Website: Email : Tel : 0918.775.368
LỜI MỞ ĐẦU
Những vấn đề môi trường và mối quan hệ đặc biệt giữa môi trường và con người đã
được toàn thế giới quan tâm đặc biệt trong những thập niên gần đây. Ở Việt Nam, từ
những thập niên 90, việc thu hút tập trung mạnh mẽ các nguồn đầu tư nước ngoài và đẩy
mạnh tiến trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá, mở rộng mạng lưới đô thị… đã làm nảy
sinh nhiều vấn đề bức xúc về môi trường, gây sự chú ý của nhiều người.
Mặc dù đã được sự quan tâm của cộng đồng thế giới song môi trường toàn cầu nói
chung và Việt Nam nói riêng đang có những dấu hiêu xấu đáng nghiêm trọng. Môi
trường đất, nước, không khí đang ngày càng bị ô nhiễm. Đòi hỏi phát triển kinh tế làm
các quốc gia quên mất trách nhiệm đối với môi trường. Các nguồn tài nguyên đất, nước,
không khí không những bị sử dụng một cách lãng phí mà còn bị huỷ hoại nghiêm trọng
vì những hành vi của con người.
Đã có rất nhiều tài liệu viết về vấn đề này. Trong quá trình nghiên cứu phục vụ môn
học, em đã thu thập được nhiều tài liệu. Những tài liệu này đã giúp ích em rất nhiều
trong việc hiểu rõ hiện trạng môi trường tự nhiên.
Tuy nhiên do còn có những hạn chế khách quan và chủ quan, vì thế tập hợp tư liệu
này có thể còn nhiều thiếu sót. Mong cô giáo xem và cho em ý kiến để sửa đổi. Em xin
chân thành cám ơn cô giáo.
Sinh viên
Trần Hải Minh
1
Website: Email : Tel : 0918.775.368
A. Ô nhiễm đất
1. Nguyên nhân gây ô nhiễm đất.
Nguyên nhân chủ yếu của ô nhiễm đất đến từ nông dược và phân hoá học, chúng tích
luỹ dần trong đất qua các mùa vụ. Thứ hai là các loại chất thải trong hoạt động của con
người (rắn, lỏng, khí). Thứ ba, đất cũng là một yếu tố của môi trường cùng với không
khí, nước và vành đai sinh vật, nên nó tiếp nhận những chất ô nhiễm từ các yếu tố khác
mọi nơi, mọi lúc. Ngoài ra, các vùng khai thác khoáng sản kim loại thường tạo thành
một khu vực khuếch tán, khiến cho hàm lượng nguyên tố này trong vùng đất xung quanh

chất đất và kết cấu đất, ảnh hưởng tới hoạt động của vi sinh vật trong đất, cản trở sự sinh
trưởng của bộ rễ thực vật và ảnh hưởng tới sản lượng cây trồng.
- Ô nhiễm đất do khí thải:
Các chất khí độc hại trong không khí như ôxit lưu huỳnh, các hợp chất nitơ... kết tụ
hoặc hình thành mưa axit rơi xuống đất làm ô nhiễm đất. Một số loại khói bụi có hại
ngưng tụ cũng là nguyên nhân của ô nhiễm đất. Ví dụ, các vùng đất gần các nhà máy sản
xuất hoá chất Photpho, Flo, luyện kim dễ bị ô nhiễm vì khói bụi, hàm lượng flo chứa
trong khoáng chất photpho sử dụng ở các nhà máy phân hoá học thường là 2 – 4%, nếu
khí thải không được xử lý thích đáng, có thể làm cho một vùng hàng ngàn km2 đất xung
quanh bị ô nhiễm flo nặng. Ở gần các xưởng luyện kim, vì trong khí thải có chứa lượng
lớn các chất chì, cadimi, crom, đồng... nên vùng đất xung quanh sẽ bị ô nhiễm bởi
những chất này. Đất ở 2 bên đường, thường có hàm lượng chì tương đối cao là sản phẩm
của khí thải động cơ.
- Ô nhiễm đất do nông dược và phân hoá học:
Đây là 2 loại hoá chất quan trọng trong nông nghiệp, nếu sử dụng thích hợp sẽ có hiệu
quả rõ rệt đối với cây trồng. Nhưng nó cũng là con dao 2 lưỡi, sử dụng không đúng sẽ
lợi bất cập hại, một trong số đó là ô nhiễm đất. Nếu bón quá nhiều phân hoá học là hợp
chất nitơ, lượng hấp thu của rễ thực vật tương đối nhỏ, đại bộ phận còn lưu lại trong đất,
qua phân giải chuyển hoá, biến thành muối nitrat trở thành nguồn ô nhiễm cho mạch
3
Website: Email : Tel : 0918.775.368
nước ngầm và các dòng sông. Cùng với sự tăng lên về số lượng sử dụng phân hoá học,
độ sâu và độ rộng của loại ô nhiễm này ngày càng nghiêm trọng. Vì số lượng lớn nông
dược tích luỹ trong đất, đặc biệt là các thuốc có chứa các nguyên tố như chì, asen, thuỷ
ngân... có độc tính lớn, thời gian lưu lại trong đất dài, có loại nông dược thời gian lưu
trong đất tới 10 đến 30 năm, những loại nông dược này có thể được cây trồng hấp thu,
tích trong quả và lá và đi vào cơ thể người và động vật qua thực phẩm, ảnh hưởng đến
sức khoẻ. Thuốc trừ sâu đồng thời với việc diệt các côn trùng gây hại, cũng gây độc đối
với các vi sinh vật và côn trùng có ích, các loại chim, cá... và ngược lại một số loại sâu
bệnh thì lại sinh ra tính kháng thuốc. Theo điều tra của tổ chức nông lương thế giới: năm

diện tích gần 49 ha thuộc phường Hòa Khánh Nam, quận Liên Chiểu do Công ty Môi
trường-đô thị (MT-ÐT) Ðà Nẵng tiếp nhận quản lý, khai thác từ đầu năm 2007.
Việc một số người dân có hành động tự ý chặn xe vận chuyển đang lưu thông trên
đường Hoàng Văn Thái đến bãi rác Khánh Sơn là vi phạm pháp luật cần phải xử lý
nghiêm. Nhưng qua đây cũng phản ánh một thực tế là con đường Hoàng Văn Thái với
lưu lượng xe ô-tô và các phương tiện tham gia giao thông hằng ngày rất lớn, nhưng
chưa được chú ý đầu tư nâng cấp.
Từ nhiều năm nay cuộc sống các hộ dân dọc hai bên con đường này luôn phải chịu
cảnh "nắng bụi mưa bùn". Bên cạnh đó bãi rác Khánh Sơn chỉ cách khu dân cư khoảng
300-500 m, nhưng rác thải lại chưa xử lý được mùi hôi thối và nước "cốt" chảy ra gây ô
nhiễm môi trường. Nhất là khu dân cư ở đây chưa có nước máy chỉ dựa vào nước giếng
đào.
Công tác đền bù giải tỏa vẫn chưa thỏa đáng. Tháng 1-2008, UBND thành phố Ðà
Nẵng chỉ đạo Công ty cấp nước phối hợp các bên liên quan tiến hành lắp đặt hệ thống
nước máy cung cấp cho 500 hộ dân khu vực Ðà Sơn (đến gần Tết Mậu Tý 2008 đã hoàn
thành đưa vào sử dụng).
Cùng thời gian nói trên việc sửa chữa, nâng cấp đường Hoàng Văn Thái được đưa vào
kế hoạch. Theo ông Trưởng Ban quản lý phát triển giao thông Ðà Nẵng, do thiếu kinh
5
Website: Email : Tel : 0918.775.368
phí, trước mắt mới nâng cấp được gần 2 km; hiện đang tổ chức đấu thầu và sẽ cố gắng
hoàn thành trong dịp cuối năm nay.
Như vậy, trên thực tế việc triển khai được thực hiện không chỉ rất chậm mà còn rất
hạn chế về kinh phí... UBND thành phố giao Sở Tài nguyên và Môi trường phối hợp với
UBND quận Liên Chiểu và các cơ quan liên quan tiến hành xác định cụ thể khu vực và
mức độ ONMT tại bãi rác Khánh Sơn để trên cơ sở đó có biện pháp xử lý cụ thể; chọn
Công ty Khoa học-công nghệ triển khai lắp đặt lò đốt chất thải y tế (dạng lò tĩnh, công
suất 200kg/giờ) thời gian hoàn thành đưa vào sử dụng theo kế hoạch là cuối tháng 2-
2008 (hiện tại đang trong giai đoạn thi công).
Ngày 16-1, UBND thành phố Ðà Nẵng chỉ đạo quận Liên Chiểu tổ chức gặp các hộ

Cùng quan điểm nói trên, ông Chủ tịch UBND quận Liên Chiểu, Dương Thành Thị
cho rằng, nếu không có sự tiếp sức, hỗ trợ của các tổ chức, doanh nghiệp trên địa bàn thì
quận cũng... "bó tay"! Xem ra đến thời điểm này thì mọi động thái chung quanh đề án
chuyển đổi nghề hầu như vẫn còn nguyên trong "ý tưởng"...
Về vấn đề ONMT, yêu cầu đặt ra ở đây là rác thải (nhất là rác thải y tế) phải được xử
lý theo công nghệ tiên tiến với quy mô nhà máy hiện đại. Theo ông Lê Thanh Bình, việc
đầu tư kinh phí cho xử lý rác thải còn thấp, chỉ ở mức 19 nghìn đồng/m3).
Năm 2007, công ty đề nghị thành phố nâng mức đầu tư lên 29 nghìn đồng/m3 nhưng
chưa được duyệt. Năm 2007, UBND thành phố "đặt hàng"cho công ty trị giá 29 tỷ, năm
nay là 32 tỷ trong khi xăng dầu, tiền lương tăng... hạn chế kinh phí hoạt động của đơn vị.
Nhưng, ông Bình cũng cho rằng, chưa hẳn nâng tiền đầu tư xử lý rác thải đã mang lại
hiệu quả như mong muốn mà điều cốt lõi là rác phải được xử lý bằng công nghệ tiên tiến
(hiện tại vẫn còn xử lý theo công nghệ lạc hậu: chôn lấp).
Việc xây dựng nhà máy xử lý rác thải theo công nghệ hiện đại ở đô thị Ðà Nẵng đã
được nói đến, từ hơn 10 năm nay và không ít nhà đầu tư nước ngoài đã đến tận nơi
nghiên cứu, xem xét nhưng rồi không hiểu sao "một đi không trở lại".
7
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Mặc dù các đơn vị chức năng của thành phố có vẻ khá sốt sắng trong việc tìm kiếm
nhà đầu tư nhưng cho đến lúc này hầu như chưa có tín hiệu lạc quan từ nhà đầu tư đủ
năng lực, "mặn mà" với dự án nói trên.
Có người bảo, Ðà Nẵng một thành phố phát triển khá sôi động, nhất là trên lĩnh vực
chỉnh trang đô thị với nhiều dự án lớn - hoành tráng như dự án thoát nước vệ sinh môi
trường thành phố với kinh phí hơn 41 triệu USD nhưng có phần "sao nhãng" nhiều dự án
nhỏ, trong đó có dự án liên quan trực tiếp đời sống sinh hoạt hằng ngày của hàng trăm
hộ dân trên địa bàn. Mong sao điều này sớm được điều chỉnh...
B. Ô nhiễm nước
I. Nguyên nhân của ô nhiễm nước
Vấn đề ô nhiễm nước là một trong những thực trạng đáng ngại nhất của sự hủy hoại
môi trường tự nhiên do nền văn minh đương thời. Khủng hoảng về nước đang hoành

o
C 7,15 9,76 5,79
20
o
C 6,50 8,84 5,31
25
o
C 5,95 8,11 4,86
30
o
C 5,48 7,53 4,46
Ðiều này chứng tỏ rằng O2 là nhân tố hạn chế trong môi trường nước.
Từ đó ta thấy:
- Ðộng vật thuỷ sinh phải có sự trao đổi khí qua mang rất mạnh, dễ bị ảnh hưởng của
ô nhiễm hoá học.
- Chúng có thể thiếu O2 khi nhiệt độ gia tăng, nhất là vào mùa hè, lưu lượng nước
sông ít, nhiệt độ cao.
- Dao động nhiệt của nước sông ít, đa số sinh vật là hẹp nhiệt.
Các đặc điểm trên cho thấy là môi trường nước rất dễ bị ô nhiễm, các ô nhiễm từ đất,
không khí đều có thể làm ô nhiễm nước, ảnh hưởng lớn đến đời sống của người và các
sinh vật khác.
1. Tình trạng ô nhiễm nước trên thế giới
Trong thập niên 60, ô nhiễm nước lục địa và đại dương gia tăng với nhịp độ đáng lo
ngại. Tiến độ ô nhiễm nước phản ánh trung thực tiến bộ phát triển kỹ nghệ. Ta có thể kể
ra đây vài thí dụ tiêu biểu.
Anh Quốc chẳng hạn: Ðầu thế kỷ 19, sông Tamise rất sạch. Nó trở thành ống cống lộ
thiên vào giữa thế kỷ này. Các sông khác cũng có tình trạng tương tự trước khi người ta
đưa ra các biện pháp bảo vệ nghiêm ngặt.
Nước Pháp rộng hơn, kỹ nghệ phân tán và nhiều sông lớn, nhưng vấn đề cũng không
khác bao nhiêu. Dân Paris còn uống nước sông Seine đến cuối thế kỷ 18. Từ đó vấn đề

10