Phân tích giá trị độc đáo của tình huống truyện mà Kim
Lân đã tạo dựng trong tác phẩm Vợ nhặt

DÀN Ý
A. Mở bài : giới thiệu Kim Lân, kể tên ba tác phẩm, xuất
xứ Vợ nhặt, giới thiệu tình huống truyện (Một trong
những đặc sắc của truyện Vợ nhặt là Kim Lân đã sáng
tạo một tình huống truyện vô cùng độc đáo)
B. Thân bài
a. Khái niệm " tình huống truyện"
- Khái niệm: Tình huống truyện là sự kiện đặc biệt của
đời sống được nhà văn sáng tạo theo lối lạ hóa. Đó là môi
trường, hoàn cảnh để nhân vật xuất hiện, tính cách phát
triển và dụng ý của nhà văn được bộc lộ sắc nét.
Nhà văn Nguyễn Minh Châu từng cho rằng: "Tình huống
truyện là lát cắt, là khúc cua đời sống, nhưng qua đó, ta
hiểu được trăm năm của đời thảo mộc"
b. Các ý cần đạt
1. Nhan đề Vợ nhặt cũng là một nét độc đáo: Tình huống
truyện của tác phẩm này thể hiện ngay ở nhan đề "Vợ
nhặt". Một anh nông dân "nhặt" được vợ. Thật là một
chuyện khó tin. Bởi theo quan niệm truyền thống, ông cha
cho rằng:
Tậu trâu, lấy vợ, làm nhà,
Trong ba việc ấy thực là khó khăn.
Vậy mà đọc tác phẩm chúng ta nhận thấy, Anh cu Tràng-
một gã trai thô kệch, nghèo khổ lại là dân ngụ cư- chỉ "tầm
phơ tầm phào" mấy câu mà có vợ theo về giữa lúc nạn đói

Thế rồi Tràng cho người đàn bà kia ăn, không chỉ ăn mà
còn cho ăn rất nhiều " bốn bát bánh đúc". Đó chính là lòng
thương một con người đói khát hơn mình chứ Tràng không
hề có ý định lợi dụng hoặc chòng ghẹo.
Vốn tính hay đùa, Tràng lại tầm phơ tầm phào "Nói đùa
chứ có về với tớ thì ra khuân đồ lên xe rồi về". Nói đùa thế
thôi, ai ngờ thị về thật. Lúc đầu Tràng phảng phất lo sợ về
cái đói và cái chết"mới đầu anh cũng chợn, nghĩ: thóc gạo
này đến cái thân mình cũng chả biết có nuôi nổi không, lại
còn đèo bòng". Đó là nỗi sợ hãi có thật nhất lại là thời đói
kém như thế này. Nhưng có lẽ tình thương người và khát
vọng hạnh phúc đã lớn hơn nỗi sợ hãi nên sau đó anh chặc
lưỡi " Chậc kệ!" . Chỉ một từ "kệ" thôi, Tràng như đã bỏ
lại sau lưng mình tất cả nỗi sợ hãi, mọi lo nghĩ để vun
vén cho cái hạnh phúc của mình.
Bình luận: Tràng và người đàn bà kia như hai cành củi khô
nhưng họ đã chụm vào nhau để nhen lên ngọn lửa. Tội
nghiệp thay, người này thì cần hạnh phúc còn người kia thì
lại cần chỗ dựa. Một người vì tình yêu, người kia vì miếng
ăn. Nói tóm lại là họ LIỀU, nhưng cái Liều kia của họ làm
người ta bật khóc. Bây giờ thì họ là người dũng cảm, dũng
cảm bởi vì họ dám nắm tay nhau để bước qua ranh giới của
sự sống và cái chết. Họ làm ta khâm phục và kính trọng,
phải chăng hai con người khốn khổ ấy là niềm tin của Kim
Lân về một giống nòi sẽ tiếp nối sẽ sinh sôi khi mà cả dân
tộc đang đứng trước sự diệt vong của nạn đói ?
3. Tình huống truyện làm bộc lộ sâu sắc tâm trạng, tính
cách nhân vật. Tình huống này đã gây ngạc nhiên cho
cả xóm ngụ cư, cho mẹ Tràng, và cả bản thân của
Tràng nữa, vì hai lí do:

anh ta không hiểu được tại sao vợ lại buồn, mẹ lại
khóc "chán quá, chẳng đâu vào đâu tự nhiên cũng
khóc!". Bỗng nhiên "nhặt" được vợ, hạnh phúc đến
với Tràng quá lớn và quá đột ngột. Mãi đến sáng hôm
sau anh ta vẫn còn thấy "trong người êm ái lửng lơ
như người vừa ở trong giấc mơ đi ra". Và cùng với
niềm vui, ý thức về bổn phận, về trách nhiệm đối với
cái tổ ấm của mình cũng nảy sinh. Anh ta thấy thương
yêu gắn bó với mọi người, với ngôi nhà một cách lạ
lùng."Bỗng nhiên hắn thấy hắn thương yêu gắn bó với
cái nhà của hắn lạ lùng Một nguồn vui sướng, phấn
chấn đột ngột tràn ngập trong lòng. Bây giờ hắn thấy
hắn mới nên người". Tràng biết quan tâm đến chuyện
chính trị. Biết nghĩ suy về lá cờ đỏ và đoàn người kéo
nhau đi phá kho thóc nhật. Đây chính là sự chiếu rọi
của cách mạng tới sự giác ngộ của Tràng.
Cô vợ nhặt: Cái đói đã đẩy người đàn bà đến chỗ chẳng
còn biết xấu hổ là gì, mất đi lòng tự trọng, mất cả nữ
tính. Thị không hơn gì cái rơm cái rác, người ta có thể
nhặt được nơi đầu đường xó chợ. Giá của người đàn
bà chỉ bằng bốn bát bánh đúc, hai hào dầu, một cái
thúng con thị cho không Tràng chính bản thân mình
chỉ vì muốn được sống. Sau đêm tân hôn thị trở thành
con người khác hẳn. Là nàng dâu hiền thảo, biết quan
tâm vun vén hạnh phúc gia đình, khác với vẻ "chao
chát - chỏng lỏn - sưng sỉa" mà Tràng đã gặp ngoài
chợ.
4. Tình huống truyện thể hiện thái độ của nhà văn đối
với con người và thực trạng xã hội đương thời.
•· Nhà văn lên án tội ác của bọn phát xít Nhật,

thật tự nhiên và sâu sắc.