BQ
GIAO
Dl)C
VA
DAO
T~O
TRu'<JNG
D~I
HOC KINH
TE
TP
HO
CHI
MINH
DE TAl:
NGHIEN
CUU KHOA HOC
CAP
CO SO
A ?
~
NANG CAO KHA NANG
C~NH
TRANH
? ' A
?·
A
CUA HANG NONG SAN
VIETNAM
.
TRONG

k~
' I
Ml)C Ll)C
Trang
PHAN
M6
E>AU

1
CHU'dNG
1.
LY
LUAN
CHUNG
VE
CANH
TRANH
CUA
HANG
NONG
SAN
TRONG
E>IEU
KI$N
HQI
NHAP
KINH
TE
QUOC
TE

1.2 Nhli'ng
d~c
di~m
cua
quan
h~
cung
c~u
nang
s~m

18
1.3
Nhli'ng
nhan
t6 anh
huang
d~n
kha
nang
c~nh
tranh
cua
hang
nang
san
va
phuong
phap danh gia kha
nang

nu6c
ta

38
CHVdNG
2.
E>ANH
GIA
KHA
NANG
CANH
TRANH
MQT
SO
HANG
NONG
sAN
CHU
YEU
CUA
VI$T
NAM

.44
2.1
Nhli'ng
ti~n
b9
trong nang cao
kha

cua
nhli'ng
h?n
ch~,
y~u
kern

61
CHU'dNG
3.
NHUNG
GIAI
PHAP
NANG
CAO
KHA
NANG
CANH
TRANH
CUA
HANG
NONG
SAN
VI$T
NAM
TRONG
DIEU
KI$N
HQI
NHAP

71
3 0 1 .2
Nh~n
thuc
nhfrng
thu~n
lqi, kh6 khan,
CO'
h9i va thach
thuc
v6
vi~c
nang
cao
kha
nang
c~nh
tranh
hang
nong
san nuac
ta
trong
aisu
h9i
nh~p

75
3.2 Nhi:i'ng giai phap chu y6u
nh~m

san 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 • 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 • 0 0 0 0 • 0 0 0 0 0 0 0 78
3 .2.2 Ti6p
tvc
hoan
thi~n
moi
truong
c~nh
tranh qu6c
gia
va
kha
nang
C~nh
tranh cua
h~
th6ng cac
dun
vi
kinh doanh nong
nghi~p

81
3.2.3 Nang cao
ch~t
luqng ngu6n lao d9ng cua
ca
nu6'c-tru6'c h6t
Ia
lao

ngh~
vao san
xu~t
nong
nghi~p
va
cac
ho~t
d9ng lien quan d6n san
xu~t,
ch6
bi~n,
luu
thong
nong
san. 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
••
98
3 .2.6 Tfch
Cl}'C
thvc
hi~n
nhil'ng
bi~n
phap
dS
vuqt
qua
Cclc
rao can

T
AI
LI$U
THAM
KHAO
CHINH.
,
•}
, ,
PHAN
MO
DAU.
1. St! cdn
thitt
cua
de'
tai nghien cftu.
-
Trong
xu
the
to~m
diu
boa,
Dang
va
Nha
nll'6c ta
kh~ng
djnh:

nh~p
kinh
te
quoc
te
va
khu
Y\fC
theo
tinh
than
phat
buy
toi
da
n<)i
1\rc,
nang
cao
hi~u
qua
quoc
te,
bao
dam
d<)c
I~p
t\r
chi:t
va djnh

djch
Y\t,
vi~c
Vi~t
Nam
th\rc
hi~n
h<)i
nh~p
kinh
te
quoc
te
co
nghla
la
lanh
th6
Vi~t
Nam
tr6'
th~mh
thj
truong
ban
hang
hoa
duqc
t~o
ra

vung
lanh
th6.
D~
th\fC
hi~n
h¢i
nh~p
thanh
c6ng,
Vi~t
Nam
din
th\fC
hi~n
kh£\n
trU'ang va
c6
hi~u
qu~t
hang
lo~tt
cac
giai phap.
Trong
do, vi¢c nang cao khd nang c(lnh
tranh
quae·
gia,
nang

trong
thai
ky
d6i
m6i, ca cau
kinh
te
Vi~t
Nam
da
chuy~n
d!ch
theo
huang
tang
ty
tr9ng
c6ng
nghi~p
Ya
djch
Y\}
trong
t6ng
san
pham
va lao
d<)ng
nhnng
den cuoi nam 2005

t~o
ra
gfin
30%
t6ng
kim
ng~ch
xuat
kh<lu.
Nhi~u
m~t
hang
n6ng
san
Vi~t
Nam
nhll'
g~o,
ca
phe,
h~tt
tieu, dieu,
tom,
chi
em
thj ph
fin
dang
k~
tren thj tru·ong

ki9n
D~ti
h6i
clai
hi6u
lo~tn
qu6c
l<ln
tht."r
IX,
Nxb Chfnh
tri
qu6c
gia,
1-111
N6i, 200 I. tnt.
II
Y-120.
'"'
B(>
K H
va
Dau
tu:
D~r
thao
ke
hoach
ph
ill

VI
the,
Dang
ta
khang
djnh:
"hi~n
nay
cong
nghi~p
h6a,
hi~n
d~ti
h6a
nong
nghi~p,
nong
th6n
la
m¢t
trong
nhu·ng
nhi~m
Yt;i
quan
tr9ng
hang
dilu
ci:w
cong

80
nll'6c
va
vung
lanh
th6
tren
the
gi6i.
Vi~t
Nam
da
cam
ket
tham
gia
khu
vvc
mqtu
djch
tv
do
ASEAN
-
AFTA,
ky ket
hi~p
djnh
thll'ong
m~ti

da
dtrqc nhqtp
khau
va
ban
r¢ng
rai a nn6·c ta.
Trong
khi
do,
nang
lt;!'c
c~mh
tranh
ella
nhi~u
lo~i
nong
san
hang
h6a
cua
nn6c
ta
con
thap.
S~r
yeu
kem
bitSu

Quoc,
Nh~t
B~m,
Han
Qu6c
d~t
62
t~/ha,
nang
suat
ngo
cua
Vi~t
Nam
chi
d~t
31-32
t~/ha
trong
khi
cib
My, Uc,
Phap
d1;1t
80
t~/ha<
4
>.
+
Cong

qua
khoang
20-25%;
chi phf
cong
nghi~p
che
bien
cho
1
tan dLrong
tinh
luy~n
elta
Vi~t
Nam
la
220
USD,
nhnng
cua
Thai
Lan
chi
la
72
USD
, ella
An
D¢

v~n
Uti
bitSn
dw
Vi~t
Nam
cao
g£\p
giln 2 lfin
nhi~u
quoc
gia
khac.
1
\;
D~lllg
C(mg
s<ln
Vi¢1
Nam,
Vfm
ki¢n
1-I(>i
ngh! ian
thu·
nam,
Ban
chf\p
hi111h
Trung

Nxb CTQG, 2004, lr
XX.
2
+ Chi
phf
nhi~u
lo(;li
v~tt
tu'
cho
n6ng
nghi¢p
nhLr
phan
bon,
h6a
chat,
di¢n

d~u
6
mCrc
cao.
+
Ngoai
ra,
do
trlnh
de)
S~Ul

khach
hang.
-
Theo
qui
d~nh
cua
AFTA,
cua
WTO,
ca
che
v~n
hanh
ella
thuang
m(;li
nong
s~1n
c6
nhi~u
di~m
khac
bi¢t doi hoi phiti
nang
cao
kha
nang
C(;lnh
tranh

d6,
Vi¢t
Nam
ccin
sua
d6i
nhi6u
chfnh
sach
d~
nang
cao
kh~t
nang
c~nh
tranh
ciia
n6ng
s~1n
nhtrng
phai
phu
hqp
voi nhf'i·ng
cam
ket
thuang
m(;li
quoc
te

cho
biet,
hang
nam
cac
nn6c
giau
da
dtmg
tren
300
ty
USD
d<i
bao
h¢
nong
san,
gay
kh6
khan
cho
cac
nu6c
dang
phat
tri~n
trong
phat
tri~n

t~ti
H6ng
Cong
cho
thay
cac
nu6c
giau
chi hu·a bttt
dciu
cat
gi<:\m
bao
he)
n6ng
san
vao
nam
2013.
Trll'oc
th~rc
te
d6
doi
hoi,
me)t
m~t,
Vi¢t
Nam
phai

nang
cao
khd
nang
cqmh tranh cua nang sdn
dl
hc)i
nh~p.
HC)i
nh~p
quoc
te
dang
t(;lo
ra
ca he)i,
d6ng
thai
cung
dat
ra
nhi~u
thach
thll'c
16n
cho
n6ng
nghi¢p
nuoc
ta.

gia,
nang
l~rc
c~nh
tranh
ella
cac
dan
vi
kinh
te
va
kh~'t
nang
C(;lnh
tranh
cua
tung
hang
h6a
d~ch
V~l.
V1
v~y,
vi~c
nghien
c(ru
d~
tim
ra

te
qu6c
te,
nang
cao
kha
nang
qmh
tranh
eLla
nong
s~1n
la
chLl
d6 du9·c nhi6u
ca
nhan
v~t
t6
chCrc
quem tam.
6
nn6c
ngoai,
cac
t6
cht:l'c
qu6c
te
nhu

c6ng
trlnh
nghien
cuu
C(;lnh
tranh
tren
the
gi6i
va
btr6c dfiu
da
c6
nhung
nghien
CULl
v6
C(;lnh
tranh
ella n6n
kinh
te
Vi~t
Nam.
Hang
nam,
WEF
d6u
c6
nhU'ng

g6c
d(>.
0
cap
d(>
C(;lnh
tranh
quoc
gia,
CO
cac
c6ng
trlnh
nghien
CUU
nhLr"
Nang
cao
nang
Ivc
quoc
gia"
ella
dl.J'
an
VIE
01/ 025
do
vi~n
nghien

quoc
te
(
CEPI
)
v~t
vi~n
quitn
ly
kinh
te
Trung
uang
tien
hanh
nam
2004 v.
v.
0
cap
d¢
nang
l\('c
c~mh
tranh
ella
doanh
nghi~p.
Da
c6

tien
trlnh
h¢i
nh~p
kinh
te
qu6c
te"
do
TS.
VG
tn;mg
Lam
chu
bien,
Nxb
Chfnh
trj
quoc
gia
an
hanh
nftm 2006. "
Nang
cao
nfmg
l~;rc
C(;lnh
tranh
cua

Chf
Minh
th\rc
hi~n.
V6
qmh
tranh
ci.'w
hanh
h6a,
d~ch
v\1;
den
nay
cung
da
c6
nhi6u
cong
trlnh
nghien
cuu
v6
kha
nang
qmh
tranh
ctla
hang
cong

trong
h(>i
nh~tp
kinh
te
qu6c
te"
Do
GS.
TS.
Bl:ti
Xu£m
Lull lam
chLt
bien,
Nxb
Th6ng
ke an
hanh
n[tm 2004.
Trang
cong
trlnh
nay,
cac
t<k
gia
da
CO
Sl!

AFT
A "
do
Vi~n
kinh
te
nong
nghi~p,
B(>
NN
va
PTNT
th\rc
hi~n
nam
2005.
Day
Ia
cong
trlnh
nghien
eCru
khoa
hqc
dt
c~p
kha
to~m
di~n
kh2t

nong
san
trong
kh6i
A
SEAN,
bao
cao
khoa
h<;>c
con
co
S\t
danh
gia
kha
nang
C(;lnh
tranh
ella
m(>t
s6
nong
san
Vi~t
Nam.
Tuy
nhien,
bao
cao

s6
nganh
san
xuat
nguyen
li~u
che
bien
th(tc an
chan
nuoi
(
ngo,
d~u
wang)
a
Vi~t
Nam".
Do
cac
tac
gia
Nguy~n
Tuan
San,
Tr~n
Dlnh
Thao
va
c(>ng

che
bien
m(>t
s6
thCrc
an
cho
ch[m nuoi a
nn6"c
ta.
D\f
an
"
H(>i
nh~p
kinh
te
qu6c
te
va
anh
hu·ong
eLla
n6
den
nganh
nong
nghi~p
Vi~t
Nam".

cac
cam
ket
ci:1a
Vi~t
Nam
trong
thLrang
m~ti
nong
san.
D\r
an
da
phan
tfch r6 nhu·ng qui
d~nh
ella
WTO
vt
thLrang
m(;li
n6ng
s2m.
Danh
gia
qua
trlnh
h(>i
nh~tp

gia
nghien
e-cru
dV
an
da
5
khuyen
nght
nhG'ng
chfnh
sckh
d~
phat
tri~n
n6ng
nghi~p
Yi¢t
Nam
trong
di~u ki~n
h¢i
nh~p
kinh
te
quoc
te.
Nhu'
v~y'
van

de'
tai:
3.1.
M~1c
dfch.
-
Danh
gia
thvc
tr~ng
kha
nang
qmh
tranh
Clta
m<)t
so
n6ng
san
chu
yeu
ci:ta
Vi~t
Nam.
-
D~
xufit nhG'ng
gi~l.i
phap
chi:t

nhfrng
nh~n
thuc
v~
c~nh
tranh,
danh
gia
kha
nfmg
c~nh
tranh
ci:w
m¢t
so
n6ng
s~m
nu6c
ta
hi~n
nay.
-
Lam
ro
can
c(r,
n<?i
dung
nhG'ng
bi~n

Nghien
cu'L1
nang
l~rc
qmh
tranh
elta
m¢t
so
n6ng
sAn
chi:1
Ivc tren
ph~l111
vi
ca
nLi'OC.
M~lC
dfiu
giG'a
m6i
trLrong
qmh
tranh
quoc
gia,
khA
nang
c~nh
tranh

c~nh
tranh
cua
hang
h6a
nong
s~m.
M6i
tnrong
c~nh
tranh
quoc
gia,
nang
lvc
c~nh
tranh
cua
cac
dO'n
v!
kinh
doanh
nong
san
chi
dtrqc
xem
xet
nhn

n<)i
tai ella
cac
nhan
to.
6
~-~~
thong h6a, ke
thLra
nhCi'ng
nghien
CU'U
ve
C<;tnh
tranh. 86 sung
m()t
so
nh~n
thu·c
moi
ve
c~mh
tranh hang n6ng san.
- Ngoai
d~nh
tfnh , c6
d~nh
luqng cv
th~
cho

sAN
TRONG
DIEU
KI~N
H(.H
NH!P
KINH
TE
QUOC
Tif.
1.1. Khai niem
va
phtin
lo(li
C(lnh
tranh trong
ne'n
kinh
tt
thf truang
1.1.1. Khai niem canh tranh
. .
6 mr6c ta, trong
nhung
nftm
gan
day, van
d~
qmh
tranh

n~n
kinh
te
V
i~t
N am
da
tro
thanh
m6i
quan
tam
h~mg
dau
d6i v6i
Nha
nu6c
va
cac
chtl
th~
kinh
doanh.
Trang
iich
st:r
phat
tri~n
eLla
khoa

t~p
trung, trong
cac
giao
trlnh
kinh
te
h9c,
van
d~
C<;ll1h
tranh
thuong
dngc
d~
c~tp
nhu
la nh\Ing
nghien
cuu
v~
l!ch
sa
kinh
te
ho~tc
danh
cho
vi~c
nghien

m<)t
each
cong
phu
thong
qua
vi~c
nghien
c(ru
sv
v~n
hanh
d1a
cac
ho~tt
d<)ng
kinh
te
- dau
tu
ella
cac
nha
kinh
doanh.
Di~m
n6i
b~t
lien
quan

sieu
ng<;lch
cua
c·ac
nha
kinh
doanh.
C.Mac
da
cho
ding :
"C~mh
tranh
Ia
s~r
ganh
dua,
s~r
df{u
tranh gay
g2tt
giG'a
cac
nha
tll'
band~
d~mh
d~t
nhung
di~u

quoc gia I
lJ9.'i,
Ph
I
tr
25
quem
ni~m
qmh
tranh duqc
nht
tren cua
C.M<:tc,
nhieu nha kinh te
h<;>c
cling da
trlnh bay nhfrng quan
ni~m
khtk
ve
c~mh
tranh. Nha kinh
te
Samuelson da cho
rang:
"c1;1nh
tranh
la
Sl;f
klnh

dH<,YC
de
c~p
U1
s~r
qmh
tranh
giU'a
cac
chl:t
the kinh doanh tren thj tnrong.
Tiep
tJ!c
giac d¢ xem xet d6, nhieu nha kinh te Vi¢t Nam cling da neu
len nhfrng
quan
ni~m
ve
c~mh
tranh gili'a cac
chl:1
the kinh doanh trong
ho~tt
d¢ng kinh te. Theo
TS.
H6 Van Nga thl
c<;tnh
tranh la qua trlnh "gianh
lqi
the

c~p
n¢i dung ella
ho(;lt
d¢ng
c1;1nh
tranh la
v[{n
de
gi~mh
lqi
the
Ve
gia ca hang boa - djch
V~l
Vlra
cho dmg
qmh
tranh la con
dU'ong,
la
phU'O'ng
thuc
CLla
kinh doanh
va
m~lC
dfch
eLla
qmh
tranh chinh la

gianh nhfrng lqi the
de
Jw
thap
gia ca cac yeu to
d[iu
VaO
ella chu trlnh
SSJ1
XU[tt
kinh doanh
Ya
nflng cao gia
ca
d[iu
ra sao cho
mu·c
chi phf thap nha't nhnng c6 the gianh duqc lgi
nhu~n
cao
nhat"<
4
l . Theo quan ni¢m cua tac gia
Nguy~n
Tien Trien da neu tren thl
canh tranh c6 muc dich toi cao la thu duoc loi nhuan cao nhat va
d~
thnc hien
. . . . . . .
dU'<;>'C

trlnh
t~lO
ra san
ph~m
hang hoa, djch
Y~l.
De thvc
hi~n
qua trlnh san xuat kinh
121
A.P Samelson, W.D.Norhanns (2002), Kinh
tc'
hqc, Nxb Th6ng ke,
T~p
I,
tai
bim
lan thv
nhf\t
,,, TS H6 Van Nga,
N<1ng
cao
SLI'c
qmh tranh
Clla
cac san
ph<im
c6ng
nghi~p
Hit

Gia.
9
doanh thl tru6c bet phai tlm kiem cac yeu to dau vao
v6i
chi phf
th£tp
nhat,
d6ng thai
sau khi
t<;to
ra
s~m
ph~m
thl chu
th~
kinh doanh se thvc hi¢n vi¢c tieu
thy cac hang boa
- d!ch
V~l
t<;tO
ra.
C~mh
tranh a qua trlnh nay duqc
hi~u
la
vi¢c
tim kiem
nhC:i'ng
thach thuc tieu tlw
d~

Ia
d~
c~p
sv
qmh
tranh giua cac
chLl
th~
kinh doanh hang hoa -
d~ch
V~l
trong
n~n
ki~h
te
thj
tnrang. Trong
th~rc
te con c6
nhu·ng
ph~tm
trt1
c~mh
tranh khac
nhu·
c~nh
tranh
giCta
cac
lo~ti

nh~p
kinh
te
quoc
te
th!
vi¢c xem xet
ph<;tm
tftl
C<;tnh
tranh a tam quoc gia cang dtrqc chu
tn;mg.
Trong nhung nam gan day, trong cac sach bao nghien
eCru
ci:ta
Vi¢t
Nam thuang neu len sv
qmh
tranh
gili'a
Vi¢t Nam
v6i
Trung qu6c
ho~c
giCra
Trung quoc v6i cac nn6c ASEAN trong thu hut dau tu' trvc tiep nn6c ngoai.
Ngoai
quem
h¢
chung

th~
bao ham
dU'qc
tat
ca cac giac d¢
C<;tnh
tranh da neu tren.
D~
tiep tyc tlm
hi~u
va
dU'a
ra m('t
qmm
ni¢m co
th~
chap
nh~n
dU'qc
v~
ph<;tm
tru
c~nh
tranh, theo chung t6i,
trU'6c
bet
can phai ly giai m¢t so van
d~
sau day:
- Ai th\rc hi¢n qua trlnh

vi,
cong
c~1
d~
thtJc
hi~n
qmh
tranh
Ia
gl? v.v
Nhu
V~ty,
ITI<?i
hanh
vi
th~rc
hi~n
qua
tr1nh san
xuat
kinh
doanh-
trong
d6
c6
h~mh
vi
c~mh
tranh Ia
ho~tt

duqc
xem
xet
la
s~r
c~mh
tranh gili'a
cac
chu
th6 kinh
te
(nhU'
gili'a
cac
t~p
do~m,
CaC
cong
ty,
cac
h¢ ),
l~l
S~l'
C~tnh
tranh gili'a
CC:lc
qu6c
gia, chfnh
phl:1
trong phat

bi~u hi~n
c~1
th~
nham
tim
kiem
lqi the,
gianh
thang
lqi trong
ho~t
d¢ng
kinh
doanh.
Tren
co
sa
quan
ni~m
d6,
theo
chung
t6i
nen
c6
nhung
quan
ni~m
v~
qmh

tranh
trong
ne'n
kinh
te'
thf
trttifng
Nhu
a tren
da
trlnh
bay,
c6
th~
tiep
c~n
c~nh
tranh a
nhi~u
giac
d<?
khac
nhau
tHong thfch v6i
vi~c
phan
lo~i
c~nh
tranh trong
n~n

con
g<;>i
Ut
hlnh
thu·c
qmh
tranh
chi:1
yeu.
+.
D
u6'i
giac
d(J
cac chu
thl
tham gia qua
trz'nh
hor;tt
d(Jng
kinh
te:
Du6i
g6c
d<?
nay
c6
th~
phan
lo~i

te
qmh
tranh giu·a
cac
chLI
th6 kinh
doanh
-
nguoi
s~'tn
xuat,
mua
ban
hang
boa
d!ch
V~l
di~n
ra
rat
phuc
t~p
Va
thong
qua
hang
lo~i
Cclc
moi
quan

tranh gifra
cac
Cong
ty
san
xuat
thep
Clla
Vi~t
Nam,
thtl'ong
d~
c~p
tru·oc
het
la
S9'
qmh
tranh gifra
cac
nha
san
xuat
thep
voi
nhau
trong
vi~c
nang
cao

v~t
tieu
th~1
chung
tren thj
trLl'Ong
rna
con
c~mh
tranh v6i
cac
doanh
nghi~p
khac
6
vi~c l~a
ch9n
, tim
kiem
CclC
ngu6n
1\{c
dau
VaO
cho
san
XUat
thep
nhU'
nang

ngay
cang
ch~t
che .
Ok
m6i
quan
h~
nay
VLI'a
c6 tfnh lien ket,
hqp
tac vua
c6
tfnh
c~nh
tranh ngay
dmg
gay
gat.
D~
thang
lqi
trongvi~c
c~nh
tranh,
bu¢c
m6i
qu6c
gia

ho~m
thi~n
m6i
truong
de
t~o
ra lqi the. Lqi
the
ciht
qu6c
gia
trong
c~mh
tranh, suy cho
CLmg
phl;l
thu¢c
vao
Sl;l'
c6
gang
cua
Nha
nn6c-
Chfnh phu. Vai tro
cua
Chfnh
phu 6
day
tnr6c

tang, thu
t9C
hanh
chfnh
d~
gi~mh
d~t
khach
hang.
Tu
d6,
gii:i:a
cac
qu6c
gia
thuong
xuyen
phai
c6
s~
c~nh
tranh
trong
vi~c
ho~m
thi~n
m6i
tnrong.
+.
Du6'i

Tuy
con
nhi~u
quem
ni~m
khac
nhau
v~
hai
ph~tm
trt• nay nhtrng
c6
the
hlnh
dung
nhfrng
Sl;l'
phan
bi¢t
chung
nhat.
C~nh
ti'anh
kh6ng
Hmh
m~nh
la
nhfrng
h~mh
vi

hi~n
theo
dung
lu~t
12
phap
va
d<;to
ly.
Tuy
v~y,
gili'a
cac
quoc
gia
va trong
ph<;tm
vi
tung
quoc
gia
Vi~c
phan
bi~t
m(>t
each
f(;lCb
roi
banb
vi

doanh
rna
con
tr6
thanh
yeu
to
can
tr6
qua
trlnh
d6.
D~
thgc
hi~n
qua
trlnh
kinh
doanh
theo
dung
cac
qui
lu~t
kinh
te, nhi6u
doanh
nghi~p
bu(>c
phai

nhung
thay d6i vuqt
b~tc
theo
hLr6ng
tien
b<?
nhung
vlm
con
khong
ft
nhu·ng qui
dinh
chua
phu
hqp. Vl the, yeu
diu
c~mh
tranh
phai phtl
hqp
v6i
lu~t
phap
Ia yeu
c~u
tftt yeu
nhung
phai

khac
bi~t.
Do
d6,
m(>t
hanh
vi
kinh
doanh
nay
6·
m(>t
quoc
gia
c6
th~
dU'qc
xem la
hqp
phap,
Ia
lanh
m<;tnh
nhung
so v6i
lu~t
phap
ci:w
m(>t
nu6c

h(>i
trong
m(>t
quoc
gia
va
gifra
cac
quoc
gia. Vi the,
vi~c
cho
ding
qmh
tranh
lanh
m<;tnh
la
nhfrng
hanh
vi
qmh
tranh
phu
hqp
v6i
d<;to
ly, v6i
t~p
quan

m<;tnh
va
C<;tnh
tranh
khong
lanh
m<;tnh
phai
duqc
nhln
nh~n
theo
quan
di~m
bi~n
chung
va
phai
lay
chuan
m\rc
v~
lu~t
phap
va
d<;to
d(rc
t1rng
thai
ky

ket kinh
te
qu6c
te
thl
vi~c
xem
xct
h~mh
vi
qmh
tranh lanh
m~mh
va
khong
l~mh
m~mh
cung
ph~ii
dU'qc
nhln
nh~n,
danh
gia
tren
plwm
vi
toan
c£iu.
Vf

13
vi~c
kho·i
ki~n
VI
cho
rang
h~mh
vi
c~nh
tranh
cua
phia
Vi~t
Nam
la
khong
Hmh
m~nh.
Nhung
cac
chu
th~
kinh
doanh
v~t
Nha
nn6c
Vi~t
Nam

vao thi
truong
cua
l19
l<;ti
la
hanh
vi ap
d~t,
la
hanh
vi
qmh
tranh
khong
lanh
m~nh.
Nhtr
v~y,
trong
di~u
ki¢n
h<?i
nh~p
kinh
te
quoc
te,
vi~c
phfm

tranh:
Du6i
gi:k
d<)
nay,
c~nh
tranh trong
n~n
kinh
te
thi
tnrong
du·qc chi a
thanh
2
nh6m
chLt
yeu:
C<;tnh
tranh hoan
hao
va
c~mh
tranh
khong
hoan
h~lO.
-
C~mh
tranh hoan

hoa
tren
thi tnrong.
Trong
di~u
ki~n
d6, ngnoi
tieu
dung
c6
quy~n
Iva
ch9n
nhi~u
lo~li
h~mg
hoa
ho~c
m<)t
lo~i
hang
hoa
do
nhi~u
chLt
th~
cung
Crng
d~ra
vao

vi~c
nang
cao
chat
Inqng,
h~
thap chi
phf,
ho~m
thi~n
h~
thong
dich
v~t
d~
chiem
llnh
khach
hang.
-
C~mh
tranh
khong
ho~m
hao:
c<;tnh
tranh
khong
hoan
hao

san
phf{m
eLla
mlnh
tren th! tru'ong.
Trong
truong
hqp d6, ngnoi tieu
dung
rf1t
ft
c6
sv
l~ra
ch9n
va
nha
cung
u·ng
c6
th~
dua
ra nhli'ng
muc
gia
c6
tinh
d<)c
quy~n
d~

nay
trong
lu~t
phap
elta
nhi~u
mr6c,
cac
qui d!nh
v~
chong
d<)c
quy~n
da
dU'<Jc
ban
h~mh
nham
t<;to
ra moi tnrong
c~mh
tranh
Hmh
m~nh
cho
ho~tt
d<)ng
kinh
te.
6 tren

tranh
kh6ng
lanh
me;tnh.
+.
Du6'i
giac
d9
qua
trz'nh
sdn xuat kinh doanh :
DHoi
giac
d¢
qua
tr1nh san
xuat
kinh doanh,
qmh
tranh c6
th~
duqc
phan
chia
theo
cac
giai
do~m
ella
qua

vao
cac
qua
tr!nh d6.
Ching
he;tn,
trong
san
xuat
n6ng
nghi~p,
duong
la
san
phflm
cu6i
cling
cua
ngLl'Oi
n6ng
dan
san
xuat
mfa
va
nha
may
che
bien
duong

nhu
v~y'
d6i voi
m¢t
doanh
nghi~p
s~m
xuat
hang
d~t
may,
qua
tr1nh
qmh
tranh
cling
duqc
chia
thanh
cac
hoe;tt
d(>ng
ce;tnh
tranh
truoc
khi
san
xuat;
cac
giai

hi~n
vi~c
quang
cao, tim
kiem
thj tnl'ong.
Trong
qua trlnh
s~m
xuat, doanh
nghi~p
may
phai
te;to
ra
dnqc
mltu
ma
phi:t
hqp
v6'i
nhu
cfru
th~
trlfong,
nang
cao
chat
luqng
s~m

nhfrng
hlnh
thuc
bao
v~
quy€n
lqi
cho
khach
hang
dti gifr uy tfn
CUa
hang
hoa
d!ch Y\l
tren
th~
tnfOng
nh&m
duy
trl
khach
hang
m¢t
each
lau dai.
+.
Theo giac
de)
qui

chi
xem
xet
0
khfa
ce;tnh
qui
m6
lanh
th6
qu6c
gia
d~
neu
len
loe;ti
C<;tnh
tranh
trong
nU'oc
va
lo<;ti
ce;tnh
tranh tren thj
tnrong
qu6c
te.
Vi~c
phan
d~nh

tranh
Clta
h~
15
th6ng
doanh
nghi~p
va kha nang
qmh
tranh cua tung hang
hoa-
d!ch vy. Theo
quan
ni~m
d6, du6i giac d¢
ph~m
vi
c~nh
tranh c6
th~
duqc phan
chia
nhu
sau:
-
C~mh
tranh a
ph(;lm
vi
qu6c gia va

d~t
th! tnrong va thu
nhi~u
lqi
nhu~n.
Con
c~nh
tranh qu6c
te
la
c~nh
tranh gifra cac doanh
nghi~p
va gifra cac qu6c gia trong
vi~c
tim hut
kh;:kh hang gianh
th!
ph~n
d~
dlfa
l~ti
lqi
fch
nhi~u
han cho qu6c gia va doanh
nghi~p.
D6i v6i doanh
nghi~p
thl

h¢i va moi truong.
- Moi truong
c~nh
tranh qu6c gia ; nang
I~rc
c~nh
tranh
ci:w
h~
th6ng
doanh
nghi~p
va
kha nfmg
C~lllh
tranh ella
ti:tng
Jo~ti
hang hoa - d!ch
V~l.
M6i tnrong
C(;lnh
tranh qu6c gia trong
di~u
ki~n
toan
diu
hoa la van
d~
c6

ti~n
a
nU'6c
ta
nhu
nguyen Ph6 thtl tu6ng
Vu
Khoan, PGS.TS
Tr~n
Dlnh Thien, (
6
)
da c6 nhfrng nghien cull rat c6ng phu
v~
cac
cftp d¢
qmh
tranh nhat la
v~
nhfrng n¢i dung,
bi~u
hi~n
CL!a
moi tnrong
c~mh
tranh qu6c gia. Theo chung toi, c6
th~
neu nhli'ng
bi~u hi~n
chfnh sau

vi¢n
CTQG
H6
Chi Minh, 2004
- PGS.TS
Trfin
Dlnh Thien, Tap chi Nghicn cull kinh
t6,
2/2007.
16
+ Chtlt luqng ella
h~
thong
phap
lu~t,
chfnh sach,
b¢
may
h~mh
chfnh va
c6ng
cht:i'c.
+
Chat
luqng
cua
h~
thong
ket cau
h~

ll;l'c
c~nh
tranh
cua
h~
thong
doanh
nghi~p.
Trong
n6n kinh
te
thi
tnrang,
cac
doanh
nghi~p
thu¢c m9i qui m6, thu¢c
m9i
thanh
ph£in
kinh
te
6
nuoc
ta duqc kh<ing dtnh la
nhung
nguoi lfnh chu
l~rc
trong
ho~t

l~rc
c~nh
tranh
cua
h~
thong
doanh
nghi~p
bao
g6m
m¢t
h~
thong
cac
tieu chf rtlt phuc
t~lp.
Sau
day
la nhli'ng
bi~u hi~n
chfnh :
+ Tht phan ella doanh
nghi~p
tren th! tru·(mg.
+ V! trf d!a
ly
cl:1a
doanh
nghi~p.
+

te
bao
kinh
te-
nhn
C.Mac
eta
tLrng
kh~ng
d!nh.
VI
the, ngoai plwm
vi
c~nh
tranh 6 tam
quoc
gia,
giCi'a
cac
lo~i
doanh
nghi~p
nhu
eta
neu
tren,
vi~c
c~nh
tranh
cua

tranh ella
h~
thong
doanh
nghi~p.
Nang
lvc
c~nh
tranh
cib
hang
hoa
- d!ch
V~l
thuang
dLrqc
bi~u
hi~n
a
nhi6u tieu chf. Nhu·ng tieu chf
dnqc
neu ra
cih
kh~i
nang
c~nh
tranh
hang
hoa -
dich

tam rieng
c6
ella
tung
quoc
gia
cac
bi~u hi~n
tren
ella
khan"
hoa
-
d~ch
vy
l~i
dU'qc
phan d!nh rat
pht:i'c
t~p.
so
GIAO
D!JC
\1

6
OAO
TAO
TRUONG
DH

ph~m,
tieu
chu~n
v6
an toan dnqc phdm, tieu chudn
v6
an
toan d6i v6i d6 choi tre em.v.v
Ttr
s~r
phan
tfch
cac
khai
ni~m
ve
qmh
tranh va
cac
hlnh
th(rc
C<;tnh
tranh
trong
ho(;lt
d<'mg
kinh te, c6 the hieu
cc;znh
tranh
La

cua quan h¢ cung
ca'u
nong
sdn
Qua
trlnh
chuyen
tv
n6n n6ng
nghi~p
t~r
cap,
1\f
tuc
sang
n6n
nang
nghi¢p
h~mg
hoa
la
bU'6c
tien c6 tfnh each
me;tng.
TrLr6c
bet
d6
Ia
ket qua
cLJa

trlnh
san
xuat
ra
s~m
ph~m
de
thoa
man
nhu
c~u
trong
ph(;lm
vi
h~p.
VI
the,
cac
quan
h~
kinh
te
duqc phat sinh va giai
quyet
a trong
ph~tm
vi
h¢
ho~c
m¢t

Nhu
v~y,
trong n6n n6ng
nghi~p
tv·
cap,
1\f
tuc nhu
c~u
va
kha
nang
gia
dlnh
la
co
sa
de
xac
d~nh
cac
loe;ti
cay
tr6ng
v~t
nuoi. Con
chuyen
sang
n6n kinh
te

tfnh toan,
ly-a
ch9n
co
cau
S~l11
Xllflt,
Celeb
th(rc
S~Hl
xuat va
ban
san
ph~m
phu
hqp
v6i
nhu
C~U
th! tnrong
nham
phM huy lqi the. Khi chuyen
sang
san xufit
hang
hoa
c6
nghia
la
quan

n~n
s~m
xuat
h~mg
hoa.
Tuy
v~y,
d~c
di~m
quan
h~
cung
cau
ella
nong
s~m
khac
v6i quan
h~
cung
cau
cua
nhi~u
lo~i
h~mg
hoa
khac. Nhfrng
d~c
di~m
nay

di~m
rieng n6i
b~t
sau day:
- San xuftt nong san dtrqc trai r(lng tren m(lt
khong
gian rat
16n.
D~tc
di~m
nay
cua
cung
nong san do
d~c
di~m
ella
san xuftt nong
nghi~p
quyet dtnh. Lau nay trong nghien cuu nong
nghi~p,
nhi~u
cong
trinh
khoa
h<;>c
da
kh~ng
djnh m(lt trong nhfrng
di~m

nghi¢p
b!
gi6i
h~m.
Do d6, sim xuat hang nong san
dU'qc
tdti r(lng
tren
khong
gian l6n v6i
nhi~u
VLII1g
sinh thai. 6
nhi~u
quae
gia,
ho~t
d(lng san
xuat
nong
nghi~p
dtrqc tie'n hanh hau khap lanh th6. 6
Vi~t
Nam
hi~n
nay, dat
nong
nghi~p
duqc huy d(lng
d~

sv
tach roi
v~
m~t
lanh th6 gili'a
cac
khu
V~l'C
dan
CH
va
cong
nghi~p
che' bie'n nong san v6i khu
Y\l'C
t~lO
ra nong
san
hang
hoa.
Do
cung
nong
san du·qc trai r(mg tren
khong
gian
16n
nen anh
huang
rat

nong san v6i
d.c
khu
v~rc
dan
CU'
t~p
trung
Et
nhfrng
chLJ
th~
tieu
dLmg
nong
sc\n.
Trong nhfrng tnrong hqv nay ty
I~
hao
h~1t
sau thu
ho~tch,
19
chi
phf
v~n
tai se
tro
th~mh
nhfrng

San xuat nong
nghi~p
c6
nhfrng
d~c
di~m
rieng
kh6ng
duqc
bo
qua.
Nhi~u
tai
li~u
nghien
c(ru
v~
nong
nghi¢p da chi ra
d~c
di~m
chu
ye'u
ella nong
nghi~p
la
: d6i tuqng
cua
san xuat nong
nghi~p

V~l
cao trong
vi~c
Sll'
d~ng
lao
d<)ng,
v6n va cac
nguon
l~rc
khac
Ttr
nhung
d~c
di~m
d6, trong nong nghi¢p gifra dat, ntr6c,
khf
h~u,
thai
tiet v6i cay trong,
v~t
nuoi
c6
quan h¢
ch~t
che
v6i nhau.
Vl
the,
m6i

d<)ng
nong nghi¢p
cho
sim phftm
quanh
nam
nhung
doi hoi v6n dttu
tu
16n
nen
thuang
chi th\fc hi¢n duqc tren
qui
mo
nho.
Di~m
ph6 bien
nhat
hi¢n nay vtln
la
vi¢c
cung
(rng san phftm nang
nghi~p
theo
mua
v~.
Cung
nong

CtlU
nong san
tHOng
d6i dong
d~U.
-
Nong
san la san phftm ttroi s6ng.
D~c
di~m
n6i
b~t
ella san xuat
nong
nghi¢p
la
qua
trlnh
di~n
ra
cac
bien
d6i
v~
sinh hqc
g~n
v6i
sJ!
tac
d<)ng

san
tLl'Oi
s6ng
va
nong
san duqc
che
bien. Du theo phuong thuc
n~to
thl vi¢c
gi~tm
ty
l~
hao
h~1t
sau thu
ho~ch,
c6 nhfrng phnong th(rc hfru hi¢u
d~
gifr duqc
chat
20
Jwmg nong san,
b~to
dam
v¢
sinh
an
to~m
th~rc

chf
khong
th~
tieu tlw nong san a nhfrng noi
xa
khu
vvc
san xuat nong
nghi~p.
a
Vi¢t Nam
hi~n
nay,
ty
l~
hao
h~1t
sau
thu
ho<;tch
eLla
san
xuf{t
lua
g~to
van
a
mu·c
tren I 0% san luqng, doi
v6i

Chi
plW
thu(>c
vao chat
luqng
ctb
san xuat nong nghi¢p rna con
pht;~
thu(>c
rat Ian vao
tr'inh
d(>,
hi~u
qua
cib
cong
ngh~
sau
thu
ho~tch,
che bien nong san.
- San
phflm
nong san cung cap cho thi tnrong thuong khong dong nhat.
Tfnh khong dong nhat cua hang nong
sim
khong chi
th~
hi~n
gifra

phai c6
d(>
dong
d~u
nhat
djnh. Cling tuong
tV
nhu
v~lY
doi
v6i
qua
du·a
d~
che bien, dong
h(>p
thl
d(>
dong
d~u
cua qua tra thanh yeu
cfiu
b~t
bu(>c.
Nhu
v~y,
khong phai toan
b(>
h~mg
nong san duqc san xuat tren cling

la
sll'a,
ngoai ra con c6 san philm
ph~1
Ia
be, phan b6n. Cling wong
tl;l'
nhu·
v~y,
khi nha
thu rnua
Sll'
d~mg
cui
di:ra
d~
che bien thvc
phflm
thl san
phflrn
pht) la
VO
du·a,
XO
di:ra

Neu khong
t~n
dt;~ng
duqc cac san

vi
chi
st:r
d~mg
s~m
phflm
chfnh duy
nh£1t
la
di:ra
d~
lay nu6c.
21
Trong truang hqp nay qua dua chiu toan b¢ chi phf ella qua trlnh
s~m
xuat
dLra.
Thai gian vua qua, do
ma
r¢ng
dLrqc
nhu cau cua
th!
tnrang va phat
tri~n
cong
nghi~p
che
bien,
vi~c

phl;l
cua cay dua ban
dLT<;>'C
gia se "cong" m¢t
phan
chi phf cho
sim
phftm
chfnh
elLa
dLra
t<;to
di~u
ki~n
d~
h<;t
gia
s~m
ph~m
chfnh,
ma
r¢ng
th!
tnrang tieu
th~l.
Nhu
v~y'
kha
ncing
C<;tnh

di~u
chinh
co
cau san xuat n6ng
nghi~p
la c6ng
vi~c
khong don gian va thuong c6 d¢
tr~
nhat dinh
SO
v6i
S\1'
thay d6i ella cau.
Nhtr phan tren da
trlnh bay, san xuat nong
nghi~p
la qua trlnh lao d¢ng
CUa
con nguai Sll'
d~mg
nhfrng ngu6n
Jvc
tV
nhien
d~
tac d¢ng vao
cfty
tr6ng
Va

th\l'C,
gia cam

C6
hi~n
ttrqng khi gia nong san tang thl ngll'ai nong
dan
l<;ti
rna
r¢ng qui m6 san xuat
lo<;ti
hang boa d6
nhU'ng
ngnqc
l<;ti
khi gia
nong san nao
d6
h<;t
thl
ngw)'i
nong
d£m
bu¢c phai giam qui m6 va
chuy~n
sang
san xuat
lo<;ti
nong san khac. Nhung khac
v6i

bo hang tram
nghln ha
dt
phe
d~
chuy~n
sang canh
tic
cay tr6ng khac.
Hai
nam
g£in
day,
gia ca phe tang m¢t so
gia dlnh nong dan
l<;ti
bat dau khoi plwc
ma
r¢ng
di~n
tfch. Nhung trong
di~u
ki~n
b1nh
thnang, sau khi tr6ng 3
nftm
dt
phe m6i bat
22