Minh
Khuê đã bám sát những biến chuyển của đời sống, đề cập đến nhiều vấn đề bức
xúc của xã hội thời đổi mới. Ngòi bút miêu tả tâm lí của Lê Minh Khuê khá sắc
sảo, nhất là khi miêu tả tâm lí phụ nữ.
2. Tác phẩm:
- Tác phẩm đã xuất bản: Cao điểm mùa hạ (1978); Đoàn kết (1980); Thiếu nữ
mặc áo dài xanh (1984); Một chiều xa thành phố (1987); Em đã không quên
(1990); Bi kịch nhỏ (1993); Lê Minh Khuê - truyện ngắn (1994), Trong làn gió
heo may (1998),
Nhà văn đã được nhận: Giải thưởng văn xuôi Hội Nhà văn Việt Nam năm 1987
(Tập truyện ngắn: Một chiều xa thành phố).
- Truyện Những ngôi sao xa xôi viết về ba cô gái thanh niên xung phong làm
nhiệm vụ phá bom ở một cao điểm trong thời kì cuộc chiến tranh chống đế quốc
Mĩ đang diễn ra khốc liệt. Miêu tả các cô gái hằng ngày, hằng giờ đối mặt với
hiểm nguy nhưng sức hấp dẫn của truyện không phải ở những chi tiết, sự kiện
hồi hộp, nóng bỏng mà ở khả năng miêu tả đời sống tâm hồn con người khá sinh
động, sâu sắc của tác giả.
3. Tóm tắt:
ngôi nhà của họ. Ba cô gái với ba tính cách khác nhau, ba ý thích, lối sinh hoạt
khác nhau nhưng đều có một điểm chung là rất dũng cảm, làm việc hết mình.
Khi đối diện với hiểm nguy họ rất cứng cỏi, nhưng trong cuộc sống, giữa những

được xây dựng bằng những hành động anh hùng. Cô Nguyệt của Nguyễn Minh
Châu, "mảnh trăng" tiêu biểu, tập trung đầy đủ đến mức lí tưởng vẻ đẹp của
người nữ thanh niên xung phong Trường Sơn nhưng lại thiếu hẳn chiều sâu tâm
lí. Với Những ngôi sao xa xôi, Lê Minh Khuê đã tập trung chú ý đến việc thể hiện
tâm lí nhân vật bên cạnh việc miêu tả những hành động anh hùng của họ. Để
nhân vật tự bộc lộ mình bằng hành động và suy nghĩ, nhà văn đã tạo nên giá trị
chân thực cho hình tượng nghệ thuật. Nỗi buồn, niềm vui, nỗi nhớ và cả những
suy tư của nhân vật được thể hiện rất tự nhiên và chân thực. Điểm nhìn trần
thuật ngôi thứ nhất đã xoá nhoà khoảng cách giữa người kể chuyện và nhân vật
khiến cho câu chuyện gần gũi bình dị và đời thường hơn. Trần thuật từ điểm nhìn
ngôi thứ nhất để tạo cho mạch truyện tự phát rất thoải mái, nhân vật hiện lên tự
nhiên và sinh động hơn, tạo cho những nữ nhân vật trong truyện một vẻ đẹp
bình dị mà thật anh hùng. Kể về những chuyện sống chết, chuyện hiểm nguy
bằng một giọng điệu rất thoải mái: "Thần Chết là một tay không thích đùa ",
"việc nào cũng có cái thú của nó", "đứa nào cũng leo tót lên trọng điểm chỉ
khổ đứa phải trực điện thoại trong hang". Không cần lí tưởng hoá, qua điểm nhìn
trần thuật của người kể chuyện, nhân vạt vẫn hiện lên với đầy đủ phẩm chất anh
hùng và đầy tính thuyết phục. Việc lựa chọn điểm nhìn như vậy đã tạo nên thành
công trong nghệ thuật trần thuật và nghệ thuật xây dựng hình tượng nhân
vật.−Người kể chuyện đồng thời là nhân vật trong truyện, trực tiếp tham gia vào
các diễn biến của sự kiện. Câu chuyện được phát triển theo hướng nhìn, điểm
nhìn và dòng suy tư của Phương Định
Nghệ thuật xây dựng nhân vật thể hiện nét độc đáo trong phong cách truyện
ngắn Lê Minh Khuê. Giữa sự ác liệt của chiến tranh, vẻ đẹp của con người đã toả
sáng. Phần lớn những đội viên thanh niên xung phong ở Trường Sơn trong kháng
chiến chống Mĩ đều còn rất trẻ. Khi cả miền Bắc dồn sức cho miền Nam đánh
giặc với khí thế "xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước", với tinh thần "đường ra trận
mùa này đẹp lắm" thì thế hệ trẻ thanh niên nam nữ miền Bắc đã có mặt trên mọi
tuyến đường của Tổ quốc. Sức trẻ, lòng yêu nước, khát vọng hoà bình đã tạo nên
sức mạnh, tạo nên chất trữ tình cho cuộc kháng chiến gian khổ mà anh hùng của

phong được tái hiện đầy đủ và tròn trịa. Ba con người khi chiến đấu là một khối
thống nhất, đó là sự dũng cảm, khi sống cuộc sống đời thường trong những phút
giây bình yên hiếm có của Trường Sơn họ lại là ba con người với ba tính cách
khác nhau. Họ là họ, họ còn là cả Trường Sơn, là biết bao cô gái giống họ đều
đang nằm trong những hang núi Trường Sơn để chờ đợi, để giữ cho tuyến đường
Trường Sơn không một ngày bị đứt mạch.
Điểm khác biệt và cũng là thành công của truyện ngắn này so với những tác
phẩm cùng đề tài chính là ở nghệ thuật trần thuật. Giọng văn sinh động, trẻ
trung với lối diễn đạt tự nhiên đã tạo nên sức cuốn hút với bạn đọc. Tác giả đã
rất hiện đại trong việc sử dụng linh hoạt các dạng cũ pháp. Những câu văn ngắn,
câu dạng đặc biệt được đan xen linh hoạt trong các đoạn văn vừa có sức tái hiện
dồn dập, khẩn trương trong việc phá bom của các cô gái vừa tự nhiên, sinh động
khi miêu ảt tính cách của họ. Trong đoạn văn miêu tả trận đánh bom, tác giả sử
dụng một loạt câu ngắn với cấu trúc giản lược tối đa: "Không hiểu vì sao mình
gắt nưa. Lại một loạt bom. Khói vào hang và bom ". Trong tác phẩm, tác giả
sử dụng rất ít những câu văn dài, nếu có thì đó lại là những câu văn mang màu
sắc triết lí rất rõ:
"Không có gì cô đơn và khiếp sợ hơn khi bom gào thét xung quanh mà không
nghe một tiếng trả lời nào dưới đất. Dù chỉ một tiếng súng trường thôi, con người
cũng thấy mênh mông bên mình một sự che chở đồng tình". Tác giả rất độc đáo
trong việc miêu tả với những câu văn được sắp xếp theo trật tự bất thường,
nhiều khi lộn xộn, không theo lô gích thông thường của tư duy. "Không có gió
dường như vật duy nhất vẫn bình tĩnh vĩnh cửu". Đó là tâm trạng khi Định chờ
bom nổ. Tuy chưa hiện đại như nghệ thuật trần thuật theo dòng ý thức của Bảo
Ninh trong Thân phận của tình yêu nhưng tác phẩm đã có một sự cách tân lớn
trong nghệ thuật trần thuật. Giọng văn tự nhiên, cuốn hút với kỹ thuật trần
thuật hiện đại đã làm nên thành công và vẻ đẹp riêng cho Những ngôi sao xa
xôi.
Nối tiếp bản anh hùng ca về cuộc kháng chiến của dân tộc, một bản anh hùng ca
đầy âm hưởng sử thi, với tài năng, tâm huyết và sự từng trải của mình, Lê Minh