TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI
***
BÀI TẬP NHÓM THÁNG 1.
MÔN:NHỮNG NGHUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA CHỦ
NGHĨA MÁC-LÊNIN
Đề tài:
Phân tích ba tình huống trong lĩnh vực tự nhiên, xã hội và tư
duy để làm rõ nội dung và ý nghĩa của quy luật phủ định của
phủ định.
Lớp : 3607
Nhóm : B2

Hà Nội, tháng 10 năm 2011
MỤC LỤC
A.Lời mở đầu 1
B.Nội dung chính 1
I.Nội dung, ý nghĩa quy luật phủ định của phủ định 1
1.Một số khái niệm 1
2.Nội dung quy luật phủ định của phủ định 2
3.Ý nghĩa phương pháp luận quy luật phủ định của phủ định.3
II.Một số tình huống minh họa 4
1.Lĩnh vực tự nhiên 4
2.Lĩnh vực xã hội 6
3.Lĩnh vực tư duy 9
C.Kết luận 12
Danh mục tài liệu tham khảo
• Giáo trình:
1. Bộ giáo dục và đào tạo, Giáo trình những nguyên lí cơ bản của chủ
nghĩa Mác-Lênin, Nxb.CTQG, Hà Nội, 2009.
2. Bộ giáo dục và đào tạo, Giáo trình triết học Mác-Lênin (dùng trong các
trường đại học và cao đẳng), Nxb.CTQG, Hà Nội, 2008.

Phần I.Nội dung, ý nghĩa của quy luật phủ định của phủ định.
1.Một số khái niệm.
Quy luật là mối liên hệ khách quan, bản chất, tất nhiên, phổ biến và lặp
đi lặp lại giữa các mặt, các yếu tố, các thuộc tính bên trong mỗi một sự vật,
hay giữa các sự vật, hiện tượng với nhau. Các quy luật mang tính khách quan
nên con người không thể tạo ra và xóa bỏ được mà chỉ nhận thức và vận dụng
nó trong thực tiễn.
1
Sự phủ định là sự thay thế sự vật này bằng sự vật khác trong quá trình
vận động và phát triển của nó.
Phủ định biện chứng là một phạm trù triết học để chỉ sự tự phủ định, sự
phủ định tạo tiền đề cho sự phát triển tiếp theo của sự vật, cho cái mới ra đời
thay thế cái cũ, lực lượng phủ định ở ngay trong bản thân sự vật. Đặc trưng cơ
bản của phủ định biện chứng là tính khách quan và tính kế thừa:
 Khách quan: Tự thân sự vật phủ định, không phụ thuộc vào ý muốn chủ
quan của con người , đó là kết quả giải quyết mâu thuẫn bên trong sự vật quy
định.
 Có tính kế thừa: Phủ định biện chứng không phải là sự thủ tiêu, sự phá
hủy hoàn toàn cái cũ mà là lọc bỏ những mặt tiêu cực, lỗi thời, giữ lại những
mặt tích cực, phù hợp.
Quy luật phủ định của phủ định là một trong ba quy luật cơ bản của
phép biện chứng duy vật. Quy luật phủ định của phủ định chỉ ra khuynh
hướng vận động phát triển của sự vật, hiện tượng, tính tất yếu của sự ra đời
cái mới, mối liên hệ giữa cái cũ và cái mới.
2.Nội dung quy luật phủ định của phủ định.
Quy luật phủ định của phủ định nêu lên mối liên hệ, sự kế thừa giữa cái
khẳng định và cái phủ định, nhờ đó phủ định biện chứng là điều kiện cho sự
phát triển; nó bảo tồn nội dung tích cực của các giai đoạn trước và bổ xung
thêm những thuộc tính mới làm cho sự phát triển đi theo đường “xoáy ốc”.
Phủ định của phủ định là một khái niệm nói lên rằng, sự vận động, phát

3
 Trong nhận thức và hoạt động thực tiễn cần chống thái độ phủ định
sạch trơn. Đồng thời phải biết sàng lọc những gì tích cực của cái cũ.
 Chống thái độ hư vô chủ nghĩa, đồng thời chống thái độ bảo thủ, lạc
hậu, lỗi thời, không chịu đổi mới.
 Phải hiểu phát triển không phải là đường thẳng mà theo đường xoáy ốc
đi lên. Nghĩa là, có nhiều khó khăn, phức tạp trong quá trình vận động, phát
triển.
Phần II.Các tình huống minh họa.
1.Lĩnh vực tự nhiên.
1.1 Hiện tượng.
Vòng tuần hoàn nước là sự tồn tại và vận động của nước trên mặt đất,
trong lòng đất và trong bầu khí quyển củaTrái đất, nước Trái đất luôn vận
động và chuyển từ trạng thái này sang trạng thái khác. Ở đây, ta chỉ xét vòng
tuần hoàn nhỏ của nước (không xét tới băng, tuyết, nước ngầm, nước được
sinh vật hấp thụ).
1.2 Phân tích
Quá trình từ giọt nước -> mây -> giọt nước là một ví dụ trong tự nhiên có
thể làm sáng tỏ quy luật phủ định của phủ định.
Nếu giọt nước gặp điều kiện bình thường như nhiệt độ và áp suất phù hợp
đối với nó, sẽ diễn ra một sự biến hóa riêng, nước được làm nóng, bốc hơi
chuyển từ thể lỏng sang thể hơi, hơi nước bay vào không khí . Những dòng
4
khớ bc lờn em theo hi nc vo khớ quyn, gp ni cú nhit thp, hi
nc b ngng t thnh nhng ỏm mõy,chuyn t th hi sang th lng. Lỳc
ny git nc bin i, khụng cũn l git nc na, nú b ph nh, b thay th
thnh hi nc, thnh ỏm mõy do nú to nờn, y l s ph nh git nc.
Song s ph nh cha dừng lại ở đó.Nhng ỏm mõy to dn, tớch t cng
ngy cng nhiu hi nc, n khi ln, gp giú, nhit , ỏp sut thớch
hp,mõy ri xung thnh nhng git nc ma, khi nhng git nc ri ht,

mưa phóng xạ… “Tiến lên” là xu hướng chung của sự vật, cái mới ra đời
thường tiến bộ hơn cái cũ do đó nếu chúng ta cố tình phá vỡ quy luật này hậu
quả để lại sẽ thật khôn lường. Vì vậy bảo vệ môi trường nói chung và nguồn
nước nói riêng là một vấn đề bức thiết.
2.Lĩnh vực xã hội.
2.1 Hiện tượng.
Sự phát triển của thời trang là một minh chứng cho quy luật phủ định của
phủ định trong Triết học Mác-Lênin trong lĩnh vực xã hội.
Lịch sử thời trang thế giới không ngừng biến đổi và phát triển. Trang phục
bắt đầu từ những chiếc lá cây che đi những bộ phận của cơ thể đến những tấm
da thú, con người cũng không quên sử dụng kèm theo những “phụ kiện” như
răng động vật, vòng kết từ vỏ cây… Có thể ban đầu chỉ là những vật may mắn
hoặc chiến lợi phẩm, nhưng khi một cộng đồng người đều mang và khác với
cộng đồng khác, thì đó là điểm sơ khai nhất của thời trang. Khi con người biết
canh tác, họ đã tự tay làm được những bộ trang phục bện từ cỏ cây. Đến năm
2610 TCN, sự ra đời của vải vóc ở TQ đã đánh dấu bước tiến vĩ đại cho lịch
6
sử văn minh nhân loại. Từ đó đến nay các mẫu trang phục liên tiếp xuất hiện,
thay thế nhau phục vụ con người.
2.2 Phân tích.
Có thể thấy các mẫu trang phục hay các xu hướng thời trang thay thế nhau
là tất yếu, khách quan vì cùng với điều kiện sống, nhu cầu của con người
không ngừng nâng cao. Ban đầu là những chiếc lá cây,nhưng khi nhu cầu giữ
ấm của cơ thể ngày càng cần thiết cho sự sinh tồn, thì lá cây đã bị phủ định
bởi lông thú - loại vật liệu có khả năng giữ nhiệt cho cơ thể tốt hơn. Đến khi
con người sáng tạo ra vải vóc thì lông thú lại bị phủ định do tính chủ động,
thuậ
n tiện, đa dạng và thẩm mỹ của vải vóc. Ban đầu đơn giản chỉ là nhu cầu
mặc ấm, con người không ngừng sáng tạo ra các kiểu trang phục với mục đích
sử dụng và mẫu mã khác nhau tuỳ từng thời kỳ để thoả mãn nhu cầu mặc đẹp,

Đó là 1 số ví dụ điển hình của sự quay vòng của thời trang, chúng luôn
thay đổi nhưng vẫn kế thừa những nét độc đáo của những kiểu cũ chứ không
bị phủ định hoàn toàn.
2.3 Ý nghĩa.
Nắm được quy luật phủ định của phủ định với những đặc trưng của nó
trong lĩnh vực thời trang, ta hiểu rằng có nhiều điều bổ ích cần phải học hỏi từ
những sản phẩm thời trang của các thế hệ trước bởi tính kế thừa là tất yếu, ta
8
cũng có thể, dựa vào tính chu kỳ của thị hiếu, dự đoán được xu hướng thời
trang nào sẽ quay lại và được chào đón cuồng nhiệt một lần nữa, điều đó trao
cho ta cơ hội làm đẹp hợp mốt và, thậm chí, cả cơ hội kinh doanh ngàn vàng;
tuy nhiên mọi sự rập khuôn sẽ bị đào thải, bởi sự lặp lại luôn luôn là sự lặp
lại ở một trình độ cao hơn. Thời trang thể hiện sự khôn ngoan, sức sáng tạo
không ngừng và đầy tài năng của con người trong việc làm đẹp.
3.Lĩnh vực tư duy.
3.1 Hiện tượng.
Có nhiều minh chứng trong lĩnh vực tư duy có thể làm sáng tỏ nội dung
của quy luật phủ định của phủ định, trong đó có thể nói đến sự tồn tại và thay
thế ba hình thức cơ bản của chủ nghĩa duy vật: từ chủ nghĩa duy vật chất phác
đến chủ nghĩa duy vật siêu hình, sau đó là chủ nghĩa duy vật biện chứng.
3.2 Phân tích.
Chủ nghĩa duy vật đã trải qua hai lần phủ định biện chứng với ba hình
thức cơ bản, trong đó: sự khẳng định ban đầu là chủ nghĩa duy vật chất phác;
sự phủ định lần thứ nhất là chủ nghĩa duy vật siêu hình phủ định chủ nghĩa
duy vật chất phác; sự phủ định lần thứ hai là chủ nghĩa duy vật biện chứng
phủ định chủ nghĩa duy vật siêu hình.
 Tính khách quan: Tư duy là sự phản ánh năng động sáng tạo của con
người về thế giới khách quan. Tư duy của con người luôn có khả năng bị thay
thế bởi những tư duy mới do khả năng nhận thức của con người ngày càng
phát triển cao hơn.Như vậy, sự thay thế ba hình thức cơ bản của chủ nghĩa

10
vật chất phác – coi vật chất là khái niệm hẹp, chỉ là một hoặc một số dạng vật
chất cụ thể; chủ nghĩa duy vật biện chứng cũng phát triển thêm quan điểm:
vật chất là cái có trước, ý thức là cái có sau, ý thức là hình ảnh phản ánh của
thế giới vật chất.
 Thứ hai, chủ nghĩa duy vật biện chứng đã nêu được phương thức tồn tại
của vật chất là vận động, vận động là tuyệt đối, vĩnh viễn. Vận động của vật
chất là tự thân vận động. Điểm này khắc phục được nhược điểm của chủ
nghĩa duy vật siêu hình – sự vật tồn tại một cách tĩnh tại, không vận động,
phát triển mà chỉ là sự tăng lên hoặc giảm đi đơn thuần về lượng.
 Thứ ba, mọi tồn tại của thế giới vật chất đều có mối liên hệ khách quan,
thống nhất với nhau, cùng chịu sự chi phối của các quy luật khách quan phổ
biến của thế giới vật chất. Các sự vật, hiện tượng hay các mặt của một sự vật,
một hiện tượng luôn quy định, tác động qua lại, chuyển hóa lẫn nhau. Điều
này đã phủ định quan điểm cho rằng sự vật, hiện tượng tồn tai biệt lập của
chủ nghĩa duy vật siê’
 u hình.
3.3 Ý nghĩa.
Trong quá trình phát triển của khoa học, các phạm trù không phải là bất
biến, không phải là vĩnh viễn và chỉ cần xây dựng một lần là xong. Thực tế
cho thấy, cùng một vấn đề nhưng có khi chúng ta phải trở đi trở lại không chỉ
một lần để có thể làm cho nó sâu sắc hơn. Thế giới vật chất còn nhiều vấn đề
mà con người chưa nhận thức hết được, bởi vậy, con người phải luôn không
ngừng khám phá, tìm tòi nhằm thay thế những tư duy đã cũ, lạc hậu, không
còn phù hợp bằng những tư duy mới, tiến bộ hơn, trong quá trình đó cần biết
kế thừa những tinh hoa, những quan điểm đúng đắn của những tư duy trước
để từ đó cải biến, tìm ra những tư duy đúng đắn sâu sắc, hoàn thiện hơn.
11
C.KẾT LUẬN.
Trong sự vận động vĩnh viễn của thế giới vật chất, phủ định biện chứng là