TIểU LUậN TRIếT HọC
CHNG I:
O C MI V NHNG NGUYấN TC XY DNG
O C MI
I. o c mi v vai trũ ca o c mi
1. Khỏi nim o c mi
L mt hỡnh thỏi ý thc xó hi, o c phn nỏh tn ti xó hi. Do vy,
cựng vi s bin i ca tn ti xó hi, m trc ht l s bin i ca iu kin
sinh hot vt cht v i sng vt cht, o c cng bin i theo.
Cho n nay, xó hi loi ngi vn ng v phỏt trin nh mt quỏ trỡnh
lch s- t nhiờn, t thp n cao qua cỏc hỡnh thỏi kinh t-xó hi khỏc nhau. Phự
hp vi mi hỡnh thỏi kinh t-xó hi c th cú nhng quan im o c tng
ng nh o c ca xó hi cng sn nguyờn thu, o c ca xó hi chim
hu nụ lm, o c ca xó hi phong kin, o c ca xó hi t bn v o
c ca cng sn ch ngha m giai on u l o c xó hi ch ngha.
Tr li cõu hi : Cú o c cng sn hay khụng? Cú luõn lý cng sn hay
khụng? V.I. Lờnin khng nh rng: Tt nhiờn l cú. Ngi ta thng bo
chỳng ta khụng cú o c ca chỳng ta, v giai cp t sn buc ti nhng ngi
Học viên: Đặng Thị Minh Thảo
- 1 -
TIểU LUậN TRIếT HọC
cng sn chỳng ta l bỏc b mi th o c. ú l mt cỏch ỏnh ln sũng cỏc
khỏi nim lm cụng nhõn v nụng dõn b lm lc
V.I. Lờnin nờu rừ rng: o c ca chỳng ta hon ton phc v li ớch
u tranh giai cp ca giai cp vụ sn; o c ca chỳng ta l t nhng li ớch
ca cuc u tranh giai cp ca giai cp vụ sn m ra. o c cng sn l o
c phc v cuc u tranh y, l o c nhm on kt nhng ngi lao ng
chng mi s búc lt, chng mi ch t hu nh, vỡ ch t hu nho trao
cho mt cỏ nhõn thnh qu lao ng do ton th xó hi sỏng to ra. Rung t
i vi chỳng ta l ti sn chung. Vỡ vy, i vi mt ngi cng sn, tt c
o c l nm trong cỏi k lut on kt keo sn ú v trong cuc u tranh t

chun mc o c cng bin i theo. Ch ngha Mỏc-Lờnin mt mt tha
nhn tớnh bin i lch s ca o c, mt khỏc chng minh rng o c ca
ch ngha xó hi khụng xõy dng trờn mnh t trng m nú phi k tha nhng
Học viên: Đặng Thị Minh Thảo
- 3 -
TIểU LUậN TRIếT HọC
thnh tu o c ca cỏc xó hi trc v khc phc nhng hn ch o c ca
xó hi ú. Chớnh nn o c xó hi ch ngha ó k tha, lnh hi v phỏt trin
c tt c mi nột c sc ca o c, nhng gỡ u tỳ ó c sỏng to trong
lch s hng nghỡn nm ca nhng ngi lao ng. o c mi bao hm nhng
chun mc o c c bn, l s tng kt lch s phỏt trin o c ca nhng
ngi lao ng. Vỡ vy, o c mi l nh cao ca o c xó hi.
Ch ngha xó hi l hỡnh thỏi vn ng lch s cao hn ch ngha t bn.
ú, ln u tiờn o c mi cú tin hin thc phỏt trin tng hp, ton
din, ng u vi bn thõn con ngi nh ch nhõn ca xó hi vn hoỏ cao.
Theo cỏc nh lý lun kinh in ca ch ngha Mỏc thỡ ch ngha xó hi v ch
ngha cng sn l xó hi u tiờn trong lch s phỏt trin nhõn loi, ú o c
cỏ nhõn tip nhn hỡnh thc tn ti phự hp vi ni dung khỏch quan ca nú, khi
cỏc cỏc nhõn phỏt trin ton din. C.Mỏc v Ph. ngghen ch ra rng, trong ch
ngha cng sn thỡ s chim lnh thc s bn cht con ngi bi con ngi v
cho con ngi s c thc hin.
C.Mỏc v Ph. ngghen, trong lý thuyt v ch ngha xó hi, ó gii thớch
cho mt cỏch khoa hc mc tiờu o c ca ch ngha xó hi lm tin hin
thc con ngi phỏt trin hi ho v phong phỳ. Cỏc nh sỏng lp ch ngha
Mỏc ó nhỡn nhn lch s phỏt trin xó hi trong cỏc mc tiờu o c ca nú.
C.Mỏc v Ph. ngghen ó thy ng sau nhng quan h xó hi khụng cú tớnh
Học viên: Đặng Thị Minh Thảo
- 4 -
TIểU LUậN TRIếT HọC
ngi thay th nhau trong lch s trc ch ngha xó hi vn hin lờn cỏc vn

u tranh xỏo b mi s khỏc bit v i khỏng giai cp, xõy dng xó hi
cụng bng, an ch, vn minh-ú l s mnh lch s ton th gii cu giai cp vụ
sn. o c cng sn phn ỏnh nhng li ớch cn bn ca giai cp vụ sn trong
cỏch mng vụ sn, nú l v khớ tinh thn mónh m ca giai cp cụng nhn trong
sut quỏ trỡnh xoỏ b xó hi c, xõy dng xó hi mi. õy l ln u tiờn v l
ln cui cựng o c ca giai c lao ng tr thnh o c ca xó hi. Nú thc
hin bc ph nh ca ph nh; hỡnh thnh mt vũn khõu phỏt trin lm nờn
bc tin b ton din ca o c.
Nh vy, khỏi nin do c cng sn la hon ton mi trong lch s xó
hi, nú i lp vi o c ca giỏi cp t sn v cỏc giai cp búc lt khỏc. o
c cng sn cng khỏc vi o c ca nhng ngi sn xut nh. Theo V.I.
Học viên: Đặng Thị Minh Thảo
- 6 -
TIểU LUậN TRIếT HọC
Lờnin, xột v bn cht, o c mi l nhng gỡ gúp phn phỏ hu xó hi c
ca bn búc lt v gúp phn on kt tt c nhng ngi lao ng chung quanh
giai cp vụ sn ang sỏng to ra xó hi mi ca nhng ngi cng sn. o c
mi l nhng chun mc ca nhng ngi cng sn v chõn, thin, m nhm
iu chnh hnh vi ng x ca nhng ngi cng sn vi nhau, vi t chc v
nhõn dõn lao ng.
2. Vai trũ ca o c mi
vi thng li bc u ca cuc cỏch mng vụ sn, giai cp cụng nhõn xỏc
lp a v thng tr v chớnh tr ca mỡnh v dựng a v ú xỏc lp s thng tr v
kinh t, vn hoỏ v t tng.
Mi bc thng li ca s nghip xõy dng xó hi mi-xó hi xó hi ch
ngha- l mi bc khng nh a v thng tr ca giai cp cụng nhõn v kinh t,
chớnh tr, t tng, vn hoỏ, trong ú cú o c. Nhng thnh tu ca nhõn dõn
lao ng cỏc nc xó hi ch ngha trờn con ng xõy dng ch ngha xó hi
cng ln bao nhiờu, cng to ra c s kinh t chớnh tr bn vng cho vic hỡnh
Học viên: Đặng Thị Minh Thảo

hot ng xó hi to nờn hai kt qu:
Mt l, s hon thin cu trỳc o c ca cỏ nhõn, cỏc tp th lao ng,
cụng tỏc v chin u.
Hai l, s iu chnh, iu tit, o c cú tớnh thng nht trờn phm vi
ton xó hi. S phn ỏnh, iu chnh o c mang tớnh t giỏc, t nguyn, t
do, thng nht.
õy, ng v nh nc vụ sn l ngi giỏo dc, ng viờn, lónh o
ton th nhõn dõn lao ng tham gia vo phong tro cỏch mng. V s phỏt trin
ca o c mi mang tớnh t giỏc cú t chc, cú k hoch v cú tớnh phỏp lnh.
iu ú bo m cho cỏc giỏ tr o c mi tn ti ph bin trong i sng xó
hi. V.I.Lờnin ch ra rng, cú o c cng sn mi to ra kh nng lm vic
mt cỏch nht trớ, hp lý v thc s cú t chc ỏp ng c nhng yờu cu
ca cỏch mng vụ sn. Khụng cú li lm vic cú t chc nht trớ ú, thỡ chỳng ta
khụng th t c mt thng li no, cng khụng th vt c mt trong vụ
s khú khn no, mt trong nhng th thỏch gay go no m chỳng ta ó tng
Học viên: Đặng Thị Minh Thảo
- 9 -
TIểU LUậN TRIếT HọC
nm tri v hin nay chỳng ta cũn phi chu ng. Ch cú o c cng sn mi
thc hin c s on kt nhng ngi lao ng trong cuc u tranh lt
bn ỏp bc xõy dng xó hi mi. S on kt ú, ch cú giai cp vụ sn
c hun luyn v c thc tnh mi cú th to ra cCh cú giai cp vụ
sn mi cú th sỏng to ra mt sc mnh on kt lụi kộo theo nú giai cp
nụng dõn phõn tỏn v tn mn, v sc mnh ú ó chng li tt c cỏc cuc tn
cụng ca bn búc lt. Ch cú giai cp ú mi cú th giỳp qun chỳng lao ng
on kt nhau li, tht cht hng ng, trit bo v, trit cng c, trit
xõy dng xó hi cng sn ch ngha.
II. Nhng nguyờn tc o c mi
Ni dung nhng nguyờn tc ca o c mi(o c cng sn) mang tớnh
khỏch quan, c quy nh bi a v v vai trũ ca giai cp vụ sn trong nn sn

- 11 -
TIểU LUậN TRIếT HọC
mt giỏ tr cao p, c coi nh l mt trit lý sng, mt nguyờn tc sng thỡ
phỏt trin thnh ch ngha tp th.
Ch ngha tp th l s thng nhỏt t giỏc gia nhng cỏ nhõn vỡ nhng lý
tng cao quý ca con ngi. ú l s thng nht ca tỡnh ng chớ, tinh thn
trỏch nhim, thỏi tụn trng, tinh thn hp tỏc, tng tr v tn tỡnh chm súc
ln nhau, nhm bo m cho cỏc cỏ nhõn phỏt trin cao nhõt, phc v li ớch xó
hi.
Ch ngha tp th l nguyờn tc, l c s khoa hc v l trung tõm ca o
c mi. õy, con ngi khụng ch ngh v hnhd ng vỡ mỡnh m cũn vỡ
ngi khỏc, Tp th õy va l mc ớch, va l phng tin, va l hỡnh thc
cho cỏc cỏ nhõn phỏt trin.
Ch ngha tp th l kt qu ca s phỏt trin hp quy lut ca lch s loi
ngi. Quan h o c, cng nh cỏc quan h khỏc, phỏt trin qua tng giai
on lch s, mi giai on lch s ũi hi phi cú kiu ngi thớch hp vi nú.
Phng thc sn xut l ngn ngun ca mi kiu o c v tớnh tn ti trong
lch s.
Theo C.Mỏc, Ph. ngghen, V.I.Lờnin v H Chớ Minh, nguyờn tc o
c c bn trong ch ngha xó hi phi thng nht cỏc li ớch ca cng ng.
Trong ch ngha xó hi, vn tn ti ba nhúm li ớch: li ớch tp th, li ớch cỏ
nhõn, v s hi nhp gia li ớch cỏ nhõn v li ớch tp th. Trong ch ngha xó
Học viên: Đặng Thị Minh Thảo
- 12 -
TIểU LUậN TRIếT HọC
hi, li ớch tp th v li ớch xó hi l thc o o c ca cỏ nhõn v nht
nh li ớch tp th phi t trờn li ớch cỏ nhõn. Li ớch ca xó hi l tớnh th
nht trong cỏc quan h o c, bi vỡ trong ch ngha xó hi, chng l phng
tin tho món nhu cu v phỏt trin ti nng ca cỏc cỏ nhõn. Vỡ thờ, mc tiờu
vn hoỏ ca ch ngha xó hi ly thc o o c tp th lm chun mc ca

vi s tin b xó hi, vỡ th nú l c s ca ch ngha nhõn o cao nht.
Ch ngha tp th ũi hi phi kiờn quyt chng ch ngha cỏ nhõn v ch
ngha phng hi chng qua ch l s bin tng ca ch ngha cỏ nhõn. ng
c hnh ng ca ngi cỏ nhõn ch ngha khỏt vng cỏ nhõn c ng hong
trong cuc sng vt cht v tinh thn.
2. Lao ng t giỏc, sỏng to l ci ngun ca o c mi
Học viên: Đặng Thị Minh Thảo
- 14 -
TIÓU LUËN TRIÕT HäC
Lao động là hoạt động sáng tạo của con người, “ là lực lượng bản chất của
con người”, dùng để cải biến tự nhiên, xã hội và chính mình phù hợp với nhu
cầu, lợi ích của con người, vì sự phát triển và tiến bộ xã hội.
Động vật tồn tại nhờ vào những thứ sẵn có trong tự nhiên. Trái lại, con
người vì cuộc sống của nình phải tiến hành lao động sản xuất, chủ động biến đổi
giới tự nhiên theo hướng thoả mãn nhu cầu và phục vụ mục đích của bản thân.
Đó là quá trình con người dùng công cụ tác động vào thế giới xung quanh, tạo ra
những thứ khác với dạng tồn tại sẵn có trong thế giới tự nhiên. Lao động là hoạt
động đặc trưng của con người. Nếu không có lao động thì con người không thể
tồn tại được. Có thể phân biệt con người với súc vật, bằng ý thức, bằng tôn giáo,
nói chung bằng bất cứ cái gì cũng được. Bản thân con người bắt đầu bằng tự
phân biệt với súc vật ngay khi con người bắt đầu sản xuất ra những tư liệu sinh
hoạt của mình- đó là một bước tiến do tổ chức cơ thể của con người quy định.
Sản xuất ra những tư liệu sinh hoạt của mình, như thế con người đã gián tiếp sản
xuất ra chính đời sống vật chất của mình.
Như vậy, trong lịch sử, con người bắt đầu sự tồn tại của mình bằng lao
động. Và hiện nay, con người đang khẳng định sự tồn tại của mình cũng bằng lao
động. Lao động là một hiện tượng xã hội, là một hoạt động có ích cho xã hội.
Người nào lao động, người ấy chẳng những tồn tại không gây trở ngại cho người
khác, mà còn giúp đỡ cho người khác tồn tại, giúp đỡ cho người khác được hạnh
Häc viªn: §Æng ThÞ Minh Th¶o

nht, bn b nht, khú khn nht ca cụng tỏc qun chỳng hng ngy.
Thỏi lao ng t giỏc cú k lut, lao ng sỏng tao th hin bn cht
con ngi lao ng cho xó hi, cho mỡnh m mỡnh lm ch. o c ca con
ngi trc ht c thm nh bng thỏi lao ng, hiu qu lao ng, s
úng gúp i vi xó hi, li núi i ụi vi vic lm, ng c v hiu qu. o
c mi hon ton xa l vi kiu lao ng hỡnh thc, tc trỏch, kộm hiu qu, v
v li. Ch ngha hỡnh thc v ch ngha tru tng ỏnh giỏ o c con ngi
tỏch ri lý tng vi hin thc cn phi c phờ phỏn.
3.Ch ngha yờu nc kt hp vi ch ngha quc t.
Lũng yờu nc l tỡnh cm xó hi t nhiờn ca con ngi vi t nc
mỡnh(t quc). T quc l mt mụi trng xó hi, chớnh tr v vn hoỏ trong ú
nhõn dõn sng. Lũng yờu nc l tỡnh cm i vi t quc th hin s tn tõm,
tn lc thc hin ngha v ca mỡnh trc t quc mi lỳc, mi ni. Lũng yờu
nc khụng phi l c trng riờng ca mt dõn tc no. Mi con ngi sinh ra
Học viên: Đặng Thị Minh Thảo
- 17 -
TIểU LUậN TRIếT HọC
u cú ci ngun, quờ hng, t nc, dõn tc ca mỡnh. Mi ngi u cú
quyn yờu ci ngun, quờ hng, dõn tc,(ngụn ng, vn hoỏ, tp quỏn dõn
tc) v t nc mỡnh. õy l mt thuc tớnh t nhiờn cú ý ngha ph bin.
Gn bú vi ni chụn rau ct rn ca mỡnh, ni ghi m nhng n tng
vui buc ca tui u th l mt nột tỡnh cm v tõm lý ph bin ca con ngi.
Ai cng cú quờ hng v luụn cú tỡnh yờu i vi quờ hng mỡnh. Do ú, dự
chn quờ hng cú l ng khụ c chỏy, nc mn ng chua, t cy lờn si ỏ,
nú vn cú sc gi nh, sc lay ng nhng gỡ n kớn tn ỏy tõm hn ca mi
ngi. Ngi no cng tỡm thy nột t ho v quờ hng mỡnh. Song nim t
ho chớnh ỏng nht, cao c nht, cú sc c v mnh m nht l nim t ho v
truyn thng dõn tc. Chớnh lũng t ho dõn tc em li cho tỡnh yờu t quc
mt ni dung phong phỳ, sõu sc mi con ngi.
Mt khi lũng yờu nc phỏt trin thnh mt trit lý nhõn sinh, trit lý xó

Học viên: Đặng Thị Minh Thảo
- 19 -
TIểU LUậN TRIếT HọC
nc ca giai cp cụng nhõn luụn gn lin vi li ớch ca nhõn dõn lao ng, gn
lin vi mc ớch gii phúng nhõn dõn lao ng khi mi ỏp bc búc lt, khụng
ngng phỏt trin kinh t-xó hi, vn hoỏ, lm cho ngi lao ng lm ch thc
s t nc.
Hai l, yờu nc trờn lp trng ch ngha quc t ca giai cp cụng nhõn.
Ch ngha quc t ca giai cp cụng nhõn biu hinbn cht tt p ca giai cp
cụng nhõn nhm on kt, giỳp , v gii phúng nhõn dõn lao ng ton th
gii khi mi xing xớch ỏp bc búc lt ca k thng tr. Thc t lch s cho
thy, vn dõn tc v giai cp, dõn tc v quục t cú quan h hu c khụng th
tỏch ri. Mun hon thnh nhim v cỏch mng dõn tc phi lm tt nhim v
quc t. ng thi, lm nhim v quc t cng l gúp phn thỳc y s
nghiờp cỏch mng dõn tc. S kt hp ch ngha yờu nc vi ch ngha quc t
tr thnh mt nguyờn tc ca vic xõy dng o c mi. õy cn chỳ ý cỏc
vn sau:
Th nht, cn chng quan im ca ch ngha dõn tc hp hũi v cỏc quan
im o c khỏc trỏi vi o c mi. Nu ch yờu t quc minh, ch bit li
ớch ca dõn tc mỡnh m li th vi li ớch ca cỏc õn tc khỏc, coi thng,
mit th cỏc dõn tc khỏc l trỏi vi bn cht ca o c mi. Cho nờn, trong
khi bo v c lp v lónh th, kinh t, chớnh tr v vn hoỏ ca dõn tc mỡnh, thỡ
cng phi trõn trng dõn tc khỏc, trõn trng nn c lp ca h. ũi hi ny
Học viên: Đặng Thị Minh Thảo
- 20 -
TIểU LUậN TRIếT HọC
nhm chng ch ngha dõn tc hp hũi, ch ngha nc ln, ch ngha chng tc,
ch ngha thc dõn di mi hỡnh thc v to nờn s bỡnh ng dõn tc m thc
cht l bỡnh ng gia nhng ngi lao ng sng nhng quc gia khỏc nhau.
Th hai, nu ngi no ch bit n nhng li ớch ca dõn tc hp hũi v

chõn chớnh chớnh l ch ngha nhõn o.
Theo ngha hp, ch ngha nhõn o l mt tro lu t tng cu thi i
phc hng, gn vi vic nghiờn cu cỏc di sn c i trong trit hc luõn lý hc,
ngh thut v mụ t c im ca nn vn hoỏ thi k phc hng.
Theo ngha rng, ch ngha nhõn o l mt tro lu xó hi tin b, l
tng hp nhng quan im nhm bo v phm giỏ, bo v s t do v s phỏt
trin ton din, bo v tớnh ngi ca cỏc quan h xó hi.
Trc C.Mỏc, t tng nhõn o ch ngha ó hỡnh thnh 2 xu hng
Học viên: Đặng Thị Minh Thảo
- 22 -
TIểU LUậN TRIếT HọC
Th nht, ch ngha nhõn o cu cỏc nh t sn tin b th k XVII-
XVIII da trờn c s vt cht l ch t hu, c s o c l ch ngha cỏ
nhõn. Xu hng ny biu hin li ớch v h t tng ca giai cp t sn ang
lờn, tin ti nm chớnh quyn.
Th hai, gn vi ch ngha xó hi khụng tng l ch ngha nhõn o biu
hin li ớch c nhng ngi lao ng, nhng ngi nụng dõn, cụng nhõn, k c
giai cp bỡnh dõn thnh th. H chng li h t tng phong kin v giỏo quyn,
bo v li ớch cỏ nhõn. Nhng trng tõm ca h l vn cỏc hỡnh thc giao tip
v liờn h gia ng vi ngi. H phờ phỏn mi khuynh hng phn nhõn o
ca xó hi, ch trớch nhng khuyt tt ca chớnh xó hi hin tn, ra yờu cu
ca mi ngi bỡnh ng v ti sn, ũi lp mt ch xó hi cụng bng.
Hai khuynh hng ny tuy cú khỏc nhau nhng quan h vi nhau, u
chng phong kin, chng giỏo hi. Song c hai khuynh húng u cú nhc
im chung l tru tng, kờu gi tỡnh thng chung chung v khụng th thc
hin c trong thc t.
Ln u tiờn trong lch s phỏt trin xó hi ca loi ngi, ch ngha t
bn ó to c nhng tin vt cht phỏt trin o c ca con ngi bng
cỏch hng n mc tiờu gii phúng con ngi. Nhng, thc hin mc tiờu
ú, giai cp t sn ó la chn hỡnh thc búc lt cỏc giỏ tr thng d, quc t hoỏ

vng, nng khiu, ca con ngi.
i lp vi ch ngha nhõn o t sn l ch ngha nhõn o cng sn.
Ch ngha nhõn o cng sn la s k tha v phỏt trin nhng tinh hoa lý tng
nhõn o trong lch s nhõn loi. õy l ch ngha nhõn o cú tớnh cht hin
thc v trc tip nhm vo hot ng, nhm gii phúng con ngi ch khụng
phi ch l nhng cm nhn thng xút v thõn phn con ngi.
Nh vy xột v bn cht, ch ngha nhõn o cng sn l lý tng nhõn
o trit l gii phỏp thc t nht, bin mong c nhõn o thnh hin thc
ph bin, to lp iu kin xoỏ b tn gc mi hỡnh thc ỏp bc, búc lt v nụ
dch ngi lao ng. Ch ngha cng sn l ch ngha nhõn o trit nht, l
ch ngha nhõn o hin thc.
Ch ngha nhõn o mỏcxớt cp tỡnh yờu thng con ngi lao ng,
ch khụng núi n s cm thụng v tỡnh yờu i vi con ngi núi chung, khụng
k ngi tt hay xu. ng thi, ch ngha nhõn o mỏcxớt t rừ thỏi phn
n vi nhng th lc i ch ca ngi lao ng. Ch ngha nhõn o mỏcxớt
vi s cụng minh khuyn khớch to iu kin cho cỏi tt phỏt trin, phờ phỏn,
trng tr, loi b cỏi xu. Ch ngha nhõn o õy mang tớnh lớch s c th,
Học viên: Đặng Thị Minh Thảo
- 25 -