Website: Email : Tel : 0918.775.368
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
KHOA TÂM LÝ HỌC
---------------
Tiểu luận
Cây tre - biểu tượng văn hóa Việt Nam
Môn học
Cơ sở văn hóa Việt Nam
Website: Email : Tel : 0918.775.368
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Thời gian gần đây, tôi truy cập Internet và đọc được những
dòng tranh luận của một số người về việc làm của Hoa hậu Việt Nam
2006- Mai Phương Thúy. Trong chuyến sang Ba Lan dự thi Hoa hậu
thế giới vừa rồi, Mai Phương Thúy đã đem theo cây xương rồng và
giới thiệu với bạn bè thế giới rằng đó là biểu tượng của văn hóa Việt
Nam. Từ câu nói trên của Mai Phương Thúy đã gây ra một dư luận về
việc cây xương rồng có phải là biểu tượng văn hóa Việt Nam hay một
loài cây khác?
Đây là một vấn đề không mới, nhưng cũng không phải cũ và rất
đáng nhận sự quan tâm của mọi người. Khi tham gia vào cuộc tranh
luận này có lẽ mỗi người đều có một ý kiến của mình, riêng bản thân
tôi, tôi sẽ viết về cây tre thay cho những lời bình luận.
II. NỘI DUNG
1. Khái niệm biểu tượng văn hóa.
Biểu tượng văn hóa là bất cứ cái gì mang một ý nghĩa cụ thể
được thành viên của một nền văn hóa nhận biết. Như vậy, những âm
thanh, đồ vật, hình ảnh, hoạt động của con người và cả những kí tự
trong bài viết này đều là biểu tượng văn hóa.
Biểu tượng văn hóa biến đổi theo thời gian và cũng khác nhau,
thậm chí trái ngược nhau trong những nền văn hóa khác nhau. Ví dụ

dài nhất là 1m (Cây lồ ô). Tre là loại cây sống quần tụ từng nhóm,
từng đầm và chết nguyên bụi.
Không như hầu hết các loại cây chỉ đứng riêng lẻ một mình,
Tre luôn mọc thành bụi, có gốc liền gốc, rễ đan rễ, thể hiện tính quần
tụ, đoàn kết, là một sức mạnh khó thể hủy diệt hay phá vỡ được.
Ngoài ý nghĩa răn dạy con người không phải ngẫu nhiên mà có. Câu
Website: Email : Tel : 0918.775.368
chuyện một người bé dễ dàng từng chiếc đũa tre, song không thể bẻ
cả bó được, đó là một ví dụ cụ thể cho tính quần tụ đoàn kết của cây
tre.
Thân Tre thẳng mà không bị gãy đó là do thớ tre dẻo và thân
tre mềm dễ lượn theo chiều gió. Với đặc tính: phối hợp cương - nhu
để đón gió thuận theo gió vừa đủ rồi lại ngạo nghễ vườn lên giữ lại
hình dáng cũ và chỉ có loài tre chịu chết cả bụi chứ không bao giờ
chịu gãy ngang thân. Đặc điểm này khiến ta liên tưởng đến những
con người Việt Nam cũng vươn lên trong khổ đau nhưng không bao
giờ biết cúi mình trước người khác, cứng rắn, mạnh mẽ mà cũng mềm
dẻo, khéo léo vô cùng.
Một đặc tính khác hầu như không có ở bất kể loài nào: Đó là
vào một thời điểm đặc biệt nào đó, quần thể tre hầu như tự lão hóa
bằng cách đồng loạt trổ bông rồi tự hủy diệt đồng loạt để chuẩn bị
cho ra một thế hệ tre mới. Về điểm này ta không có ý khảo sát đến
hoan cảnh sinh thái và các mặt khoa học khác liên quan thì sẽ thấy
một “đức tính” hi sinh cao cả của loài tre, nó cũng giống như con
người Việt ta vậy.
2.1. Cây tre trong đời sống vật chất con người Việt
Tre là một loài cây dễ kiếm và dễ sử dụng, lại có hiệu quả cao.
Những ứng dụng của nó trong cuôc sống hàng ngày đã được chứng
minh bằng một thước đo của lịch sử đó là thời gian.
Với đặc điểm là một loài cây rất dễ trồng, lớn nhanh, nó có thể

luôn kèm theo “lũy tre” mà không phải một cụm từ nào khác? Bởi
cây tre là tâm hồn người Việt, cây tre là loài cây gần gũi nhất với
người dân Việt nói chung và gắn bó mật thiết với “văn hóa làng” nói