PHÒNG GD&ĐT ANH SƠN KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG TUYỂN SINH
VÀO LỚP 10 THPT NĂM HỌC 2015-2016
Môn thi: Ngữ Văn
Thời gian làm bài: 120 phút (không kể thời gian giao
đề)
Câu 1. (3 điểm). Đọc kĩ đoạn văn sau và trả lời các câu hỏi:
“Cả làng chúng nó Việt gian, theo Tây…” cái câu nói của người đàn bà
tản cư hôm trước lại dội lên trong tâm trí ông.
Hay là quay về làng?
Vừa chớm nghĩ như vậy, lập tức ông lão phản đối ngay. Về làm gì cái làng
ấy nữa. Chúng nó theo Tây cả rồi. Về làng tức là bỏ kháng chiến, bỏ Cụ Hồ…
Nước mắt ông giàn ra. Về làng tức là chịu quay lại làm nô lệ cho thằng
Tây. Ông lão nghĩ ngay đến mấy thằng kì lí chuyên môn khua khoét ngày trước
lại ra vào hống hách trong cái đình…
a. Nêu nội dung của đoạn văn?
b. Câu văn “Hay là quay về làng?…” thuộc kiểu câu nào chia theo mục
đích nói?
c. Dấu ngoặc kép trong đoạn văn có tác dụng gì?
Câu 2. (3 điểm).
Từ nhân vật Lục Vân Tiên trong đoạn trích Lục Vân tiên cứu Kiều Nguyệt
Nga, em hãy viết bài văn ngắn (15 đến 20 dòng) bàn về lẽ sống đẹp của con người
trong cuộc sống.
Câu 3 (4 điểm).
Cảm nhận về lời tâm tình của người cha với con trong đoạn thơ sau
Người đồng mình thô sơ da thịt
Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con
Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương
Còn quê hương thì làm phong tục
Con ơi tuy thô sơ da thịt
Lên đường
Không bao giờ nhỏ bé được

1 điểm: Bài viết sơ sài, thiếu dẫn chứng, còn lỗi diễn đạt; hoặc viết lan man,
không đúng trọng tâm.
0 điểm: không làm bài hoặc sai cả nội dung và phương pháp.
Câu 3( 4 điểm)
A. Yêu cầu về kĩ năng:
- Học sinh thể hiện được sự cảm thụ sâu sắc, diễn đạt thành một bài văn
hoàn chỉnh có bố cục ba phần.
- Nêu được đức tính cao đẹp của người đồng mình và mong ước của người
cha
- Biết phân tích kết hợp giá trị nội dung và giá trị nghệ thuật. Văn viết trong
sáng, có cảm xúc.
- Biết trình bày suy nghĩ về trách nhiệm của thế hệ trẻ ngày hôm nay đối
với việc giữu gìn bản sắc văn hóa dân tộc…
B. Yêu cầu về kiến thức: Bài viết cần làm rõ:
- Những đức tính cao đẹp của người đồng mình: có chí khí mạnh mẽ; sống
thủy chung tình nghĩa; phóng khoáng, đầy nghị lực; giàu lòng tự trọng; yêu quê
hương và giàu khát vọng xây dựng quê hương.(học sinh kết hợp phân tích các
giá trị nghệ thuật để làm nổi bật những đức tính cao đẹp)
- Mong ước của người cha: con lớn lên cần kế tục, phát huy truyền thống
của quê hương, tự tin vững bước trên đường đời, sống cao đẹp, không cúi đầu
trước khó khăn, không nhỏ bé tầm thường….(kết hợp phân tích từ ngữ, điệp ngữ,
giọng điệu để chỉ ra được lời dặn dò vừa tha thiết vừa sâu lắng)
- Từ đức tính cao đẹp của người đồng mình học sinh trình bày suy nghĩ về
trách nhiệm của thế hệ trẻ ngày hôm nay:
+ Giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.
+ Có lòng tự hào, tự tôn dân tộc.
+ Biết yêu quê hương làng bản,…
C. Biểu điểm chấm:
3 – 4 điểm: Đảm bảo tương đối đầy đủ các yêu cầu trên, diễn đạt tốt, phân
tích và bình luận sâu sắc, có những nhận xét đánh giá riêng, sắc sảo, có liên hệ mở

Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra.
Câu 3 (6,0 điểm)
Chất thơ trong đoạn trích Lặng lẽ Sa Pa của Nguyễn
Thành Long (Ngữ văn 9, tập 1, NXBGDVN, 2012).
—————HẾT—————
Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm!
Họ và tên thí sinh……………………………………; Số báo
danh……………
SỞ GD & ĐT VĨNH PHÚC KỲ THI TUYỂN SINH LỚP 10 THPT CHUYÊN NĂM HỌC 2013–2014
——————
(Hướng dẫn chấm có 04 trang)
HƯỚNG DẪN CHẤM MÔN: NGỮ VĂN
Dành cho học sinh thi vào lớp chuyên Ngữ văn
———————————

Câu 1 (2,0 điểm)
Yêu cầu:
a) Về nội dung: đoạn văn đảm bảo các ý cơ bản sau:
Đây là khổ cuối của bài thơ Ông đồ (Vũ Đình Liên). Khổ
thơ đã trực tiếp bộc lộ cảm xúc của nhà thơ:
- Nếu hình ảnh ông đồ và hoa đào cùng xuất hiện ở khổ thơ
đầu thì đến khổ thơ cuối của bài thơ hoa đào vẫn xuất hiện
theo quy luật (Năm nay đào lại nở) còn ông đồ đã hoàn toàn
vắng bóng (Không thấy ông đồ xưa). Đằng sau hai câu thơ là
nỗi niềm bâng khuâng, tiếc nuối của nhà thơ.
- Câu hỏi tu từ thể hiện niềm trắc ẩn xót thương của nhà
thơ đối với những người như ông đồ (thế hệ những nhà nho
– biểu tượng của nền Nho học) đã bị thời thế khước từ.
=> Khổ thơ kết đọng cảm xúc của toàn bài – nỗi thương
cảm hoài niệm, nuối tiếc cảnh cũ người xưa, là lòng thương

được ví như núi Thái Sơn (ngọn núi cao ở
Trung Quốc), nghĩa mẹ được ví như nước
trong nguồn (không bao giờ vơi cạn).
0,25đ
- Ý nghĩa của câu ca dao: công lao, nghĩa
tình to lớn của cha mẹ đối với con cái. Từ đó
nhắc nhở mọi người sống sao cho xứng đáng
với tấm lòng của cha mẹ.
0,5đ
- Những biểu hiện công lao, nghĩa tình của
cha mẹ dành cho con cái.
0,25đ
- Phê phán những biểu hiện sống vô ơn bạc
nghĩa, trái với đạo hiếu của dân tộc
0,25đ
- Khẳng định đạo lý sống, truyền thống tốt
đẹp của dân tộc mà câu ca dao khuyên nhủ.
0,25đ
Kết
bài
Rút ra bài học nhận thức, hành động và liên
hệ bản thân.
0,25đ
Lưu ý: Trong quá trình bàn luận, cần phân tích được một số
dẫn chứng tiêu biểu.
Câu 3 (6,0 điểm)
* Yêu cầu về kỹ năng
Thí sinh hiểu đúng yêu cầu của đề bài; vận dụng tốt
các kĩ năng làm văn, tổng hợp kiến thức để viết bài văn nghị
luận văn học; bố cục ba phần rõ ràng; lập luận chặt chẽ,

nghệ thuật, cuộc sống của người họa sĩ già, cô kĩ
sư trẻ
1,0đ
2. Biểu hiện của chất thơ trong đoạn trích Lặng
lẽ Sa Pa
a. Chất thơ trong thiên nhiên
- Cảnh đẹp Sa Pa đẹp một cách kì lạ, quyến rũ
1,0đ
khiến con người ta ngỡ ngàng khi lần đầu tiên
bắt gặp. Sa Pa bắt đầu với những rặng
đào những đàn bò lang cổ ; Sa Pa của nắng
ngập tràn (nắng bây giờ bắt đầu len tới đốt cháy
rừng cây nắng chiếu làm cho bó hoa thêm rực
rỡ nắng đã mạ bạc cả con đèo ); Sa Pa của
những rừng cây (những cây thông chỉ cao quá
đầu, rung tít trong nắng), của sương (các vòm lá
ướt sương) Sa Pa không hoang vu, lạnh lẽo mà
mang nét đẹp thơ mộng, huyền ảo và rất đỗi
hữu tình.
b. Chất thơ trong vẻ đẹp của con người
* Nhân vật anh thanh niên: vẻ đẹp toát lên từ
những suy nghĩ, cảm xúc, việc làm, cách sống
của anh: con người có tình yêu nghề, có ý thức
sâu sắc về công việc của mình và ý nghĩa của
công việc với cuộc sống con người, có tinh thần
trách nhiệm, biết vượt lên khó khăn và gian khổ
của hoàn cảnh sống và làm việc (nêu dẫn chứng
cụ thể); là một chàng trai với tâm hồn cởi mở,
chân thành, quý trọng tình cảm, khát khao được
gặp gỡ, trò chuyện với mọi người (nêu dẫn

sàng trong tư thế suốt ngày chờ sét
=> Đó là vẻ đẹp của những con người lao động
thầm lặng mà cao quý luôn vì cuộc sống, vì mọi
người.
* Đánh giá
- Lặng lẽ Sa Pa là đoạn trích giàu chất thơ. Bên
cạnh vẻ đẹp của thiên nhiên và con người, còn
có những chi tiết rất thơ, có ngôn ngữ văn xuôi
trau chuốt, nhịp điệu nhẹ nhàng khơi gợi
nhiều xúc cảm cho người đọc.
- Chất thơ là một trong những yếu tố tạo nên
sức hấp dẫn và thành công của truyện ngắn
Lặng lẽ Sa Pa đặc biệt là trong đoạn trích, giúp
cho chủ đề truyện được rõ nét và sâu sắc (trong
cái lặng im của Sa Pa, dưới những dinh thự cũ kĩ
của Sa Pa, Sa Pa mà chỉ nghe tên, người ta đã
nghĩ đến chuyện nghỉ ngơi, có những con người
làm việc và lo nghĩ như vậy cho đất nước) làm
nên đặc sắc văn phong và khẳng định sự tìm tòi,
0,5đ
sỏng to trong ngh thut ca nh vn Nguyn
Thnh Long.
Kt
bi
Khỏi quỏt vn ngh lun, nờu suy ngh ca
bn thõn.
0,5
Lu ý: Cho im ti a khi bi m bo tt c 2 yờu cu v k
nng v kin thc.
Lu ý:

ch trờn theo cỏch lp lun Tng hp - Phõn tớch - Tng hp.
Cõu 4: (5 im)
Cảm nhận của em về đoạn thơ sau:
“Thuyền ta lái gió với buồm trăng
Lướt giữa mây cao với biển bằng,
Ra đậu dặm xa dò bụng biển,
Dàn đan thế trận lưới vây giăng.
Cá nhụ cá chim cùng cá đé,
Cá song lấp lánh đuốc đen hồng,
Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe.
Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long.
Ta hát bài ca gọi cá vào,
Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao.
Biển cho ta cá như lòng mẹ
Nuôi lớn đời ta tự thuở nào.”
(Trích “Đoàn thuyền đánh cá”- Huy Cận)
……………Hết…………….
BIỂU ĐIỂM CHẤM THI THỬ THPT
Câu 1: (1,5 điểm)
a. 0,5 đ
- Tác phẩm Lặng lẽ Sa Pa - Nguyễn Thành Long
b. 0,5 đ
Nhà văn trần thuật câu chuyện theo điểm nhìn của ông họa sĩ
Tác dụng: Chân dung của nhân vật chính là anh thanh niên được
hiện lên một cách khách quan, chân thực qua sự cảm nhận tinh tế
của một người từng trải, có con mắt nghệ thuật. Đồng thời góp
phần làm rõ chủ đề câu chuyện: Ca ngợi những con người lao
động âm thầm, lặng lẽ cống hiến hết sức mình cho công cuộc xây
dựng đất nước.
c.0,5 đ

ng phỏp; khuyn khớch cỏc bi vit sỏng to.
*Yờu cu v kin thc
- Hc sinh cú th trỡnh by theo nhiu cỏch khỏc nhau trờn c s
nm vng tỏc phm. Bi vit phi lm ni bt c giỏ tr c sc
v ni dung v ngh thut ca on th. C th cn m bo cỏc
ý c bn sau:
+V giỏ tr ni dung:
- V p ca con ngi:
Chủ động, khỏe khoắn, đầy hứng khởi thông qua không khí lao
động, hoạt động đánh bắt cá khẩn trương, sôi nổi.
Tư thế, tầm vóc lớn lao, sánh ngang cùng vũ trụ
Tình yêu, lòng biết ơn biển cả
- Vẻ giàu đẹp của thiên nhiên:
Không gian bao la, rộng mở, vừa kì vĩ vừa nên thơ với hình ảnh
biển, trăng, sao, mây, gió
Màu sắc rực rỡ, lộng lẫy như một bức tranh sơn mài; Sự giàu có
phong phú của các loài cá trên biển
- Vẻ đẹp của con người, của thiên nhiên hài hòa, hô ứng nhau tạo
thành vẻ đẹp vừa tráng lệ vừa gần gũi với con người, làm nên bức
tranh đẹp về cuộc sống mới ở miền Bắc thời kì xây dựng CNXH.
+Về giá trị nghệ thuật
- Nét nổi bật là sự kết hợp giữa bút pháp hiện thực và lãng mạn.
Đặc biệt bút pháp lãng mạn với cảm hứng say sưa, bay bổng cùng
các thủ pháp khoa trương, phóng đại về hình ảnh con người, vũ
trụ, thủ pháp so sánh, nhân hóa, ẩn dụ…đã tạo nên vẻ đẹp độc
đáo của đoạn thơ.
- Sáng tạo những hình ảnh thơ đẹp: vừa kì vĩ vừa lung linh, huyền
ảo, được tạo nên bởi trí tưởng tượng bay bổng và liên tưởng
phong phú bất ngờ.
- Âm hưởng, giọng điệu trong đoạn thơ sôi nổi, khỏe khoắn, nhịp

Phong kiến
- Viết bằng chữ Hán.
- Kết hợp giữa yếu tố
hiện thực và yếu tố
hoang đường
2 Chuyện cũ trong phủ
chúa Trịnh
Phạm Đình
Hổ
- Cuộc sống xa hoa, vô độ
của bọn vua Lê - Chúa
Trịnh
- Tùy bút bằng chữ
Hán, kể chuyện sinh
động, cụ thể.
3 Hồi thứ 14:
( Hoàng Lê nhất
thống chí)
Ngô Gia
Văn Phái
- Hình ảnh người anh
hùng dân tộc Quang
Trung
- Sự thất bại thảm hại
của quân Thanh và bè lũ
bán nước.
- Tiểu thuyết lịch sử
chương hồi viết bằng
chữ Hán, cách kể
nhanh gọn, khắc họa

6 Cảnh ngày xuân
(Truyện Kiều)
Nguyễn Du - Bức tranh về cảnh thiên
nhiên và lễ hội
- Từ ngữ, hình ảnh
giàu nhạc điệu
7 Kiều ở lầu Ngưng
Bích
(Truyện Kiều)
Nguyễn Du
(1765-
1820)
- Tấm lòng chung thủy
với Kim Trọng, nhân hậu
đáng thương, hiếu thảo
với cha mẹ
- Tâm trạng buồn tủi, lo
âu tuyệt vọng
- Tả cảnh ngụ tình
đặc sắc
8 Lục Vân Tiên cứu
Kiều Nguyệt Nga
Nguyễn
Đình Chiểu
- Cuộc đời, sự nghiệp, vai
trò của Nguyễn Đình
- Nghệ thuật kể
chuyện, miêu tả giản
(Truyện Lục Vân
Tiên)

+ Trong cái tê buốt giá rét luồn vào da thịt, cái căng thẳng của trận đánh
sắp tới, người lính vẫn hiện lên với một vẻ đẹp độc đáo, súng dưới đất chỉa lên,
trăng trên trời lơ lửng như treo trên mũi súng.
+ Súng là biểu tượng của chiến tranh, trăng là biểu tượng của cuộc sống
thanh bình, từ đó sẽ là ý nghĩa cao đẹo của sự nghiệp người lính.
 Nghệ thuật:
- Sử dụng ngôn ngữ bình dị, thấm đượm chất dân gian, thể hiện tình cảm
chân thành.
- Sử dụng bút pháp tả thực kết hớp với lãng mạn một cách hài hòa, tạo nên
hình ảnh thơ đẹp, mang ý nghĩa biểu tượng.
 Ý nghĩa văn bản: Bài thơ ngợi ca tình cảm đồng chí cao đẹp giữa những người
chiến sĩ trong thời kì đầu kháng chiến chống thực dân Pháp gian khổ.
2. “Bài thơ về tiểu đội xe không kính”Tác giả: Phạm Tiến Duật (1941 – 2007) là
nhà thơ trưởng thành trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Sáng tác
thơ của Phạm Tiến Duật thời kì này tập trung viết về thế hệ trẻ trong cuộc
kháng chiến chống Mỹ.
 Tác phẩm: “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” được sáng tác năm 1969 và in
trong tập thơ “Vầng trăng quầng lửa”.
 Nhan đề bài thơ: Qua hình ảnh những chiếc xe không kính và người chiến sĩ
lái xe, tác giả ca ngợi những người chiến sĩ lái xe trẻ trung, hiên ngang, bất chấp
khó khăn nguy hiểm ngày đêm lái xe chi viện cho chiến trường, giải phóng miền
Nam, thống nhất đất nước.
 Nội dung: - Hiện thực khốc liệt thời kỳ chiến tranh: bom đạn kẻ thù, những
con đường ra trận để lại dấu tích trên những chiếc xe không kính.
- Sức mạnh tinh thần của những người chiến sĩ - của một dân tộc kiên cường,
bất khuất.
 Nghệ thuật:
- Lựa chọn chi tiết độc đáo, có tính chất phát hiện, hình ảnh đậm chất hiện
thực.
- Sử dụng ngôn ngữ của đời sống, tạo nhịp điệu linh hoạt thể hiện giọng điệu

 Hoàn cảnh ra đời của bài thơ: Bài thơ được sáng tác năm 1963, khi tác giả
đang học ngành Luật ở nước ngoài.
 Mạch cảm xúc bài thơ đi từ hồi tưởng đến hiện tại, từ kỉ niệm đến suy ngẫm.
 Đại ý: Bài thơ gợi lại những kỉ niệm sâu sắc của người cháu về người bà và
tuổi ấu thơ được ở cùng bà.
 Nội dung:
- Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn cho dòng hồi tưởng cảm xúc về bà.
- Hình ảnh người bà và những kỉ niệm tình bà cháu trong hồi tưởng của tác giả.
- Hình ảnh ngọn lửa và tình cảm thấm thía của tác giả đối với người bà.
 Nghệ thuật:
- Xây dựng hình ảnh thơ vừa cụ thể, gần gũi, vừa gợi nhiều liên tưởng, mang ý
nghĩa biểu tượng.
- Viết theo thể thơ tám chữ phù hợp với giọng điệu, cảm xúc hồi tưởng và suy
ngẫm.
- Kết hợp nhuần nhuyễn giữa miêu tả, tự sự, nghị luận và biểu cảm.
 Ý nghĩa văn bản: Từ những kỉ niệm tuổi thơ ấm áp tình bà cháu, nhà thơ cho
ta hiểu thêm về những người bà, người mẹ, về nhân dân nghĩa tình.
5. Bài thơ “Ánh trăng” – Nguyễn Duy.
Tác giả:
- Nguyễn Duy sinh năm 1948, tên khai sinh là Nguyễn Duy Nhuệ, quê: thành
phố Thanh Hóa.
- Nhà thơ - chiến sĩ, trưởng thành trong k/c chống Mĩ.
Tác phẩm: viết năm 1978 tại TP Hồ Chí Minh, trong tập thơ "Ánh trăng", giải
A Hội nhà văn VN (1984).
 Bài thơ có sự kết hợp giữa hình thức tự sự và chiều sâu cảm xúc. Trong dòng
diễn biến của thời gian, sự việc ở các khổ 1,2,3 bằng lặng trôi nhưng khổ thơ
thứ 4 “đột ngột” một sự kiện tạo nên bước ngoặt để nhà thơ bộc lộ cảm xúc, thể
hiện chủ đề tác phẩm. Vầng trăng hiện ra soi sáng không chỉ không gian hiện
tại mà còn gợi nhớ những kỉ niệm trong quá khứ chẳng thể nào quên.
 Đại ý: “Ánh trăng” như một lời tự nhắc nhở về những năm tháng gian lao đã

chống Pháp.
 Tình huống truyện: Ông Hai nghe tin làng theo giặc Tây làm Việt gian
→
Tạo
mâu thuẫn giằng xé trong tâm trí ông Hai => Nút thắt của câu chuyện .
 Tóm tắt:
Ông Hai là người rất yêu quý cái làng chợ Dầu của mình. Thời cuộc thay đổi,
ông vẫn luôn thiết tha gắn bó với làng quê mình. Cuộc kháng chiến nổ ra, vì hoàn
cảnh gia đình, ông buộc phải theo vợ con tản cư lên phố chợ. Ông thường tỏ ra bực
bội vì nhớ làng.
Nghe tin làng mình theo giặc Pháp, ông Hai vô cùng đau khổ, tủi nhục chỉ biết
tâm sự với thằng con út. Đến lúc được tin nhà mình bị giặc đốt, cũng tức là làng
không theo giặc ông hết sức vui sướng . Chính niềm vui kì lạ đó thể hiện tinh thần
yêu nước, lòng trung thành với cách mạng thật cảm động của ông Hai, một người
nông dân Việt Nam thời kháng chiến chống Pháp.
 Nội dung:
- Tâm trạng nhân vật ông Hai khi nghe tin làng Chợ Dầu theo giặc thực chất
là tâm trạng và suy nghĩ về danh dự, lòng tự trọng của người dân làng Chợ Dầu
, của người dân Việt Nam. Nhà văn đã khắc hoạ hình tượng nhân vật qua các
chi tiết miêu tả:
+ Nỗi đau đớn, bẽ bàng :”cổ họng ông nghẹn ắng hẳn lại, da mặt tê rân
rân”, nước mắt ông lão giàn ra”.
+ Dáng vẻ, cử chỉ,điệu bộ ( cúi gằm mặt, chột dạ, nơm nớp, trống ngực ông
lão đập thình thịch )
+ Nỗi băn khoăn khi ông kiểm điểm từng người trụ lại làng, ông trằn trọc
không ngủ được, ông trò chguyện với đứa con út
- Khi nghe tin làng Chợ Dầu theo giặc được cải chính, tâm trạng ông Hai
khác hẳn:
+ Ông hai tươi vui rạng rỡ hẳn lên , chia quà cho các con.
+ Ông Hai đi khoe nhà ông bị giặc đốt cháy.

có hoa tươi sắc màu rực rỡ, có chè thơm đậm ngọt trữ tình.
Anh thanh niên kể về cuộc sống và công việc của mình trên đỉnh núi khiến
ông hoạ sĩ và cô gái trẻ khâm phục, quý mến anh.
Ông hoạ sĩ quyết định vẽ chân dung anh thanh niên nhưng anh từ chối và
giới thiệu ông kĩ sư vườn rau Sa Pa và anh cán bộ nghiên cứu sét.
Phút chia tay diễn ra thật bịn rịn, xúc động, ông hoạ sĩ và cô kĩ sư lại ra xe đi
tiếp.
 Nội dung:
- Bức tranh nên thơ về cảnh đẹp Sa Pa.
- Chân dung người lao động bình thường nhưng phẩm chất rất cao đẹp.
- Lòng yêu mến, cảm phục với những người đang cống hiến quên mình cho
nhân dân, cho Tổ quốc.
 Nghệ thuật:
- Tạo tình huống truyện tự nhiên, tình cờ, hấp dẫn.
- Xây dựng đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm.
- Nghệ thuật tả cảnh thiên nhiên đắc sắc; miêu tả nhân vật với nhiều điểm
nhìn.
- Kết hợp giữa kể với tả và nghị luận.
- Tạo tính chất trữ tình trong tác phẩm truyện.
 Ýnghĩa văn bản: “Lặng lẽ Sa Pa” là câu chuyện về cuộc gặp gỡ với những con
người trong một chuyến đi thực tế của nhân vật ông hoạ sĩ, qua đó tác giả thể
hiện niềm yêu mến đối với những con người có lẽ sống cao đẹp đang lặng lẽ
quên mình cống hiến cho Tổ quốc.
8. Truyện ngắn “Chiếc lược ngà” – Nguyễn Quang Sáng.
*Tác giả:
- Nguyễn Quang Sáng sinh năm 1932, quê: huyện Chợ Mới - tỉnh An Giang.
- Trong kháng chiến chống Pháp, ông hoạt động ở chiến trường Nam Bộ, sau
1954 tập kết ra Bắc và bắt đầu viết văn.
- Ông trở về Nam Bộ tham gia k/c chống Mĩ vừa sáng tác văn học.
- Ông hầu như chỉ viết về cuộc sống và con người ở vùng đất Nam Bộ.

Giờ phút cuối cùng trước lúc hy sinh, người chiến sĩ ấy chỉ yên lòng khi biết cây
lược sẽ được chuyển đến tận tay con gái.
- Niềm khát khao tình cha của người con:
+ Từ chối sự quan tâm, chăm sóc của ông Sáu vì nghĩ rằng ông không phải là
cha mình.
+ Khi hiểu ra, tình cảm tự nhiên của bé Thu được thể hiện qua tiếng gọi cha
đầu tiên và qua hành động.
 Nghệ thuật
- Tạo tình huống truyện éo le.
- Có cốt truyện mang yếu tố bất ngờ.
- Lựa chọn người kể chuyện là bạn của ông Sáu, chứng kiến toàn bộ câu
chuyện, thấu hiểu cảnh ngộ và tâm trạng của nhân vật trong truyện.
 Ý nghĩa văn bản: Là câu chuyện cảm động về tình cha con sâu nặng, Chiếc
lược ngà cho ta hiểu thêm về những mất mát to lớn của chiến tranh mà nhân
dân ta đã trải qua trong hai cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
 Văn học nước ngoài
1. Truyện “Cố Hương” – Lỗ tấn.
* Tác giả: Lỗ tấn (1881 - 1936)
- Là nhà văn nổi tiếng của Trung Quốc
- Quê: Thiệu Hưng, Chiết Giang
- Sinh trưởng trong gia đình quan lại sa sút, mẹ có nguồn gốc nông dân
- Tìm con đường lập thân bằng KHKT văn học
- Năm 1981 cả TG kỉ nệm 100 năm ngày sinh Lỗ tấn như 1 danh nhân VH
* Tác phẩm chính
- Gào thét (1923) Bàng hoàng (1926)
- Cố hương là truyện ngắn tiêu biểu được in trong tập Gào thét.
 Tóm tắt truyện: Sau 20 năm xa quê, nhân vật “tôi” trở về thăm quê cũ. So với
ngày trước, cảnh vật và con người ở quê đã thay đổi: tàn tạ, nghèo hèn. Mang
một nỗi buồn thương, nhân vật “tôi” rời cố hương ra đi với ước vọng cuộc sống
làng quê mình sẽ đổi thay.

nghị luận.
- Xây dựng hình ảnh mang ý nghĩa biểu tượng.
- Kết hợp giữa kể với tả, biểu cảm và lập luận làm cho câu chuyện được kể sinh
động, giàu cảm xúc và sâu sắc.
 Ý nghĩa văn bản: “Cố hương” là nhận thức về thực tại và là mong ước đầy
trách nhiệm của Lỗ Tấn về một đất nước Trung Quốc đẹp đẽ trong tương lai.
Kỳ II. Văn bản nghị luận:
1. BÀN VỀ ĐỌC SÁCH (Chu Quang Tiềm)
- Đọc sách là một con đường quan trong để tích luỹ, nâng cao học vấn. Ngày
nay, sách nhiều phải biết chọn sách mà đọc, đọc ít mà chắc còn hơn đọc nhiều
mà rỗng, cần kết hợp đọc rộng với đọc sâu, giữa đọc sách thường thức với đọc
sách chuyên môn. Việc đọc sách phải có kế hoạch, có mục đích kiê định chứ
không thẻ tuỳ hứng, phải vừa đọc vừa nghiền ngẫm.
- Qua Bài viết Bàn về đọc sách, Chu Quang Tiềm đã trình bày những ý kiến ấy
một cách có lí lẽ và bằng chứng sinh động
2. TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ (Nguyễn Đình Thi)
- Văn nghệ nối sợi dây đồng cảm, kì diệu giữa nghệ sĩ với bạn đọc thông qua
những rung động mãnh liệt, sâu xa của trái tim. Văn nghệ giúp cho con người
được sống phong phú hơn và tự hoàn thiện nhân cách, tâm hồn mình.
- Nguyễn Đình Thi đã phân tích, khẳng định những điều ấy qua bài tiểu luận
“Tiếng nói của văn nghệ” với cách viết vừa chặt chẽ, vừa giàu hình ảnh và cảm
xúc
3. CHUẨN BỊ HÀNH TRANG VÀO THẾ KỈ MỚI (Vũ khoan)
- Điểm mạnh của con người Việt Nam là:
+ Thông minh, nhạy bén với cái mới
+ Cần cù, sáng tạo
+ Rất đoàn kết, đùm bọc nhau trong thời kì chống ngoại xâm
Bên cạnh những điểm mạnh đó cũng có nhiều điểm yếu cần phải khắc phục
như:
+ Thiếu kiến thức cơ bản.

Phương đã thể hiện tình cảm gia đình ấm cúng, ca ngợi truyền thống cần cù,
sức sống mạnh mẽ của quê hương và dân tộc mình. Bài thơ giúp ta hiểu thêm về
sức sống và vẻ đẹp tâm hồn của một dân tộc miền núi, gợi nhắc tình cảm gắn bó
với truyền thống, với quê hương và ý chí vươn lên trong cuộc sống
Thơ nước ngoài:
2.1. MÂY VÀ SÓNG (Ra-bin-đra-nát Ta-go)
- Với hình thức đối thoại lồng trong lời kể của em bé, qua những hình ảnh thiên
nhiên giàu ý nghĩa tượng trưng, bài thơ “Mây và sóng” của Ra-bin-đra-nát Ta-
go đã ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng, bất diệt
Văn bản truyện:
1. Truyện Việt Nam:
1.1. BẾN QUÊ (Nguyễn Minh Châu ) (đọc thêm)
1.2. NHỮNG NGÔI SAO XA XÔI (Lê Minh Khuê)
- Truyện “Những ngôi sao xa xôi” của Lê Minh Khuê đã làm nổi bật tâm hồn
trong sáng, mơ mộng, tinh thần dũng cảm, cuộc sống, chiến đấu đầy gian khổ,
hi sinh những rất hồn nhiên, lạc quan cuat những cô gái thanh niên xung phong
trên tuyến đường Trường Sơn. Đó chính là hình ảnh đẹp, tiêu biểu về thế hệ trẻ
Việt Nam trong thời kì kháng chiến chống Mĩ
- Truyện sử dụng vai kể là nhân vật chính, có cách kể chuyện tự nhiên, ngôn
ngữ sinh động, trẻ trung và đặc biệt thành công về nghệ thuật miêu tả tâm lí
nhân vật.
2. Truyện nước ngoài:
2.1. RÔ-BIN-XƠN NGOÀI ĐẢO HOANG (Đê-ni-ơn Đi-phô)
- Qua bức chân dung tự hoạ và giọng kể của Rô-bin-xơn trong đoạn trích “Rô-
bin-xơn ngoài đảo hoang” ta hình dung được cuộc sống vô cùng khó khăn gian
khổ và cả tinh thần lạc quan của nhân vật khi chỉ có một mình nơi đảo hoang
vùng xích đạo suốt mười mấy năm ròng rã
2.2. Bố của Xi-mông (Guy-đơ Mô-pa-xăng)
- Nhà văn Guy-đơ Mô-pa-xăng đã thể hiện sắc nét diễn biến tâm trạng của ba
nhân vật Xi-mông, Blăng-sốt, Phi-líp trong đoạn trích truyện “Bố của Xi-

- Người nói phải ưu tiên cho một phương châm hội thoại hoặc một yêu cầu
khác quan trọng hơn.
- Người nói muốn gây một sự chú ý để người nghe hiểu câu nói theo một
hàm ý nào đó.
2. Xưng hô trong hội thoại:
- Từ ngữ xưng hô trong tiếng Việt có các từ chỉ quan hệ gia đình, một số từ
chỉ nghề nghiệp.
- Hệ thống từ ngữ xưng hô trong tiếng Việt rất phong phú, tinh tế và giàu
sắc thái biểu cảm.
- Người nói cần căn cứ vào đối tượng và các đặc điểm khác của tình huống
giao tiếp để xưng hô cho thích hợp
3. Cách dẫn trực tiếp, cách dẫn gián tiếp
 Dẫn trực tiếp là nhắc lại nguyên văn lời nói hay ý nghĩ của người hoặc
nhân vật. Lời dẫn trực tiếp được đặt trong dấu ngoặc kép
 Dẫn gián tiếp là thuật lại lời nói hay ý nghĩ của người hoặc nhân vật có
điều chỉnh cho phù hợp. Lời dẫn gián tiếp không được đặt trong dấu ngoặc kép.
 Cần lưu ý khi chuyển lời dẫn trực tiếp thành lời dẫn gián tiếp:
- Bỏ dấu hai chấm và dấu ngoặc kép.
- Thay đổi đại từ xưng hô cho phù hợp.
- Lược bỏ các từ chỉ tình thái.
- Thêm từ rằng hoặc là trước lời dẫn.
- Không nhất thiết phải chính xác từng từ nhưng phải dẫn đúng về ý.
 Cần lưu ý khi chuyển lời dẫn gián tiếp thành lời dẫn trực tiếp:
- Khôi phục lại nguyên văn lời dẫn (thay đổi đại từ xưng hô, thêm bớt các
từ ngữ cần thiết ,…).
- Sử dụng dấu hai chấm và dầu ngoặc kép.
4. Sự phát triển của từ vựng:
- Từ vựng không ngừng được bổ sung, phát triển.
- Một trong những cách phát triển từ vựng tiếng Việt là biến đổi và phát
triển nghĩa của từ ngữ trên cơ sở nghĩa gốc của chúng.

* Thành ngữ:là loại cụm từ có cấu tạo cố định biểu thị một ý nghĩa hoàn chỉnh.
Nghĩa của thành ngữ thường là nghĩa bóng ->Làm cho lời nói sinh động, gây ấn
tượng mạnh tăng hiệu quả giao tiếp trong văn chương làm cho lời văn hàm súc,có
tính hình tượng