Đại học quốc gia Hà nội
đại học khoa học xã hội và nhân văn
Khoa tâm lý học
****
Tiểu luận môn Dân tộc học
Về tín ngỡng thờ thành hoàng làng
trong thời kỳ hiện nay

Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
I. Đặt vấn đề.
Nói đến tín ngỡng là nói đến quá trình thiêng liêng hoá một nhân
vật đợc gửi gắm vào trong đó một niềm tin tởng của con ngời. Quá trình
ấy có thể là quá trình huyền thoại hoá, lịch sử hoá nhân vật phụng thờ.
Mặt khác, giữa các tín ngỡng đều có những nét văn hoá đan xen và trong
từng tín ngỡng đều có nhiều lớp văn hoá lắng đọng.
Một trong những loại tín ngỡng là tín ngỡng thờ Thành hoàng làng.
Đây là một loại hình tín ngỡng có tự lâu đời, đã và đang ảnh hởng không
nhỏ trong tâm thức ngời Việt và đặc biệt là trong công cuộc xây dựng và
phát huy những nét văn hoá truyền thống. Hoạt động tín ngỡng Thành
hoàng khá phổ biến đối với mỗi làng quê. Ngày nay, hoà cùng với sự
phát triển của xã hội, những hoạt động tín ngỡng đang đợc tái tạo, phát
triển rộng khắp. Vì thế, để duy trì và phát huy tín ngỡng Thành hoàng
làng cần có cái nhìn đầy đủ về nó, trên cơ sở đó rút ra những mặt cần
phát huy, những mặt cần hạn chế, nhằm đóng góp thực hiện việc xây
dựng một nền văn hoá tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc.
I. Khái niệm, nguồn gốc.
1. Khái niệm và nguồn gốc.
Thành hoàng là một từ Hán, nghĩa gốc ban đầu là hoà bao quanh
thành, nếu hào có nớc gọi là trì (thành trì). Khi nói đến Thành hoàng
làng là chỉ vị thần bảo hộ một thành quách cụ thể. Tục thờ cúng vị thần
bảo trợ thành quách tức là Thần thành hoàng đã có ở Trung Quốc từ

Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
và có khác chăng là ở khả năng bảo vệ, bảo hộ cho dân làng khỏi những
bất trắc của cuộc đời. Vì thế, nhiều vị thần đợc dân chọn thờ và cũng có
thể vị phế bỏ nếu thấy không đủ sự uy nghiêm phù hộ độ trì cho họ nữa.
Thần Thành hoàng làng ở các làng quê đợc phụng thờ trong đình
làng và nghè (hay miếu tuỳ theo các gọi của từng địa phơng).
Thành hoàng là nhân vật trung tâm của mọi sinh hoạt văn hoá mà
dân các làng quê cũng nh nhà nghiên cứu văn hoá dân gian gọi là các lễ
hội. Đó là ngày tởng niệm vị thánh của làng. Đối với mỗi ngời dân,
thành hoàng làng là chỗ dựa tinh thần, nơi gửi gắm niềm tin cho họ, giúp
họ vợt qua những khó khăn của cuộc sống đầy sóng gió.
II. Thực trạng và xu hớng tín ngỡng Thành hoàng làng ngày
nay.
Các di tích và hoạt động tín ngỡng Thành hoàng làng từng bị gián
đoạn trong một thời gian dài do chiến tranh. Không ít những đình làng,
miếu thờ có giá trị về mặt kiến trúc nghệ thuật, đã bị phá huỷ và hàng
loạt các Thần tích, sắc phong bị thất lạc, các hoạt động tín ngỡng Thành
hoàng bị lãng quên.
Trong những năm gần đây, hàng loạt các ngôi đình đợc xây dựng
lại, đợc Nhà nớc công nhận, xếp hạng. Các lễ hội đợc mở lại. Thực tế,
việc tái tạo hoạt động tín ngỡng Thành hoàng ngày nay trở nên phổ biến
ở khắp các làng quê. Các hoạt động này nh sợi dây gắn kết cộng đồng
với nhau, góp phần gìn giữ và phát huy các giá trị văn hoá truyền thống.
Nhng bên cạnh đó cũng có nhiều vấn đề phức tạp nảy sinh nh hiện tợng
buôn thần, bán thánh, thơng mại hoá văn hoá, xây dựng các khu di tích
nhằm trục lợi, tranh giành khách thăm quan nh ở Chùa Hơng Hà Tây,
4
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
một số khu di tích tái tạo lại sự tích Thần thành hoàng hoàn toàn sai lạc
hoặc râu ông nọ cắm cằm bà kia nhằm mục đích đợc xếp hạng hay thu