CHƯƠNG 7
NỀN TẢNG VỀ CÁC VẤN
ĐỀ MÔI TRƯỜNG VÀ
PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG
CỦA XÃ HỘI LOÀI NGƯỜI
7.1 DÂN SỐ:
7.1.1 Tổng quan lịch sử:
- Dân số đầu công nguyên ước khoảng 200-300 triệu
người.
- Năm 1650 ước khoảng 500 triệu người
- Năm 1850 tăng gấp đôi là 1 tỷ
- Năm 1930 tăng gấp đôi là 2 tỷ
- Ta thấy dân số không chỉ ngày càng tăng mà cả “chỉ
số gia tăng” của dân số cũng tăng.
- Theo các kịch bản khác nhau về tốc độ tăng trưởng
dân số thế giới, dân số toàn thế giới vào năm 2050
sẽ có các giá trị :
+ Tốc độ tăng trung bình 1,7% dân số thế giới 14 tỷ
+ Tốc độ tăng trung bình 1,0% dân số thế giới 10 tỷ
+ Tốc độ tăng trung bình 0,5% dân số thế giới 7,7tỷ
- Tỷ lệ sinh thường được tính là số lượng em bé
được sinh ra trên 1000 người dân hàng năm. Số
em bé thì tính cho cả năm, còn số dân thì lấy số liệu
vào giữa năm (‰).
- Tỷ lệ tử là số người chết hàng năm tính trên 1000
người dân (‰).
- Tỷ lệ gia tăng dân số là hiệu số giữa tỷ lệ sinh và
tỷ lệ tử (‰).
- Phần trăm tăng dân số hàng năm (%): là số
lượng dân gia tăng hàng năm trên 100 người dân.
7.1.2 Đặc điểm của sự phát triển dân số thế

tăng vọt trước hết là Châu Âu.
 Giai đoạn cách mạng công nghiệp (1850 - 1930):
- Giai đoạn này còn gọi là sự chuyển tiếp dân số.
- Giai đoạn này tỷ lệ sinh giảm do công nghiệp hóa,
giáo dục được nâng cao, kế hoạch hóa gia đình
được thực hiện tốt hơn
- Tỷ lệ tử cũng giảm nhờ vào việc cải thiện điều kiện
sinh hoạt (CN, NN, giao thông, tiến bộ về y tế )
- Nhìn chung tỷ lệ gia tăng dân số giảm đáng kể.
 Giai đoạn hiện đại ( từ 1930 - nay):
- Sang thế kỷ XX, khuynh hướng trên thay đổi dần.
Từ những năm 40, dân số thế giới bước vào giai
đoạn mới: “giai đoạn bùng nổ dân số”
7.1.3 Sự phân bố và di chuyển dân cư:
 Sự phân bố dân cư:
- Nhân loại phân bố không đều trên Trái Đất. Mật độ
dân số ở các nước kém phát triển cao hơn nhiều so
với các nước phát triển.
- Mật độ và sự phân bố dân số, đặc biệt mối liên
quan của chúng đến tài nguyên thiên nhiên đã đóng
vai trò quan trọng trong nhiều sự kiện lịch sử của
nhân loại.
- Người ta hay nói đến thừa dân số là khi số dân
vượt quá nguồn tài nguyên cơ bản mà nó phụ thuộc
 áp lực dân số.
- Áp lực dân số thường dẫn đến mâu thuẫn và xung
đột, gần đây nhất là Chiến tranh thế giới lần thứ 2.
 Sự di cư
- Nguyên nhân của di cư thường là do thừa dân số,
sức ép dân số quá lớn, thiếu tài nguyên cơ bản.

tài nguyên được khai thác.
I - tác động MT của sự gia tăng dân số và các
yếu tố liên quan đến dân số
 Các tác động tiêu cực của tình trạng gia tăng dân
số hiện nay trên thế giới biểu hiện ở các khía cạnh :
- Sức ép lớn tới TNTN và MT Trái Đất do khai thác
quá mức các nguồn tài nguyên phục vụ cho các nhu
cầu nhà ở, sản xuất lương thực, thực phẩm, sản
xuất công nghiệp,
- Tạo ra các nguồn thải tập trung vượt quá khả năng
tự phân huỷ của MT tự nhiên
- Sự chênh lệch về tốc độ phát triển dân số giữa các
nước công nghiệp hóa và các nước đang phát triển
gia tăng, dẫn đến sự nghèo đói ở các nước đang
phát triển và sự tiêu phí dư thừa ở các nước công
nghiệp hóa.
- Sự gia tăng dân số đô thị và sự hình thành các
thành phố lớn - siêu đô thị làm cho MT khu vực đô
thị có nguy cơ bị suy thoái nghiêm trọng
 Vì vậy, để hạn chế sự tác động đến MT
của sự gia tăng dân số thế giới cần phải
thực hiện:
- Nâng cao năng lực nhận thức về vấn đề cấp thiết
phải hạn chế dân số và hạn chế tiêu thụ tài nguyên.
- Phải kết hợp vấn đề dân số và tiêu thụ tài nguyên
vào các chính sách và kế hoạch của nhà nước.
- Tăng cường chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em.
Cung cấp tốt các phương tiện về y tế và thực hiện
kế hoạch hóa gia đình.
7.1.5 Dân số Việt Nam:

thế giới khoảng 322 triệu tấn, chừng 40 % tập trung
ở Bắc và Trung Mỹ.
- Về giá trị năng lượng thì lúa thua ngô: lúa cho 234
kcal/100g và 4% protein còn ở ngô cho 327
kcal/100g và 7,6% protein. Tuy nhiên lúa gạo lại có
đầy đủ các acid amin cần thiết, trong khi ngô thiếu
hẳn hai loại quan trọng mà cơ thể không thể tự
tổng hợp được là lizin và triptophan.
 Ngoài ra, Các thực phẩm chủ yếu có rau,
quả, thịt, cá, những thứ này bổ sung chất
dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể mà ở hạt ngũ
cốc không có đủ.
- Về rau củ có khoai tây, khoai lang, sắn là những
cây vừa làm lương thực, vừa làm thực phẩm.
- Về rau hạt, quan trọng nhất là đậu nành và lạc.
Theo sản lượng thì chúng không thể so với các loại
ngũ cốc, nhưng thành phần protein lại cao hơn gấp
nhiều lần và rất quan trọng cho dinh dưỡng của con
người và động vật.
- Thịt cá là loại thực phẩm có vai trò quan trọng trong
khẩu phần, bảo đảm lượng protein cần thiết cho cơ
thể.
7.2.2 Sản xuất lương thực và dinh dưỡng
thế giới:
- Mặc dù sản xuất lương thực trên thế giới tính trên
đầu người gia tăng và năng suất cũng tăng, nhưng
nạn đói và suy dinh dưỡng vẫn xảy ra phổ biến.
- Trong số hơn 6 tỷ người đang sống trên Trái đất
ngày nay thì cứ 10 người có 1 người đang bị đói.
Trong số 60 triệu người chết hàng năm, thì chết do